Su arıtma tesislerinde kimyasal arıtma ve dezenfeksiyon işlemleri için kullanılan kimyasal ürünler alanında faaliyet gösteren teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri iddiası - Karar Sayı 20-50/693-304

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2019-1-001 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 20-50/693-304
Karar Tarihi : 19.11.2020
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN
B. RAPORTÖRLER : Hasan ADIYAMAN, Bilge YILMAZ, Öykü SARIASLAN,
Melisa AĞYÜZ, Emine HARMANKAYA, Alican ŞENTÜRK
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA SORUŞTURMA
YAPILANLAR : 1. Ak-Kim Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcileri: Dr. M. Fevzi TOKSOY, Bahadır BALKI,
Barış YÜKSEL, Mustafa AYNA
Çamlıca Köşkü, Francalacı Sok. No: 28 Arnavutköy,
Beşiktaş/İstanbul
2. Aykimsan Hiçyılmaz Kimyasal Ürünler İnşaat Gıda Turizm
Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Temsilcileri: Av. Mert AYTEKİN, Av. Duygu ÖNERCİ AKPINAR,
Av. Rümeysa ÜR
Çırağan Cad. Çırağan Apt. 93/4 Ortaköy Beşiktaş/İstanbul
3. Hicri Ercili Deniz Nakliyat Kimyevi Maddeler San. ve Tic. Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Ahmet Buğra AYDIN
Maslak Mah. Ahi Evran Cad. Polaris Plaza No:21 K:13 D:59
Sarıyer/İstanbul
4. Irmak Kimya Sanayi Turizm Nakliyat Tarım Ürünleri ve Geri
Dönüşüm Sanayi Ltd. Şti.
Temsilcisi: Prof. Dr. Aydın ÇELEN
Meksika Cad. No: 19/11 Ümitköy Çankaya/Ankara
5. Koruma Klor Alkali Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcileri: Av. Dr. Özgün ÖZTUNÇ, Av. Mihran AKSAK UYSAL,
Av. Duygu KESLER
Sülün Sok. No:8 1. Levent Beşiktaş/İstanbul
6. May Asit Kimyevi Maddeler Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.
Demirkapı Keresteciler Sitesi İşgören Sok. No:1 34055
Rami/İstanbul
7. Sulfert Kimya Sanayi Ticaret A.Ş.
Yeşilköy Mah. Atatürk Cad. EGS Business Park B1 K11 No:
351 Bakırköy/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Su arıtma tesislerinde kimyasal arıtma ve dezenfeksiyon
işlemleri için kullanılan kimyasal ürünler alanında faaliyet gösteren teşebbüslerin
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri iddiası.
20-50/693-304
2/46
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
 Su kanal idareleri ve bazı belediyeler tarafından su arıtma tesislerinde kimyasal
arıtım ve dezenfeksiyon işlemleri için alüminyum sülfat, demir III klorür ve mayi klor
gibi bazı kimyasalların kullanıldığı,
 Bu kimyasal ve hammaddelerin yurtdışından ithal edildiği ve bir kısmının ise
tamamen yerli hammaddeler kullanılarak Türkiye’de üretildiği,
 Türkiye’de arıtma kimyasallarının üretim ve tedarikinin iki ya da üç firma tarafından
gerçekleştirildiği, su arıtma proseslerinde bu kimyasalların kullanımının zorunlu
olduğu ve arıtma tesislerinin alt yapılarının alternatif kimyasal kullanımına uygun
olmadığı, bu durumu bilen firmaların ise kimyasallara ait piyasa fiyatlarını
rekabetten uzak şekilde belirlediği,
 Arıtma kimyasalları tedarikinde yalnızca iki-üç firmanın olması sebebiyle satın
alma ihalelerinde verilen fiyatlarda piyasa şartları ile açıklanamayacak şekilde
dalgalanmalar görüldüğü, oluşan fiyat dalgalanmalarının kamu idarelerindeki
maliyetlerde değişkenlik gösterdiği
iddia edilmektedir.
