T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
45. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO:2022/261
KARAR NO:2026/669
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:BAKIRKÖY 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ:17/12/2021
NUMARASI:2020/747 Esas 2021/1147 Karar
DAVANIN KONUSU:Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali
KARAR TARİHİ:06/05/2026
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. Maddesi uyarınca dosya incelendi,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA:Davacı asil dava dilekçesi ile; Müvekkilinin davalı kooperatifin üyesi olduğunu, davalı kooperatif aidat tutarlarını ödemediği gerekçesi ile davacıyı kooperatif ortaklığından çıkardığını, kooperatif üyelerinin ancak kanunda belirtilen gerekçelerin doğması halinde ortaklıktan çıkarılabildiğini, ortakların anasözleşmede açıkça gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamadığını, müvekkiline aidat ödemeleri için ihtarın gönderilmediğini, borcunu ödemesi için makul bir süre tanınmadığını, müvekkilinin kooperatife olan borcunu ödemek istediğini, ortaklıktan çıkarılma kararının noter aracılığıyla müvekkiline bildirilmediği içi 3 aylık dava açma süresinin başlamadığını, üç aylık süre içinde,genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmeyen çıkarılma kararlarının kesinleştiğini, ancak müvekkiline tebliğ edilen bir karar olmadığı için başvuru süresinin başlamadığını, ortağın kooperatife olan borçları sebebiyle ihraç edilebilmesi için, yasa ve sözleşmeye uygun şekilde ihtar edilmesi ve ayrıca ihtara konu edilen borcun, gerçeği yansıtması gerekmektiğini, ortağa tebliğ edilen her iki ihtarnamede bildirilen borç miktarlarının aynı olması, farklı ise bunun nedeninin ihtarnamelerde açıklanması, dolayısıyla ortağın borç miktarlarında tereddüde düşmemesi, ihtarnameye uyulmaması halinde ne gibi bir yaptırım uygulanacağının açıkça gösterilmesinin zorunlu olduğunu beyanla fazlaya ilişkin hak ve alacakları saklı kalmak kaydıyla davamızın kabulü ile ... Kooperatifinin davacıya ilişkin usul ve yasaya aykırı üyelikten çıkarma kararının iptaline ve davacının kooperatife üyeliğinin tespitine, taleplerinin kabul edilmemesi halinde müvekkilinin kooperatife ödemiş olduğu aidatların ödeme tarihinden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalı kooperatiften tahsiline ve yargılama giderleri ve ücreti vekâletin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesi ile; davacının 3 aylık süre içerisinde dava açmadığından üyelikten çıkarma işleminin kesinleştiğini, davacı kooperatif ana sözleşmesinin 14/2 maddesi gereğince belirlenen 26.582 TL borcunu ödemediğini, borcunu ödemesine ilişkin noter kanalıyla iki adet ihtar yapıldığını ve ihtarnamelerin davacıya gönderildiğini, ihtarnamede belirtilen 30 günlük süre içerisinde davacının borcunu ödemediğini, borcunu ödememesi sebebiyle ortaklıktan çıkarıldığına ilişkin 25/02/2011 tarihinde Bakırköy ... Noterliğinin... yevmiye nolu ihtarnamesinin davacıya tebliğ edildiğini, bu tebliğden sonra 10 yıl geçmesine rağmen dava açılmadığını, davacının ihraç edildiğini bildiğini, 10 yıldır kooperatife gelmediğini, toplantılara katılmadığını, aidatları da ödemediğini, ihtarnamenin tebliğ edilmediği iddialarının doğru olmadığını, ... sebebiyle bölge değerlenince davacının tekrar üye olmaya çalıştığını, davacının kötü niyeli olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:Mahkemece, "...Davacının, üyesi olduğu kooperatiften, üyelik aidatlarını ödemediğinden bahisle ana sözleşme hükümlerine göre ihraç edildiği anlaşılmıştır.Ancak yukarıda anlatımı bulunan kanun hükmü uyarınca ortaklıktan çıkarılma usulü gereğince, davacı hakkında, davacının üyeliğine yönelik olarak alınan bir genel kurul kararı veya ana sözleşme ile yetkilendirilen bir yönetim kurulu kararı bulunmadığı, davalı tarafından yalnızca, kooperatif üyelik aidatlarını ödemediği gerekçesiyle Bakırköy ... Noteri 25.02.2011 tarih ve... yevmiye numaralı ihtarnamesiyle davacının ortaklıktan çıkarıldığı kararının verildiği ancak bu ihtarnamenin de