Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-4-294 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-03/84-23
Karar Tarihi : 26.01.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR 10
B. RAPORTÖRLER : Metin HASSU, Çiğdem TUNÇEL
C. BAŞVURAN : Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Ulusoy Seyahat Nakliyat A.Ş.
Basın Ekspres Yolu Cemal Ulusoy Cad. 34530 Yenibosna/İstanbul
- Kamil Koç Otobüsleri A.Ş.
İnönü Cad. Kamil Koç İş Merkezi No:16 K:4 16230 Osmangazi/Bursa
- Metro Turizm Seyahat Org. ve Ticaret A.Ş.
Büyük İstanbul Otogarı No:54-58 A-1 Kulesi Bayrampaşa/İstanbul
- Çanakkale Truva Turizm Tic. Ltd. Şti. 20
Atatürk Cad. Nusret Kutlu İşhanı K:4 No:79 Çanakkale
E. DOSYA KONUSU: İstanbul-Çanakkale hattında faaliyet gösteren otobüs firmalarının
fiyat birlikteliğine giderek Mayıs-Haziran dönemine göre Eylül ayı başı itibarıyla daha
yüksek fiyat uyguladıkları iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle, İstanbul-Çanakkale hattında faaliyet gösteren otobüs
firmalarının fiyat birlikteliğine gittikleri, bu çerçevede 2011 yılının Mayıs-Haziran döneminde 25-
40 TL arasında olan bilet fiyatlarının, Eylül ayı başı itibarıyla 40 TL tek fiyat olarak uygulanmaya
başladığı iddia edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 12.09.2011 tarihinde 6423 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan, 27.09.2011 tarihli ve 2011-4-294/İİ-11-140.MY sayılı İlk İnceleme Raporu’nun 30
görüşülmesi sonucunda önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Söz konusu karar uyarınca
düzenlenen, 17.01.2012 tarih ve 2011-4-294/ÖA-12-257.MH sayılı Önaraştırma Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; başvuruya konu teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ihlal ettiği yönünde bir bulguya ulaşılmadığından, aynı Kanun’un 41. maddesi
uyarınca soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı görüşüne yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili ürün pazarı “karayolu ile şehirlerarası yolcu
taşımacılığı pazarı”; ilgili coğrafi pazar ise “İstanbul-Çanakkale hattı” olarak tespit edilmiştir. 40
I.2. Yapılan Tespitler ve Değerlendirme
Başvuru kapsamında raportörlerce bilet fiyatlarının incelenmesi sonucunda, her bir teşebbüsün
12-03/84-23
2
aynı gün içinde dahi farklı fiyatlardan bilet sattığı belirlenmiştir. Örneğin, Kamil Koç Otobüsleri
A.Ş.’nin 15.05.2011 tarihli İstanbul-Çanakkale hattı bilet fiyatları incelendiğinde, toplam 56 biletin
45 adedinin (…..) TL’den, 7 adedinin (…..) TL’den, diğer 3 biletten ikisinin farklı fiyatlardan
satıldığı, bir biletin ise ücretsiz verildiği görülmektedir. Şikayete konu teşebbüsler bilet
fiyatlarındaki bu farklılıkları, yolcunun bileti alma anındaki pazarlık isteğine, biletin satın alındığı
mecraya, Karayolu Taşıma Yönetmeliği ile tanınan %30 oranında indirim yapma imkanına ve
yolcu sadakat indirimi programları çerçevesinde yolcuların faydalandıkları indirimlere
bağlamaktadırlar. Nitekim sefer tarihleri itibarıyla söz konusu teşebbüslerin en fazla sayıda bilet 50
sattıkları fiyatlar incelendiğinde -ki bu fiyatlar genelde herhangi bir indirim uygulanmamış olan ve
ilan edilen fiyatlardır- bir fiyat birlikteliğinden bahsetmek mümkün değildir.
Teşebbüslerin uyguladıkları fiyatlar arasındaki tek paralellik, yaz aylarındaki fiyat yükselişlerinde
görülmektedir. Ancak sektörün yapısı gereği, talebin canlandığı yaz sezonunda kapasite
sınırlılığı sebebiyle fiyatlarda eş zamanlı hareketler gözlenmesi iktisadi açıdan açıklanabilir bir
durumdur.
Öte yandan, ilgili pazarda verilen hizmet homojendir. Diğer bir ifadeyle otobüs firmalarının benzer
araçlarla, benzer ikramlarla aynı hareket noktasından kalkarak aynı varış noktasına ulaştıkları
görülmektedir. Böylece yolcuların tercihlerini belirleyen temel unsur bilet bedelleri olmaktadır.
Teorik olarak, kapasite kısıtı bulunmayan firmanın düşük fiyat vermesi durumunda yolcuların 60
tamamına hizmet vereceği söylenebilir. Buna göre, yapılan bir indirimi takiben diğer firma veya
firmalar aynı fiyat seviyesine inmek veya piyasadan çıkmak arasında seçim yapmak zorunda
kalmaktadırlar. Diğer bir ifadeyle, piyasanın oligopolistik yapısı nedeniyle, ilgili pazarda çok farklı
fiyat seviyelerinin uygulanması mümkün değildir.
Yukarıda yer verilen bilgi ve değerlendirmelerden görüldüğü üzere, İstanbul-Çanakkale hattında
faaliyet gösteren teşebbüslerin fiyat birlikteliğine giderek 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal
ettiklerini gösteren herhangi bir bulguya ulaşılmamıştır. Bu çerçevede, dosya konusu iddialara
yönelik olarak soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen Rapor’a ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik olarak 70
4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikâyetin
reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy