T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9.HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A K A R A R
ESAS NO: 2024/1371
KARAR NO: 2024/1478
İNCELENEN DOSYANIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ: 03/12/2019
NUMARASI: 2018/225 Esas - 2019/1071 Karar
DAVA: Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan)
KARAR TARİHİ: 19/09/2024
Yukarıda yazılı İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 05/01/2012 tarihinde...sevk ve idaresindeki ...plakalı sigortasız motosikletin, sürücüsü ... olan ... plakalı araca çarpması sonucu yaralamalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini beyanla şimdilik 2.000,00 TL geçici ve kalıcı iş göremezlik tazminatı ve 2.000,00 TL bakıcı gideri olmak üzere toplam 4.000,00 TL maddi tazminatın, davalının yasal ödeme süresinin (başvuru sonrası 8 iş günü) bitimi tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiş; 24/07/2019 tarihli ıslah dilekçesiyle 2.000,00 TL olarak talep edilen geçici ve kalıcı iş göremezlik talebini 209.329,38 TL ve 2.000,00 TL olarak talep edilen bakıcı gideri talebini 5.146,14 TL olarak ıslah etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davaya konu kazayla ilgili olarak soruşturma aşamasında uzlaşma sağlandığını, olayın hatır taşıması olduğunu, davacının olayda müterafik kusurlu olduğunu, geçici iş göremezlik ve bakıcı gideri taleplerinin teminat dışı olduğunu, davacının dava açma hakkının bulunmadığını, kazaya karışan aracın cinsinin tespiti gerektiğini, sigortasız olduğu iddia edilen araç sürücüsüne davanın ihbarını talep ettiklerini, SGK'dan rücuya tabi ödeme alındı ise hesaplanan tazminattan mahsubunun gerektiğini, kusurun ve maluliyetinin tespitinin gerektiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, "Davanın kısmen kabulü ile % 20 hatır taşıması ve % 20 müterafik kusur indirimi yapılarak 4.116,91 TL geçici iş göremezlikten kaynaklanan 4.116,91 TL bakıcı giderinden kaynaklanan ve 163.336,59 TL sürekli iş göremezlikten kaynaklanan toplam 171.570,41 TL maddi tazminatın temerrüt tarihi olan 19/01/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekili ile davalı vekili istinaf başvurusunda bulunulmuştur.Davacı vekili istinafa cevapta sunduğu istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Somut olayda müvekkilin karşılık ve ücret vermeden, bir yararı bulunmadan söz konusu motosiklette bulunduğuna dair ne bir tanık ifadesi ne de başkaca bir delil mevcut olduğunu, hatır taşıması indirimine hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek istinaf talep etmiştir. Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Davaya konu kazayla ilgili olarak soruşturma aşamasında uzlaşma sağlanmış olduğundan, davacının dava açma hakkı bulunmadığını, bu nedenle yerel mahkemece davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, tarafların uzlaşmış olmasının dava açma hakkını ortadan kaldırmaya yettiğini, davacının ayrıca, zararının illa ki maddi karşılık alarak giderilmesi veya maddi-manevi tazminat istenmediğinin açıkça belirtilmesi gibi bir şart bulunmadığını, yargılama sırasında alınan maluliyet raporunda, bakıcı gideri ihtiyaç süresine ilişkin tespit bulunmadığını, geçici iş görmezlik süresinin bakıcı ihtiyaç süresi olarak varsayılamayacağını, davacının müvekkili kurumdan talep etmiş olduğu bakıcı giderlerine bağlı maddi tazminat isteğinin reddi gerektiğini, müvekkili kurumun bakıcı gideri zararından da sorumluluğu bulunmadığını, müvekkil kuruma başvuru sırasında açıkça talep edilmemiş olduğundan ve temerrüde düşülmediğinden, geçici işgöremezlik ve bakıcı gideri için faiz başlangıç tarihinin hatalı tespit edildiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.Dairemizin 10/12/2020 tarih, 2020/1361 E. ve 2020/4086 K. sayılı kararı ile "... uzlaşma raporunu düzenlenmekle davalının tazminat davası açma hakkı bulunmamaktadır. Uzlaşma tutanağında işletenin hukuki sorumluluğunu üstlenen sigortacı yönünden de haklar saklı tutulmamıştır. Uzlaşma raporu ilam mahiyetinde olacağından aksinin aynı kuvvetteki belge ile ispatlanması gerekir. Tüm bu nedenlerle uzlaşma raporu ilam mahiyetinde olduğundan ve uzlaşmanın sağlanması halinde, soruşturma konusu suç nedeniyle işletenin hukuki sorumluluğunu üstlenen davalı ...na karşı da tazminat davası açılamayacağından açılan davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirmeyle davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır. Bu nedenle İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir (Benzer yönde; Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 27.01.2020 tarih, 2018/855 E. ve 2020/93 K., 27.01.2020 tarih, 2018/892 E. ve 2020/91 K. sayılı kararları). ... Davacı ve taşıyan ...savcılık aşamasındaki ifadelerinden arkadaş oldukları, alkol aldıktan sonra davacının eve bırakılması amacıyla motosiklet ile yola çıktıkları anlaşıldığına göre hatır taşımasının var olduğu kabul edilerek belirlenen tazminattan % 20 indirim yapılmasında usul ve yasaya aykırılık bulunmamaktadır." gerekçesi ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararı düzeltilerek davanın reddine karar verilmiştir. Dairemizin bu kararının temyiz edilmesi üzerine de Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 29/11/2023 tarih ve 2023/8887 Esas- 2023/12797 Karar sayılı ilamıyla "... Bölge Adliye Mahkemesi tarafından uzlaşmanın gerçekleştiği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır. 18.10.2023 tarihli ve 32343 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Anayasa Mahkemesinin 26.07.2023 tarihli ve 2023/43 Esas 2023/141 Karar sayılı kararı ile 04.12.2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 06.12.2006 tarihli ve 5560 sayılı Kanun’un 24. maddesiyle değiştirilen 253. maddesinin (19) numaralı fıkrasının beşinci cümlesinin “Uzlaşmanın sağlanması halinde, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz;…” bölümünün Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiştir. Bu durumda; Bölge Adliye Mahkemesince, yukarıda açıklanan iptal hükmü uyarınca dosyadaki tüm delil ve belgelerin değerlendirilmesi sureti ile bir karar verilmesi gerektiği" gerekçesiyle Dairemiz kararının bozulmasına karar verilmiştir. Dava, yaralamalı trafik kazası nedeniyle maddi tazminat istemine ilişkin olup istinaf açısından uyuşmazlık konusu HMK'nın 355. maddesine göre kamu düzeni ve istinaf nedenleri ile sınırlı olmak üzere İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul, yasa ve dosya içeriğine uygun olup olmadığıdır.Somut olayda trafik kazası 05/01/2012 tarihinde, davacının yolcu olarak bulunduğu ... sevk ve idaresindeki ... plakalı motosiklet ile sürücüsü... olan ....plakalı araca çarpışması sonucu meydana gelmiştir. Dairemizce 5271 sayılı CMK'nın 253/17. bendi gereğince "uzlaşma raporu ilam mahiyetinde olduğundan ve uzlaşmanın sağlanması halinde, soruşturma konusu suç nedeniyle işletenin hukuki sorumluluğunu üstlenen davalı ...karşı da tazminat davası açılamayacağından" açılan davanın reddine karar verilmiş, dairemiz karar tarihinden sonra 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 253. maddesinin 19. fıkrasının 5. cümlesi olan "Uzlaşmanın sağlanması halinde, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz" bölümü, 18/10/2023 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 26/07/2023 tarih, 2023/43 Esas ve 2023/141 Karar sayılı kararı ile iptal edilmiştir. Usul ve yasaya uygun olan Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin bozma ilamına uyulmasına karar verilmiştir. Davalı ...nın önceki istinaf kararı mahiyeti gereği inceleme konusu yapılmayan diğer istinaf itirazlarının incelenmesi gerekmiştir. Davalı ... vekili davacının bakıcı gideri talep edemeyeceğini bildirerek istinaf talep etmiştir. 6100 sayılı HMK'nın 281. maddesinde tarafların, bilirkişi raporunun, kendilerine tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde, raporda eksik gördükleri hususların, bilirkişiye tamamlattırılmasını, belirsizlik gösteren hususlar hakkında ise bilirkişinin açıklama yapmasının sağlanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebilecekleri düzenlenmiştir. Bu düzenleme gereğince usulüne uygun biçimde raporun tebliği üzerine, rapora itiraz hakkı bulunan tarafların bu haklarını kullanmamış olması halinde karşı taraf lehine usuli kazanılmış hak oluşacaktır. HMK'nın 357/1. maddesinde de Bölge Adliye Mahkemesince re'sen göz önünde tutulacaklar dışında, İlk Derece Mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmaların dinlenemeyeceği, yeni delillere dayanılamayacağı düzenlemesine yer verilmiştir.Dosya kapsamından hükme esas alınan maluliyet ve aktüerya raporunun istinaf talep eden davalı vekiline HMK 281. maddesi gereğince ihtarat içeren tebligat ile tebliğ edildiği halde davalı vekilinin süresi içerisinde raporlara itiraz etmediği anlaşılmaktadır. Bu durumda HMK'nın 281. maddesi çerçevesinde maluliyet oranları ile aktüerya raporunda ki hesaplama bakımından davacı lehine usuli kazanılmış hak oluştuğu gibi HMK'nın 357/1. maddesi gereğince Bölge Adliye Mahkemesince re'sen göz önünde tutulacaklar dışında İlk Derece Mahkemesinde ileri sürülmeyen iddialar ve savunmalar dinlemeyeceğinden maluliyet raporunda bakıcı süresinin belirlenmediğine ilişkin istinaf itirazı ile aktüerya raporunda ki bakıcı gideri hesaplamasına ilişkin istinaf itirazı yerinde görülmemiştir. KTK'nın 99.maddesine göre, ZMSS Genel Şartları ile belirlenen belgeler ile birlikte sigorta kuruluşuna başvuru tarihinden itibaren 8 iş günü içinde sigortacının tazminatı ödeme yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu sürenin sonunda ödememe halinde temerrüdün gerçekleştiği ve davalının temerrüt faizinden sorumlu olduğunun kabulü gerekir.Somut olayda; davacı tarafından dava açılmadan önce 08/01/2018 tarihinde davalı ...na başvuru yapıldığı ancak ...'nın 22/01/2018 tarihli cevabi yazısı ile uzlaşma bulunması nedeni ile tazminat ödeme talebini reddettiği görülmektedir. Bu durumda başvuru tarihinden itibaren 8. işgününün sonu olan 18/01/2018 itibariyle davalı ...Hesabı temerrüde düşmüştür. İlk Derece Mahkemesince 19/01/2018 tarihinden itibaren yasal faiz işletildiğinden davalı vekilinin faiz başlangıç tarihine ilişkin istinaf talebi de yerinde görülmemiştir. Kabule göre ve davacının istinafı açısından da; Hatır taşıması bir kimseyi ücretsiz olarak ve bir karşılık almadan ve bir yararı bulunmadan taşıma halidir. Yani hatır için taşımada taşımanın karşılıksız olması veya alınan karşılığın önemsiz olması gerekir. Taşıma, işletenin veya sürücünün değil taşınanın yararına olmalıdır. Yargıtay yerleşmiş uygulamalarına göre %20 oranında hatır taşıması indirimi yapılmalıdır. Davacı ve taşıyan.... savcılık aşamasındaki ifadelerinden arkadaş oldukları, alkol aldıktan sonra davacının eve bırakılması amacıyla motosiklet ile yola çıktıkları anlaşıldığına göre hatır taşımasının var olduğu kabul edilerek belirlenen tazminattan % 20 indirim yapılmasında usul ve yasaya aykırılık bulunmamaktadır.Açıklanan nedenlerle davacı vekili ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun reddine, Yargıtay bozma ilamına uyulduğundan kesinleşen İlk Derece Mahkemesi doğrultusunda aşağıdaki şekilde yeniden hüküm kurulmasına; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2021/2-96 Esas ve 2021/205 Karar sayılı kararında açıklandığı üzere temyiz incelemesi sonucunda verilen Yargıtay bozma ilamına yönelik karar vermek üzere alt derece hüküm mahkemesi olarak hukuki dinlenilme hakkı kapsamında aynen ilk derece mahkemesi gibi duruşma açmak zorunda olunduğu, açılan bu duruşmada istinaf kanun yolu incelemesi yapılmadığı nedeniyle taraflar yararına ayrıca vekâlet ücretine hükmedilemeyeceği gözetilerek taraf vekilleri yararına ayrıca istinaf incelemesi bakımından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:1-Davanın kısmen kabulüne % 20 hatır taşıması ve % 20 müteraffik kusur indirimi yapılarak 4.116,91 TL geçici iş göremezlikten kaynaklanan 4.116,91 TL bakıcı giderinden kaynaklanan ve 163.336,59 TL sürekliişgöremezlikten kaynaklanan toplam 171.570,41 TL maddi tazminatın temerrüt tarihi olan 19/01/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, 2-Alınması gerekli 11.719,97 TL karar harcından davacının peşin yatırdığı 754,90 TL'nin (ıslah harcı da dahil) mahsubu ile 10.965,07 TL ilam harcının davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına, 4--Davacı tarafından yatırılan 35,90 TL peşin, 35,90 TL başvurma harcı ve 719 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 790,80 TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,5-Davacı kendisine vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihinden yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. göre hesaplanan 27.451,27 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 6-Davacı tarafından yapılan 1.719,70 TL yargılama giderinin ret ve kabul oranına göre hesap edilen 1.375,68 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,7-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,
B-İSTİNAF İNCELEMESİ BAKIMINDAN;1-Harçlar Yasası'na göre davalıdan alınması gereken 11.719,97 TL harçtan peşin alınan 2.930,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 8.789,97 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,2-Davacıdan alınması gereken harç peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,3-İstinaf aşamasında davacı ve davalı tarafından tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerilerinde bırakılmasına,4-İstinaf için yatırılan gider avansından artan kısmın yatıran taraflara iadesine, 5-İstinaf incelemesi Yargıtay bozma ilamı nedeni ile duruşmalı yapıldığından vekalet ücreti hükmedilmesine yer olmadığına, Dair dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu, HMK'nın 362/1-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.19/09/2024