T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9.HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
ESAS NO: 2023/2666
KARAR NO: 2024/1100
İNCELENEN DOSYANIN
MAHKEMESİ: KOCAELİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ: 05/07/2023
NUMARASI: 2021/52 Esas - 2023/371 Karar
DAVA: Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan)
KARAR TARİHİ: 26/06/2024
Yukarıda yazılı İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesi ile; 19/04/2014 tarihinde ....'ın kullandığı davalı ... AŞ. tarafından işletilen ... plakalı otobüsün tek taraflı olarak kaza yapması sonucu otobüste yolcu olarak bulunan müvekkili davacının yaralanarak daimi malul kalarak bakıma muhtaç hale geldiğini, davalı ... Sigorta Şirketinin, otobüsün zorunlu mali sorumluluk sigortacısı, ... Sigorta AŞ.'nin Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortacısı, ... Sigorta AŞ.'nin Klasik Kasko Poliçesi sigortacısı ve ... Sigorta AŞ.'nin KTK ZMSS sigortacısı olduğunu, davacının, kaza döneminde hem ticaret, hem de çiftçilik yaptığını, aylık ortalama kazancının 5.000,00-7.000,00 TL olduğunu, ekip biçme işleri yaparak tarım işlerinden de aylık 10.000,00 ile 15.000,00 TL arasında gelir elde ettiğini belirterek belirsiz alacak olarak şimdilik 500,00 TL sürekli işgöremezlik tazminatı, 500,00 TL geçici işgöremezlik tazminatı ve 500,00 TL tedavi gideri olmak üzere 1.500,00 TL maddi tazminatın davalı ... Otobüsleri AŞ.'den kaza tarihi olan 19/04/2014 tarihinden, diğer davalılardan ise dava tarihinden işleyecek ticari avans faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, davalı ... Sigorta AŞ.'nin ferdi kaza sigorta teminatı kapsamında fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik, sakatlanma tazminatı olarak 500,00 TL, tedavi gideri olarak 500,00 TL olmak üzere 1.000,00 TL ile ... Sigorta AŞ.'nin düzenlediği karayolu yolcu taşımacılığı zorunlu koltuk ferdi kaza poliçesi teminatı kapsamında 500,00 TL sürekli işgöremezlik, 500,00 TL tedavi gideri olmak üzere 1.000,00 TL toplam olarak 3.500,00 TL maddi tazminatın belirtilen tüm bu davalılardan ve 100.000,00 TL manevi tazminatın ise ... AŞ.'den tahsilini talep etmiştir. Davalı ... Sigorta A.Ş vekili cevap dilekçesinde; ... plakalı aracın 04.03.2014/2015 vadeli ... poliçe no’lu zorunlu karayolu taşımacılık mali mesuliyet sigorta poliçesi ile sigortalı olup, işbu poliçe ile araç işleteni ...in sorumluluğunu teminat altına aldığını ancak bilindiği üzere, uzun süreli kiralamalarda, araç maliki işleten sıfatını kaybedip kiracının işleten gibi sorumlu olduğunu, bu nedenle ....'in dava konusu zararlardan sorumluluğu bulunmadığından müvekkili açısından da doğmuş bir sorumluluk bulunmadığını, iddia edilen zararlardan sorumluluğun, işleten sıfatıyla kiracı ...Otobüsleri A.Ş.'ye ait olduğunu, uzun süreli finansal kiralama mevcut olduğundan, yerleşik Yargıtay İçtihatları uyarınca davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, yetkili mahkemenin olayın meydana geldiği Burdur Mahkemeleri olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... Otobüsleri A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; malik ve sürücünün işvereni olmadığını belirterek davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmesini, yetkili mahkemenin Burdur olduğunu, tazminat taleplerinin zamanaşımına uğradığını, esasa dair itirazlarında ise davalının kusuru bulunmadığını, kazanın mücbir sebepten ileri geldiğini, davacının gelirinin gerçeği yansıtmadığını, talep edilen manevi tazminatın fahiş olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... Sigorta A.Ş. cevap dilekçesinde; usule dair itirazında yetkili mahkemenin, davalının ikametgahı olan İstanbul mahkemeleri olduğunu, esasa dair itirazında da; ... plakalı sayılı aracın müvekkili şirkette Ticari Kasko poliçesi ile sigortalı olduğunu, sorumluluğun poliçe limiti ile sınırlı olduğunu, faizin en erken dava tarihinden başlatılması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... Sigorta A.