(3) 02.01.2019 tarihinde şikâyetçi ile yapılan görüşmede özetle;
 Alüminyum sülfat, demir III klorür ve mayi klor isimli kimyasalların şebeke
sularında arıtma amacıyla kullanıldığı,
 Arıtma kimyasallarının tümü aynı amaç için kullanılsa da, su arıtma tesislerinin
her bir kimyasala özel şekilde kurulduğu,
 Gaz halinde tüplerle saklanan mayi klor gibi kimyasalların haftada dört defa
sevkiyatla alındığı, alüminyum sülfatın ise tesiste günlük yaklaşık 45 ton
kullanıldığı, bu kadar kimyasalın depolanmasının imkânsız olduğu, bunun
sonucu olarak da kimyasalların kullanıma bağlı olarak ihtiyaç oldukça teslim
alındığı, depolanamama sorunundan ötürü yurt dışından bu ürünlerin temininin
imkân dâhilinde olmadığı,
 Fiyatlardaki aşırı artışın Devlet Malzeme Ofisine (DMO) de bildirildiği, DMO’ya
ihtiyaç duyulan kimyasalları satın alma kataloğuna ekleyip ekleyemeyeceğinin
sorulduğu, DMO’nun ise şu an tüm belediyelerin kapasitelerini tespit etmeye
çalıştığını ve konuyu araştıracağını bildirdiği,
 2017 yılına oranla kıyaslandığında alüminyum sülfat fiyatlarının iki katına ulaştığı,
geçen sene alüminyum sülfatın ton başına (…..) ABD Doları’ndan satın alındığı
ancak bu yıl aynı kimyasala ton başına (…..) ABD Doları ödendiği, geçen yıl ton
başına (…..) ABD Doları’ndan satın aldıkları mayi klorürü bu yıl (…..) ABD
Doları’na satın almak zorunda kaldıkları, aşırı ve açıklanamaz fiyat artışlarının
demir III klorür için de geçerli olduğu,
 Sektörde alüminyum sülfat ürününü üreten üç firmanın bulunduğu, demir III klorür
ve mayi klorürü ise üreten iki firmanın olduğu, bu firmaların Ak-Kim Kimya Sanayi
ve Ticaret A.Ş. (AKKİM), Hicri Ercili Deniz Nakliyat Kimyevi Maddeler San. ve
Tic. Ltd. Şti. (HİCRİ ERCİLİ) ve Koruma Klor Alkali Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(KORUMA KLOR) olduğu,
20-50/693-304
3/46
 Akferal Su Kimyasalları Sanayi ve Ticaret A.Ş. (AKFERAL)1 geçmiş ihalelerde
görünse de bu firmanın AKKİM tarafından satın alındığı, yine ihalelerde görülen
Fehmi Baklacı-Deniz Klor (FEHMİ BAKLACI), Irmak Kimya Sanayi Turizm
Nakliyat Tarım Ürünleri ve Geri Dönüşüm Ticaret Ltd Şti. (IRMAK KİMYA) gibi
diğer firmaların ise HİCRİ ERCİLİ, KORUMA KLOR ve AKKİM’den satın aldıkları
ürünlerle ihaleye girdikleri
hususları ifade edilmiştir.
(4) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 14.12.2018 tarih ve 8832
sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 11.01.2019 tarih ve 2019-1-001/İİ sayılı İlk
İnceleme Raporu, Rekabet Kurulunun (Kurul) 17.01.2019 tarihli toplantısında
görüşülmüş ve dosya konusu iddialara yönelik olarak, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 40. maddesinin birinci fıkrası uyarınca
önaraştırma yapılmasına 19-04/41-M sayı ile karar verilmiştir.
