T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
7. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO:2024/3923
KARAR NO:2025/1709
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İSTANBUL ANADOLU 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ:05/06/2024
NUMARASI:2020/606 Esas-2024/482 Karar
DAVANIN KONUSU:Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ:25/06/2025
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkiller ile dava dışı Başbakanlık ... Genel Müdürlüğü arasında 30/07/2004 tarihinde "restore et-işlet-devret" modeliyle eser sözleşmesi ve kira sözleşmesinin unsurlarını taşıyan karma bir sözleşme yapıldığını, bu sözleşme ile taraflar, mülkiyeti ... Genel Müdürlüğü'ne ait olan İstanbul İli, Üsküdar İlçesi, ... kain ve tapuda ... pafta, ... ada, 29 parselde kayıtlı ve eski eser olan "...'nin müvekkiller tarafindan restore edilmesi ve bir yıl projelerin hazırlatılarak ilgili Koruma Kurulundan karar alınması, bir yıl da restorasyonun yapılması için olmak üzere toplam (1+1+8) 10 yıl süreyle müvekkillerin işletmeleri için kiraya verilmesi hususlarınla anlaştıklarını, İmaret Binasının ... Genel Müdürlüğü tarafindan müvekkillerine "işyeri teslim tutanağı" ile 09/08/2004 tarihinde teslim edildiğini, imaret binasının röleve restitüsyon ve restorasyon projelerinin hazırlanarak İstanbul 3 .Nolu Kültür ve Tabii Varlıklarım Koruma Kurulunca 20.04.2005 tarih ve 544 saydı kararı ile onaylandığını, Üsküdar Belediyesi'nin 28/07/2005 tarih vc ...nolu yapı ruhsatı ile İmaret Binası'nın restorasyon çalışmalarına başlandığını, restorasyon çalışmaları devam ederken İmaret Binası'nın bulunduğu Üsküdar Meydanında ...inşaatının başladığını, restorasyon çalışmalarının %95'inin, bitirildiği sırada, davalıların yürüttükler...kazı çalışmaları nedeniyle müvekkillerin restorasyon çalışmalarının %5'lik kısmının zorunlu olarak bitiremediğini, çalışmalarına Mayıs 2006'da ara vermek zorunda kaldıklarını, bunun üzerine restorasyon çalışmalarının %95'i bitmiş bir biçimde... Binası'nın geçici kabülünün yapılmasını 16.10.2006 tarihinde ... İstanbul II. Bölge Müdürlüğünden talep ettiklerini, müvekkillerin ... Binası'nın restorasyonu için yaptıktan giderlerin toplam 689.117,92TL olduğunu, ... Binası'nın bulunduğu Üsküdar Meydanında ...inşaatı başlayınca, davalı Ulaştırma Bakanlığı'nın ... yapım işini verdiği (diğer davalılardan oluşan) ... tarafindan,... Binası'nın etrafı Eylül 2006'da metal panellerle çevrilerek müvekkillerin Binadan yararlanmasının engellendiğini, ... Binasını restore etmelerinden sonra, davalılar tarafindan, binanın yakın çevresinde ve yer altında yapılan ... inşaatı ve kazı çalışmaları nedeniyle...Binası zarar gördüğünü ve davalılar tarafindan 2008-2012 senelerinle binanın onanm çalışmalan yaptıklarını, davalılar tarafindan ...Binası'nın çevresinin metal panellerle çevrilerek binanın kullanımının engellendiğini ve bu engellemenin devam ettiğini, müvekkillerin binayı işletmeye açamadığını, bu durumun çeşitli mahkemelerdeki Bilirkişi Raporlarıyla tespit edildiğini, davalıların haksız müdahaleleri nedeniyle ...Binasından yararlanamadıklarını, işyerlerini kiraya veremediklerini, ancak 01/08/2004 tarihinden itibaren bugüne kadar müvekkiller aleyhine kira bedelleri işletildiğini, kira borcunun 01/08/2004 -31/10/2005 dönemine kalar olan 242.126,00TL'lik kısmının müvekkiller tarafindan ... Genel Müdürlüğüne ödendiğini, kira bedellerinin geri kalan kısmı, İmaret Binasını işletmeye açamadığı için zor durumda kalan müvekkilleri tarafindan ödenemediğinden, ... Genel Müdürlüğü, bu kira bedellerinin tahsili için müvekkiller aleyhine takip başlattığını, davalıların ...Binası'na haksız müdahaleleri nedeniyle ... Genel Müdürlüğü'ne karşı dava açıldığını ve kira süresinin 01.08.2015 tarihine kadar uzatıldığını, 01.08.2004 