davacıya usulüne uygun tebliğ edilmediği ve tebliğin iade olduğu görülmüştür.Dolayısı ile davanın yasal üç aylık süre içerisinde açıldığı kabul edilmekle, davacı hakkında usulüne uygun bir çıkarma kararı ve bu kararın tebliği bulunmadığından bahisle" davanın kabulüne karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ:Davalı vekili yasal süresi içinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde özetle; cevap dilekçesindeki açıklamalarını tekrar ederek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE:HMK'nın 355. ve 357. maddeleri gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle bağlı olarak ve kamu düzenine aykırılık hususlarını da gözetilerek yapılan inceleme neticesinde;Dava, kooperatif üyeliğinden ihraca ilişkin alınan kararının iptali ile kooperatif üyeliğinin tespiti olmadığı takdirde üyelikten kaynaklanan alacak istemine ilişkin ilişkindir.163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun ortaklıktan çıkarılma esasları ve itirazı düzenleyen 16.maddesinde;"Kooperatif ortaklığından çıkarılmayı gerektiren sebepler anasözleşmede açıkça gösterilir. Ortaklar anasözleşmede açıkça gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamazlar.Ortaklıktan çıkarılmaya yönetim kurulunun teklifi ile genel kurulca karar verilir. Anasözleşme, çıkarılanın genel kurula başvurma hakkı saklı kalmak üzere, bu hususta yönetim kurulunu da yetkili kılabilir.Çıkarılma kararı gerekçeli olarak tutanağa geçirileceği gibi, ortaklar defterine de yazılır. Kararın onaylı örneği,çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere, on gün içerisinde notere tevdi edilir. Bu ortak tebliğ tarihinden itibaren üç ay içerisinde itiraz davası açabilir.Tebliğ edilen karar, yönetim kurulunca verilmiş ise ortak, üç aylık süre içerisinde genel kurula da itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere, yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine itiraz davası açılamaz. İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı itiraz davası hakkı saklıdır.Üç aylık süre içerisinde, genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmeyen çıkarılma kararları kesinleşir..." hükmü düzenlenmiştir.Aynı Kanun'un 27.maddesi; "Ortakların yüklendikleri paylar için ödeyebilecekleri para tutarını anasözleşme belirtir. Kooperatif, sermaye yüklemlerinde borçlu veya sair ödemelerle yükümlü bulunan ortaklarından elden yazılı olarak veya taahhütlü mektupla, bu husus mümkün olmazsa ilanla ve münasip bir süre belirterek yükümlerini yerine getirmelerini ister. İlk isteğe uymayan ve ikinci istemeden sonra da bir ay içinde yükümlerini yerine getirmeyenlerin ortaklığı kendiliğinden düşer. Ortaklığın düşmesi alakalının, anasözleşme veya diğer suretlerle doğmuş borçlarının yok olmasını gerektirmez." düzenlemesine yer vermiştir.Davalı kooperatif anasözleşmenin 9. maddesinin parasal yükümlülükler ile ilgili ihraç prosedürüne ilişkin, ihraç kararı verilmeden önce parasal yükümlülüklerini iki ay geciktiren ortakların noter aracılığıyla yapılacak ihtarı takip eden 10 gün içinde bu yükümlülükleri yerine getirmemeleri halinde ikinci kez ihtar edileceği, ikinci ihtarı takip eden bir ay içerisinde yükümlülükleri yerine getirmeyenlerin yönetim kurulu kararı ile ortaklıktan çıkarılacağı düzenlenmiştir.Belirtilen yasal düzenlemeler ve açıklamalar doğrultusunda somut olay değerlendirildiğinde; Davacının, davalı kooperatifin 255 üye numarası ile davalı kooperatif üyesi olduğu, davalı kooperatifin 24/11/2010 tarih 506 sayılı yönetim kurulu kararı ile davacı ...'da dahil 19 üye hakkında parasal yükümlülüklerini yerine getirmediğinden kooperatif ana sözleşmenin 14. Maddesi hükümlerine göre noter aracılığı ile ortaklıktan çıkarılma işlemleri yapılmasına karar verildiği, bunun üzerine davacının, kooperatif ana sözleşmesinin 14/2 maddesi gereğince belirlenen 26.582 TL borcunu ödemediğinden bahisle 09.12.2010 tarihinde Bakırköy ... Noterinde düzenlenen ... yevmiye no'lu ihtarnamesi borcun ödenme için 10 gün süre verildiği, borcun ödenmemesi nedeniyle 20.12.2010 tarihinde Bakırköy ... Noterinde