(5) Yürütülen önaraştırma kapsamında; 07.02.2019 tarihinde AKKİM, HİCRİ ERCİLİ,
KORUMA KLOR, 14.02.2019 tarihinde ise FEHMİ BAKLACI ve Bociy Kimya Arıtım
Nakliyat ve İnşaat Sanayi Ticaret Ltd. Şti. (BOCİY KİMYA) teşebbüslerinde yerinde
inceleme yapılmış ve teşebbüslerden bilgi talep edilmiştir. Ayrıca İstanbul, İzmir, Bursa,
Antalya, Adana, Gaziantep, Konya, Mersin, Kocaeli, Diyarbakır, Hatay, Manisa,
Kayseri, Samsun, Şanlıurfa büyükşehir belediyelerinden, May Asit Kimyevi Maddeler
Sanayi ve Ltd. Şti. (MAY ASİT) ve Sulfert Kimya Sanayi Ticaret A.Ş.’den (SULFERT
KİMYA) bilgi talebinde bulunulmuştur. Talep edilen bilgiler çeşitli tarihlerde Kurum
kayıtlarına girmiştir.
(6) Önaraştırma sonucunda hazırlanan 06.03.2019 tarihli ve 2019-1-001/ÖA sayılı
Önaraştırma Raporu, Kurulun 13.03.2019 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 19-
12/136-M sayı ile AKKİM, HİCRİ ERCİLİ, KORUMA KLOR, MAY ASİT, SULFERT
KİMYA, IRMAK KİMYA ve Aykimsan Hiçyılmaz Kimyasal Ürünler İnşaat Gıda Turizm
Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (AYKİMSAN) hakkında aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına karar verilmiştir.
(7) 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, soruşturma tarafı
teşebbüslerle ilgili olarak ileri sürülen iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgiyi
içeren 22.03.2019 tarihli ve 3753, 3754, 3755 sayılı soruşturma bildirimleri ilgili
soruşturma taraflarına gönderilmiş, taraflardan 30 gün içinde ilk yazılı savunmalarının
yapılması talep edilmiştir.2
(8) Soruşturma bildirimi AKKİM, IRMAK KİMYA, AYKİMSAN, MAY ASİT, KORUMA KLOR
ve SULFERT KİMYA tarafından 04.04.2019 tarihinde; HİCRİ ERCİLİ tarafından
08.04.2019 tarihinde tebellüğ edilmiştir. Soruşturma taraflarından SULFERT KİMYA
tarafından gönderilen birinci yazılı savunma 25.04.2019 tarih ve 2858 sayı, AKKİM
tarafından gönderilen birinci yazılı savunma 25.04.2019 tarih ve 2875 sayı, IRMAK
KİMYA tarafından gönderilen birinci yazılı savunma 26.04.2019 tarih ve 2910 sayı,
HİCRİ ERCİLİ tarafından gönderilen birinci yazılı savunma 30.04.2019 tarih ve 2972
sayı, KORUMA KLOR tarafından gönderilen birinci yazılı savunma 30.04.2019 tarih ve
2956 sayı, MAY ASİT tarafından gönderilen birinci yazılı savunma 03.05.2019 tarih
3020 sayı, AYKİMSAN tarafından gönderilen birinci yazılı savunma 03.05.2019 tarih ve
3022 sayı ile süresi içinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.

1 AKFERAL, AKKİM tarafından 2017 yılı sonlarında devralınmıştır.
2 Söz konusu bildirimler 03.04.2019 tarih ve 4179, 4184, 4185 sayılar ile renkli versiyon olarak yeniden
soruşturma taraflarına gönderilmiştir.
20-50/693-304
4/46
(9) Soruşturma kapsamında 4054 sayılı Kanun’un 15. maddesi uyarınca 26.03.2019
tarihinde MAY ASİT, SULFERT KİMYA, AYKİMSAN ve IRMAK KİMYA’da yerinde
inceleme gerçekleştirilmiştir. Ayrıca soruşturma taraflarından; 04.04.2019 tarih ve 4218
sayı ile toplam 81 ilin belediyelerinden ve 26.12.2019 tarih ve 15319 sayı ile Kamu İhale
Kurumundan bilgi talebinde bulunulmuştur. Talep edilen bilgiler çeşitli tarihlerde Kurum
kayıtlarına intikal etmiştir.