tarihinden 31.07.2014 tarihine kadar müvekkiller aleyhine işleyen kira bedelleri, ferileri hariç toplam 4.440.196,96TL'ye ulaştığını, sözleşmenin 22.maddesinde Binanın "bir yıl projelerin hazırlatılması ve ilgili Koruma Kurulundan karar alınması, bir yıl da restorasyonun yapılması için olmak üzere (1+1+8) toplam 10 yıl süreyle kiraya verilmesinin" kararlaştırıldığını,...Binası'nın ... Genel Müdürlüğü tarafından müvekkillere 09.08.2004 tarihinde teslim edildiğini, restorasyon çalışmalarının %95'ini bitirdikleri sırada davalıların yürüttükleri ... kazı çalışmaları nedeniyle Nisan -Mayıs 2006'da zarar gördüğünü ve binanın etrafının Eylül 2006'da davalılar tarafından metal panellerle kapatılması nedeniyle restorasyona ara vermek zorunda kaldıklarını, ara verilmek zorunda kalınmadığı taktirde sözleşmede öngörülen iki yıllık süre içinde en geç 01.08.2006 tarihinde restorasyonu tamamlayarak, binadaki dükkanları üçüncü şahıslara kiraya vermek suretiyle işletmeye açabileceklerini, davalıların haksız müdahaleleri olmasaydı binadaki 14 adet mahalli işletmeye açabileceklerini, 01.08.2006 tarihinden itibaren sözleşme süresinin sonu olan 31.07.2014 tarihine kadar 8 yıl süreyle üçüncü şahıslara işyeri olarak kiraya verip, kira geliri elde edeceklerini, bu nedenlerle,... Binasına davalıların haksız müdahaleleri yüzünden müvekkillerin doğan maddi zararlarının (kira gelir kaybının) tahkikat sonucunda tam ve kesin olarak belirlenmesinin mümkün olduğu anda HMK. Mad. 107/2 uyarınca arttırılmak üzere ve fazlaya dair haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik asgari 10.000,00TL. maddi tazminatın (kira gelir kaybının), tahakkuk tarihlerinden itibaren (her ay için belirlenecek kira gelir kaybı miktarına her ayın sonundan itibaren) işleyccek yasal ticari temerrüt (avans) faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsil edilerek, tahsilde tekerrür olmamak üzere, müteselsil tazminat alacaklısı olan müvekkillere ödenmesini, delil tespiti ve davanın kabulünü, HMK. Mad.107/2 uyarınca arttırılmak üzere ve fazlaya dair haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik asgari 10.000-TL, maddi tazminata, kira gelir kaybı miktarına ber ayın sonundan itibaren işleyecek yasal ticari temerrüt (avans) faizi ile birlikte tahsilini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesini talep ve dava etmiştir.Ulaştırma Bakanlığı cevap dilekçesinde özetle; Davacının Bakanlık aleyhine, konusu ve dayanılan sebepler aynı olan İstanbul 9,İdare Mahkemesi'nin 2007/2326 Esas 2009/699 Karar sayılı dosyası üzerinden verilen 14.04.2009 tarihli karar ile davacının davasının rededildiğini, ve Danıştay 10. Dairesi'nin 2009/12740 Esas 2013/5852 Karar sayılı 04.07.2013 tarihli ilamı ile idare mahkemesi kararının onandığını, kesin hüküm ve derdestlik nedeniyle davanın reddini, HMK114/1b maddesi uyarınca yargı yoluna ilişkin dava koşulu gerçekleşmediğinden, davalı Bakanlık aleyhindeki davanın HMK l 15/2.maddesi uyarınca usulden reddini,... Projesi kapsamında yapılan inşaatın binaya erişimi engellemediğini ve kira kaybı iddiasının gerçeği yansıtmadığını, imaretin istasyon inşaatı nedeniyle zarar görmemesi için her türlü tedbirin ... Projesi uygulama sorumlularınca alındığını, idarece yapılan tüm işlemlerin usul ve yasalara uygun olluğunu, davacının talep ettiği 01/08/2006 -30/07/2014 tarihleri arası zarar (kira gelir kaybı) kaleminin ... Projesi kapsamında yapılan inşaatın binaya erişime engel olmadığından kabul edilemez olduğuna hazır hale getirilmeyen bir yapının işletme kaybı iddiasının olamayacağını, bu nedenlerle davanın usul ve esas yönlerinden reddine, yargılama giderleri vc vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir... Ortaklığı (... A.Ş - ... A.