Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2015-1-67 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 16-02/29-8
Karar Tarihi : 14.01.2016
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN,
Doç. Dr. Tahir SARAÇ, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖRLER: Harun GÜNDÜZ, Metin DEMİRCİ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Erolpet Akaryakıt Teks. Taş. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.
Kurtuluş Mah. E-5 Karayolu Cad. No:148 Yeşilköy Dörtyol/Hatay
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Starpet Garzan Akaryakıt Dağıtım Pazarlama A.Ş.
Fatih Mah. Yakacık Cad. No:24 Ortadağ Sancaktepe/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Starpet Garzan Akaryakıt Dağıtım Pazarlama A.Ş.’nin yapmış
olduğu dikey anlaşma ve çeşitli uygulamalar yolu ile 4054 sayılı Kanun’u ve 2002/2
sayılı Tebliğ’i ihlal ettiği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; 01.06.2007 tarihli sözleşmeyle başvuruya
konu akaryakıt istasyonu üzerinde Starpet Garzan Akaryakıt Dağıtım ve Pazarlama A.Ş.
(STARPET) lehine tesis edilen 15 yıl süreli intifa hakkının STARPET tarafından
kaldırılmadığı ifade edilerek, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054
sayılı Kanun) ve 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin
(2002/2 sayılı Tebliğ) ihlal edilmesi nedeniyle gerekli işlemlerin yapılması talep edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 04.09.2015 tarihinde giren başvuru üzerine
hazırlanan 27.10.2015 tarihli ve 2015-1-67/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 03.11.2015 tarihli
Kurul toplantısında görüşülmüş ve önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Konuya
ilişkin karar uyarınca düzenlenen 04.01.2016 tarihli ve 2015-1-67/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
Erolpet Akaryakıt Teks. Taş. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. (EROLPET) ile STARPET
arasındaki dikey ilişkinin 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde düzenlenen istisnadan
yararlanamadığı,
Söz konusu dikey ilişkinin, 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden
halihazırda yararlanmadığı,
Dosya konusu dikey anlaşmaya 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında
bireysel muafiyet de tanınamayacağı,
Bu nedenle, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesi uyarınca, taraflara gerekçeli kararın
tebliği tarihinden itibaren 30 (otuz) gün içinde aralarındaki dikey ilişkiyi
sonlandırmaları gerektiği, aksi takdirde haklarında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde
işlem başlatılacağı yönünde görüş bildirilmesinin uygun olacağı
ifade edilmiştir.
16-02/29-8
2/5
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Dosya Konusu Dikey Anlaşmaya Yönelik Bulgular
(5) Yapılan başvuruda özetle;
Hatay ili, Dörtyol ilçesi, Çaylı Köyü, Beylerbeyi Yurdu, 1606 parselde kayıtlı akaryakıt
istasyonu üzerinde 01.06.2007 tarihinde STARPET lehine 15 yıl süreli intifa hakkı
tesis edildiği,
Gayrimenkulün 05.03.2013 tarihinde EROLPET’in kurucusu İbrahim EROĞLU’nun
mülkiyetine geçtiği ve halihazırda da söz konusu akaryakıt istasyonunun malikinin
İbrahim EROĞLU olduğu,
EROLPET ile STARPET arasında anılan istasyonda bayilik faaliyeti yürütülmesi
hususunda 30.03.2013 tarihinde bir yıl süreli bayilik sözleşmesi imzalandığı, ancak
lisans işlemlerinin STARPET tarafından zamanında yapılmadığı için bayilik
sözleşmesinin EROLPET tarafından feshedildiği,
STARPET’e noter kanalı ile ihtarname gönderildiği halde kötü niyetli olarak intifayı
kaldırmamakta ısrar ederek EROLPET’i mağdur ettiği, ayrıca STARPET’in
EROLPET’e karşı Mersin Asliye Ticaret Mahkemesinde tazminat davası açtığı,
Taşınmaz üzerindeki intifa hakkının 4054 sayılı Kanun, 2002/2 sayılı Tebliğ ve
Rekabet Kurulu kararları çerçevesinde geçersiz hale geldiği
iddia edilerek, ilgili mevzuatı ihlal etmesi nedeniyle STARPET hakkında gerekli işlemlerin
yapılması talep edilmiştir.
(6) Anılan başvuruya ilişkin olarak STARPET tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına
15.12.2015 tarihinde giren yazıda ise özetle;
STARPET ile EROLPET arasında mevcut olan uyuşmazlıkların Mersin 1. Asliye
Ticaret Mahkemesinde 2014/520 E. sayılı dava ve Dörtyol Sulh Hukuk
Mahkemesinde 2013/857 E. sayılı dava ile derdest olduğu ve yargılamanın devam
ettiği,
Dörtyol Sulh Hukuk Mahkemesindeki davanın EROLPET’in bayilik sözleşmesini
haksız yere feshetmesi ve buna rağmen istasyonu tahliye ve teslim etmemesi üzerine
açıldığı,
Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesindeki davanın; istasyona STARPET tarafından
yapılan yatırım bedelinin, sözleşmenin feshinden kaynaklanan cezai şart bedelinin,
sözleşmeden doğan borçların ve kar mahrumiyetine ilişkin bedellerin ödenmesi
talebiyle açıldığı, söz konusu davanın EROLPET ile istasyonun eski işleticilerinden
Ertan Petrol Demir Kömür Nak. Tic. Ltd. Şti. (ERTAN PETROL) ile Turkaygaz
Akaryakıt Teks. Nak. İnş. San. Tic. Ltd. Şti’ye (TURKAYGAZ) karşı açıldığı,
01.11.2006 tarihinde ERTAN PETROL ile beş yıl süreli bayilik ilişkisi kurulduğu,
istasyon üzerinde STARPET lehine 15 yıl süreli intifa hakkı tesis edildiği, ERTAN
PETROL’e 225.000 litre akaryakıtın yatırım olarak verildiği ve istasyona çeşitli
yatırımlar yapıldığı,
Buna karşılık ERTAN PETROL’ün ticari faaliyetlerini sonlandırması üzerine
03.03.2009 tarihinde TURKAYGAZ ile beş yıl süreli bayilik sözleşmesinin
imzalandığı, bu sözleşmenin de feshedilmesi üzerine 30.03.2013 tarihinde EROLPET
ile bir yıl süreli bayilik sözleşmesinin imzalandığı, EROLPET’in de bayilik
sözleşmesini haksız yere feshederek başka bir dağıtım firmasıyla anlaştığı,
16-02/29-8
3/5
İntifanın kaldırılması için EROLPET’in kendilerine tapuda doğacak masrafları
ödemediği gibi vekaletname çıkarılması için vekil ismi de vermediği
ifade edilmiştir.
I.2. Değerlendirme
(7) Akaryakıt sektöründe uygulanan dikey anlaşmalara ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun ve
2002/2 sayılı Tebliğ çerçevesinde Kurulumuz ile Danıştay tarafından alınan çok sayıda
karar ile sabit olduğu üzere, bayilik sözleşmeleri ile bu sözleşmelerde yer alan rekabet
etmeme yükümlülüğünün süresine etki eden intifa sözleşmeleri ve kira sözleşmelerinin
tamamı tek bir dikey anlaşma olarak kabul edilmektedir. Yine yerleşik kararlarında
Kurulumuz, bu tür sözleşmelerin yapıldıkları tarihten itibaren en fazla beş yıl süre ile
2002/2 sayılı Tebliğ’de düzenlenen grup muafiyetinden yararlanabileceğine ve bu tarihten
sonra muafiyet koşullarının ortadan kalkacağına; bu sürelerin hitamından itibaren intifa
hakkı çerçevesinde bayilerin yeniden sözleşme yapmaya zorlanması halinde 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde işlem başlatılacağının ilgili taraflara bildirilmesine
karar vermiştir.
(8) Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, söz konusu istasyon üzerinde faaliyet göstermek
amacıyla 01.11.2006 tarihinde ERTAN PETROL ile STARPET arasında beş yıl süreli
bayilik sözleşmesinin imzalandığı, 01.06.2007 tarihinde STARPET lehine 15 yıl süreli
intifa hakkı tanındığı, 03.03.2009 tarihinde TURKAYGAZ ile beş yıl süreli bayilik
sözleşmesinin imzalandığı, 30.03.2013 tarihinde EROLPET ile STARPET arasında bir yıl
süreli bayilik sözleşmesinin imzalandığı, buna rağmen bayilik sözleşmesinin EROLPET
tarafından feshedildiği anlaşılmaktadır.
(9) 2002/2 sayılı Tebliğ’in açıklanmasına ilişkin olarak çıkarılan Dikey Anlaşmalara İlişkin
Kılavuz’un (Kılavuz) 35. paragrafında “…Taraflar arasındaki, rekabet yasağı içeren
bayilik, işleticilik, tedarik vb. sözleşmeler ile birlikte bu sözleşmelerin süresine etki eden
intifa, tapuya şerh edilmiş kira, ekipman gibi sözleşmelerin hepsinin ortadan kalktığı tarih
ise, rekabet yasağının sona erme tarihi olarak değerlendirilecektir. Bayilik, işleticilik,
tedarik vb. sözleşmeler sürmekteyken intifa, kira, ekipman vb. sözleşmelerin sona
erdirilmesi veya tam tersine; intifa, kira, ekipman vb. sözleşmeler sürmekteyken mevcut
bayilik, işleticilik, tedarik sözleşmeleri sona erdirilerek bu nitelikte yeni bir sözleşme
yapılması hallerinde dikey ilişkinin kesintiye uğramadığı kabul edilecek ve beş yıllık süre
bu doğrultuda hesaplanacaktır. ...” hükmü yer almaktadır. Dolayısıyla, söz konusu
istasyon üzerinde dağıtıcının sahip olduğu intifa hakkı dikey anlaşmadaki rekabet
etmeme yükümlülüğünün süresine etki ettiğinden, intifa hakkının sona erme tarihi rekabet
yasağının sona erme tarihi olarak değerlendirilecek ve dikey anlaşma, taraflar arasında
süregelen rekabet yasağına başlangıç teşkil eden ilk anlaşmanın (bayilik sözleşmesi)
yapıldığı tarihten itibaren en fazla beş yıl süre ile 2002/2 sayılı Tebliğ’de düzenlenen grup
muafiyetinden yararlanabilecektir.
(10) Bununla birlikte belirli koşulların varlığında, ilgili dikey anlaşmanın 2002/2 sayılı Tebliğ’in
5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde düzenlenen istisna kapsamında kabul
edilmesi ihtimal dâhilindedir. Ancak bir dikey anlaşmanın anılan Tebliğ’in ilgili
maddesinde öngörülen istisna hükmünde kabul edilebilmesi için, dikey anlaşmanın
kurulduğu andan itibaren malik ile işletici arasında herhangi bir hukuki veya iktisadi
bağlantının bulunmaması gerekmektedir.
(11) Bu çerçevede taraflar arasında kurulan dikey ilişkinin, kurulduğu tarih itibarıyla söz
konusu istasyonda faaliyet gösteren bayi ile malikin ilişkili olması sebebiyle, 2002/2 sayılı
Tebliğ’in 5. maddesinde öngörülen istisna hükmü kapsamında olmadığı; ayrıca dosya
konusu istasyonun yeni bir istasyon niteliği de taşımaması nedeniyle Kurulumuzun
16-02/29-8
4/5
yerleşik kararlarında ortaya koymuş olduğu koşulları karşılamadığı ve dikey anlaşmaya
bireysel muafiyet de tanınamayacağı değerlendirilmektedir.
(12) Yukarıda açıklanan nedenlerle EROLPET ile STARPET arasındaki dikey ilişkinin 2002/2
sayılı Tebliğ’de öngörülen istisna hükmünden ve halihazırda 2002/2 sayılı Tebliğ ile
tanınan grup muafiyetinden yararlanamadığı ayrıca dosya konusu dikey anlaşmaya 4054
sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel muafiyet de tanınamayacağı kanaatine
varılmıştır.
J. SONUÇ
(13) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Erolpet Akaryakıt Teks. Taş. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Starpet Garzan Akaryakıt
Dağıtım Pazarlama A.Ş. arasındaki dikey ilişkinin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin 5. maddesi kapsamında istisna hükmünden
yararlanmadığına OYBİRLİĞİ ile,
2. Söz konusu dikey ilişkinin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden
yararlanmadığına OYBİRLİĞİ ile,
3. Dosya konusu dikey anlaşmaya 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel muafiyet de tanınamayacağına
OYBİRLİĞİ ile,
4. Bu nedenle, taraflara gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren 30 (otuz) gün içinde
aralarındaki dikey ilişkiyi sonlandırmaları gerektiği, aksi takdirde haklarında 4054
sayılı Kanun uyarınca işlem başlatılacağı yönünde aynı Kanun’un 9. maddesinin
üçüncü fıkrası uyarınca görüş bildirilmesi için Başkanlığın görevlendirilmesine
OYÇOKLUĞU ile
karar verilmiştir.
KARŞI OY GEREKÇESİ
(14.01.2016 tarihli ve 16-02/29-8 sayılı Kurul Kararı)
Kurulun 14/01/2016 Tarih ve 16-02 Sayılı Toplantısında görüşülen ve Starpet Garzan
Akaryakıt Dağıtım Pazarlama A.Ş.’ nin yapmış olduğu dikey anlaşma ve çeşitli
uygulamalar yolu ile 4054 sayılı Kanun’u ve 2002/2 sayılı Tebliğ’i ihlal ettiği iddiasına
yönelik olarak düzenlenen rapor ve incelenen dosya kapsamına göre Kurul'ca alınan
kararın 4. Maddesindeki tarafların aralarındaki dikey ilişkiyi 30 gün içerisinde
sonlandırmaları aksi takdirde haklarında 4054 sayılı kanun uyarınca işlem başlatılacağı
yönünde aynı Kanun’un 9. maddesinin 3. fıkrası uyarınca görüş bildirilmesi kısmına
aşağıdaki gerekçelerim nedeniyle karşıyım.
Bilindiği üzere Kurul’un 28.03.2013 tarih ve 13-17/243-118 sayılı kararıyla ilgili olarak
Ankara 15. İdare Mahkemesi’nin verdiği 22/04/2014 tarih ve 2014/501K. Sayılı kararında
16-02/29-8
5/5
“…müdahil tarafa tek taraflı yetki verildiği hem davacı lehine bireysel muafiyet tanındığı hem de
bireysel muafiyetin gerçekleşebilmesi için 60 günlük anlaşma şartı getirildiği, bu şekilde müdahil
tarafça anlaşmama hakkı verilerek bireysel muafiyetin gerçekleşebilmesi için 60 günlük
anlaşma şartı getirildiği, bu şekilde müdahil tarafça anlaşmama hakkı verilerek bireysel
muafiyetin uygulanmamasının önünün açıldığı, dava konusu işlemin ikinci kısmında zaten
müdahil tarafa üstlenilen ilişkiye özgü yatırımın varsa kalan süreye tekabül eden kısmını
ödeyerek anlaşmayı sona erdirme imkânı tanındığı, müdahil tarafça yatırım bedeli ödenerek
anlaşmanın sonlandırılabileceği, böyle bir hakkın verildiği bir durumda ayrıca müdahil tarafa
anlaşmayarak bireysel muafiyetin sona erdirebilmesinin önünün açılmasının davacı
tarafından yatırım bedelini alamaması sonucunu doğuracağı, bu durumun ise hakkaniyete
aykırı olacağı anlaşıldığından, dava konusu işlemin anılan kısmında hukuka uyarlık
bulunmadığı" hükmedilmiştir.
İşbu dosyada da 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyeti ile bireysel muafiyetten
yararlanma ve uygulanma imkânı bulunmadığına karar verilen ancak 2007’ den beri
uygulana gelen ve 2013 yılında meydana gelen değişikliklere bağlı oluşan sorunlardan
kaynaklanan ihtilaflarla alakalı olarak Mersin ve Dörtyol Mahkemelerinde davaların
açıldığı bir dosya ile ilgili olarak Kurul’ca 4054 sayılı kanunun 9. Maddesinin 3. Fıkrası
uyarınca gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 30 günlük süre verilerek ilişkiyi
sonlandırmaları gerektiği, aksi takdirde Kurumca işlem başlatılacağı yönünde görüş
bildirilmesi kararı verilmiştir.
Tarafların 30 gün içinde aralarındaki dikey ilişkiyi sonlandırmalarına yönelik olarak
Kurul’ca alınan karar Ankara 15. İdare Mahkemesi’nin verdiği hükümle benzer nitelik
taşımakta ve anılan kararda belirtildiği şekilde taraflardan birine anlaşmama ya da
aralarında var olan alacak ilişkilerini yok sayma ya da taraflardan birini diğerine avantajlı
hale getirebilecek sonuçları havi bulunmaktadır.
Sonuç olarak Kurul’un taraflar arasındaki uzun yıllara sari sözleşmeler karşısındaki
Rekabet Hukuku açısından durumlarını tespit eden kararından sonra tarafların
aralarındaki alacak haklarına tesir edecek şekilde mevcut durumu ile halen yargıda
devam eden birden fazla uyuşmazlık konularını göz ardı ederek “…taraflar aralarındaki
anlaşmazlığı 30 gün içinde gidermeleri, aksi takdirde…” şeklinde karar alması
hakkaniyete uygun bulunmamakta ve bu kararın bu haliyle uygulamaya konulması
halinde tarafların hak ve alacaklarını ihlal eder nitelikte sonuçlar doğurabileceği
düşünülmektedir.
Bahse konu gerekçeler nedeniyle de anılan karara karşı oy kullanmamız gerekmiştir.
Fevzi ÖZKAN
Kurul Üye
Full & Egal Universal Law Academy