Ş. cevap dilekçesinde görev ve yetki itirazında bulunmuştur. Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, "1-Davacının maddi tazminat davasının kısmen kabulü ile, Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/460 esas - 2019/349 karar sayılı dosyasında verilen maddi tazminatla ilgili hüküm ile ilgili tahsilde tekerrür olmamak şartıyla, -478.298,63-TL tutarındaki iş göremezlikten kaynaklı tazminatın ... AŞ. yönünden kaza tarihi olan 19/04/2014 tarihinden itibaren avans faizi işletilmek, davalı ... Şirketinin sorumluluğu poliçe limiti olan 268.000,00-TL ile sınırlı olmak ve davalı ... Sigorta AŞ'nin sorumluluğu ise bakiye kalan 210.298,63-TL ile sınırlı olarak sorumlu olmak kaydı ve sigorta şirketleri olan bu davalıların sorumlu oldukları miktarlar yönünden dava tarihi olan 31/10/2014 tarihinden itibaren avans faizi işletilmek suretiyle belirtilen bu davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, Fazlaya ilişkin talebin reddine, Ferdi kaza sigorta teminatı kapsamında 500,00-TL sakatlanma tazminatının 31/10/2014 tarihinden itibaren davalı ... Sigorta AŞ'den alınarak davacıya verilmesine, Davacının geçici iş göremezlik ve tedavi giderlerinden olan bakıcı gideri tazminat talepleri yönünden talebinin reddine, 2-Davacının manevi tazminat davasının kısmen kabulü ile; 25.000,00-TL manevi tazminatın 19/04/2014 tarihinden itibaren işleyen avans faizi ile birlikte .... Otobüsleri AŞ'den alınarak davacıya verilmesine, Fazlaya dair talebin reddine" karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekili ve ... Otobüsleri vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Dosya kapsamına özelikle davada alınan bilirkişi raporlarına göre davalı araç sürücüsü kazanın meydana gelmesinde tamamen kusurlu olduğunu, bu duruma göre genç yaşta malul kalan, eşi ve çocuklarına karşı aile sorumluluklarını tam olarak yapamayan müvekkilinin acısı karşısında mahkemece takdir edilen manevi tazminat miktarı çok düşük olduğunu belirterek istinaf yasa yoluna başvurmuştur. Davalı ... Otobüsleri vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Yerel Mahkeme tarafından verilen karar davalı şirketin kazanın oluşmasında kusuru olmadığı yönündeki itirazları göz önünde bulundurulmadığını, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “üçüncü kişinin ağır kusuru” ve “mücbir sebeplerin varlığı halinde işletenin sorumluluğunun bulunmadığı” hususlarını düzenleyen 86. maddesi hükmü uyarınca işbu davanın reddi gerekirken, hatalı bilirkişi raporuna binaen sürücü ...'ın kusurlu olduğuna kanaat edilmesi ve davanın kısmen kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacı ..., herhangi bir oranda meslekte kazanma gücü kaybına uğramamış olduğu halde Yerel Mahkeme tarafından hatalı ATK raporuna binaen maddi tazminat talebinin kısmen kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğunu, hesap bilirkişi tarafından tanzim edilen hatalı rapora binaen Yerel Mahkemece verilen karara itiraz ettiğini, davacının aylık gelirinin Sandıklı Ticaret ve Sanayi Odasınca düzenlenen ve gerçeği yansıtamayacak ölçüde yüksek bir ücret yazısına göre belirlenmesi mümkün olmadığını, manevi tazminatın fahiş miktarda olduğunu, belirterek istinaf yasa yoluna başvurmuştur. Dava, yaralamalı trafik kazasından kaynaklanan sürekli, geçici maluliyet ile tedavi ve bakıcı gideri tazminatı istemine ilişkin olup istinaf açısından uyuşmazlık konusu HMK'nın 355. maddesine göre kamu düzeni ve istinaf nedenleri ile sınırlı olmak üzere İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul, yasa ve dosya içeriğine uygun olup olmadığıdır. Mahkemece ilk verilen hükmün davalı ... Şirketi vekili ve davalı ... Otobüsleri A.