Ş cevap dilekçesinde özetle; davacının zarar ve fiili öğrenme tarihinin 04/04/2006 olduğunu ve davanın zaman aşımın uğradığını, müvekkil şirketlerin yaptığı her türlü iş ve işlemlerin ilgili otoritelerden izin ve oluru alınarak gerçekleştiğini, dava konusu imaret binasının çalışmalardan etkilenmemesi için kazı sürecinde binanın desteklenmesinin projelendirildiğini ve diğer davalı işveren ... Genel Müdürlüğü aracılığı ile ... Genel Müdürlüğünden izin talep edildiğini, ancak ... Genel Müdürlüğü tarafından önlemlerin alınmasına izin verilmediğini, davacı kiracıların da bu projenin uygulanmasına müsaade etmediklerini, bu nedenle gerek dava dışı ... Genel Müdürlüğü gerekse davacılar meydana geldiğini iddia ettikleri hasarlardan kendilerinin sorumlu olduğunu, davacının dava konusu alanda haksız müdahalenin devam ettiği iddiasının gerçek dışı olduğunu, ...Projesinin 26/10/2013 tarihinde tamamlandığını ve çalışma alanının Üsküdar-Ümraniye Metro Hattı çalışmaları nedeniyle belediyeye devredildiğini, müvekkillerin dava konusu alan ile hiçbir ilgilerinin kalmadığını, davacının binada hasar olduğu ve faydalanılamadığı iddialarının gerçek dışı olduğunu, bu nedenlerle davanın reddini, davanın sigorta şirketlerine ihbar edilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir. ... Şubesi vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının zarar ve fiili öğrenme tarihinin 04/04/2006 olduğunu ve davanın zamanaşımına uğradığını, davacıların muhatabının ... Genel Müdürlüğü olduğunu, tazminat talebine esas teşkil edecek haksız fiilden söz edebilmek için gerekli olan kusur, zarar vc illiyet bağı unsurlarından hiçbirinin oluşmadığını, müvekkil firma ile diğer davalılar ... A.Ş. ve ... A.Ş.'nin oluşturdukları Adi Ortaklık niteliğindeki ... Projesinin yüklenicisi olduğunu, ... Projesi İnşaat ... Sigorta A.Ş. ve ... A Ş. tarafından teminat altına alındığını, bu nedenlerle davanın sigorta şirketlerine ihbar edilmesini, davanın reddini, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacıya yüklenilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:Yerel mahkemece 05/06/2024 tarihli karar ile "... 1-A-Davanın Davalılar ... A.Ş, ... A.Ş, ... Şubesi yönünden KISMEN KABULÜNE; 2-7.773.890,12 TL’nin dava tarihinden itibaren, 3095 sayılı yasanın 2/2 maddesi uyarınca işleyecek faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen davalılardan tahsili ile davacılara verilmesine; Fazlaya ilişkin kısmın REDDİNE;-Davanın Davalı Ulaştırma ve Denizcilik Bakanlığı yönünden davanın yargı yolu caiz olmadığından HMK.nun114/1-b, 115/2 maddeleri uyarınca usulden REDDİNE" şeklinde karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacılar vekili istinafa cevap ve katılma yoluyla istinaf dilekçesinde özetle; davalıların istinaf taleplerinin yerinde olmadığından reddine karar verilmesini, ayrıca katılma yoluyla istinaf taleplerinde davalı Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı yönünden davanın usulden reddine dair verilen kararın yerinde olmadığını, davalılar ..., ... ve ... ile bakanlığın imaret binasına haksız müdaheleyi birlikte gerçekleştirdiklerini, İstanbul 9. İdare Mahkemesinin 14/04/2009 tarih 2007/2326 esas 2009/699 karar sayılı kararı ile bu kararı onayan Danıştay 10.Dairesini 04/07/2013 tarih 2009/12/740 esas 2013/5852 Karar sayılı kararının işbu dosya yönünden kesin hüküm niteliği taşımadığını, ilgili dosyanın konusu ile bu dosya arasında farklılık bulunduğunu, işbu davanın niteliği itibariyle haksız fiil nedeniyle açılmış tazminat davası olduğunu, Bakanlık yönünden açılan tazminat davasının çözüm yerinin adli yargı olacağından İDM kararının yerinde olmadığını, kararın bu yönden kaldırılmasını ve davalı Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı yönünden de davanın kabulüne, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı...Şubesi vekili istinaf dilekçesinde özetle;Dava konusu talebin zaman aşımına uğradığını, haksız fiil unsurlarının mevcut olmadığını, açılan davanın kısmi dava veya belirsiz alacak davası niteliğinde olmadığını, Danıştay tarafından onanarak kesinleşen İstanbul 9. İdare Mahkemesinin 14/04/2009 tarih 2007/2326 esas 2009/699 karar sayılı kararında görüleceği üzere ... Projesi nedeniyle kurulan bariyerin imaretin yan giriş kapılarından sadece birini etkilediğini, sunulan resmi belgelerden anlaşılacağı üzere alanın Üsküdar /Ümraniye Metro hattı için Belediyeye devredildiği tarihin 07/01/2013 olduğu, davanın açıldığı 23/02/2015 tarihinde 2 yıllık zamanaşımının dolmuş olduğunu, davacılar tarafından 2007 yılında açılan aynı konulu davaya gerekçe olarak alındığından istemin zamanaşımına uğradığını, bu davanın diğer davalı açısından kesin hüküm oluşturuyor ise zamanaşımının başlatmadığının kabulünün mümkün olmadığını, davacı tarafından pek çok delil tespiti yaptırdığı zararı ve faili öğrenmiş olup, davanın süresinde açılmadığını, davacının sembolik bedel üzerinden dava açtığını ve tek bir bilirkişi raporuna dayanılarak verilen kararın yerinde olmadığını, davacının oluştuğunu iddia ettiği zararın nedeninin davacı ve taşınmaz maliki ... Genel Müdürlüğü olduğunu, müvekkilinin inşaai faaliyete başlamadan önce İTÜ kanalıyla binanın durumunu tespit ettirdiğini, önlem almak isteyen müvekkiline davacının izin vermediğini, gerekçeli kararda restorasyonun %95 nin bitirildiği, ancak tamamlanmadığı tespit edilmiş olup, işin geçici kabulünün de yapılmadığını, ... çalışmalarının söz konusu tarih itibariyle başlamadığını, geçici kabul yapılmadan kiraya verilmesinin olanaklı olmadığını, davacıların süresinde ... başvurmayarak zarara sebebiyet verdiklerini, ayrıca karara dayanak yapılan delil tespitlerinin gıyaplarında yapıldığını, raporların kendilerine tebliğ edilmediğini, davanın ihbarı talep edilen sigorta şirketlerine ihbar yapılmadığını, dava haksız fiil sebebine dayanmakla hükmedilen faiz oranına itiraz ettiklerini, bu nedenlerle öncelikle icranın ertelenmesine, incelemenin duruşmalı yapılmasına, kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ... A.Ş. İle ... A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; raporlar arasında çelişki bulunduğunu, kira kaybı hesabının yapıldığı tarihlerin raporlarda farklı olduğunu, taşınmazda oluşan hasarın müvekkili şirketlerce 10/12/2012 tarihinde giderildiğini, davaya konu saha zeminin davalılar tarafından İBB ye 15/11/2013 tarihinde fiilen teslim edildiğini, bu tarih itibariyle sorumluluğunun son bulacağı yönündeki bilirkişi görüşünün hatalı olduğunu, 15/11/2013 tarihine kadar kira kaybı hesaplaması yapılmasının da hatalı olduğunu, bilirkişi raporunda davanın haksız fiil hükümlerine tabi olduğu belirtilmiş ise de; 3. Ek raporda komşuluk hukukuna göre değerlendirme yapıldığını, ancak zamanaşımı konusunda haksız fiil zamanaşımının esas alındığını, davalıların etrafını çevirdikleri taşınmazın maliki yada sınırlı ayni hak sahibi olmadıklarını,bu nedenle davanın komşuluk hukukuna değil, haksız fiil yükümlerine göre çözümlenmesi gerektiğini, eski Borçlar Kanunu 60.maddesine göre zarar ve failin öğrenilmesinden itibaren bir yıl geçmekle zaman aşımına uğrayan dava nedeniyle öncelikle bu sebepten davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, değişik iş dosyasında tespit edilen imaretin aylık kira getirisinin fahiş olarak belirlendiğini, haksız fiilden bahsedilmesi için kusurlu davranış ve illiyet bağının bulunması gerektiğini, ancak davalıların dava konusu olayda hiç bir kusurunun bulunmadığını, davalı şirketlerin yaptığı iş ve işlemlerin kamu otoritesinin izni ile gerçekleştiğinden asıl işverenin Ulaştırma Bakanlığı ... Genel Müdürlüğü olduğunu, bu nedenle kararın kaldırılmasını, davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:Tüm dosya kapsamı.
