Rekabet Kurumu Başkanlığpından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-4-9
Karar Sayısı : 07-14/121-40
Karar Tarihi : 15.2.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN 10
B. RAPORTÖRLER : K. Oğuz KARAKOÇ
C. ŞİKAYET EDEN : Ozay BALTACI
Valikonağı Cd. Çimen Apt. No:79/7 34371 Nişantaşı/İstanbul
D. ŞİKAYET EDİLEN: İstanbul Gümrük Müşavirleri Derneği
Kemeraltı Cd. No: 97 Kalaycıoğlu İşhanı K:1 80020
Tophane/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: İstanbul Gümrük Müşavirleri Derneği (İGMD) tarafından
yayımlanan asgari müşavirlik ücretleri tablosunun Kanun’un 4. maddesine
aykırılık teşkil ettiği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayete ilişkin elektronik posta mesajında; İGMD’nin 20
yayımlamış olduğu asgari müşavirlik ücretlerinin 4054 sayılı Kanun’a aykırı olduğu
iddia edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 18.1.2007 tarih, 466 sayı ile giren başvuru
üzerine düzenlenen 8.2.2007 tarih, 2007-4-9/İİ-07-KO.K. sayılı İlk İnceleme Raporu
12.2.2007 tarih, REK.0.08.00.00-110/49 sayılı Başkanlık önergesi ile 07-14 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda, İGMD hakkında Kanun’un 40. maddesi
uyarınca önaraştırma yapılabileceği ya da yayımlanan asgari tarifelerin ilgili kamu
kurumunca onaylandığı dikkate alınarak Kanun’un 9/3. maddesi uyarınca 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesine aykırılık taşıyan asgari ücret tarifesi öngören Tüzük 30
hükmünün değiştirilmesi ve asgari ücret ilanı uygulamasına son verilmesi
hususlarında anılan teşebbüs birliğinin uyarılabileceği görüşüne yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
İncelemeye esas dosya bakımından ilgili ürün/hizmet pazarı ”gümrük müşavirliği
hizmetleri pazarı” olarak tespit edilmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti
Sınırları” olarak belirlenmiştir. 40
07-14/121-40
2
I.2. Tespitler
Şikayete konu İGMD, mülga 1615 sayılı Gümrük Kanunu uyarınca kurulmuştur. Bu
Kanun’un 166. maddesi üçüncü bendinde; “En az yirmi gümrük komisyoncusu
bulunan mahallerde tüzükleri Gümrük ve Tekel Bakanlığınca tasdik edilmek suretiyle,
bütün komisyoncuların üye olacakları bir (Gümrük Komisyoncular Derneği) kurulur.
Bu derneklere komisyoncu yardımcıları da kaydolunur.” denilmektir. Bu hükümle,
gümrük müşavirliği hizmeti verecek olan gümrük müşavir ve yardımcılarının derneğe
üyeliği kanuni bir zorunluluk olduğu ve dernek tüzüğünün Gümrük Müsteşarlığı’nca
tasdiki öngörülmektedir. 50
Dernek Tüzüğünün “Derneğin Kurulu Amacı ve Niteliği” başlıklı 1. maddesinde; “4458
sayılı Gümrük Kanunu’nun Geçici 6. maddesi1 ve Gümrük Yönetmeliği’nin 838.
maddesi2 hükümlerine istinaden görev yapmak ve mensuplarının müşterek
ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, Gümrük Müşavirliği’nin
genel menfaatlerine uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının
birbirleri ile iş sahipleri ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere,
mesleki disiplini saygınlığı ve ahlakı kurmak amacıyla kurulmuş bir mesleki
teşekküldür” denilmektedir. Tüzüğün 4. maddesinde de, “dernek üyelerinin gümrük
müşavirleri ve gümrük müşavir yardımcıları olabileceği” düzenlenmiştir.
Dernek Tüzüğü’nün “Yönetim Kurulunun Görev ve Yetkileri” başlıklı 30. maddesi (n) 60
bendi, “(Dernek Yönetim Kurulu) her mali yıl itibariyle gümrük işlemlerinin takibine
ilişkin asgari ücretlerini tespit eder. Genel Kurulca kabul edildikten sonra Gümrük
Müsteşarlığının tasdikini müteakip uygulamaya koyar”. şeklindedir.
Öte yandan, 2.11.1984 tarih ve 18563 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 3065
sayılı KDV Kanunu'nun "emsal bedeli ve emsal ücreti" başlıklı 27. maddesinin beşinci
fıkrası "Serbest meslek faaliyetleri için ilgili meslek teşekküllerince tespit edilmiş bir
tarife varsa, hizmetin bedeli, bu tarifede gösterilen ücretten düşük olamaz." Hükmünü
taşımaktadır. Buna göre, serbest meslek faaliyetlerinde vergi matrahı, varsa meslek
odaları tarafından tespit edilmiş tarifeler olacaktır.
I.3. Değerlendirme 70
4054 sayılı Kanun’un 3. maddesi anlamında; piyasada gümrük müşavirliği hizmeti
veren gümrük müşavirleri teşebbüs, üyelerini gümrük müşavir ve gümrük müşavir
yardımcılarının oluşturduğu İGMD ise teşebbüs birliği konumundadır.
1615 sayılı mülga Gümrük Kanunu ve halen yürürlükte bulunan 4498 sayılı Gümrük
Kanunu incelenmiş, ancak İGMD’ye gümrük müşavirlik hizmetlerine ilişkin asgari
ücret tarifelerinin tespitine imkan veren açık bir kanun hükmüne rastlanmamıştır.
Dolayısıyla İGMD Tüzüğünün asgari ücreti öngören maddesi kaynağını bir yasa
hükmünden almamaktadır.
1 Bu maddede gümrük müşavirleri ve yardımcıları çıkarılacak bir kanunla kamu kurumu niteliğinde
meslek kuruluşu şeklinde örgütleninceye kadar 1615 sayılı Gümrük kanunu hükümlerine göre kurulan
Gümrük Komisyoncuları Derneklerinin faaliyetlerine devam edeceği öngörülmüş ve mesleğe ilişkin
disiplin cezaları tanımlanmıştır.
2 Madde 838 - Herhangi bir çalışma yeri veya iş çevresinde en az 20 gümrük müşaviri bulunduğu
takdirde, tüzükleri Gümrük Müsteşarlığınca onaylanmak suretiyle bütün müşavirlerin üye olmaya
mecbur oldukları bir Gümrük Müşavirleri Derneği kurulur. Bu derneklere gümrük müşavir yardımcıları
da kayıt olunur.
07-14/121-40
3
Nitekim, Dernek yöneticilerinin üyelerine gönderdikleri konuya ilişkin görüşte, asgari
ücret uygulamasını KDV Kanununun 27/5 maddesine dayandırmaya çalıştıkları 80
görülmektedir. Ancak söz konusu Kanun hükmünün amacı serbest mesleklerde
asgari ücret ilanını öngörmek değildir. Anılan maddede serbest meslek sahiplerinin
vergi matrahlarının belirlenmesinde bir kriter olarak şayet varsa asgari ücret
tarifelerinin kullanılacağı belirtilmektedir. Diğer bir deyişle, gümrük müşavirlik
hizmetlerinde asgari ücret tespitinin KDV kanunu gereği olduğu iddiası geçerlilik
taşımamaktadır.
Dolayısıyla, İGMD tarafından ilan edilen gümrük müşavirlik hizmetlerine ilişkin asgari
ücret tarifelerinin, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (a) bendi kapsamında
yasaklanan rekabeti sınırlayıcı nitelikteki teşebbüs birliği kararlarından olduğu
kanaatine varılmıştır.. 90
J. SONUÇ
Şikayet konusu uygulamalar ile ilgili olarak; 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesi üçüncü
fıkrası uyarınca, İstanbul Gümrük Müşavirleri Derneği’ne asgari ücret tarifesi öngören
Tüzük hükmünü değiştirmesi ve asgari ücret ilanı uygulamasına son vermesi
hususunda yazılı görüş gönderilmesine, gerekli değişikliklerin kararın tebliğinden
itibaren 90 gün içinde yerine getirilerek Rekabet Kurumuna tevsik edilmesine,
Kurulumuzca gerekli görülen düzeltmeler yapılmadan uygulamaya devam edilmesi
halinde haklarında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde işlem başlatılacağının ilgili tarafa
bildirilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy