T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
45. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO:2021/1527
KARAR NO:2025/616
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İSTANBUL 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ:26/05/2021
NUMARASI:2018/1187 Esas - 2021/428 Karar
DAVANIN KONUSU:İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)
KARAR TARİHİ:28/05/2025
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. Maddesi uyarınca dosya incelendi;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA:Davacı vekili dava dilekçesi ile;Müvekkili şirket nezdinde ...Poliçesi kapsamında sigortalı olan "..." adresinde yer alan ...'a ait işyerinin 09.01.2018 tarihinde ... Pasajı'nda çıkan yangın sonucunda zarar gördüğünü, bir ay sonrasında düzenlenen İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı itfaiye Daire Başkanlığı Fatih Bölge Grup Amirliği tarafından düzenlenen 15.01.2018 tarihli yangın raporunda yangının çıkış sebebi ve hasar ila ilgili detaylı açıklamalara verildiğini, rapora göre; yangının çıkış sebebinin binanın ortak alanı olan bodrum kat koridorunda bulunan binanın ortak elektrik tesisatı olduğu ifade edildiğini, yangın raporunda ve müvekkili şirket tarafından yaptırılan ekspertiz raporunda yangının çıkış sebebinin pasajın bodrum katında yer alan ve üzerine sıva çekilen elektrik tesisatının kablo bağlantı uçlarında veya herhangi bir noktasında meydana gelen kıvılcımlarıma olduğu ifade edildiğini, gerçekleşen yangın hasarı neticesinde, müvekkili şirket nezdinde ... Paket Kobim (Yangın) sigortası kapsamında sigortalı olan işyerindeki emtea için 22.03.2018 tarihinde 16.750,00 TL hasar tazminatı ödendiğini, sigorta poliçesi kapsamında yapılan bu ödeme ile müvekkili şirketin T.T.K'nın 1472. Maddesi uyarınca sigortalısının haklarına halef olduğunu, davalı pasaj yönetim kurulunun Kat Mülkiyetinin 35. Maddesi uyarınca hem de söz konusu yangın binanın ortak kullanım alanlarında yer alan elektrik tesisatından kaynaklı meydana gelmiş olması nedeniyle ortak alanlarda kat malikleri adına temsile yetkili olduğundan yapı malikinin kusursuz sorumluluğu bulunduğunu, bu hak doğrultusunda ödenmiş olan bedelin yangına sebebiyet veren ve kusursuz sorumluluğu bulunan ... Pasajı Yönetim Kurulundan ve yangın hasarlarını teminat altına Endüstriyel Yangın Paket Poliçesi kapsamında diğer davalı ...Sigorta şirketinden rücuen tahsili amacıyla takip başlatıldığını, ancak davalıların itirazı nedeniyle takibin durduğunu, bu nedenle davalıların ... sayılı dosyasındaki borca itirazlarının iptaline, takibin devamına ve davalılar aleyhine %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı ... Pasaj Yönetim vekili cevap dilekçesiile; raporda da belirtildiği üzere yangın koridorun üzerinde bulunan elektrik kablolarından çıktığını ve kıvılcımların koridorun üzerine bırakılan tekstil malzemelerin üzerine düşmesi sonucu yangın büyüdüğünü, müvekkili yönetim kurulu, malzemelerini koridora bırakan dükkan sahiplerini defalarca uyardığını ancak dükkan sahipleri malzemelerini koridorda bırakmaya devam ettiğini, yangın günü de aynı şekilde dükkan sahipleri malzemelerini koridorda bıraktığını ve yangının büyümesine sebep olduklarını, dilekçe ekinde sunulan görüntülere göre yangın kıvılcım boyutunda iken dükkanların bulunduğu koridora, dükkan sahiplerinin tekstil malzemelerini bırakması nedeniyle kıvılcım durumundaki yangın felaket boyutuna ulaştığını, koridora tekstil malzemeleri bırakılmamış olsaydı, koridorun tavanında oluşan kıvılcımlar yere, betona düşecek ve yangın büyümeyerek kıvılcım boyutunda kalacağını ancak dükkan sahipleri,Yönetim Kurulunca yapılan uyanları dikkate almadığından ve mallarını koridorda bırakarak yangının felakete dönüşmesine neden olduklarını, bu bağlamda yangının çıkışı ve büyümesinde müvekkil yönetim kurulunun hiçbir şekilde kusuru bulunmadığını, kusuru bulunmayan