(10) Kurulun 31.07.2019 tarih ve 19-27/417-M sayılı kararı ile soruşturma süresinin, 4054
sayılı Kanun'un 43. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Gerekli görüldüğü hallerde
bir defaya mahsus olmak üzere Kurul tarafından 6 aya kadar ek süre verilebilir." hükmü
uyarınca, soruşturmanın süresinin bitiminden itibaren altı ay uzatılmasına karar
verilmiştir.
(11) Yürütülen soruşturma kapsamında hazırlanan 13.03.2020 tarihli ve 2019-1-001/SR
sayılı Soruşturma Raporu ve ekleri Kurul üyelerine ve anılan teşebbüslere tebliğ edilmiş
ve teşebbüslerin ikinci yazılı savunmaları ilgili yazıyla birlikte talep edilmiştir.
(12) HİCRİ ERCİLİ ve AKKİM’in sözlü savunma toplantısı talepli ikinci yazılı savunmaları
sırasıyla, 14.04.2020 tarih ve 3641 sayı, 17.04.2020 tarih ve 3774 sayı ile Kurum
kayıtlarına intikal etmiştir. IRMAK KİMYA, KORUMA KLOR ve AYKİMSAN’ın ikinci
yazılı savunmaları ise sırasıyla, 23.03.2020 tarih ve 2903 sayı, 10.04.2020 tarih ve
3496 sayı, 16.04.2020 tarih ve 3734 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Bununla
birlikte MAY ASİT ve SULFERT KİMYA, kendilerine tebliğ edilen Soruşturma
Raporu’na yönelik süresi içinde herhangi bir yazılı savunmada bulunmamışlardır.
(13) Teşebbüslerin ikinci yazılı savunmaları çerçevesinde hazırlanan 30.04.2020 tarihli ve
2019-1-001/EG sayılı Ek Görüş, Kurul üyeleri ve anılan teşebbüslere tebliğ edilmiştir.
Üçüncü yazılı savunmalar 20.05.2020-08.06.2020 tarihleri arasında Kurum kayıtlarına
intikal etmiştir.
(14) Soruşturma çerçevesinde 4054 sayılı Kanun’un 46. maddesi uyarınca sözlü savunma
toplantısı yapılması hususu 01.10.2020 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 20-
44/614-M sayı ile sözlü savunma toplantısının 10.11.2020 tarihinde yapılmasına karar
verilmiştir.
(15) Kurul; yürütülen soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen Rapor, Ek Görüş, toplanan
deliller, yazılı savunmalar, sözlü savunma toplantısında yapılan açıklamalar ve
incelenen dosya muhteviyatına göre 19.11.2020 tarih ve 20-50/693-304 sayı ile işbu
nihai kararı tesis etmiştir.
(16) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da ve Ek Görüş’te; soruşturma konusu iddialara
ilişkin olarak soruşturma tarafı teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal
ettiklerine yönelik yeterli bilgi, belge ve bulgunun bulunmadığı ve anılan teşebbüsler
tarafından 4054 sayılı Kanun’un ihlal edilmediği ifade edilmiştir.
I. İNCELEME, GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK
I.1. Hakkında Soruşturma Yapılan Teşebbüsler
I.1.1. AKKİM
(17) 1977'de Yalova'da kurulan teşebbüs, klor-alkali ve türevleri, peroksitler, metilaminler,
persülfatlar, bisülfitler, tekstil yardımcı maddeleri, kâğıt ve su arıtma kimyasalları ve
beton katkı maddelerini kapsayan ürün yelpazesiyle müşterilerine hizmet vermektedir.
Temel kimyasallar ve performans kimyasallarında ürünlere sahip olan AKKİM; temizlik,
kimya, tekstil, kâğıt, su arıtma, gıda, metal, zirai ilaç, enerji, yapı, maden, deri, plastik
ve inşaat sektörlerine ürün tedarik etmektedir.
