T.C. İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
53.HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/524
KARAR NO : 2026/607
TÜRK MİLLETİ ADINA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ: 10/02/2021
NUMARASI : 2017/120 Esas, 2021/94 Karar
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ : 29/04/2026
Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında Türkmenistan / ... bölgesinde kurulacak olan gübre fabrikasının inşası için 07.02.2014 tarihli "Mekanik Montaj İşleri Sözleşmesi" akdedildiğini, söz konusu sözleşme kapsamında çalıştırılmak üzere davalı şirketin birçok kendi işçisini görevlendirdiğini ve işin yapımı için projede çalıştırdığını, dava dışı ... adlı isimli işçinin, davalı şirketin işçisi olarak inşaatta çalışmaya başladığını ve 12.08.2014 tarihinde iş kazası geçirdiğini, geçirdiği kaza sebebiyle malul olduğundan bahisle Bakırköy 20.İŞ Mahkemesinin 2014/121 E sayılı dosyasından, müvekkil şirket ve davalı şirket aleyhine maddi ve manevi tazminat davası açtığını, mahkemenin 19.10.2015 tarihli kararı ile davanın kısmen kabulü ile 234.844.67 TL maddi ve 20.000 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan birlikte tahsil edilmesine karar verildiğini, işçi tarafından bu kararın, İstanbul 29. İcra müdürlüğünün ... E sayılı dosyasından işleme koyduğunu ve müvekkil şirket ile davalı şirketten tahsil talebinde bulunduğunu, dosya borcunun tamamının ödenmesi için müvekkil şirket yetkililerinin davalı şirket ile görüşme yapmış ise de bu talebin yerine getirilmediğini, müvekkil şirketin İstanbul 29.icra müdürlüğünün ... E sayılı dosyasına 15.04.2016 tarihinde ödemek zorunda kaldığı 267.150.00 TL nin, Anadolu 19.icra müdürlüğünün ... E sayılı dosyasından rücuen talep edildiğini, ancak davalının kötü niyetli olarak borca itiraz ettiğini, söz konusu kazada ... adlı işçinin yaşamış olduğu kaza sebebiyle uğradığı tüm maddi ve manevi zararlardan tek başına davalı şirketin sorumlu olduğunu ileri sürerek itirazın iptaline ve % 20 kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davanın reddi gerektiğini, zira davacının, Türkmenistan ... Projesine ilişkin yapılan sözleşme ve eklerinde sadece kendi lehine olan kısımları dayanak olarak aldığını, sözleşme ekleri "Genel Şartlar" ve "Özel Şartlar" dan oluştuğunu, özel şartların varlığı halinde genel şartların uygulanmasının mümkün bulunmadığını, özel şartlar 9.2 m. Maddesinde, "işyerinde Gap'm emniyet tedbirlerine riayet edileceğini, müteahhide ayrılmış saha içinde müteahhit GAP'ın öngördüğü tedbirlerden az olmamak üzere her türlü iş, emniyet tedbirlerini müstakilen alınacağını ve bu sahada müteahhidin emniyet tedbirleri geçerli olacağını, baret giyme mecburiyetine, müteahhide ait saha içinde de uyulacağını, bu tedbirlere GAP personeli de kesinlikle riayet edileceğini, müteahhidin çalıştığı sahada müteahhit sebebiyle meydana gelecek bir kazanın sorumlusu doğrudan doğruya müteahhit olacağı gibi bu kazadan doğacak maddi ve manevi tazminat ve cezadan da müteahhit bizzat sorumlu olacağı şeklinde düzenleme olduğunu, bundan da anlaşılacağı üzere müvekkil şirketin, sadece kendi kusuruyla sebebiyet verdiği kısma tekabül eden zarardan sorumlu olduğunu, rücu ilişkisine dayanak alınan iş kazası hakkında verilen gerekçeli kararda yazılı olduğu üzere müvekkil şirkete atfedilen kusurun % 45 GAP şirketine atfedilen kusurun ise % 30 olduğunu, kazalı işçinin ise % 25 oranında kusurlu bulunduğunu, müvekkil şirketin kendi kusuru % 45 oranındaki zararı, alacaklı tarafa ödediğini, kaldı ki kazalı işçinin, müvekkil şirketin değil, davacı şirketin işçisi olduğunu, davacı şirketin kendi işçisinin geçirmiş olduğu kazanın mali sorumluluğunun müvekkiline yüklenemeyeceğini beyan ederek davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece yapılan yargılamada; alınan kusur raporuna göre davacının %30, davalının %45 ve işçinin %25 oranında kusurlu olduğu, bu kusurların iş mahkemesinde alınan kusur oranı ile aynı olduğu, davacının kusur oranına göre davalıdan 14.187,04 TL alacaklı olduğu yönündeki bilirkişi raporu itibariyle davanın kısmen kabul kısmen reddine, davalının İstanbul Anadolu 19. İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile takibin 14.187,14 TL. üzerinden takip şart ve koşullarında devamına, asıl alacak olan 14.187,14 TL.nin %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF SEBEPLERİ
A)Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle;
1-Taraflar arasında benzer mahiyetteki temyiz incelemesinden geçen dosyalarda sorumluluğa dair kabullerin dikkate alınmadığı (Y. 15. HD'nin 2017/970-2836 E-K sayılı ilamı),
2-Taraflar arasındaki sözleşme ve şartnamelerde tüm sorumluluğun davalıda olduğuna dair hükümlerin ve emsal içtihatların dikkate alınmadığı,
Gerekçeleriyle, mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
B)Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle;
1-Dava dışı işçinin davacı çalışanı olması ve sözleşme hükümleri itibariyle müvekkilinin sorumlu tutulmaması gerektiği,
2-Müvekkilinin %45 oranında kusurunun olduğu ve buna karşılık gelen bedeli ödediği,
Gerekçeleriyle, mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, 818 sayılı Borçlar Kanunu 355 ve devamı maddelerinde düzenlenen istisna akdinden kaynaklanmaktadır. Davacı iş sahibi, davalı yüklenicidir.