DOSYADA YER ALAN DELİLLER VE DEĞERLENDİRME:Dava, davalıların komşuluk hukukuna aykırı davranışları nedeniyle davacıların talep ettiği maddi tazminata ilişkindir.Dairemizin 15/10/2020 tarihli 2020/1423 esas 2020/1421 Karar sayılı ilamı ile "...Davacılar davalıların fiilini 2006 yılında öğrenmiş olmakla birlikte eldeki davayı delil tespiti istemi ile açmış ve zararın belirlenmesini istemiştir. Davalılar ...de tespit yapılmakla zararın belirlendiğini ileri sürmüş ise de bu tespitlerin itirazlı bulunduğu ve zararın tam olarak belirlenmediği takdir edilmiştir. Kira kaybına ilişkin zararının tam olarak ne zaman öğrenildiği dosya kapsamı ile ispat edilememiştir. Nitekim aşağıda açıklanacağı üzere dairemizce davalıların sorumluluklarının hangi süre ile devam ettiği keşifte belirlenen müdahalenin kim tarafından yapıldığı hususunda yasal ve gerekli inceleme yapılarak belirlenemediği tespit edilmiş olmakla davalıların zaman aşımı itirazları bu aşamada yerinde görülmemiştir. Zarar miktarı ile ilgili yapılan incelemede; İlk olarak davacı zararının davalıların haksız eylemlerinin başladığı 2006 yılından başladığını ileri sürmüş ise de eldeki davada sadece mahrum kaldığı kira bedellerini istemesi nedeni ile bu tarih itibari ile dükkanların bitmiş olup olmadığı davalıların eylemleri olmasa idi bu tarihte derhal kira getirebilecek miydi bunun tespiti gerekir.Öncelikle davacının eldeki işi bitirememe sebebi ile irtifak hakkı süresinin uzatılmasına ilişkin açtığı davanın kabul edilmiş bulunduğu ve irtifak süresinin uzatıldığı ve bu uzatmanın davalıların inşaat süresindeki eylemleri ile bağıtlandırıldığı sabittir. Ancak bilirkişilerce davalıların eylemlerinin başında davacılarının inşaatının ne durumda olduğu (tespit dosyasından ve dava dışı ... ile davacının iş belgelerinden yararlanılarak ) belirlenmeli bundan sonra ne sürede bitirilmiş ve kiraya verilmeye hazır hale geleceğinin tespiti ile davalıların eylemlerinin bu süreyi ne kadar uzattığının belirlenmesi bundan sonra kiraya verilebilecek seviyeye geldikten sonraki uzayan süre dikkate alınarak zarar hesabı yapılması gerekirken bu hususta varsayımsal olarak hakkaniyet indiriminin içinde değerlendirme yapılması yerinde görülmemiştir.Davalıların uzatmaya neden oldukları süre hesaplanırken dava konusu yerdeki eylemlerinin son bulup bulmadığı hangi anda son bulduğu hususu da araştırılmalı bu kapsamda İBB den zemin tesliminin ( kayden değil zira bu tarih bildirilmiştir.) fiilen ne zaman yapıldığı araştırılmalı İBB raylı sistem işletmesini mi devraldı yoksa zemindeki çalışmaları da o tarihten sonra devralıp yaptı somutlaştırılmalıdır. Zira keşif tarihi itibari ile de taşınmaza girişin engelli olduğu belirtildiğine göre bunun sorumluları da belirlenmeli ve davalıların sorumluluk tarih ve miktarları bilirkişiye hesaplattırılmalıdır. Bu hususta değerlendirme yapılabilmesi için yukarıda açıklanan inceleme yapılmadan eksik deliller ile karar verilmesi HMK 353/1/a/6 maddesine aykırı görülerek" kararın kaldırılmasına karar verilerek dosyanın mahkemesine gönderildiği anlaşılmıştır.Dairemizin kaldırma kararı doğrultusunda İDM ce yapılan yargılamada; İDM ce Bilirkişi heyetinden kök ve 3 ek rapor alındığı, 02/02/2022 tarihli kök raporda 13/10/2006-10-12-2012 tarihleri arasındaki