T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
53.HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/920
KARAR NO: 2025/170
TÜRK MİLLETİ ADINA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ: 11/02/2021
NUMARASI: 2019/473 Esas, 2021/93 Karar
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali
KARAR TARİHİ: 27/02/2025
Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili, İstanbul İli Sarıyer İlçesi ... ada ... parselde yer alan ... Projesi kapsamında 01/10/2014, 06/02/2015 ve 01/11/2016 tarihlerinde davalıyla imzaladığı alt işveren sözleşmeleri gereği müvekkilinin betonarme kaba işleri, duvar ve sıva işleri ile ileri kaba inşaat işlerini üstlendiğini, sözleşme hükümleri doğrultusunda hakedişlerden %5 oranında kesinti yapıldığını ve geçici kabul işlemlerinin ardından bu kesintilerin derhal iade edilmesi gerektiğini, ancak davalının yükümlülüğünü yerine getirmeyerek iade etmeyen teminat bedelleri konusunda, Kadıköy ... Noterliğinin 11/05/2018 tarihli ihtarnamesiyle toplam 724.773,12 TL’nin ticari temerrüt faiziyle iadesinin talep edildiğini, davalı tarafın sadece kısmi ödeme yaptığı ve bakiye 194.895,50 TL’nin ödenmediğini, aradan geçen süre içerisinde kesin kabul işlemlerinin tamamlanıp 31/12/2018 tarihli kesin kabul tutanaklarının düzenlendiği ve SGK ilişiksizlik yazısının ibraz edilmesine rağmen davalının teminat bedellerini iade etmediğini, bu durumun davalının kötü niyetli davranışı olduğunu, müvekkilinin mağduriyetine sebep olduğunu ve bunun üzerine İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı dosyasıyla ilamsız icra takibi başlatıldığını, fakat davalı tarafın itirazı üzerine takibin durduğunu ileri sürerek, davalının haksız ve hukuki dayanaktan yoksun itirazının iptali ile takibin devamına ve davalı aleyhine %20’den az olmamak kaydıyla icra inkâr tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili, davacı tarafından kabul tutanakları bulunması sebebiyle 724.773,12 TL cari hesap alacağı istendiğini ve bunun büyük kısmının ödendiğini, kalan bedelin teminat olarak saklandığını, borç muaccel olmadığından iadesinin yapılmadığını, sözleşmenin 10. maddesine göre alt işverenin sebep olduğu herhangi bir zararın bulunmadığının tespiti halinde iadenin yapılacağını, davacı işçileri ile olan davaların söz konusu olduğunu ve iade koşullarının oluşmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.Mahkemece, iddia,savunma ve tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasında imzalanan alt işveren sözleşmelerinin teminat başlıklı 10.maddesi hükümleri uyarınca, alt işveren tarafından işverene verilen teminat çekleri ve nakit teminat kesintilerinin iadesinin, geçici kabul şartlarının sağlanması ve kesin kabul tarihine kadar geçerli olacak şekilde işverene yeni bir teminat verilmesi şartına bağlandığı, dava konusu işlerde 31.12.2018 tarihinde Kesin Kabul Tutanağı düzenlenerek işin kesin kabulünün yapıldığı, bu tarih itibarıyla davacının hakkedişlerinden %5 oranında yapılan nakit teminat kesintisine ilişkin alacağa hak kazandığı, davacı ve davalı tarafından ibraz edilen ticari defterlerin HMK 222. madde uyarınca usulüne uygun tutulduğu ve sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, ancak defter kayıtlarının karşılıklı olarak incelenmesi neticesinde davacı şirketin davalıdan 194.895,50 TL alacaklı olduğu, davalının ise davacıya 194.923,82 TL borçlu olduğu, taraflar arasındaki uyuşmazlığın ticari ilişkiden kaynaklanıp alacağın likit nitelikte olduğu, işçi alacaklarına ilişkin derdest davaların sözleşmede belirtilen “işçi sağlığı ve iş güvenliği nedeniyle zarar oluşmaması” şartı kapsamında değerlendirilemeyeceği, davacının Kadıköy ... Noterliğinin 11.05.2018 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin keşide edildiği tarihte, dava konusu alacağın iade koşullarının gerçekleşmemiş olması nedeniyle davalıdan talep edilemeyeceği, davalı tarafından talep edilen kötü niyet tazminatının şartlarının oluşmadığı gerekçeleriyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.Davalı vekili, istinaf dilekçesinde, ilk derece mahkemesinin sözleşmeler üzerinde hatalı ve eksik inceleme yaptığını ve hukuka aykırı olarak değerlendirme yapan bilirkişi raporunun hükme esas alındığını, derdest davaların sözleşmenin 10. maddesine göre teminatın iadesi yükümlülüğünün doğmasına engel olduğunu, davacının işçilerinin işçilik alacakları nedeniyle açtıkları davalar olduğunu ve davacının her türlü işçilik alacağından sözleşme gereği sorumlu olduğunu, ilk derece mahkemesince rapora itirazlarının ve sunulan Yargıtay kararlarının dikkate alınmadığını, teminatı iade etmeyi erteleme hakları olduğunu, derdest iş davalarının beklettici mesele yapılmasına dair taleplerinin de dinlenmediğini belirterek, mahkeme kararının kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Taraflar arasındaki uyuşmazlık, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Davacı yüklenici, davalı iş sahibidir.Davacı sözleşme kapsamında hak edişlerlerden yapılan %5 kesin nakit teminat kesintilerinin iadesini talep etmiş, davalı ise davacı yüklenicinin işçileri tarafından kendisi de davalı gösterilerek işçi alacaklarına yönelik açılan davaları belirterek teminatın iadesi şartlarının bulunmadığından bahisle davanın reddini istemiştir.Davadaki uyuşmazlık nakit teminat kesintilerinin iadesi şartlarının oluşup oluşmadığına ilişkindir.Taraflar arasındaki sözleşmenin teminat başlıklı 10. maddesi "İşveren, alt işveren hak edişlerinden kesilecek olan nakit teminatı, geçici kabul şartlarının sağlanması ile alt işverene iade edecektir. Fakat sözleşmede istenilen şartların alt işveren tarafından sağlanmaması durumunda, işveren nakit teminat kesintisinin iadesini, sözleşme şartlarının yerine getirilmesine kadar erteleyebilir. Alt işveren, nakit teminat kesintisinin işveren tarafından kendisine iade edilebilmesi için Sosyal Güvenlik Kurumundan ilişiksizlik yazısını alarak işverene teslim edecektir. İlişiksizlik yazısının teslim edilmemesi durumunda alt işverene nakit teminat iadesi kesinlikle yapılmayacaktır. Alt işveren, nakit teminat kesintisinin işveren tarafından kendisine iade edilmesi ile kesin kabul süresine kadar geçerli olacak şekilde aynı tutarla işverenin talebi doğrultusunda teminat çekimi veya teminat mektubunu işverene vermekle yükümlüdür. İşveren, bu teminatı kesin kabul şartlarının alt işveren tarafından yerine getirilmesi koşuluyla kendisine iade edecektir... Yukarıda gösterilen hallerde tüm teminatların iadesi için, vergiler ve SGK, bordro, fatura, işçi sağlığı ve iş güvenliği, işverene ait malzeme ve makinanın hasarsız kullanımı ve iadesi, işin tam ve eksiksiz oluşu, diğer imalatlarla diğer alt işverenlerin işlerine zarar verilmemiş olması konularında alt işverenin eksiği ve zararı bulunmadığının işveren tarafından tespit edilmesi gerekmektedir." şeklindedir. Bu maddeye göre SGK ilişiksizlik belgesi bulunması gerekmektedir. Ayrıca, somut olayda dosya kapsamına göre kesin kabul işlemlerinin yapılmış olduğu anlaşılmakla birlikte, anılan maddenin son paragrafındaki “… işverenin zararının bulunmadığının tespit edilmesi…” hükmü ve taraflar arasındaki sözleşmenin 15.5 maddesindeki "Alt işveren, işçi ücretleri ile sosyal güvenlik primlerinin ödendiğini gösterir belgeleri ibraz etmek zorundadır. SGK'ya verdiği işe giriş bildirgelerini, aylık prim bildirge ve bordroların bir kopyasını ve bir önceki ayın ödenti belgeleri ile aylık KDV beyannamesi sureti, tahakkuku ve ödendi makbuzu; muhtasar beyanname sureti ve tahakkukuna ilişkin belgeleri işverenin ilgili departmanlarına, her ay düzenli olarak verdiği takdirde ödeme yapılacaktır. Alt işveren tarafından işçi ücretleri ve sigorta primlerinin ödendiği tevsik edilmediği takdirde alt işverene hiçbir ödeme yapılmayacaktır. Alt işveren’den teminat olarak alınan mektup, çek ve senetler koşulsuz olarak işveren tarafından nakde çevrilebilecektir." hükmü birlikte değerlendirildiğinde, davalı iş sahibinin nakit teminat kesintisini iade etmesi için davacı yüklenicinin işçi alacaklarından dolayı yükümlülüklerini yerine getirmiş olması gerektiği anlaşılmaktadır. Ancak, somut olayda davacı işçileri tarafından işçilik alacaklarına dair davalar açıldığı tespit edilmiştir. Mahkemece bu davaların sonucunun bekletici mesele olarak kabul edilip sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yukarıda belirtilen hususlar dikkate alınmadan davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru olmamış ve mahkeme kararının kaldırılması gerekmiştir.Açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile usul ve yasaya uygun bulunmayan yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılarak yukarıda açıklanan şekilde inceleme ve araştırma yapıldıktan sonra oluşacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi için dosyanın yerel mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE, 2-İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/02/2021 tarih, 2019/473 Esas, 2021/93 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA, 3-Dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde inceleme yapılarak yeniden bir karar verilmek üzere yerel mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4-Davalı tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde kendisine İADESİNE, 5-Davalı tarafça yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda DİKKATE ALINMASINA, 6-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekâlet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince KESİN olmak üzere 27/02/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.