Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2019-4-034 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 19-40/657-282
Karar Tarihi : 14.11.2019
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ
B. RAPORTÖRLER: Burak SAĞLAM, Damla YAZ, Barış BİRCAN, Alican KORKMAZ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - İstanbul Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği
Kartaltepe Mah. Alpay İzer Sok. No:12 İncirli Bakırköy/İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Mobilbil Endüstri Teknolojileri Ltd. Şti.
A.Tepsi Mah. Tekin Cad. Miyansera Evleri No:3IA-3IB-3HA-3DA
Bayrampaşa/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: İstanbul ilinde taksimetre satışı ve değişimi hizmeti
pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin aralarında anlaşarak fiyatları birlikte
belirledikleri iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
- Kartal Kamyon, Kamyonet, Minibüs, Otobüs, Otomobil ve Şoförler Esnafı Odasına
kayıtlı yaklaşık 2.000 taksi bulunduğu, bu sayının İstanbul genelinde diğer esnaf
odalarına kayıtlı taksilerle birlikte yaklaşık 18.000 olduğu,
- Taksimetre değişimi hizmeti veren firmalarca 2019 yılından önce taksimetrelerin
eski araçtan sökülerek yeni araca takılması için alınan ücret 222 TL iken, 2019
yılından itibaren bu ücretin 980 TL olduğu,
- Aynı firmalarca 2019 yılından önce yeni taksimetre alımlarında fiyat 350 TL iken,
2019 yılından itibaren bu fiyatın 2.000 TL’ye yükseltildiği,
- İstanbul genelinde birkaç firmanın tekelleşerek fahiş fiyatlar uyguladığı
ifade edilerek konunun incelenmesi talep edilmiştir.
(3) Bunun yanı sıra 17.05.2019 tarih, 3315 sayı ve 29.05.2019 tarih, 3630 sayı ile Kurum
kayıtlarına giren, aynı konu ile ilgili CİMER başvuruları da bulunmaktadır. Bu
başvurularda özetle; İstanbul’da taksimetre değişimi ve satımı yapan firmaların
aralarında anlaşarak müşterilerden fahiş fiyat istedikleri belirtilmiştir.
(4) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 10.06.2019 tarih, 3814 sayı ve 12.06.2019
tarih, 3866 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 24.06.2019 tarih ve 2019-4-
034/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu Kurulun 27.06.2019 tarihli toplantısında görüşülmüş
ve 19-23/362-M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(5) İlgili karar uyarınca düzenlenen 17.09.2019 tarih ve 2019-4-034/ÖA sayılı rapor
görüşülerek karara bağlanmıştır.
19-40/657-282
2/3
(6) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’u (4054 sayılı Kanun) ihlal ettiğine ilişkin herhangi bir tespite ulaşılmadığından
Mobilbil Endüstri Teknolojileri Ltd. Şti. (MOBİLBİL) hakkında soruşturma açılmasına
gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Mobilbil Endüstri Teknolojileri Ltd. Şti. (MOBİLBİL)
(7) 2012 yılında kurulan MOBİLBİL, araç içi güvenlik sistemleri (kamera kayıt, kamera
güvenlik sistemleri vs.) satışı ve teknik sistemlerinin bakımı alanında faaliyet
göstermektedir. İnceleme tarihi itibarıyla yaklaşık bir yıldır taksimetre satışı faaliyeti
gösteren teşebbüs, taksimetre satışına ilk olarak İzmir’de başlamış, söz konusu
sürede İzmir’de yaklaşık (…..), İstanbul’da (…..) adet taksimetre satışı yapmıştır.
