T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
45. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO:2023/1502
KARAR NO:2025/19
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ:08/12/2022
NUMARASI:2021/50 Esas - 2022/1126 Karar
DAVANIN KONUSU:İflas (Adi Takipten Doğan İtirazın Kaldırılması Ve İflas (İİK 156))
KARAR TARİHİ:08/01/2025
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. Maddesi uyarınca dosya incelendi;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA:Davacı vekili dava dilekçesi ile; Müvekkillerinin ... A.Ş.'de pilot olarak istihdam edilmek üzere iş başvurusunda bulunduklarını, müvekkillerinin iş başvurusunu olumlu olarak değerlendiren ... A.Ş. yetkilileri müvekkilleri kendi ortakları ve yasal temsilcileri aynı olan ... A.Ş.'ye uçak tip eğitimi almak için yönlendirdiklerini, ... A.Ş., müvekkillerce ... A.Ş.'ye yaptığı ödemeden ötürü müvekkillerine karşı sorumlu olduğunu, ... A.Ş. borca batık olması nedeniyle kendi yasal temsilcileri tarafından iflası istendiğini ve iflas davası Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesi 2020/135 E. Nolu dosya ile derdest olduğunu, ... A.Ş. aleyhine ikame edecekler itirazın kaldırılması ve iflas istemli davanın işbu davayla birleştirilmesini talep edeceklerini, firmanın kasıtlı olarak borca batık hale getirilerek iflasa hazırlanması yöntemi çok yaygın olarak bilinmese de konunun uzmanı mali müşavirler ve hukuk bilgisi olan kişiler tarafından firmaların iflasa hazırlandığına dair söylentileri sıklıkla duyduklarını, iflası istenen firma yerine firmada çalışan iki pilot tarafından yeni bir hava yolu taşımacılığı alanında faaliyeti gösterecek yeni bir firma kurulması çalışmaları başlatıldığını iflası istenen firma aleyhine yaptıkları iflas yolu ile adi takibe firma vekili olan Av. ... tarafından itiraz edildiğini, iflası istenen firmanın iflas davası dosyasına borçlu vekili olan Av. ...'ın da eklenerek, tebligatların Av. ...'a yapılmasını talep ettiklerini belirterek işbu davanın borçtan ötürü müvekkilere karşı müteselsilen sorumlu olan ... A.Ş.nin Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesi 2020/135E. Nolu dosya ile görülen iflas dosyası ile birleştirilmesini, iflas talebinin İİK 166'ya göre ilanına, icra dosyaları kapak hesapları alınarak, kapak hesaplarına göre depo kararının çıkarılmasını, depo kararına uyulmaz ise davalının iflasının açıklanmasını talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesi ile; Müvekkil şirket tarafından dava konusu eğitim sözleşmelerinde yer alan yükümlülüklerin tam ve eksiksiz olarak yerine getirildiğini ve müvekkil şirketin borca batıklık veya iflas durumu söz konusu olmadığını, davacı tarafından, alacağı yazılı delillerde ispat edilmesi gerekeceğinden tanık dinletme talebine muvafakatinin olmadığını, davacı tarafça haksız ve mesnetsiz olarak ikame edilen ve iddia edilen alacağın ispatına yönelik hiçbir delil veya belge sunulamayan ve alacak iddiası ispat edilemeyen işbu davanın öncelikle usulden, aksi taktirde esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:Mahkemece, " ... Taraflar arasındaki uyuşmazlık her iki sözleşme de A-320 Tip Eğitimi verilmesi ile ilgili sözleşmeler olup, eğitimin kapsamı ve alınacak ücretlere göre davalının aynı zamanda fazla ücret alarak davacılara dava dışı hava yolları fimasında pilot olarak işe alım yönünden garanti verip vermediği bu kapsamda davalının sözleşmesel yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği, davacıların sözleşme kapsamında ödedikleri bedeli iade hakkı kazanıp kazanmadığı noktasındadır. Uçuş eğitimi ile ilgili taraflar arasında imzalanan Pilot Adaylık Sözleşmesi davacılarla ayrı ayrı yazılı sözleşme söz konusu olup ücretler dahil bu sözleşmede belirlenmiştir.Davacılar sözleşme serbestisi içinde bu sözleşmeleri imzalamış olup aksini iddia etmemişlerdir.Dosya kapsamından da analaşılacağı üzere davacıların sözleşme kapsamındaki eğitimleri aldıkları sabittir. Uyuşmazlık davalı firmanın aynı zamanda davacı adaylar için iş bulma veya başka