Ş. vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine Dairemizin 17/12/2020 tarih, 2019/2850 Esas ve 2020/4141 Karar sayılı kararı ile " ... Mahkemece kusur raporu alınmaksızın davalı sürücünün %100 kusurlu kabul edilerek ATK'dan alınan davacının trafik kazasına bağlı olarak "Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği" hükümlerine göre % 39 oranında maluliyetini belirtir rapor esas alınarak tazminata hükmedildiği anlaşılmaktadır. 2918 sayılı Kanun bakımından mücbir sebep, önceden görülmesi mümkün olmayan, motorlu araç işletmesi veya faaliyeti dışında kalan ve karşı konulamayacak şiddetle kendisini gösteren, kaçınılmaz harici ve olağanüstü bir olaydır. Bu nedenle umulmayan haller mücbir sebep sayılmaz. Aynı Kanunun 86.maddesinde, işletenin kendisinin ve eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusurlarının bulunmaması ve motorlu araçtaki bozukluğun kazaya neden olmaması durumlarında, mücbir sebebin gerçekleşmesi sonucu kazanın oluştuğu hallerde, işletenin sorumluluktan kurtulabileceği öngörülmüş bulunmaktadır. Aracın işletilmesine bağlı, yol ve hava koşulları, trafikten kaynaklanan beklenmeyen olaylar, sürücünün ölümü ve bayılması gibi haller mücbir sebep olarak kabul edilmemektedir. Kazanın mücbir sebeple meydana geldiğinin kabulü halinde hukuki illiyet bağının kesildiği kabul edilmektedir. 2918 sayılı KTK'nın 52. ve Yönetmeliğin 101.maddesinde, aracın yük ve teknik özelliğine, görüş, yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurulmasının, güvenli bir takip mesafesinin bırakılmasının zorunlu olduğu hükme bağlanmıştır. Bu nedenle davalı ... Otobüsleri A.Ş. vekilinin bu yönden istinaf itirazı yerinde değildir....Bu durumda kuvvetli delil niteliğinde olan yukarıda anılan dava dosyasında esas alınan kusur raporunda elde ki dava da olduğu gibi yolcu olan davacının kusura etkisinden söz edilemeyeceği gibi aynı zamanda Ceza yargılamasında da alınan kusur raporlarıyla da sigortalı araç sürücüsü tam kusurlu olduğu tespit edildiğinden Mahkemece kusur raporu alınmadan karar verilmesinde eksiklik görülmemiştir. Yine trafik kaza tespit tutanağında emniyet kemeri takılı olup olmadığı belirsiz olarak işaretlendiği, dosya kapsamında da bu yönde bir delil bulunmadığına göre belirlenen tazminattan müterafik kusur indirimi yapılmayışında bir isabetsizlik yoktur... Somut olayda kazaya karışan araç maliki dava dışı şahıs olup, davalı ... Otobüsleri A.Ş. ile aralarında düzenlenen taşıt sözleşmesi ile sorumluluklarının müşterek müteselsil olduğu hükmü yer aldığı, sigortalı araç şoförü tam kusurlu olduğuna göre zorunlu karayolu taşımacılık mali sorumluluk sigortacısı olan davalı ... Sigorta A.Ş. poliçe kapsamında sorumludur. Kaldı ki kuvvetli delil niteliğinde olan Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2018/224 Esas ve 2019/12255 Karar sayılı onama ilamı ile davalı davalı ... Sigorta A.Ş. aleyhine verilen tazminat hükmü onanmıştır. Bu nedenle davalı ... A.Ş. vekilinin aracın malikinin işleten olmadığından sorumlu olmadığına ilişkin istinaf itirazı yerinde değildir. ...Bu durumda, Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Dairesinden kaza tarihi itibari ile yürürlükte bulunan "Maluliyet Tespiti İşlemler Yönetmeliği " hükümlerine uygun olarak davaya konu trafik kazası nedeniyle davacıda var olduğu ileri sürülen yaralanmaya bağlı kalıcı maluliyet oluşup oluşmadığı, geçici iş göremezlik oluşup oluşmadığı ve süresi, kalıcı maluliyet oluşmuş ise maluliyet oranı, maluliyetin kaza ile illiyeti bulunup bulunmadığı konularında, dosya içerisinde bulunan tedavi evrakları ile dosyada mevcut olan taraflarca sunulan delilleri de irdeler biçimde denetime elverir nitelikte raporla tespit edilmesi ve bilahare aktüer bilirkişiden ek rapor alınarak tazminatın belirlenmesi gerekir. İstinaf itirazında bulunan davalı vekillerinin maluliyet raporuna