20-50/693-304
5/46
(18) AKKİM, Akkök Holding A.Ş.'nin (Akkök) bağlı ortaklığıdır. 1952 yılında Raif Dinçkök
tarafından kurulan Akkök; kimya, enerji, gayrimenkul, hizmet ve tekstil sektörlerinde
faaliyet göstermektedir. AKKİM tarafından kontrol edilen şirketler şöyledir:
 Gizem Seramik Frit ve Glazür Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Gizem Frit Pazarlama ve
Dış Ticaret A.Ş. (Gizem Frit): 1979 yılında Adapazarı Göktepe fabrikasında
faaliyete geçen Gizem Frit, Sakarya Hendek 2. OSB'deki tesislerinde üretimini
sürdürmektedir. Gizem Frit tarafından üretilen ürünler, (saç, paslanmaz çelik,
alüminyum, döküm, seramik karo, vitrifiye, porselen, medikal porselen ve cam gibi
malzemelerin dekoratif ve koruma amaçlı olarak kaplanmasında ara hammadde
olarak kullanılmakta olan) frit ve pigmenttir.
 Meeacolor Productos Ceramicos S.L.U.: Gizem Frit tarafından kontrol edilen
İspanya’da yerleşik teşebbüs, seramik sektörü için inkjet mürekkebi ve pigment
üretimi gerçekleştirmektedir.
 Dinox Handels GmbH (Dinox): 1979 yılında Almanya'nın Soest şehrinde kurulmuş
olan ve AKKİM tarafından kontrol edilen şirket, AKKİM'in ihracatının yaklaşık
yarısını gerçekleştiren distribütörüdür. Dinox, organik ve inorganik kimya
ürünlerinin ticareti ile iştigal etmektedir.
I.1.2. KORUMA KLOR
(19) 1994 yılında kurulan teşebbüsün ana faaliyet konusu, kimyasal madde (klorlu bileşikler,
sodyum hidroksit) ve zirai ilaç üretimi ve satışıdır. Üretimin haricinde ithal ettiği kimyasal
ürünlerin de iç piyasada satışını yapmaktadır. Kocaeli, Hatay ve Denizli illerinde kurulu
üretim tesisleri, Tekirdağ ve Adana'da depoları bulunmaktadır. Bu depolarda da ithal
edilen ürünlerin satışı yapılmaktadır.
I.1.3. HİCRİ ERCİLİ
(20) HİCRİ ERCİLİ 1970'li yıllarda oto yedek parça ticareti ve kimyasal madde taşımacılığı
faaliyetlerine yönelik olarak kurulmuştur. 2000'Ii yıllarda başta sülfürik asit olmak üzere
kimyasal maddeleri ithal etmeye başlamıştır. Kara tankerleri, ulusal ve uluslararası
kimyasal deniz tankerleri taşımacılığı faaliyetlerini yürütmektedir. Türkiye'de merkezi
Bandırma olmak üzere Mersin, İzmit, Çorlu’da dört noktada toplam (…..) ton kimyevi
madde stoklama, gümrükleme kapasitesine sahip olan HİCRİ ERCİLİ, yine kendine ait
ADR belgesine sahip araç ve SRC sertifikalı şoförleri ile kimyasal madde taşıma
kapasitesine sahip araçlarla Türkiye ve yurtdışındaki müşterilere ürün ve hizmet
sunmaktadır. HİCRİ ERCİLİ 2015 yılında Okan Tersane San. ve Tic. A.Ş.'yi satın
almıştır.
(21) HİCRİ ERCİLİ Bandırma ve İzmit’te kurulu tesislerinde (…..) ton/yıl alüminyum sülfat
üretim kapasitesine sahiptir. 2011 yılında sıvı alüminyum sülfat ürünün ticaretine
başlamıştır. Ürettiği alüminyum sülfat ürününü hem yurtiçinde pazarlayabilmekte hem
de yurt dışına ihraç edebilmektedir.