Davacı iş sahibi iş kazası nedeniyle davalı yüklenicinin işçisine ödemek zorunda kaldığı bedelin rücuen tahsili amacıyla başlattığı takibe vaki itirazın iptalini talep etmiş, davalı yüklenici dava dışı işçinin davacı çalışanı olması, sözleşme hükümleri itibariyle müvekkilinin sorumlu tutulmaması gerektiği, %45 oranında kusuruna karşılık gelen bedeli ödediği gerekçesiyle davanın reddinin savunmuş, mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Bakırköy 20. İş Mahkemesinin 2014/121 Esas sayılı dosyasında dava dışı işçi tarafından eldeki dava taraflarına karşı iş kazasından kaynaklı maddi ve manevi tazminat istemiyle açılan davada, işçinin %25, iş sahibinin %30 ve yüklenicinin %45 oranında kusurlu olduğu sabit görülerek maddi ve manevi tazminata hükmedilmiş, verilen karar kesinleşmiş, icra dosyasında tahsile konulan toplam 659.960,77 TL alacaktan 392.870,74 TL'si davalı, 267.150 TL'si davacı tarafından ödenmiş olup, ödenen miktar yönünden davanın dayanağı takip başlatılmıştır.
Taraflar arasında imzalanan 07.02.2004 tarihli mekanik montaj işleri konulu ana sözleşmede, genel ve özel şartnamelerin işbu sözleşmenin eki olduğu, özel şartnamede aksine bir hüküm bulunmaması halinde genel şartnamenin uygulanacağı, sözleşme ve genel şartname hükümlerini tadil eden, iptal eden veya çelişen durumlarda özel şartname hükümlerinin esas alınacağı kararlaştırılmış olup; hem genel şartnamede hem de özel şartnamede meydana gelecek kazadan doğacak maddi ve manevi zararlardan yüklenicinin sorumlu olacağı kararlaştırılmıştır.
Sözleşme tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 818 sayılı BK'nın 99.maddesinde (6098 sayılı TBK'nın 115.maddesi) sorumsuzluk anlaşması düzenlenmiş olup, giderim yükümlülüğüne dayalı davalarda da sorumsuzluk anlaşması niteliğindeki bu madde hükmü gözetilerek sorumluluk kapsamının belirlenmesi gerekir.
Mahkemece kusura ilişkin alınan kök ve ek bilirkişi raporunda belirlenen kusur oranı İş Kanunu ve iş mevzuatı hükümlerine göre belirlenmiş olup, istisna akdine dayalı açılan bu davada bağlayıcı nitelikte kabul edilemez.
Eldeki dava yanlar arasındaki istisna akdine dayanılarak açıldığından yanların olaydaki kusuru istisna akdi hükümlerine göre belirlenmeli ve sözleşme içeriği (meydana gelecek kazalardan yüklenicinin sorumlu olacağına dair maddeler) BK'nın 99.maddesi uyarınca değerlendirilmelidir.
Bu şekilde yapılacak değerlendirme neticesinde, davacının bulunacak kusuruna göre değerlendirme yapılmalıdır.
O halde mahkemece, dava dışı işçinin kaza neticesinde yaralanması olayı kapsamında, sözleşme hükümleri ve yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda kusur raporu alınarak, hasıl olacak sonuca göre karar verilmelidir.
Açıklanan nedenlerle, taraf vekillerinin istinaf talebinin kabulü ile usul ve yasaya uygun bulunmayan yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılarak yukarıda açıklanan şekilde inceleme ve araştırma yapıldıktan sonra oluşacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi için dosyanın yerel mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Taraf vekillerinin istinaf başvurusunun KABULÜNE,
2-İSTANBUL ANADOLU 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 10/02/2021 tarih, 2017/120 Esas, 2021/94 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-Dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde inceleme yapılarak yeniden bir karar verilmek üzere yerel mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-Davacı ve davalı tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde kendisine İADESİNE,
5-Davacı ve davalı tarafça yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda DİKKATE ALINMASINA,
6-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekâlet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince KESİN olmak üzere 29/04/2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.