değinen itirazları yerindedir. Çalışma gücü kaybı zararının hesabında yaralanan veya malul olanın gelirinin belirlenmesi tazminatın doğru tespitinde önemli bir yer tutmaktadır. Somut olayda mahkemece hükme esas alınan 21/04/2017 tarihli bilirkişi raporunda, ÇKS kayıtlarına göre davacının arazilerine göre aylık gelirinin ortalama 4.133,33 TL, asgari ücretin 5,39 katı olduğu değerlendirilerek hesaplama yapılmıştır. Davacı gibi aylık net sabit geliri olmayan serbest olarak mesleki çalışma yapan, ticari işletmesi bulunan veya tarımsal faaliyet icra eden kişiler yönünden işletmesine ilişkin bilgileri, işletme defteri ve vergi kayıtları toplanarak, yapılan işten sağlanan bir gelirin bulunması halinde bu gelirin elde edilmesinde yaralı ya da malul olan kişinin bedensel ve yönetsel katkısı belirlenip, kişinin yerine başkasının çalıştırılması olanağı göz önüne alınarak ona yapılacak ya da yapılması gereken ücret temel esas alınarak bu miktar üzerinden çalışma gücü zararının hesaplanması gereklidir. Bu bakımdan böyle bir davada gerçek zararın belirlenmesi için davacının gelirinin daha net kriterle ortaya konulması gerekmekte olup, açıklanan hususlar göz önüne alınarak hakkaniyete uygun muhtemel bir gelirin belirlenmesi ile uzman aktüer bilirkişiden yeniden bilirkişi raporu alınması gerekirken, yazılı olduğu şekilde eksik incelemeye dayalı olarak karar verilmesi doğru görülmemiştir (Aynı yönde Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2016/13201 E. 2019/6700 K.sayılı kararı). Kabule göre de yargılama giderinden sigorta şirketleri limitleri oranında sorumlu tutulduğuna göre yargılama giderine, kazaya karışan araç otobüs olduğundan davanın kabulüne karar verilmiş olmakla avans faize hükmedilmiş olmasında bir isabetsizlik bulunmadığından faize yönelik davalı sigorta şirketi vekilinin istinaf itirazları yerinde değildir.... yeniden maluliyet raporu alınması gerektiğinden alınacak maluliyet raporunda davacıda geçici ya da kalıcı maluliyet oluşup oluşmadığı, iyileşme süresi, kalıcı maluliyet oluşmuş ise maluliyet oranı, olay tarihi, kazanın oluş şekli, kusur durumu tarafların mali ve sosyal durumları ile manevi tazminatın belirlenmesine ilişkin ilkeler birlikte değerlendirilerek somut olaya uygun miktarda manevi tazminata hükmedilmesi gerektiğinden bu yöndeki istinaf itirazınında kabulüne karar verilmiştir. ," gerekçesiyle kararın kaldırılmasına karar verilmiştir. Davalı ... Otobüsleri A.Ş. vekilinin kusur ve illiyet bağına ilişkin istinaf itirazı hakkında Dairemizce karar verildiğinden aynı yöndeki istinaf itirazlarının reddi gerekmiştir. İlk Derece Mahkemesince; Dairemiz kararı doğrultusunda alınan maluliyet raporunda; Maluliyet Tespit İşlemleri Yönetmeliği ile bu yönetmelik kapsamında yer almayan bölüm, cetvel ve listeler için 11.10.2008 tarih ve 27021 sayılı resmi gazetede yayımlanan çalışma gücü ve meslekte kazanma gücü kaybı oranı tespit işlemleri yönetmeliğinden yararlanılmak suretiyle ve meslek grup numarası bildirilmemekle grup bir kabul olunarak, dosyada mevcut tıbbi belge ve grafiler ışığında 05.10.2021 tarihli grafide humerus kırığının kaynadığının tespit edildiği cihetle tespit edilen %32.0 oranındaki maluliyet oranının 05.10.2021 tarihine kadar geçerli olduğu, 05.10.2021 tarihinden itibaren, % 21.2 oranında meslekte kazanma gücünden kaybetmiş sayılacağı, iyileşme süresinin olay tarihinden itibaren 4 aya kadar uzayabileceği tespit edilmiştir. Yine Dairemiz kararı doğrultusunda, davacının gelirine ilişkin olarak yapılan araştırma sonucuna göre; davacı ...'ın ortak olduğu ... San ve Tic. Ltd. Şti.'nin 2014-2020 yılları arasındaki tüm yıllarda faaliyetinin zararla sonuçlandığı, çiftçilik belgesine sahip olduğundan, 2016 ve 2017 yıllarında yaptığı zirai üretiminden dolayı, 2016 ve 2017 yıllarında toplam 1.405,26 TL tarımsal destek aldığı, bu durumda ispatlanmış gelirinin aylık asgari ücretin altında olması sebebiyle gelirinin asgari ücret olarak kabul edilerek davacının maluliyet oranının %21,2 olduğu ve kusur oranının bulunmadığı dikkate alınarak toplam maddi zararının 478.298,63 TL olduğunu tespit eden rapora göre karar verilmiş olmasında isabetsizlik bulunmadığından davalı vekilinin istinaf itirazı yerinde görülmemiştir. Ayrıca davacı şirket sahibi olduğu anlaşılmakla, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından bağlanan geçici ya da sürekli iş göremezlik geliri araştırılmadığına ilişkin itiraz da yerinde değildir. Karayolları Trafik Kanunu'nda manevi tazminat konusunda özel bir düzenleme yapılmadığından trafik kazası nedeniyle oluşan cismani zarar nedeniyle manevi tazminat talep edilmesi halinde TBK'da manevi tazminata ilişkin hükümler uygulanacaktır. TBK'nın "manevi tazminat" başlıklı 56/1.maddesine göre, "Hâkim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir." TBK’nın 56/1. maddesi gereğince, hükmedilecek para, zarara uğrayanda manevi huzur duygusunu doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer işlevi olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi mal varlığı hukukuna ilişkin zararın karşılanması da amaç edinilmemiştir. O halde, tazminatın miktarı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerektiği kadar olmalıdır. Hakim, bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir. Manevi tazminat takdir edilirken, tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile birlikte olayın meydana geliş şekli, davacının uğradığı zararın kapsamı, davalının sorumluluğunun niteliği, kusur oranları ve özellikle caydırıcı bir etki doğuracak düzeyde olması gerektiği de göz önünde tutularak, meydana gelen trafik kazası sebebiyle duyulan acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesi amacıyla olay tarihindeki paranın alım gücüne uygun düşen tutarlara hükmedilmesi gerekmektedir. Bu açıklamalar çerçevesinde, dosyadaki deliller ve İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesi birlikte değerlendirildiğinde, somut uyuşmazlıkta olay tarihi, kazanın oluş şekli, kusur durumu, davacıdaki yaralanmanın niteliği, maluliyet oranı ve tarafların sosyal ve ekonomik durumları nazara alındığında İlk Derece Mahkemesince belirlenen manevi tazminat miktarının TBK'nın 56/1.maddesindeki düzenlemeye, manevi tazminat müessesinin amacına ve hakkaniyete uygun olduğu kanaatine varılmıştır. Bu nedenlerle; davacı vekili ve ... Otobüsleri vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b/1. maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.
KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere: 1-Davacı vekili ve ... Otobüsleri vekilinin yukarıda esas ve karar numarası yazılı İlk Derece Mahkemesi kararına karşı yapmış olduğu istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b/1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,2-a-Harçlar Yasası'na göre alınması gereken 427,60 TL harçtan peşin alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 157,75 TL harcın davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,b-Harçlar Yasası'na göre alınması gereken 34.414,49 TL harçtan peşin alınan 8.334,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 26.080,49 TL harcın davalı ... Otobüsleri'nden tahsili ile Hazineye irat kaydına,3-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf eden üzerinde bırakılmasına,4-Duruşma yapılmadığından, vekalet ücreti hükmedilmesine yer olmadığına, 5-İstinaf aşaması için yatırılan gider avansından artan kısmın yatıran tarafa iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 361. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içerisinde Yargıtay ilgili hukuk dairesine hitaben verilecek temyiz dilekçesi ile temyiz yasa yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.26/06/2024