müvekkilinin mevcut olayda tazminat yükümlülüğü de bulunmadığını, davalı müvekkil, ...Pasajı Kat Malikleri Yönetim Kurulu'nun zararın meydan gelişinde herhangi bir ihmali ve kusurunun olmaması nedeniyle sorumluluğunun bulunmadığı göz önüne alınarak davanın reddini talep etmiştir. Davalı ... Sigorta şirketi vekili cevap dilekçesi ile; Diğer davalı adına pasajın ortak alanları için müvekkil sigorta şirketi nezdinde ... nolu 14.01.2017/2018 vadeli Endüstriyel Yangın Kombine poliçesi düzenlendiğini, söz konusu pasajda 09.01.2018 tarihinde meydana gelen yangın sonucu pasajın ortak alanlarında ve pasaj içindeki dükkanlarda hasar meydana geldiğini, davacının sigortalısı pasaj içinde yer alan dükkanlardan biri olduğunu, ... nolu poliçe incelendiğinde poliçenin 1. sayfasında verilen teminatların teminat limitleri de belirtilmek suretiyle tek tek sayıldığını, poliçede verilen teminatlar arasında sigortalımızın dışındaki kişilere ait hasarlar bakımından, sadece komşuluk mali mesuliyet teminatı verildiği görüldüğünü, Yangın Sigortası Genel Şartlarında, malik veya kiracının komşuluk sorumluluğu; " malik veya kiracının komşuluk sorumluluğu yangın veya infilak hasarının sirayeti yüzünden komşu bina ve mallarına vereceği zararları karşılar." denilmek suretiyle tanımlandığını ve kapsamı belirtildiğini, davalı tarafça aynı sigortalısının aynı tarihli hasarı için mahkememizin 2018/1185 E dosyası ile dava açıldığını, dolayısıyla bu iki davanın mükerrer olma ihtimaline en her iki davanın birleştirilmesi gerektiğini beyanla haksız davanın reddine, davacının %20 icra tazminatına mahkumiyetine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:Mahkemece, " ...11/04/2021 tarihli bilirkişi raporunda yangının bodrum katta sıva üstü çekilen tesisatın kablo bağlantı uçlarında , elektriksel ısınma nedeniyle yangının meydana geldiği, buradan çıkan kıvılcımların da koridor üzerine bırakılan tekstil ürünlerinin üzerine düşmesiyle yangının yayılarak genişlediğinin tespit edildiği, tekstil konusundaki incelemede yangında hasar görmüş olan malların liste ve faturaları piyasa fiyatları ile karşılaştırlarak ekspertiz raporundaki fiyatların uygun olduğunun belirlendiği, ... Pasajı Yönetim Kurulunun yangın konusunda sıva üstü elektrik tesisatının çekilmesi nedeniyle %60 oranında asli kusurlu olduğu , yangının büyümesine neden olunan malların kaldırılması konusunda gerekli önlemleri almamsı nedeniyle %40 oranında tali kusurlu olduğu görüşü paylaşılmışır.11/04/2021 tarihli bilirkişi ek raporunun usul ve yasay uygun denetime elverişli olması nedeniyle hükme esas alınabileceği kanaati hasıl olmuştur.Davalı ... Pasajı Yönetim Kurulunun 07/03/3013 tarihli Yönetim Kurulu kararında dükkan sahiplerinin dükkanları kapattıktan sonra dükkan önlerinde malzeme bırakılmaması aksi halde doğacak zarardan sorumlu olacaklarının belirtildiği görülmüşse de kararın dükkan sahiplerine bildirildiğine ilişkin olarak dosya kapsamında herhangi bir belge veya delil sunulmadığı, yine Fatih Belediye Başkanlığına yazılan müzekkere cevabında ... sayı ile şikayette bulunulduğu, olay tarihi ile karar arasındaki geçen zamana kadar ortak alanlara bırakılan malların kaldırılması için etkili ve gerekli tedbirlerin alınmadığı yangının meydana gelmesinde kusurlu olduğu kanaatine varılmıştır.Davalı ... Pasajı ile ... Sigorta arasında başlangıç tarihi 14/01/2017, bitiş tarihi 14/01/2018 olan ... Poliçesinin ...Sigorta Poliçesi düzenlendiği, buna göre davadışı sigortalı işyeri için daacı Maphre ve davalı ... Sigorta nezdinde bina yangın teminatlı sigorta poliçinenin bulunduğu , davalı ... Sigorta nezdindeki poliçenin başlangıç tarihinin 14/01/2017 olduğuçifte sigorta durumunun söz konusu olduğu ortaya çıkmaktadır .Buna göre m. 1467 - (1) Değerinin tamamı sigorta olunan bir menfaat, sonradan aynı veya farklı kişiler tarafından, aynı rizikolara karşı, aynı süreler için sigorta ettirilemez; sigorta ettirilmişse, sigorta ancak aşağıdaki hâl ve şartlarda geçerli sayılır: a) Sonraki ve önceki sigortacılar onay verirlerse; bu takdirde, sigorta sözleşmeleri aynı zamanda yapılmış sayılarak riziko gerçekleştiğinde sigorta bedeli, 1466 ncı maddede gösterilen oranda sigortacılar tarafından ödenir. b) Sigorta ettiren, önceki sigortadan doğan haklarını ikinci sigortacıya devir veya o haklardan feragat etmişse; bu takdirde, devir veya feragatin ikinci sigorta poliçesine yazılması şarttır; yazılmazsa ikinci sigorta sözleşmesi geçersiz sayılır. c) Sonraki sigortacının, ancak önceki sigortacının ödemediği tazminattan sorumluluğu şart kılınmış ise; bu hâlde önceden yapılmış olan sigortanın ikinci sigorta poliçesine yazılması gerekir; yazılmazsa, ikinci sigorta sözleşmesi geçersiz sayılır. “ şeklindeki düzenleme nazara alındığında ikinci sigortanın geçersiz olduğu , ... nezdinde olan ilk sigortanın geçerli olduğu, poliçenin Sigorta Konuları madde başlığı altında bina teminatının düzenlendiği, buna göre “teminat verilen riziko adresinde bulunan bina ve/veya binalar ile bu binalarda sigortalının mülkiyetinde bulunan garaj, kömürlük gibi eklentiler, binaların içlerinde veya üzerlerinde bulunan paraoner, sigortalıyaait her çeşit sabit tesisat , televizyon anteni gibi binayı tamamlayan unsurlar ile temeller ve istinat duvaları sigorta bedeli kapsamına dahildir.”denilerek bina hasarının teminat kapsamında olduğu, davacı sigorta şirketinin davadışı sigortalısına 16.750,00TL bina hasar bedelini ödediği, buna göre davacının çifte sigorta uyarınca sigortalının rücu talebinde haklı olduğu, davalıların meydana gelen hasar bedelinden müşterekn ve müteselsilen sorumlu olduğu " gerekçesiyle davanın kabulü ile... sayılı takip dosyasına davalılar tarafından yapılan itirazın iptali ile takibin 16.750,00 TL asıl alacak ve 1.615,23 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 18.365,23 TL üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren yıllık %19,50 avans faizi işletilmesine, asıl alacak likit ve hesaplanabilir olmadığından icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ:Davalı ... Pasaj Yönetim vekili yasal süresinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde ; Huzurdaki dava; ortak alanda yangının çıkması sonucu meydana gelen zararın tazmini amacıyla açıldığını, ancak tüm kat maliklerine yönelik açılması gerekirken sadece müvekkil yönetim kuruluna dava yöneltildiğini, emsal nitelikte yargıtay kararı doğrultusunda; pasif husumet ehliyetinin bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmesi gerekirken yerel mahkemece hatalı ve hukuka aykırı şekilde hüküm kurulduğunu, müvekkil yönetim kurulunun yangının çıkışında ve büyümesinde kusuru bulunmadığını, yangına geç müdahale eden itfaiye, kusur dağılımında dikkate alınmadığını, müvekkil yönetim kurulu, yangının önlenmesi amacıyla gerekli tüm önlemleri aldığını, huzurdaki dosyada, alınan bilirkişi raporunda kusur dağılımı hesaplandığını, ancak yerel mahkemece kurulan hükümde hatalı şekilde bilirkişi raporu dikkate alınmadığını, raporda müvekkil yönetim kurulunun %60 kusurlu olduğu ve zarardan da %60 oranında sorumlu olduğu belirtilmesine rağmen rapora aykırı karar verildiğini ileri sürmüştür.Davalı ...Sigorta şirketi vekili yasal süresinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde ; müvekkili şirket tarafından düzenlenen poliçede binadaki ortak alanlar için teminat verilmiş olup, ortak alan dışındaki bağımsız bölümler için teminat verilmediğini, bilirkişi raporlarında hatalı ve yanlış değerlendirme yapılmış olup mahkemece de hatalı raporlar nazara alınarak hatalı karar verildiğini ve teminatta olmayan yerler nedeniyle sorumluluğumuza hükmedildiğini,somut olayda sigortalılar ve sigortalanan menfaatler farklı olduğundan çifte sigorta bulunmadığını,davacı taraf, poliçedeki 3. şahıs mali mesuliyet teminatı kapsamında müvekkilimize husumet