süre; 11/11/2022 tarihli 1 ek raporda 01/06//2006-15/11/2013 tarihleri arasındaki süre; 07/08/2022 tarihli 2.ek raporda 01/09/2006-15/11/2013 tarihleri arasındaki süre esas alınarak kira kaybı zararı hesabı yapıldığı, davalıların eylemleri, fiilen zemini belediyeye teslim ettikleri 15/11/2013 tarihinde son bulacağından, zarar hesabının bitiş tarihinin bu tarih olarak belirlenmesinde hata bulunmadığı,kök ve 1. ek raporda KDV eklemesi yapılmışsa da, 2. ek raporda bu husus da düzeltildiği,Nihayet 04/03/2024 tarihli 3. ek raporda 01/09/2006-15/11/2013 tarihleri arasındaki süre esas alındığı, eksik işler için gerekli 1 aylık süre de 01/08/2006 tarihine eklendiği,7 yıl 2 ay 14 günlük sürede davacıların kira kaybından dolayı davalı yüklenici şirketlerin sorumlu olduğunun tespit edildiği,Bitiş tarihi olarak esas alınan 15/11/2023 tarihine ilişkin davalılar güçlendirme çalışması yaparak zemini güçlendirdiklerini ve davacının imzası olan 10/12/2012 tarihli tutanakla kendi müdahalelerinin sona ermiş olduğunun beyan edildiği, ancak saç levhalar ve paravan kaldırılmadan, davacılar taşınmazlardan yararlanamayacağından bu savunmaya itibar edilmediği, 15/11/2023 ten sonra ise, davacıların kira kaybı zararı varsa bundan da İİB veya metro hattının yüklenicileri sorumlu olacağının anlaşıldığı , yine dört girişten birinin kapalı olması da, bilirkişilerce tartışılmış, tekinki bilirkişiler yapının...sahası içinde kalması ve titreşim etkisinden dolayı iş güvenliği gereği yapının kullanımına izin verilemeyeceğinin belirtildiği,Emsal kira bakımından davacıların kira kaybı talep ettiği taşınmaz niteliği (imaret binasının tarihi, kültürel, mimari değeri, yerinin Üsküdar merkezi olması) itibariyle bire bir emsal bulunması mümkün olmadığı, davalılar dosyaya emsal kira sunmadıkları, dosyaya kazandırılan belgelere ve emsallere göre de biçilen değerin yerinde olduğu anlaşılmıştır.Bilirkişilerin aylık toplam 109.441 TL olarak kabul ettiği kira bedelinin İDM ce kabul edildiği, belirlenen rayiç kira bedelinin bilirkişilerce üfe oranında artırılmış olmasının TBK'nun 344/1 maddesinde açıklandığı üzere, tarafların yenilenen kira dönemlerinde uygulanacak kira bedeline ilişkin anlaşmaları bir önceki kira yılında üretici fiyat endeksindeki artış oranını geçmemek koşuluyla geçerli olacağı ve bu kuralın bir yıldan uzun süreli kira sözleşmelerine de uygulanacağı düzenlendiğinden ve Türk Borçlar Kanunu'nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkındaki Kanunun 2. maddesinde geçmişe etkili olma başlığı altında “Türk Borçlar Kanunu'nun kamu düzenine ve genel ahlaka ilişkin kuralları gerçekleştirdikleri tarihe bakılmaksızın, bütün fiil ve işlemlere uygulanır.” hükmü yer aldığından, kira artışı oranında sözleşme serbestisi gereği kira sözleşmesi hükümlerinin tatbik olunacağı, sözleşmede hüküm bulunmayan hallerde ise Mülga BK hükümlerinin uygulanacağı öngörüldüğünden (Yargıtay 3 HD, 2018/6583 E, 11171 K; 2018/8382 E, 2019/4587 K) Bilirkişilerce tespit edilen rayiç kira bedeline ÜFE oranında artış yapılmış olup, kira artışı hesaplama yönteminin Yargıtay kararlarına uygun olduğu anlaşılmıştır.Davalıların bir başka itirazı alacağın zamanaşımına uğraması olup; alacağın dava tarihi olan 23/02/2015 tarihi itibariyle TBK'nun 72. maddesine