düzenlenen ... yevmiye no'lu ihtarname ile yine 26.582 TL alacak bildirilerek davacıya 2. kez ihtarname keşide edildiği bu ihtarnamede bir ay süre verildiği, akabinde davacının kooperatif üyelik aidatlarını ödemediği gerekçesiyle ortaklıktan çıkarıldığına dair Bakırköy ... Noteri 25.02.2011 tarih ve... yevmiye numaralı ihtarnamesi düzenlendiği anlaşılmıştır. Görüldüğü üzere davacı hakkında ortaklıktan çıkarılmasına ilişkin usulüne uygun alınmış bir yönetim kurulu kararı yahut genel kurul kararı bulunmasa da huzurdaki davanın ihraçtan itibaren 10 yıllık süre geçtikten sonra açıldığı anlaşılmıştır.TMK 2. Maddesinde, herkes haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kuralına uymak zorunda olduğu, bu hakkın açıkça kötüye kullanılması hukuk düzeni tarafından korunmayacağı düzenlenmiştir.Gerek Dairemizin gerekse emsal Yargıtay kararlarında; "aidat yükümlülüğü bulunan bir kooperatifte, ortağın uzun süre kooperatife uğramaması, aidat borcu bulunup bulunmadığını takip etmemesi yani kooperatif ile ilişkisini kesmiş olması üyeliğinin sona erdiğini zımnen kabul ettiği, diğer anlatımla üyelik haklarından zımnen vazgeçtiği, eylemli olarak ortaklıktan çıkma iradesini yansıttığı anlamına geldiği, böyle bir ortağın açtığı davanın TMK'nın 2. maddesinde öngörülen iyiniyet kuralına aykırı düştüğü ilke olarak kabul edilmesi gerektiği" ifade edilmiştir. (Yargıtay 23. HD. 08/04/2014 tarih 2014/3099 Esas 2014/2692 Karar) Belirtilen yasal düzenlemeler ve açıklamalar doğrultusunda somut olay değerlendirildiğinde; Kooperatiften çıkarılan ortağın hak ve borçları, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 16/son maddesi gereğince ihraç kararının kesinleşmesine kadar devam eder. Ne var ki emsal Yargıtay kararlarında da belirtildiği gibi aidat yükümlülüğü bulunan bir kooperatifte ortağın uzun süre uğramaması, aidat borcunun bulunup bulunmadığını takip etmemesi, genel kurullara katılmaması halinde üyeliğinin sona erdiğini ortağın zımnen kabul ettiği, diğer anlatımla üyelik haklarından zımnen vazgeçtiği, eylemli olarak ortaklıktan çıkma iradesini yansıttığı ve böyle bir davacının açtığı davanın TMK'nın 2. maddesinde öngörülen iyiniyet kuralına aykırı düştüğü ilke olarak kabul edilmelidir.O halde mahkemece, davacının, ihracından itibaren dava tarihine kadar tüm genel kurul hazirun cetvelleri getirtilerek genel kurul hazirun cetvellerinde isminin yer alıp almadığı, genel kurullara katılıp katılmadığı, pay devrine kadar üyelerden düzenli aidat toplanıp toplanmadığı, davacının düzenli aidat ödeyip ödemediği, davalı kooperatife herhangi bir başvurusu, talebi olup olmadığı, kooperatif defter ve kayıtlarından tespit edilerek, açılan davanın TMK'nın 2. maddesinde öngörülen iyiniyet kuralları çerçevesinde değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur.Açıklanan nedenlerle, eksik inceleme ile yazılı biçimde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olduğundan davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; kararın açıklanan gerekçeler doğrultusunda kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için 6100 sayılı HMK'nın 353-(1).a.6 maddesi gereğince dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmiş aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
H Ü K Ü M:Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;
1-Davalının istinaf başvurusunun KABULÜ ile, BAKIRKÖY 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 17/12/2021 tarihli ve 2020/747 Esas 2021/1147 Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nun 353/1.a.6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,
2-Dosyanın, Dairemiz kararına uygun şekilde yargılama yapılarak yeniden bir karar verilmek üzere mahal mahkemesine İADESİNE,
3-Davalının tarafından yatırılan başvuru harcının Hazineye gelir kaydına, karar harcının istemi halinde davalıya iadesine,
4-Davalının yapmış olduğu istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,
5-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362/1.g bendi gereğince kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.06/05/2026