yöneltmiş ise de davacının talebi komşuluk mali mesuliyet teminatı kapsamı dışında olduğunu, kusur oranlarını kabul etmemekle birlikte, yerel mahkemece alınan ek ve kök raporda kusur oranları yönünden çelişki bulumasına ve ek raporun hükme esas alındığının beyan edilmiş olmasına rağmen kök rapordaki kusur değerlendirmesi ile hesap edilen miktara göre itirazlarımız değerlendirimeden ve raporlar arasındaki çelişkiler giderilmeden üstelik de kusur durumu dahi nazara alınmadan karar verilmesi hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE:HMK'nın 355. ve 357. maddeleri gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle bağlı olarak ve kamu düzenine aykırılık hususlarını da gözetilerek yapılan inceleme neticesinde;Dava, “İşyeri Sigorta Poliçesi“ kapsamında sigortalı işyerinde meydana gelen yangın sonucu ödenen hasar bedelinin rücuen tahsili amacı ile başlatılan icra takibine karşı itirazın iptali davasıdır. Tarafların istinaf sebeplerinin incelenmesinde, taraflar arasındaki esasa ilişkin uyuşmazlığın çözümünden önce, davada HMK'nın 355. maddesi gereğince kamu düzeni nedeniyle re'sen dikkate alınması gereken usule ilişkin aykırılıkların mevcut olup olmadığının tespiti gereklidir. Usule ilişkin aykırılıklar konusunda da öncelikli olarak ve mahkemece re'sen dikkate alınması gereken husus ise, mahkemenin görevli olup olmadığı sorunudur. Zira görev, kamu düzenine ilişkin olup, mahkemece kendiliğinden dikkate alınabileceği gibi, taraflarca da davanın her aşamasında ileri sürülebilir. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu'nun 22/03/1944 Tarih E. 37, K. 9, R.G. 03/07/1944 sayılı kararında "Sigortacının sorumlu kişi aleyhine açacağı dava, sigorta poliçesinden doğan bir dava olmayıp; aynen sigortalı kimsenin sorumlu kişiye karşı açmış olduğu bir dava gibidir. Sigortalının muhtelif mahkemelerde dava açma hakkı varsa, aynı hak sigortacının halefiyet hakkına dayanan rücu davası için de söz konusudur." şeklinde vurgulanmıştır. 6102 sayılı TTK'nın "Halefiyet" başlığı altındaki 1472.maddesinde ise "Sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde, hukuken sigortalının yerine geçer. Sigortalının, gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak, tazmin ettiği bedel kadar, sigortacıya intikal eder." hükmüne yer verilmiştir. Buna göre; davacı sigorta şirketinin sigortalısı hangi görevli ve yetkili mahkemede dava açabilecek ise, sigorta şirketinin de halefiyet gereğince aynen sigortalı gibi o mahkemede dava açabileceğine işaret edilmiştir. 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 34.maddesinin 1.fıkrasında "Kat malikleri, ana gayrimenkulün yönetimini kendi aralarından veya dışarıdan seçecekleri bir kimseye veya üç kişilik bir kurula verebilirler; bu kimseye (Yönetici), Kurula da (Yönetim Kurulu) denir." hükmü yer almaktadır. Kanunun 38. maddesinde yöneticinin sorumluluğuna ilişkin genel kural "Yönetici, kat maliklerine karşı aynen bir vekil gibi sorumludur." şeklinde ortaya konulmuş, 39.maddesinde yöneticinin hesap verme yükümlülüğü düzenlenmiş, 40.maddenin 1.fıkrasında ise yöneticinin hakları "Yönetici kaide olarak vekilin haklarına sahiptir." şeklinde ifade edilmiştir.Ana gayrimenkulün yönetimi için atanan yönetici veya Yönetim Kurulu, vekil statüsündedir. Dolayısıyla, gerek iç ilişkide gerek dış ilişkide vekil gibi sorumlu ve vekilin haklarına sahiptir. (YHGK 08/11/2006 tarih 2006/12-682 E. 2006/682 K.) 634 sayılı Kanunun 35/b maddesinde "Anagayrimenkulün gayesine uygun olarak kullanılması, korunması, bakımı ve onarımı için gereken tedbirlerin alınması" hükmüne, 16. maddesinde “Kat malikleri anagayrimenkulün bütün ortak yerlerine, arsa payları oranında, ortak mülkiyet hükümlerine göre malik olurlar.” hükmüne, ayrıca 19/3. maddesinde de "Her kat maliki anagayrimenkule ve diğer bağımsız bölümlere, kusuru ile verdiği zarardan dolayı diğer kat maliklerine karşı sorumludur." hükmüne