hava yollarında pilot olarak işe başlatma taahhüdünde bulunup bulunmadığı noktasındadır.Bu hususa rağmen mahkememizce emsal eğitim ücretleri dosyaya alınmış alınan ücretlerin verilen eğitimlerle uyumlu olduğu tespitleri de göz önüne alınmış eğitim ücretlerini indirimini gerektirecek yasal bir durum olmadığı anlaşılmıştır.Sözleşme ve ekleri mahkememizce içerisinde 7.madde de EĞİTİM başlığı altında;‘…Bu sözleşme ile Kurs Veren’in gerçekleştirmeyi taahhüt ettiği eğitimler aşağıda belirtilenleri kapsamakta olup, Kurs Veren’in belirtilenler dışında başka bir eğitim yükümlülüğü yoktur…’ denmiş olup ücretle bağlantılı olarak davalının eğitim dışında ayrıca istihdam garantisi taahhüdü konusunda taraflar bu madde hükmünün yorumunda anlaşmazlık içindedirler. Bu durumda sözleşmede yer alan kayıtların anlamını ve bu kayıtların hangi hukuki sonuçlara yöneldiğini tayin etmek zorunludur. Yorum herşeyden önce mantık ve gramer kurallarına göre yapılacaktır. (Tekinay ,Borçlar Hukuku, Genel Hükümler, s. 148 ) Ayrıca sözleşmelerin yorumunda da kabul edilen teori güven prensibidir. Beyan muhatabının fiilen o beyanı nasıl anladığına ya da kendisince bilinebilen bütün hal ve şartları objektif iyiniyet kurallarınca değerlendirerek nasıl anlaması gerektiğine bakılması icap eder ki, bu güven ilkesinin bir sonucudur. Sözleşmelerin yorumlanması hususu, TBK.' nın 19. maddesi ile düzenlenmiştir. TBK.' nın 19. maddesinde, açıkça, bir sözleşmenin türünün ve içeriğinin belirlenmesinde ve yorumlanmasında, tarafların yanlışlıkla veya gerçek amaçlarını gizlemek için kullandıkları sözcüklere bakılmaksızın, gerçek ve ortak iradeleri esas alınacağı hususu hüküm altına alınmıştır. Buna göre, yorumlama sırasında hareket noktası, tarafların kullandıkları sözcükler, bunların anlamları ve dilbilgisi kuralları ise de, sadece beyanda geçen sözler esas alınmaz, tarafların gerçek ve ortak iradelerine dayanılır. Bu ilkeler ışığında taraflar arasında imzalanan sözleşme hükümleri incelendiğinde ... A.Ş.'nin davacılara ... A.Ş. bünyesinde veya başka bir üçüncü kişi havayolu şirketi bünyesinde istihdam garantisi verdiğine dair bir hüküm bulunmadığı gibi sözleşme dışında bunu ispata yarar yazılı bir delil de sunulmamıştır. Bu anlamda ilk bilirkişi raporuna hukuki değerlendirme yapması yanında sözleşme yerine uygulama fiili durumu ele alması sebebiyle davanın mahiyeti ispat kuralları ve hukuk güvenliği bakımından subjektif veri ve kanaate dayandığından itibar edilmemiştir. Nitekim Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 18.10.1995 tarih, 1995/2958 esas ve 1995/5641 karar sayılı kararında sözleşmelerin yorumunun doğrudan hakime ait olduğu, özel ya da teknik bilgiyi gerektirmeden bu konularda bilirkişi görüşüne başvurulması gerekmediği gibi teknik konularda ve hesap için görüşü sorulan bilirkişinin kendiliğinden verdiği sözleşmedeki hükümlerin yorumuna ilişkin görüşün de mahkemeyi bağlamayacağı belirtilerek bu durum vurgulanmıştır. Öte yandan davacı ..., ...' nün lisans başvuru şartlarının tamamını sağladığı için gerekli başvuru ... tarafından yapılmış, ve onaylanan ... Tip lisansı kendisine teslim edilerek eğitimin bittiği anlaşılmıştır. Dosyadaki tespitlere göre de sözü edilen ... tip lisansı ulusal ve uluslararası tüm şirketlerde geçerli bir lisans olup bir çok hava yolu şirketinde iş bulması her zaman için mümkün olduğu tespiti dikkate alınmıştır. Yine davacı ... için ise A-320 tip eğitimini tamamlamasına rağmen ...'nün SHT-1DY talimatı Madde 5'de belirtilen ... Dil Yeterlilik Düzey-4 (... Level 4) veya üzeri olma gerekliliğini sağlayamadığı için ...'ne lisans onayı için başvuruda bulunulamamıştır. Davacı tarafça söz konusu yeterlilik düzeyine gelindiğinde dair herhangi bir delil dosyaya sunulmadığı görülmüştür. Kaldı ki davacı ... sözleşmenin Ek-i Madde 5 de ifade edilen ...Yeterlilik Sınav Sonuç Belgesini eğitim sonuna kadar teslim etmesi taahhütünü yerine getirmediği dosya içeriğinden anlaşılmış ve bu husus tespit edilmiştir. Sonuç olarak davalının sözleşme kapsamında yükümlülüklerini yerine getirdiği sözleşme dışı istihdam taahhüdünde bulunduğu davacılar tarafından ispat edilemediği " gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacı vekili yasal süresi içinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde; havacılık sektöründe, pilot istihdamında, kendine özgü işe alım süreci bulunduğunu, pilotların hava yolu şirketine ait tip uçak eğitimini alması ve her ne kadar "pilot" sıfatını haiz olsa da hava yolu şirketi filosunda bulunan tip uçak eğitimi sürecine girdikten sonra işe başlayabilmesi gerektiğini, bunun en büyük karinelerinden birisi ülkemizin önde gelen hava yolu şirketlerinin ve uluslararası hava yolu şirketlerinin uygulaması olduğunu, bu uygulama pilotların işe kabul koşullarını yerine getirmesinin ardından genel olarak yine şirket bünyesinde tip uçak eğitimine alınması ve eğitimin ardından düzenli ticari uçuşlara başlaması olup bu hava yolu şirketlerine örnek olarak uluslararası anlamda da tanınırlığa sahip ... Şirketi ve yine ülkemizin önde gelen hava yolu şirketlerinden ... Şirketi örnek gösterilebileceğini, bu eğitim sürecinin bir istihdam taahhüdü olarak sayılmasının en büyük ispatlarından birisi yine söz konusu eğitime dair eğitim ücretlerinin yukarıda örneği verilen hava yolu şirketi tarafından eğitim süreci boyunca karşılanması ve pilotun ticari uçuşlara başlamasının ardından vadeli olarak ücretinden kesilmesi olduğunu, bu husus bilirkişi ... tarafından tanzim edilen 26/05/2021 tarihli bilirkişi raporunda izah edildiğini, söz konusu bedeller değişkenlik göstermekle birlikte ortalama 40-50.000,00 Euro civarlarında olup, bu dahi pilotların işe alım/istihdam taahhüdü aldıklarının ve istisnai durumlar haricinde eğitim sürecinin geçirilmesinin ardından işe başlama garantisi düşüncesi ile hareket ettiklerinin en büyük ispatı olduğunu, aksi durumun hayatın olağan akışına aykırı olduğu gibi eğitim ücretinin bir işçinin standartlarını fazlasıyla aşacak boyutta olduğunu, mahkemenin gerekçeli kararında, "dosyadaki tespitlere göre de sözü edilen ... tip lisansı ulusal ve uluslararası tüm şirketlerde geçerli bir lisans olup bir çok hava yolu şirketinde iş bulması her zaman için mümkün olduğu tespiti dikkate alınmıştır." diyip uçuş okulunun sorumluluğun sona erdiğinden söz etse de, yukarıda sözünü ettiğimiz üzere işin niteliğinden her havayolunun kendi bünyesinde yetiştirmek üzere eğitim verdiğine dair teamül bulunduğunu, müvekkillerimiz dışında eğitimi alan her pilot adayı mağdur olduğunu, davalının yarattığı mağduriyet basına yansıdığını, uçuş eğitimi istihdam etmek nedeniyle veriliyor olup bu konuda tartışma bulunmadığını, bahsedildiği üzere bu nedenle her bir havayolu şirketinin kendine özel uçuş okulu bulunduğunu, müvekkiler ... şirketinde pilot olarak istihdam edilmek üzere görüşme gerçekleştirdiğini ve söz konusu sürecin olumlu olmasının ardından pilot olarak ticari uçuşlara başlamadan önce geçirilmesi gereken eğitim süreci için ... tarafından davalı ... şirketine yönlendirildiğini, ... şirketi tarafından ise ...'nun neredeyse yarı ortaklığına sahip olunarak kendi içerisinde bulunmuş olduğu ekonomik sıkıntılar ve şirketin iflasına giden süreçte küçülme yaşamasına rağmen pilot istihdamı çatısı altında zaten istihdamını sağlayamayacağını bildiği pilotlar "kardeş" şirkete yönlendirilerek ekonomik sıkıntılar giderilmeye çalışıldığını ve müvekkillerin istihdam beklentisi içerisinde bulunmasından faydalanılarak yüksek meblağlı haksız çıkarlar sağlandığını belirterek mahkeme kararının kaldırılmasını, davalı şirket hakkında iflas kararı verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE:HMK'nın 355. ve 357. maddeleri gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle bağlı olarak ve kamu düzenine aykırılık hususlarını da gözetilerek yapılan inceleme neticesinde;Dava, İİK 154. maddesinde düzenlenen iflas yolu ile takibe karşı yapılan itirazın kaldırılması ile borçlu şirketin iflasının istemine ilişkindir. 2004 Sayılı İİK nun 154 vd maddelerinde iflas yoluyla takip düzenlenmiştir. Maddede, İflas yolu ile takipte yetkili merciinin, borçlunun muamele merkezinde bulunan icra dairesi olduğu, 154/3.fıkrada ise, borçlu ile alacaklının yetkili icra dairesini yazılı anlaşma ile tayin etmişlerse, o yerin icra dairesinin dahi iflas takibi için yetkili sayılacağı, iflas davaları için yetki sözleşmesinin yapılamayacağı, iflas davasının mutlaka borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yer ticaret mahkemesinde açılacağına yer verilmiştir. Maddedeki iflas davasının açılacağı yetkili yer mahkemesinin yetkisi, mutlak yetki olup, kamu düzenine ilişkindir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 114/1- ç bendinde, yetkinin kesin olduğu hallerde, mahkemenin yetkili bulunması dava şartları arasında sayılmıştır. Yani aynı yasanın 115.maddesinde belirtildiği gibi, mahkemece, davanın her aşamasında ve kendiliğinden araştırılması gerekir. Bu açıklamalar sonrasında somut olay değerlendirildiğinde, dava, davalı borçlunun sicil adresinin yetki çevresinde bulunan Asliye Ticaret Mahkemesinde açılmıştır.156/4 fıkrada ise, iflas istemek hakkının ödeme emrinin tebliğ tarihinden bir sene sonra düşeceğine yer verilmiştir. Bu süre hak düşürücü süre olup, mahkemece kendiliğinden gözetilir ve süresinde açılmayan dava reddedilir. Ayrıca, iflas ödeme emri tebliğ edilmeden açılan takipli iflas davası dinlenemeyeceğininden, davanın hak düşürücü süre içerisinde açılıp açılmadığı ve diğer şartlarının re’sen incelenmesi gerekecektir. Dosya kapsamına göre; davacılar ... ve ... tarafından davalı şirket ile birlikte dava dışı ... A.Ş. ve ... Holding A.Ş. Aleyhine ödenen pilot eğitim ücretinin iadesi amacıyla ... sayılı dosyası (davacı ...'e ait) ile 250.000,00 TL asıl alacak, 41.664,00 işlemiş faiz olmak üzere toplam 291.664,00 TL, ... sayılı dosyası (davacı ...'e ait) ile 280.556,00 TL asıl alacağın tahsili amacıyla iflas yolu ile adi takip başlatıldığı, davalının itiraz üzerine eldeki davanın hak düşürücü süresi içinde açıldığı anlaşılmıştır."İflas davasının açıldığı ticaret mahkemesinde, icra mahkemesindeki gibi sıkı şekil şatlarına tâbi bir yargılama yapılmayıp, HMK’nın genel hükümleri uygulanır. Basit yargılama usulünün uygulanacağı iflas davasında borçlu evvelce ödeme emrine karşı ileri sürdüğü itiraz sebepleri ile bağlı olmaksızın meselâ, takip konusu borcu ödemiş olduğu ya da borcun zamanaşımına uğradığı itirazını cevap dilekçesinde beyan edebilir.İflas davasında alacaklı, alacağını ispat bakımından İİK’nın 68. maddesinde tahdidi olarak sayılmış bulunan belgelerle bağlı değildir. Alacaklı normal bir alacak davasında olduğu gibi alacağın varlığını HMK’ya göre mümkün olan her türlü delil ile ispat edebilir. Mahkemenin yapacağı inceleme sonucunda borçlunun borçlu olmadığı kanısına varılırsa iflas davasının reddine karar verilir. İflas davasının reddi kararı maddi anlamda kesin hüküm teşkil eder ve alacaklı iflas takibi ve davası konusu yapılmış alacak için borçluya karşı yeni bir alacak davası açamaz.Yapılan inceleme sonucunda alacağın mevcut olduğu kabul edilirse borçlunun itirazının kesin olarak kaldırılmasına karar verilir. Bu halde iflas takibi kesinleşeceğinden iflas talebini İİK'nın 166. maddesindeki usule göre ilan edilir. Akabinde davalı borçluya takip konusu borcu ödemesi için İİK'nın 158. maddesine uygun olarak bir depo kararı çıkarılır.Bu depo kararı ile mahkeme, borçluya yedi gün içerisinde faiz ve icra giderleri ile birlikte borcunu ifa etmesini veya o kadar miktarı mahkeme veznesine depo etmesini emreder (m.158, II c. 2). Borçlu yedi günlük depo süresi içerisinde faiz ve giderleri ile birlikte borcu ödemez veya mahkeme veznesine depo etmez ise, mahkemece depo kararından sonraki ilk oturumda borçlunun iflasına karar verilir." ( Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 21/12/2021 tarih 2019/(15)6-574 E., 2021/1710 K. Sayılı ilamı) Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmış olup sivil havacılık uzmanı bilirkişisi ...ç tarafından sunulan 26/05/2021 tarihli raporda özetle ; " ... A.Ş.'ye pilot olarak çalışmak için başvuran davacıların uçak tip eğitimi almak için ... tarafından kardeş firması olan ... A.Ş. ye yönlendirildikleri, verilen teorik eğitimin ardından ... havayolunda 100 saatlik ticari uçuşa çıkaracakları, sonrasında ... de kadrolu pilot olarak kararlaştırılan ücret karşılığı ticari uçuşlarına devam edecekleri hususunda anlaşıldığı için davacıların, ... A Ş. yetkililerinin talebi üzerine ... A.Ş. ye uçak tip eğitim ücreti ödemesi yaptıkları, 1 nolu davacı ... tarafından 33.406,01 Euro, 2 nolu davacı ... tarafından 229.499,97 TL ödeme yapıldığı, ancak, davacı pilot adaylarının, teorik eğitimin ardından ... A.Ş.'nin ticari uçuşlarını durdurması nedeniyle, vaad konusu ucuşları tamamlayarak ...'de kadrolu pilot olarak çalışma imkanları kalmadığından, ... A.Ş.'nin iflas edeceğinin bu havayolu yöneticilerince bilinmesine rağmen, bu havayolu yetkililerinin sanki uçuşlara devam edilecekmiş gibi, davacıların işe başlatma vaadi ile ... A.Ş. ye yönlendirerek ödemeler yaptırmasının, iyi niyetli olmayıp hileli ve muvazaalı olduğu ve bu sebeple ... A.Ş.'nin de davacıların yaptığı ödemeden dolayı ... ile birlikte müteselsilen sorumlu olduğu, buna karşılık davalı vekilince, davacıların ...'de pilot olarak çalışmasına yönelik iş garantisi veya iş taahhütü verilmesine yönelik iddialarının, yersiz ve hukuki dayanaktan yoksun olduğu ileri sürüldüğü, Davalı ... okulunun %49 hissesinin ... havayoluna ait olması sebebiyle, bu iki şirket arasında yazılı veya sözlü bir anlaşma bulunmadığı durumlarda işbirliği içerisinde hareket edilmesi ve ülkemiz ... ve ... havayolu şirketlerince pilot ihtiyacının karşılanması için pilot adaylarına 3 yıl ve daha uzun süreli çalışma taahhütüyle, ... yaklaşık olarak 30.000 USD THY'de 40.000 EURO bedel karşılığında, bu ücretlerin çalışma süresindeki mahsubuna yönelik sözleşmelerle, uçak tip eğitimi verildiği bilindiği, bu nedenle davalı taraf vekilince davacı pilot adayları iddialarının hukuki dayanaktan yoksun olduğu ileri sürülmekte ise de, davacı vekilinin bu iddiaları ülkemiz sivil havayolu şirketlerinin pilot ihtiyacının karşılanmasına yönelik eğitim uygulamalarıyla örtüşmediği, bu itibarla yukarıda ifade olunan davacı iddialarının davalı ... tarafından kabul edilmediği durumda, davacı pilot adaylarının davalı ... ve ...'e kurmuş oldukları ilişkilerde bu iki şirketin muvazaalı davranış içerisinde olduklarının kabulü mümkün olduğu,Diğer taraftan davalı şirketçe ileri sürülen, davacı pitot adaylarına sadece ekli lisans eğitim sözleşmesi kapsamında, teorik ve pratik eğitimlerini tamamlamaları durumunda ... nezdinde tip uçuş lisansı alabilmeleri için, uçuş lisans eğitimi verilmesi yükümlülüğünün üstlenildiği, davalı şirketin verdiği ... tip uçakta uçuş lisanslarının, uluslararası mahiyette geçerli olan ve her türlü uçuşfirmasında kullanılabilecek özettikte uçuş lisansları olduğu, davacıların bu lisanslar ile birçok havayolu firmasında pilot olarak göreve başlayabilecekleri, davacılardan ...'ın eğitim sözleşmesinde taahhüt edilen hizmetin yerine getirilmesi neticesinde uçuş eğitimini tamamladığı ve ... tarafından düzenlenen lisans belgesini teslim aldığı, davacı ...'in ise davalı şirketçe verilen eğitimleri tamamladığı, ancak, ...'nin 5TH-1DY talimatında belirtilen dil yeterliliğine sahip olmadığından davalı şirketçe ...'ye lisans başvurusunda bulunulamadığı için, lisans alamamasına tamamen kendi kusur ve sorumluluğunun sebep olduğu iddialarının; davalı ... okulunca (...) davacı pilot adaylarına verilen... tip uçak uçuş eğitimiyle, davacı pilot adaylarının ... den ... tip uçaklar için lisans almaya hak kazanmış olsalar bile bu eğitim yurtdışında 9.000 EURO karşılığı alınabilmekte olduğundan, davacı pilot adaylarınca yapılan ödemelerin başlatılacak ticari uçuşlar ve taahhüt olunan çalışma süresinde sağlanacak imkanları da kapsayan bir paket ücret olduğu düşünüldüğü, bu nedenle davalının, yapılan ödemeler karşılığı, davacı pilot adaylarına ... uçak eğitimi verildiği iddiası yerinde olmadığı" yönünde görüş bildirmiştir.Mali Müşavir ... tarafından sunulan 26/05/2021 tarihli raporda " ...Davacı ... alacağı kapsamında davalı şirket ticari defterleri incelendiğinde davalı şirketin davacı ...'in aldığı Tip Eğitimi karşılığında davacıya 5 adet toplamda 38.880,20 EURO fatura düzenlemiş olduğu, düzenlenen fatura kapsamında davacı tarafından toplamda 29.643,59 EURO ödeme yapıldığı, davacı ...'