MOBİLBİL, taksimetreyi Streamax markasıyla Çin’den ithal etmektedir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(8) Başvuru konusu, taksimetre satışı ve değişimi yapan şirketlerin, taksimetrelerin satış
ve değişim (aktarma) fiyatlarını birlikte belirlemek suretiyle rekabeti bozdukları
yönündedir. Bu çerçevede ilgili ürün pazarının genel anlamda taksimetre satışı ve
değişimi pazarı olarak tanımlanabileceği değerlendirilmektedir. Diğer yandan, yerinde
incelemeler sırasında incelenen tarafların taksimetre satış ve değişiminin yanında
taksilere yönelik başka yan ürün ve hizmetlerin de (tepe lambası, dama, plaka yazısı,
can-bus modülü, vb.) satışını yaptığı görülmüştür. Bu bağlamda söz konusu ürünler
de taksilere yönelik yan ürün ve hizmetlerin satışı pazarı tanımı altında
değerlendirilebilecektir. Bununla birlikte iddialar niteliği itibarıyla 4054 sayılı Kanun’un
4. maddesi kapsamında yer aldığından dosya konusuna ilişkin kesin bir ilgili ürün
pazarı tanımı yapılmamıştır.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(9) Şikâyet konusu İstanbul ilinde taksimetre satış ve değişim fiyatlarında yaşanan artış
olmakla beraber, incelenen taraflar taksimetre satışı-değişimi ve taksilere yönelik yan
ürünlerin satışı faaliyetlerini tüm Türkiye’de gerçekleştirmektedirler. Dolayısıyla ilgili
coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
I.3. Tespitler ve Değerlendirme
(10) Başvuru çerçevesinde, bu karara konu MOBİLBİL ve sektörde faaliyet gösteren Atak
Taksi Elektronik İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti. (ATAK), Ata Taksimetre Muayene
Servisleri Ltd. Şti. (ATA), Paşa Taksimetre Ltd.Şti. (PAŞA), Tetaş Elektronik Ltd. Şti.
(TETAŞ) ve Alberen Elektronik İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’de (ALBEREN)
yerinde incelemelerde bulunulmuş, bazı belgeler alınmış ve bilgi istenilmiştir. Ayrıca
İstanbul Taksiciler ve Esnaf Odası (İTEO) Başkanı ile görüşme gerçekleştirilmiştir.
(11) Yapılan önaraştırma sonucunda Rekabet Kurulunun 26.09.2019 tarihli toplantısında,
19-33/489-M sayı ile ALBEREN, ATA, ATAK, PAŞA ve TETAŞ hakkında 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilip edilmediğinin tespitine yönelik olarak soruşturma
açılmasına karar verilmiştir.
(12) Öte yandan, MOBİLBİL’in 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiğine ilişkin herhangi bir
bulguya ulaşılmamıştır. Yapılan incelemede, anılan teşebbüsün satışını yaptığı
ürünün niteliğinin ve fiyatlarının sektördeki diğer teşebbüslerden farklı olduğu
belirlenmiş, ayrıca diğer teşebbüslerle koordinasyon içinde bulunduğuna yönelik
19-40/657-282
3/3
herhangi bir tespit yapılmamıştır. Bu nedenlerle MOBİLBİL hakkında soruşturma
açılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(13) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, Mobilbil Endüstri
Teknolojileri Ltd. Şti. hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmamasına, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde
Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
14.11.2019 tarih, 19-40/657-282 sayılı Karara ilişkin farklı gerekçe
Rekabet Kurulu 27.06.2019 tarih ve 19-13/362-M sayılı kararıyla, İstanbul ilinde
taksimetre satış ve değişim hizmeti pazarında faaliyet gösteren teşebbüsler hakkında
fiyatları birlikte belirledikleri iddiasına yönelik olarak önaraştırma yapılmasına ve bu
kapsamda gerekli görülmesi halinde kullanılmak üzere 4054 sayılı Kanunun 15.
maddesi uyarınca yerinde inceleme yetkisinin kullanılabilmesi için Başkanlığın
görevlendirilmesine karar vermiştir. Buna göre teşebbüsler özelinde değil,
pazar/sektör genelinde önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
Söz konusu karar uyarınca birçok teşebbüs veya teşebbüs birliğinde olduğu gibi
Mobilbil Endüstri Teknolojileri Ltd. Şti. (Mobilbil)’de de yerinde inceleme yapılmıştır.
Hakkında doğrudan önaraştırma benzeri bir idari süreç yürütülmeyen, sırf inceleme
yapıldığından hareketle Mobilbil ile ilgili olarak herhangi bir karar alınmasına gerek
bulunmadığı kanaatindeyim. Bununla birlikte her halükarda Mobilbil hakkında
soruşturma açılmaması gerektiği düşüncesiyle ilgili karara faklı gerekçeyle
katılıyorum.
Hasan Hüseyin ÜNLÜ
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy