T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
53.HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/1553
KARAR NO: 2026/701
TÜRK MİLLETİ ADINA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 16/11/2021
NUMARASI: 2017/501 Esas, 2021/903 Karar
DAVANIN KONUSU: Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ : 14/05/2026
Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkilinin ...’de bulunan restoranında yapılacak olan restoran inşaatı ve dekorasyonu için davalı şirketle Mimarlık Hizmet Sözleşmesi imzalandığını, sözleşme uyarınca davalı şirketin ...’da bulunan müvekkiline ait iş yerinde gerekli tüm düzenlemeleri, planları yasalara uygun olarak yapmak ve bu plan, projelere uygun olarak inşaat ve dekorasyonu tamamlamak yükümü altına girdiğini, ancak davalının sözleşmeye aykırı davrandığını bununla da yetinmeyerek müvekkili şirket aleyhine icra takipleri başlatarak müvekkilini zor duruma soktuğunu, müvekkilinin bu icra takipleri nedeniyle davalının haksız olarak kestiği fatura bedellerini ödemek durumunda kaldığını, davalının Mimarlık Hizmet Sözleşmesi ile taahhüt etmiş olduğu hizmeti sözleşmeye uygun olarak yerine getirmediğini, müvekkili şirketin davalı tarafından haksızca kesilmiş olan 2.165.300,00-TL’lik toplam faturanın 1.181.627,26-TL’lik kısmını icra takipleri sonucunda ödediğini, davalının ayıplı yaptığı işler sonrasında, müvekkili şirkete fiyatları şişirilmiş olan toplamda 2.147.600,00-TL bedeli fatura kestiğini, müvekkilinin öncesinde iyi niyetli olduğuna inandığı davalı lehine çekler keşide ettiğini, müvekkilin ayıplı olarak yapılan işler ve fazlaca kesilen faturalar ile başlatılan icra takipleri sonucunda yapılan mimarlık sözleşmesi gereği keşide etmiş olduğu ve ödediği çeklerin toplam 871.720,00-TL olduğu, ayrıca müvekkilince banka hesabından gerek davalıya gerek vekili Av. ... hesabına 309.907,26-TL ödeme yapıldığını ve toplamda 1.181.627,26-TL ödeme yapıldığını, müvekkilinin davalı taraftan alacağı olan rakamın tespiti ile şimdilik 25.000-TL' nin Reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline ve mimarlık sözleşmesi uyarınca borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II-CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Taraflar arasındaki hukuki ilişkinin istisna ve vekalet karma akdine dayandığını ve taraflar arasında 11.10.2014 tarihinde sözleşme imzalandığını, menfi tespit davası için harç yatırılmadığından davanın reddi gerektiğini, davacı tarafın müvekkili şirkete borçlu olmadığının tespitini ve ödemiş olduğu bedellerden şimdilik 25.000-TL.’nin iadesini/istirdatını talep ettiğinden davanın menfi tespite ilişkin olduğunu, dolayısı ile davacı tarafın talep edilmeyen bir borçtan borçlu olmadığının tespitini talep etmesinde hukuki yararının olmadığını, davacı tarafın icra dosyalarından borçlu olmadığının tespitini talep etmediğini ve tek başına tespit davasının bu halde ikame edilemeyeceğini, istirdat davası zaman aşımının 1 yıl olduğunu son ödeme tarihinden itibaren 1 yıllık sürenin sona erdiğini, davacının dilekçesinde yer alan ödemeleri kendi iddiasına göre belirttiği işin toplam bedelinin altında olduğunu, davacının yapmış olduğu ödemenin kendi beyanına göre tüm cari hesap için 1.086.470-TL olduğunu, davacı yanın iddiasına göre yapılan işin bedeli 895.685.-TL olduğunu ve bu bedelde de %10 Mimari Kontrollük Bedeli ve %18 KDV'nin olmadığını bedellerin toplamının 1.162.468-TL olduğunu, davacının dilekçesinde yer alan ödemeleri kendi iddiasına göre belirttiği işin toplam bedelinin altında olduğunu ve bununla birlikte davacı taraf ödemlerini icra takibi sonucunda ödediğini ikrar ettiğini beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III-İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, .... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı takip dosyası,.... İcra Dairesi'nin ...Esas sayılı takip dosyası, ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı takip dosyası dosya arasına alınmış ve Mahkememizce 15/10/2019 tarihli celse kararı ile dava konusu yerde inşaat mühendisi, mimar, yangın uzmanı ve emlak uzmanı bilirkişilerden oluşan heyet eşliğinde keşif yapılarak bilirkişilerden; yapılan imalatın itfaiye yönetmeliğine uygun yapılıp yapılmadığı, ayıplı imalat bulunup bulunmadığı, faturalarda belirtilen işlerin mükerrer olup olmadığı, yapılan işlerin birim fiyatlarının ne olduğu, yapılan işlerin birim fiyatları ile taraflar arasındaki sözleşmeye göre verilen tekliflerle uyumlu olup olmadıkları, yapılan işlerin inşaat projesine uygun olup olmadıkları, gecikmeden kaynaklı kira kaybının ne kadar olduğu hususlarında rapor aldırılmasına karar verilmiş, akabinde ek raporlar ve tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde SMM bilirkişi incelemesi yapıldığı, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi ek raporunda; dava konusu imalatların yangından koruma yönetmeliğine uygun yapılmadığı, mail yazışmalarında ... yönetiminden izin alınarak söz konusu imalatların yapıldığı ancak mevcut durum itibariyle davalı tarafından yapılan imalatların yerinin değiştirildiği, teras kısmında yükseltilen kısımların kotunun farklı olduğu, farklı kotta yapılmasından dolayı 9.000 TL fark doğurduğu, diğer bölümlerindeki imalat kalemlerinin projesi ile uyumlu olduğu, yapılan imalatların mail yazışmaları ile taraflar ve ... yönetiminin haberdar olduğu, yangın yönetmeliğine uygun hale getirilmesi için imalat kalemlerinde yer alan 10.000 TL eksik/ aksak husus olarak değerlendirildiği, dava konusu fatura içeriğinin mail yolu ile taraflarca haberdar olunduğu ve faturaların bu amilde yer alan hususlara göre tanzim edildiğini ve mükerrer imalatların olmadığının görüldüğü, imalat kaleminde sunulan detayların büyük çoğunluğunun sözleşme kapsamındaki imalatlar ve birim fiyatlar ile birebir aynı olduğu, teknik zorunluluk ve davacı taraf istekleri doğrultusunda revizyona gidildiği, bir takım imalatların iptal edildiği, bir takım imalat kalemlerinin ise yeni eklendiği, genel olarak iş kapsamının değişmediği bir takım imalatların ise niteliğinin ve yerlerinin değiştiği, dava konusu imalatların birim fiyatlarının bulunduğu ilin piyasa fiyatları ile olumlu olduğu, 1. sınıf işçilik ve malzeme kullanıldığı, teras kısmında yükseltilen kısımların kotunun projesinden farklı olduğu, diğer bölümlerdeki imalat kalemlerinin projesi ile uyumlu olduğu, davalı taraf sorumluluğunda yürütülen yangın kapısının yeri ile ilgili olarak davalının sorumlu tutulması halinde 1.700.304,50-TL 10.000-TL(yangın kapısının yeniden yerleştirilmesi için gerekli malzeme, işçilik molozların atılması, indirme bindirme vb. tüm masraflar) - teras katın hatalı kot verilmesinden dolayı 9.000 TL=1.681.304,00-TL KDV hariç 1.983.938,72-TL davacının genel toplamda ödemesi gerektiği, 12/05/2015 tarihli faturanın 870.229,35-TL, 20/03/2015 tarihli faturanın 2.147.600,00-TL olduğu, gecikmeden kaynaklı kira kaybının hesaplanması, sözleşme tarihinin 11/10/2014 olduğu, 16/12/2014 tarihinde bitirilmesi gereken işin 05/03/2015 tarihinde teslim edildiği göz önünde bulundurulduğunda davacının 16/12/2014-16/01/2014, 16/01/2014-16/02/2014, 16/02/2014-05/03/2016 tarihleri arasında kira kaybına uğradığını, dava dosyasındaki verilerek göre kira bedelinin KDV hariç 75.000,00-TL olduğu, 16/12/2014 tarihleri ile 05/03/2015 tarihinde geçen sürenin 80 gün olduğunun dikkate alındığında 80 gün için KDV dahil 236.000,00-TL kira kaybı olduğu görüşü bildirilmiş ve akabinde SMM bilirkişi aracılığıyla yapılan incelemede; davalı tarafından düzenlenen faturaların davalı taraf yasal defterlerinde yer aldığı, defterlerin yasaların emrettiği şekilde tutulduğu, faturalarla ilgili mali idareye yapılması gereken bildirimlerin süresinde yapıldığı, açılış ve kmali idareye yapılması gereken bildirimlerin süresinde yapıldığı, açılış ve kapanış kayıtlarının kanun öngördüğü süreler içinde yapıldığı, davalı lehine delil olma kuvvetine sahip olduğu, davacı tarafın 2014 kanuni defterlerini inceleme için sunamamış olup, 2015 yılı yevmiye defter kapanış tarihinden dolayıda davacı defterlerinin açılış kayıtlarının kanun öngördüğü süreler içinde yapıldığı, kapanış kaydının kanun öngördüğü süreler içinde yapılmadığı, davacı lehine delil olma kuvvetine sahip olmadığı, davalının yaptığı hizmet karşılığı davacı tarafa düzenleyebileceği fatura toplamının KDV dahil 1.983.938,72 TL olacağı, davalının geç teslimden dolayı davacının kira kaybı alacağının KDV dahil 236.000 TL olacağı, davalının hizmet bedelinden, ceza bedeli düşüldükten sonra davalının kalan alacağının 1.734.938,72 TL olacağı, davacının davalı tarafa yaptığı ödeme toplamının 1.279.109,56 TL olacağı, davalının bu dava özelinde davacıdan alacağının 468.829,16 TL olacağı görüşünü bildirilmiş olduğu, davacı tarafça alacak iddiası ispat edilemediği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
IV-İSTİNAF
Davacı vekili istinafında, davalı tarafın Mimarlık Hizmet Sözleşmesi ile taahhüt ettiği hizmeti, sözleşmeye uygun olarak yerine getirmediğini, yerel mahkeme nin sözleşmede taahhüt edilen hizmetin eksiksiz ve hatasız tamamlandığına dair inceleme yapmadığını, projelerin yönetmeliklere aykırı hazırlandığını, bunu belediyeden gelen ceza ile öğrendiklerini, yangın çıkışının yönetmeliğe aykırı olduğunu, bunun itfaiyeden gelen yazı ile öğrendiklerini, işçiliğin düşük kalitede yapıldığını, bilirkişi raporunda bir kısım metraj ve birim fiyatları üzerinden hesaplama yapıldığı ancak bunlara nasıl ulaşıldığının belli olmadığını belirterek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
V-DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
Taraflar arasındaki uyuşmazlık TBK'nın 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklı yapılan fazla ödemenin iadesi ve Mimarlık Sözleşmesi'nden borçlu olmadığının tespiti davasıdır. Davacı iş sahibi, restoranı ile ilgili davalı ile Mimarlık Sözleşmesi yaptığını, eksik ve ayıplı işler bulunduğunu, davalı tarafından haksızca kesilmiş olan 2.165.300,00-TL’lik toplam faturanın 1.181.627,26-TL’lik kısmını icra takipleri sonucunda ödediğini, davalının ayıplı yaptığı işler sonrasında, müvekkili şirkete fiyatları şişirilmiş olan toplamda 2.147.600,00-TL bedeli fatura kestiğini, müvekkilinin öncesinde iyi niyetli olduğuna inandığı davalı lehine çekler keşide ettiğini, müvekkilin ayıplı olarak yapılan işler ve fazlaca kesilen faturalar ile başlatılan icra takipleri sonucunda yapılan mimarlık sözleşmesi gereği keşide etmiş olduğu ve ödediği çeklerin toplam 871.720,00-TL olduğu, ayrıca müvekkilince banka hesabından gerek davalıya gerek vekili Av. ... hesabına 309.907,26-TL ödeme yapıldığını ve toplamda 1.181.627,26-TL ödeme yapıldığını, müvekkilinin davalı taraftan alacağı olan rakamın tespiti ile şimdilik 25.000,00 TL.'nin ödenmesini ve Mimarlık Sözleşmesi sebebiyle borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir. Davalı, istirdat davası zaman aşımının 1 yıl olduğunu, son ödeme tarihinden itibaren 1 yıllık sürenin sona erdiğini, davacının dilekçesinde yer alan ödemeleri kendi iddiasına göre belirttiği işin toplam bedelinin altında olduğunu, davacının yapmış olduğu ödemenin kendi beyanına göre tüm cari hesap için 1.086.470-TL olduğunu, davacı yanın iddiasına göre yapılan işin bedeli 895.685.