ın aldığı Tip Eğitimi karşılığında davacıya 3 adet toplamda 249,479,83 TL fatura düzenlemiş olduğu, düzenlenen fatura kapsamında davacı tarafından 249,480,00 TL ödeme yapıldığı,Davacıların yaptığı, davalı şirket ticari defterlerinde yer alan ödemelere ilişkin olarak; sektör bilirkişinin değerlendirmeleri kapsamında eğitim bedelinin 9.000,00 EURO olduğu, davacı ... tarafından 20.643,59 EURO (29.643,59 EURO ödenen tutar - 9.000,00 EURO eğitim bedeli) fazla ödeme yapıldığı, davacı ...'ın ise ödemesi gereken eğitim bedeli miktarının 77,039,10 TL (9.000,00 Euro eğitim bedeli x 8.5599 Takip tarihi itibariyle efektif alış kuru) olduğu, davacı ... tarafından 172.440,90 TL (249.480,00TL ödenen tutar - 77.039 10 TL eğitim bedeli) fazla ödeme yapıldığı,Neticeten; ... yönünden; takip tarihi itibari ile davacının davalıdan 172.440,90-TL alacaklı olduğu, bir sonraki dava tarihi olan 27.05.2021 tarihi itibariyle 224,436,21 TL toplam alacak hesap edildiği, davacı asıl alacağına uygulanacak 1 gün faiz tutarı 86,22 TL olarak hesap edildiği, ... yönünden; takip tarihi itibari ile davacının davalıdan 20.643,59 Euro alacaklı olduğu, bir sonraki dava tarihi olan 27.05.2021 tarihi itibariyle asıl alacak ve işlemiş faiz yönünden 21.149,28 Euro ve tahsil harcı ile vekalet ücreti yönünden 6.579,68 TL alacak hesap edildiği, davacı asıl alacağına uygulanacak 1 gün faiz tutarı 1,41 Euro olarak hesap edildiği" şeklinde tespitte bulunmuştur. Mahkemece emsal ücret araştırılması yaptırılması akabinde yeni bir heyetten alınan 14/01/2022 tarihli raporda özetle ; " ... tip eğitimi, pilotun uçacağı uçağın detaylı eğitimini alarak, mevcut olan ... (...) ve... (... Lisansı) lisanslarına, eğitim aldıkları ... (...)'nun, eğitim tamamlandıktan sonra ... (...) ne eğitim dokümanları sunularak yapılan başvurunun onaylanması neticesinde yetkilerinin işlenmesi sonunda tamamlandığı, bu kapsamda davacı pilotlar ile davalı ...Ş. arasında imzalanan pilot adayı sözleşmeleri incelendiğinde, davacı ... 12.07.2019 tarihinde, davacı ... 05.11.2019 tarihinde ... A.Ş. ile ... adayı sözleşmesi imzaladığı, anılan sözleşmeler genel anlamda benzer sözleşmeler olup sadece ücret konusunda farklılıklar mevcut olduğu, davacı ...'ın imzalamış olduğu sözleşmede toplam 212 500 TL+KDV (KDV dahil 229.500,00 TL) belirtildiği, davacı ...'in sözleşmesinde eğitim bedeli sözleşmeye yazılmadığı,Her iki sözleşme de ... verilmesi ile ilgili sözleşmeler olup, eğitimin kapsamı ve . ...A.Ş. nin gerçekleştirmeyi kabul ve taahhüt ettiği eğitimler ; a-)... Tip Eğitimi Yer Dersleri : ... uçağı ile ilgili yer dersleri b-) .... Tip Eğitimi ile ilgili Similatör Eğitimi : bu eğitim 8 adet similatör uçuşunu kapsamakta olup her bir similatör uçuşu 04.00 saat olduğu, c-) Kontrol uçuşu : ...tip eğitimi ile ilgili olarak yapılan 2 saatlik yeterlilik testi, d-) B...: Gerçek ... uçağında yapılan tek bir uçuşluk ve en az 6 iniş/ kalkışlı uçuş olduğu, Yukarıda arz edilen eğitimler bir pilot adayının geçerli bir ... Tipi pilot lisansına sahip olması için, ulusal ve uluslararası yönergeler tarafından belirtilen gerekli eğitimler olduğu, ... A.Ş. Türk Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünden almış olduğu ... Tip Eğitimi verme yetkisi kapsamında : (a) maddesindeki yer derslerini kendi bünyesinde, (b) ve (c) maddesindeki eğitimlerini ... Merkezi olan ... similatörleri kiralayarak kendi öğretmenleri ile, (d) maddesindeki ... eğitimini ... A.Ş. den uçak ve öğretmen pilot kiralayarak anılan pilotların... tip eğitimlerini tamamladığı, aynı şekilde ...-...'nun ...