T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
53.HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/92
KARAR NO: 2024/487
TÜRK MİLLETİ ADINA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 30.11.2023
NUMARASI: 2023/483 Esas,
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 03/05/2024
Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili, davacının keşide ederek davalı ... Limited Şirketine teslim ettiği 01.03.2023 tarihli 1.550.000TL bedelli davalıların cirosu bulunan çekin yetkili hamil olmayan davalı ... tarafından sadece davacı aleyhine takip yapıldığını, dava konusu çek ile bir başka çeki şantiyelerdeki bir takım elektrik işlerinin tamamlanması için sözlü olarak yapılan anlaşma doğrultusunda ve avans mahiyetinde davalı ... şirketine teslim ettiklerini ancak ...'ın avans çeklerini almasına rağmen sözleşme imzalamadığını, fatura kesmediğini, çeke rağmen mal ve hizmet alamadıklarından çekin iadesini talep ettiklerini ancak ... şirketinin çekin iradeleri dışında ellerinden çıktığını bildirdiğini, dava dışı diğer çek için yetki hamil dava dışı ... tarafından ... şirketi aleyhine icra takibi başlatıldığını ve dava ile savcılık süreçleri olduğunu, sahtelik iddiasında ... şirketinin bulunduğunu, ancak daha sonradan davalardan feragat edildiğini, takip alacaklısının takip hakkına sahip olmadığını, kopya kaşe ve sahte imza ile tahrifatlarla çeki hukuka aykırı olarak davalı ...'in elinde bulundurduğunu ve yetkili hamil olmadığını, hem alacaklı görünen tarafın yetkili olmaması hem de çekin hali hazırda önceki dosyadan tahsil edilmesinden kaynaklı açılan menfi tespit davasında yargılama sürecinde davacının icra ve haciz baskısı nedeniyle borçlu olmadığı bedeli ödemek zorunda kalmaması ve telafisi mümkün olmayacak zararların ortaya çıkmaması adına İstanbul Anadolu ... İcra Dairesi'nin ... esas sayılı icra takibinin tedbiren durdurulmasını talep etmiştir. Mahkemece, 12/07/2023 tarihli ara karar ile, davacı vekilinin iddialarına göre mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edildiği anlaşıldığından, talebin kabulü ile İstanbul Anadolu .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyası bakımından İİK'nun 72(3). Maddesi uyarınca % 15 teminat karşılığında icra veznesine yatan / yatırılacak paranın takip alacaklısına ödenmesinin önlenmesine yönelik ihtiyati tedbir kararı verilmiştir. Karara karşı bir kısım davalılar vekilleri itiraz etmiş, 15/09/2023 tarihli ara karar ile, "İİK'nin 72/3. Maddesi uyarınca dava değerinin %15'i olan 320.582,03 TL nakdi veya Mahkemece kabul edilecek kati süresiz ve muteber banka teminat mektubu teminat karşılığında, İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı icra takip dosyasında icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesine yönelik ihtiyati tedbir kararı verilmesine," karar verildiği, yine birleşen İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/549 Esas sayılı dosyasının 18/07/2023 tarihli tensip zabtının 12. maddesiyle "Davacı vekilinin İİK 72 maddesi gereği ihtiyati tedbir istemine ilişkin olarak; a)İİK 72/2 maddesi gereğince, icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında ihtiyati tedbir yoluyla takibin durdurulmasına karar verilemeyeceğinden takibin durdurulması isteminin reddine; b)İİK'nun 72/3.maddesi uyarınca sadece davanın taraflarını bağlamak kaydıyla İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasında, icra veznesine girmiş ve girecek paraların takip alacaklısına ödenmesinin ihtiyati tedbir yolu ile önlenmesine, c)Takdiren takip konusu alacak üzerinden %15 oranında belirlenen nakdi teminat mahkeme veznesine yatırıldığında yada aynı tutarda kesin ve süresiz banka teminat mektubunun mahkememize ibrazı halinde kararın uygulanması için bir örneğinin üst yazı ile İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'ne gönderilmesine," verilen ihtiyati tedbir kararlarının usul ve yasaya uygun olduğu, takibin durdurulmasına karar verilmediği sadece icra dosyasına giren paranın alacaklıya verilmemesine yönelik karar verildiği ve menfaatler dengesine uygun düşecek şekilde teminatın alındığı anlaşılmakla bir kısım davalı tarafların tedbirin kaldırılması taleplerine yönelik itirazlarının reddine karar verilmiştir. Davalılar ... ve ... vekili istinafında, çekin bankayı ibraz edildiğini ancak Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/11 esas sayılı dosyası ile verilen ödemeden men yasağı nedeniyle işlem yapılmadığını, çek keşidecisi hakkında kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip yaptıklarını ancak davacının menfi tespit davası açtığını ve tedbir kararı ile alacaklarına kavuşmalarını engellendiğini, İstanbul Anadolu 3.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023-549 esas sayılı dosyası ile dava dosyasının birleştiğini, çek iptali için açılan davaya müdahil olduklarını ancak daha sonra çek lehdarının davadan feragat ettiğini, keşideci ... bölgesinde olduğundan onun hakkında takip başlatılamadığını, lehtar için takip yaptıklarını, davalı lehtarın hem çek iptal davasında hem de icra mahkemesine nezninde borca ve imzaya itiraz davasından feragat etmesi neticesinde, çeklerin yasal ve son hamil oldukları hususunda duraksama olmadığını, artık davacının keşide ettiğini kabul ettiği ve imzasını inkar etmediği çekler yönünden sorumlu olmadığının kabul edilemeyeceğini, HGK kararında lehtar‘ın imzasının sahte olması, geçersiz olması gibi durumlarda dahi keşidecinin sorumluluğunun devam ettiğine hükmedildiğini, yasal hamil olduklarını, somut olaya uygulanması gereken hukuk kuralının TTK 792. Maddesi olduğunu, buna göre davacıya yüklenen ispat külfetinin yerine getirilmediği dikkate alındığında tedbir kararının hatalı olduğunu, ayrıca tedbir kararının davalıların alacağını enflasyon karşısında ve enflasyon oranında erimesine neden olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir. Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. İcra takibinden önce açılan menfi tespit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir (İİK 72/2.f). İİK'nın 72/3.maddesinde ise; "İcra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyle icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir" Yukarıda da belirtildiği gibi, İİK.'nın 72/3.maddesine göre, icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilmesi mümkün değil ise de, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde on beşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyla icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilecektir. Menfi tespit davalarında ihtiyati tedbir koşulları değerlendirilirken İİK 72 maddesi yanında, H.M.K. 389 vd. maddelerinin de göz önünde bulundurulması gerekir. H.M.K.'nın 389. maddesi, "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme sebebiyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir. "şeklindedir. Kural olarak çek bir ödeme vasıtası olup, mevcut bir borcun tediyesi amacı ile verildiğinin kabulü gerekir. Kambiyo senetlerinde sebepten ( temel ilişkiden) soyutluk ilkesi gereği çek ile ilgili olarak 3. kişilerin iyiniyetli olduklarının kabulü asıldır. Somut olayda, istinaf eden davalılar çeki ciro yoluyla almış olup iyiniyetli 3.kişi konumunda bulunduğundan ve dosya kapsamına göre bu aşamada kötüniyetli olduklarına dair henüz yaklaşık ispata yarar yeterli bilgi ve belge bulunmadığının anlaşılmasına göre bu iki davalı hakkında ihtiyati tedbir kararı verilmesi doğru olmamıştır. Açıklanan nedenlerle, davalı ... ve ... vekilinin istinaf talebinin kabulü ile usul ve yasaya uygun bulunmayan yerel mahkeme ara kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılarak yukarıda açıklanan şekilde inceleme ve araştırma yapıldıktan sonra oluşacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi için dosyanın yerel mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davalı ... ve ... vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE, 2-İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 30.11.2023 tarih, 2023/483 Esas, sayılı kararının KALDIRILMASINA,3-Dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde inceleme yapılarak yeniden bir karar verilmek üzere yerel mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4-Davalı ... ve ... tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde kendisine İADESİNE, 5-Davalı ... ve ... tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda DİKKATE ALINMASINA, 6-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekâlet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince KESİN olmak üzere 03/05/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.