-TL olduğunu ve bu bedelde de %10 Mimari Kontrollük bedeli ve %18 KDV'nin olmadığını bedellerin toplamının 1.162.468-TL olduğunu, davacının dilekçesinde yer alan ödemeleri kendi iddiasına göre belirttiği işin toplam bedelinin altında olduğunu belirterek, davanın reddini talep etmiştir.Yerel mahkemece, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarına göre, davalının yaptığı hizmet karşılığı davacı tarafa düzenleyebileceği fatura toplamının KDV dahil 1.983.938,72 TL olacağı, davalının geç teslimden dolayı davacının kira kaybı alacağının KDV dahil 236.000 TL olacağı, davalının hizmet bedelinden ceza bedeli düşüldükten sonra davalının kalan alacağının 1.734.938,72 TL olacağı, davacının davalı tarafa yaptığı ödeme toplamının 1.279.109,56 TL olacağı, davalının bu davada davacıdan alacağının 468.829,16 TL olacağı görüşünün bildirilmiş olduğu belirtilerek davacı tarafça alacak iddiası ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Taraflar arasında 11.10.2014 tarihli Mimarlık Hizmet Sözleşmesi olup, bu sözleşmede iş süresi 60 iş günü olarak düzenlendiği, süresinde iş bitirilemediği takdirde günlük 500,00 TL. ceza kesileceği, fiyat keşif metraj listesine göre işlerin kontrolünün bitimde yapılacağı kararlaştırılmıştır.Taraflar arasındaki somut uyuşmazlık, Mimarlık Sözleşmesi gereği, davacı iş sahibinin eksik ve ayıplı iş sebebiyle ve şişirildiği iddia olunan faturalar sebebiyle fazla ödeme yapıp yapmadığı ve borçlu olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.Dosya kapsamına sunulan Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/455 Değişik İş dosyasındaki delil Tespiti raporunda, işin projeye uygun yapılmadığı, kot farkı olduğu, 89.558,50 TL eksik ayıplı iş bedeli olduğu, davalının yaptığı işin bedelinin 895.585,00 TL. olduğu tespit edilmiştir.Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarında ise, davalının yaptığı hizmet karşılığı davacı tarafa düzenleyebileceği fatura toplamının KDV dahil 1.983.938,72 TL olacağı, davalının geç teslimden dolayı davacının kira kaybı alacağının KDV dahil 236.000 TL olacağı, davalının hizmet bedelinden ceza bedeli düşüldükten sonra davalının kalan alacağının 1.734.938,72 TL olacağı belirtilmiştir.Delil tespiti raporu ile dosya kapsamında alının raporlar arasında yapılan iş miktarının tutarı açısından çelişki bulunmaktadır. Ayrıca dayanak raporlarda delil tespiti raporu hiç dikkate alınmamış ve değerlendirilmemiştir. O halde Mahkemece yapılacak iş, sözleşmede belirtilen ve iş sonunda düzenlenen keşif metraj listesi temin edilip, bundan sonra raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesi için ek rapor alınması, davalı tarafından yapılan işin miktarı ve tutarının ne kadar olduğu, taraflar arasındaki sözleşme ve keşif metraj listesinde belirtilen işlerin ne kadarının yapıldığı ve tutarı belirlenerek her iki tarafın kabulünde olan ödemeler mahsup edilerek soncuna göre bir karar verilmesi olmalıdır.Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile usul ve yasaya uygun bulunmayan yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılarak yukarıda açıklanan şekilde inceleme ve araştırma yapıldıktan sonra oluşacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi için dosyanın yerel mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1- Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE,
2-İSTANBUL .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin ..../11/2021 tarih, 2017/... Esas, 2021/...Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-Dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde inceleme yapılarak yeniden bir karar verilmek üzere yerel mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4- Davacı tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde kendisine İADESİNE,
5-Davacı tarafça yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda DİKKATE ALINMASINA,
6-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekâlet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince KESİN olmak üzere 14/05/2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.