-... Tip Eğitimi yetkisi de mevcut olup, anılan uçak için tip eğitimi almak isteyen adayların ... ihtiyaçları için ... Havayolları ile de uçak ve öğretmen kiralama protokolü mevcut olduğu, yine davacı pilot adayları ile ... arasında imzalanmış sözleşmeler incelendiğinde, 3.3 maddesinde bu eğitimleri, hizmet protokolleri bulunan 3. bir tüzel kişilik aracılığı ile sağlamayı da taahhüt ettiği, Sözleşmenin 3.3 maddesindeki taahhüt kapsamında ... Similatör eğitimlerini eğitim protokolü mevcut olan ... firmasından similatör kiralayarak, ve yine... uçuşlarını da yine kiralama protokolü olan ... A.Ş. firmasından uçak ve öğretmen pilot kiralayarak davacı her iki pilota sözleşmeleri gereği taahhüt ettiği eğitimlerin tamamlanmasını sağlayarak ... başvuru safhasına getirdiği, Sözleşme hükümleri incelendiğinde ... A.Ş.'nin davacılara ... A.Ş. bünyesinde veya başka bir üçüncü kişi havayolu şirketi bünyesinde istihdam garantisi verdiğine dair bir hüküm tespit edilemediği,Nitekim davacı ...,...' nün lisans başvuru şartlarının tamamını sağladığı için gerekli başvuru ... tarafından yapılmış, ve onaylanan ... Tip lisansı kendisine teslim edilerek eğitim sözleşmesi sonlandırıldığı, sözü edilen ... tip lisansı ulusal ve uluslararası tüm şirketlerde geçerli bir lisans olup bir çok havayolu şirketinde iş bulması her zaman için mümkün olduğu,Davacı ... için ise ... tip eğitimini tamamlamasına rağmen ...'nün SHT-1DY talimatı Madde 5'de belirtilen ... Yeterlilik Düzey-4 (... Level 4) veya üzeri olma gerekliliğini sağlayamadığı için ...'ne lisans onayı için başvuruda bulunulamadığı, davacı tarafça söz konusu yeterlilik düzeyine gelindiğinde dair herhangi bir delil dosyaya sunulmadığı, kaldı ki davacı ... sözleşmenin Ek-1 Madde 5 de ifade edilen ... Yeterlilik Sınav Sonuç Belgesini eğitim sonuna kadar teslim etmesi taahhütünü yerine getirmediği dosya içeriğinden anlaşıldığı, ayrıca kendisi tarafından 23 Ocak 2020 tarihinde ... (...) nezdinde girmiş olduğu “...Yeterlilik” sınavından “ Seviye 3" alarak başarısız olduğu ve minimum yeterlilik şartı olan “Seviye 4” alabilmesi için 13 Şubat 2020 tarihinde tekrar sınava gireceği ... A.Ş. ye bildirilmesine rağmen halen sınav sonucu bildirilmemiş ve lisansına ... tipinin işlenmemesi kusurunun kendisinde olmasına rağmen, iş bulamamasının ... Uçuş okulunun kusuru olduğunu iddia ettiği Ödenen ücretler açısından sözleşmeler ve ödeme dekontları incelendiğinde; Davacı ...'ın toplam 229.499,97 TL (KDV dahil) (2020 Temmuz ayı ... Bankası alış kuru ile 35.667 Euro), davacı ...'in toplam 33.406,01 Euro ödeme yaptıkları görüldüğü, uçak tip eğitim ücretlerinin eğitimi veren havayolu işletmeleri ve uçuş okullarına göre değişiklik gösterse de 30.000 ile 40.000 Euro civarında olduğu ve sivil havacılık sektöründe faaliyet gösteren ... ya da ... gibi kuruluşlarda bu ücretin defaten alınmadığı, buna mukabil bu şirketlerin pilotu bünyelerinde istihdam ederek, kendilerine anılan ücret tamamlanana kadar emsallerinden düşük maaş ödenerek tahsil edildiği bilindiği, ancak ... bir havayolu firması olmadığı, bu nedenle alınması gereken ücretin, pilotu firmada istihdam ederek ücretin tahsil edilmesi mümkün olmadığı, bu nedenle sözleşme içeriğinden de anlaşılacağı gibi eğitimini tamamlayan pilota iş bulunması ya da istihdam edilmesi söz konusu olmadığı için anılan ücret defaten talep edildiği ve eğitim sonunda pilotun herhangi bir havayolunda görev yapabileceği, iş bulabileceği ...lisansı, ...'nün onaylamasını müteakip pilota teslim edildiği, ayrıca söz konusu adayların eğitim almış oldukları 2019 yılındaki Türkiye ve dünyadaki pilot ihtiyacının artması neticesi oluşan arz talep ve piyasa koşulları göz önünde bulundurulduğunda eğitim ücretinin makul rakamlar olduğu" kanaatine varıldığı bildirilmiştir.Dosya kapsamına göre; Uçuş eğitimi konusunda davalı ile davacılar arasında pilot adayı sözleşmesi imzalandığı, eğitimin eksik yahut ayıplı verilmesin söz konusu olmadığı, davacıların sözleşme kapsamındaki taahhüt edilen eğitimleri aldıkları, davacı ...'