yer verilmiş olup 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun Ek 1.maddesinde, "kat mülkiyetinden kaynaklanan her türlü uyuşmazlığın değerine bakılmaksızın Sulh Hukuk Mahkemesi'nde çözümleneceği" ve 17/3. maddesinde ise "kat irtifakı kurulmuş gayrimenkullerde yapı fiilen tamamlanmış ve bağımsız bölümlerin üçte ikisi fiilen kullanılmaya başlanmışsa, kat mülkiyetine geçilmemiş olsa dahi anagayrimenkulün yönetiminde kat mülkiyeti hükümleri uygulanır" düzenlemesine yer verilmiştir.Dosya kapsamından, davacı sigorta şirketi ile dava dışı sigortalı ... arasında, işyeri kobi paket sigorta poliçesi düzenlendiği, binanın ortak elektrik tesisatından kaynaklandığı iddia olunan yangın nedeniyle davalı pasaj yönetiminin gerek bina yöneticisinin sorumluluğu gerekse ortak alandan çıkan yangın nedeniyle yapı malikinin sorumluluğuna, diğer davalı sigorta şirketinin ise poliçeden kaynaklı sorumluluğuna dayalı hasarın rücuen tahsili amacı ile huzurdaki davanın açıldığı anlaşılmıştır.O halde davacı sigorta şirketinin davalılardan rücuen tazminat talebinin, davalılardan ... Pasajı Yönetiminin, bina yöneticisi olması nedeniyle kat mülkiyetine dayalı sorumluluğundan, davalı sigorta şirketinin ise binanın ortak alanları için düzenlenen sigorta poliçesinden kaynaklanmaktadır. Her ne kadar davalı sigorta şirketi yönünden görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi ise de diğer davalı bina yöneticisi yönünden Kat Mülkiyetinden kaynaklanan her türlü uyuşmazlıklarda Sulh Hukuk Hukuk Mahkemesi görevlidir. Diğer yandan birden fazla mahkemenin görevli olduğu durumlarda yargılamanın özel mahkemede görülmesi gerekmektedir. Sulh Hukuk Mahkemesi, Asliye Ticaret Mahkemesi'ne göre özel mahkeme durumunda ise de davacıya ait işyerinin bulunduğu binanın tapu kayıtları dosyada bulunmadığından zararın gerçekleştiği tarih itibariyle kat mülkiyetinin yada kat irtifakının kurulu olup olmadığı belirlenememiştir. Mahkemece tapu müdürlüğünden dava konusu sigortalı taşınmazın bulunduğu taşınmazda kat mülkiyeti ya da kat irtifakının kurulup kurulmadığı hususunun sorulması, taşınmaza ait tapu kayıtlarının ve yönetim planının celp edilmesi gerekmektedir. Taşınmazda kat mülkiyeti kurulu olması yada kat irtifakı kurulu ise 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 17/3.maddesi gereği, hasar tarihi itibariyle ana taşınmazın üçte ikisinin fiilen kullanılmaya başlanılmış olması halinde uyuşmazlığa kat mülkiyeti hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.Sonuç olarak, mahkemece ilgili kayıtlar getirtilerek öncelikle görev hususunun değerlendirilmemiş olması 6100 sayılı HMK 353/1.a.6 maddesine aykırı olduğundan, davalı vekillerinin sair istinaf sebepleri şimdilik incelenmeksizin, kabulü ile ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, dairemizin kararına uygun şekilde ilgili kayıtlar temin edilerek, görev hususu yönünden inceleme yapıldıktan sonra karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine iadesine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
H Ü K Ü M:Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;1-Davalıların istinaf başvurusunun sair hususlar incelenmeksizin KABULÜ ile, İSTANBUL 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 26/05/2021 tarihli ve 2018/1187 Esas 2021/428 Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nun 353/1.a.6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, 2-Dosyanın, Dairemiz kararına uygun şekilde yargılama yapılarak yeniden bir karar verilmek üzere mahal mahkemesine İADESİNE,3-Davalıların tarafından yatırılan başvuru harcının Hazineye gelir kaydına, karar harcının istemi halinde davalılara iadesine,4-Davalıların yapmış olduğu istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına, 5-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362/1.g bendi gereğince kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.28/05/2025