göre zamanaşımına uğramadığı, gerek istinaf öncesi gerekçemizde gerekse istinaf kararında tartışılmıştır.Fiilen davalıların yeri İBB’ye teslim ettiği tarih 15/11/2013 olup, dava tarihi itibariyle zamanaşımının dolduğundan bahsedilemez. Dava, belirsiz alacak davası olarak açılmış olup (açılmasına engel hukuki bir sebep de görülmemiştir), bedel artırım dilekçesinin tarihi(18/01/2018) itibariyle zamanaşımının dolduğu iddiasının da yerinde olmadığı anlaşıldığından İDM ce zamanaşımı yönünden yapılan değerlendirmenin de yerinde olduğu kanaatine varılmıştır.Dosya kapsamı, mevcut delil durumu incelendiğinde; İDM ce alınan bilirkişi heyeti kök ve 3. ek rapordaki tespitlerle beraber davacıların 7.773.890,12 TL kira kaybına uğradığı, davalı yüklenici şirketler ile zarar arasında nedensellik bağının mevcut olduğu, davalı yüklenici ..., ...ve ... şirketlerinin kira kaybı zararından müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu, davacıların müterafik kusuru bulunmadığı anlaşılmakla, talebin kısmen kabulüne ve davalı Ulaştırma Bakanlığı yönünden yargı yolu caiz olmadığından davanın usulden reddine dair verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu, davalılar vekilleri ile davacılar vekilinin istinaf sebep ve gerekçelerinin yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır.Açıklanan nedenlerle davacılar vekili ile davalılar vekillerinin istinaf başvurularının HMK'nın 353/ 1-b-1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine, Yargıtay yolu açık olmak üzere karar vermek gerektiği kanısına varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;1-İstanbul Anadolu 3.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 05/06/2024 tarih ve 2020/606 Esas-2024/482 Karar sayılı kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacılar vekili ile davalılar vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b/1. maddesi gereğince ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE, 2-Harçlar tarifesi gereğince alınması gereken 615,40TL istinaf maktu ret karar ve ilam harcından peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 187,80TL harcın davacılardan tahsiline,3-Harçlar tarifesi gereğince alınması gereken 531.034,43TL istinaf nispi karar ve ilam harcından peşin alınan 132.760,00TL harcın mahsubu ile bakiye 398.274,43TL harcın davalı... A.Ş.den tahsiline, 4-Harçlar tarifesi gereğince alınması gereken 531.034,43TL istinaf nispi karar ve ilam harcından peşin alınan 132.760,00TL harcın mahsubu ile bakiye 398.274,43TL harcın davalı... A.Ş.'den tahsiline,5-Harçlar tarifesi gereğince alınması gereken 531.034,43TL istinaf nispi karar ve ilam harcından peşin alınan 133.929,40TL harcın mahsubu ile bakiye 397.105,03TL harcın davalı ...Şubesi'den tahsiline, 6-Davacılar vekili ile davalılar vekilinin tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,7-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından kendisini vekille temsil ettiren davacılar yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,İlişkin dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda 6100 sayılı HMK'nun 353/1. bendi ile aynı Kanun'un 361 ve 362. maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay ilgili Hukuk Dairesi nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 25/06/2025