ın, ...' nün lisans başvuru şartlarının tamamını sağladığı için gerekli başvuru ... tarafından yapıldığı ve onaylanan ... Tip lisansı kendisine teslim edildiği, davacı ... için ise ... tip eğitimini tamamlamasına rağmen ...'nün SHT-1DY talimatı Madde 5'de belirtilen...Yeterlilik Düzey-4 (... Level 4) veya üzeri olma gerekliliğini sağlayamadığı için ...'ne lisans onayı için başvuruda bulunulamadığı, lisansın alınamamasının davacının kusurundan kaynaklandığı görülmüştür.Davacılar vekili ... A.Ş.'nin yada organik bağ bulunduğu iddia olunan ... şirketince, davacılara ... A.Ş. bünyesinde istihdam garantisi verildiği, iş alım taahhüdünde bulunulduğunu ileri sürmüştür. Ancak taraflar arasında imzalanan sözleşmede davacılara... A.Ş. bünyesinde veya başka bir havayolu şirketi bünyesinde istihdam garantisi verildiğine dair bir hüküm bulunmadığı gibi bu hususta davalının iş taahhüdünde bulunduğuna dair dosyaya sunulmuş somut bir delil ibraz edilmemiştir. Bu itibarla istihdam garantisi ile söz konusu sözleşmelerin düzenlendiği davacılar vekilince ispata elverişli delillerle kanıtlanamadığından davacılar vekilinin bu yöndeki istinaf nedeni yerinde görülmemiştir. Öte yandan mahkemece emsal eğitim ücret araştırması yaptırılmış olup ...'nın cevabı yazısında; talep edilen ... Eğitimi : 8.650 USD, ... Tipi Eğitim (... dahil) : 17.750 USD ve ... Eğitimi : 9.308 USD olmak üzere yaklaşık ücret bilgisi USD cinsinden olduğu için KDV hariç toplam 35.708 USD olduğu, .... A.Ş.'nin cevabı yazısında; ... Programı/...dahil 21.000,00 Euro olduğu ancak ..eğitimi sağlanmadığından bu eğitim için emsal ücret veremediklerini bildirmiştir.Davacı ... ile imzalanan sözleşmede, eğitim ücreti KDV dahil 229.500,00 TL olarak kararlaştırıldığı davacı ...'ın toplam 229.499,97 TL (KDV dahil) (2020 Temmuz ayı ... Bankası alış kuru ile 35.667 Euro) ödeme yaptığı, davacı ... 'in sözleşmesinde eğitim bedeli sözleşmeye yazılmadığı, davacının toplamda 29.643,59 EURO ödeme yaptığı, ödenen eğitim ücretlerinin piyasa rayicine göre makul olduğu, eğitim ücretlerini indirimini gerektirecek bir durum bulunmadığı görülmüştür.Sonuç olarak, taraflar arasında imzalanan sözleşmede, kurs veren davalının hak ve yükümlülüklerinde, davalının ... Tip eğitimi vermeyi ve/veya bu eğitimi hizmet almakta olduğu 3. bir tüzel kişilik aracılığı ile sağlamayı taahhüt ettiği, istihdam garantisi ile söz konusu sözleşmelerin düzenlendiği hususu davacılar vekilince ispatlanamadığı, davacıların sözleşme kapsamında taahhüt edilen eğitimleri aldıkları ve davalının edimini tam ve ayıpsız olarak yerine getirdiği, davacı ... tarafından ödenen eğitim ücretinin sözleşmede kararlaştırılan bedel olduğu, davalı ... ile imzalanan sözleşmede eğitim bedeli kararlaştırılmamış ise de gerek davacı ... gerekse davacı ... tarafından ödenen eğitim ücretlerin emsal ücretlerle uyumlu ve makul seviyede olduğu, ücretlerin indirimini gerektirecek bir durum bulunmadığından davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle ilk derece mahkemesinin kararında usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığından, HMK 353/1.b.1 bendi uyarınca davacılar vekilinin istinaf başvusunun esastan reddine karar verilmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M:Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;1-Davacılar vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,2-Harçlar Kanunu gereğince davacılar tarafından yatırılan istinaf başvuru harcının hazineye GELİR KAYDINA,3-Harçlar Kanunu gereğince her bir davacı yönünden alınması gerekli olan 615,40 TL istinaf harcından, davacılarca ayrı ayrı yatırılan 179,90 TL'nin mahsubu ile bakiye kalan 435,50 TL harcının davacılardan ayrı ayrı tahsili ile hazineye irat kaydına, 3-İstinaf yargılama giderlerinin davacılar üzerinde bırakılmasına, 4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı HMK'nin 361/1. maddesi, 7499 sayılı Yasa'nın 37/1.a maddesi ile değişik 2004 sayılı İİK'nin 164 maddesi uyarınca, kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde Yargıtay nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi.08/01/2025