(22) HİCRİ ERCİLİ’nin bağlı bulunduğu gruba ait firmalar şöyledir: Hicri Ercili Tersanecilik
San. ve Tic. A.Ş., Hicri Ercili Denizcilik A.Ş., Ercili Gıda Soğ. Hava Kim. Mad. ve Pet.
Ürün. Nak. İnş. Taah. San. Ltd. Şti., Kimya Market San. Tic. Ltd. Şti., Hicri Ercili Kimyevi
Madde ve Petr. Ür. Nak. Otom. San. Tic. Ltd. Şti.
I.1.4. MAY ASİT
(23) 1984 yılında kurulan teşebbüs, kimyevi madde alım satım, alüminyum sülfat üretim
alanında faaliyet göstermektedir. Temin ettiği kimyevi maddeleri İstanbul, İzmir, Çorlu
ve Mersin’de bulunan depolarından müşterilerine ulaştırmaktadır.
20-50/693-304
6/46
I.1.5. SULFERT KİMYA
(24) 2012 yılında kurulan teşebbüs, endüstriyel kimyasallar, gübreler ve zirai kimyasal
ürünlerin (kükürt, mikronize kükürt, bentonit kükürt, alüminyum sülfat, demir sülfat)
üretim ve satışı alanında faaliyet göstermektedir. Merkezi İstanbul olan teşebbüsün
İzmir ve Samsun’da fabrikaları bulunmaktadır.
I.1.6. IRMAK KİMYA
(25) 1991 yılında İstanbul’da ticarethane olarak faaliyete başlamıştır. 1994 yılından itibaren
sülfat çeşitleri üretimine başlayıp, Dilovası Organize Sanayi Bölgesi’nde faaliyetlerine
devam etmiştir.
(26) Alüminyum eloksal, demir-çelik, galvaniz ve kaplama sektörüne hizmet sunan
teşebbüs, faaliyet alanlarını genişleterek gıda, tekstil, gübre, deri, boya ve elektronik
baskı devre sanayi dallarına da kimyevi madde tedarikçisi olarak hizmetlerini
sürdürmektedir.
I.1.7. AYKİMSAN
(27) AYKİMSAN; içme suyu ve atık su arıtma kimyasalları, havuz kimyasalları ticareti, klor,
reçine, tuz ruhu gibi kimyevi ürünlerin imalatı, su arıtma teknolojileri, evsel ve
endüstriyel arıtma sistemleri, arıtma sektöründe kullanılan ekipmanlar ve temizlik
malzemesi ürünlerinin ticareti alanlarında faaliyette bulunmaktadır.
I.2. İlgili Pazarlar
I.2.1. Su Arıtma ve Dezenfeksiyon Sektöründeki Ürünlere İlişkin Bilgi
- Alüminyum Sülfat:
(28) Alüminyum sülfat esas olarak içme suyu arıtma tesisleri, atık su arıtma tesisleri, inşaat
endüstrisi, kâğıt endüstrisi, şeker endüstrisi, deri mamulleri, tekstil endüstrisi ve
piliç/tavuk yetiştiriciliği alanlarında kullanılmaktadır.
(29) Alüminyum sülfat ürününün satışının büyük bir kısmı su arıtma sektöründe faaliyet
gösteren teşebbüslere/belediyelere gerçekleştirilmekte ve su arıtmada topaklayıcı ve
çöktürücü (koagülant, flokülant) olarak kullanılmaktadır. Alüminyum sülfat inşaat
sektöründe beton katkısı üretiminde, kâğıt sektöründe ise eski sistem ile üretim yapıp
modern katkı maddelerini kullanmayan firmalarca kâğıt üretimi gerçekleştirilirken
kullanılmaktadır.
(30) Alüminyum sülfat ürününe alternatif olarak demir III klorür, polialüminyum klorür (PAK),
demir sülfat ve organik koagülantlar kullanılabilmektedir. İleri teknolojiye sahip arıtma
tesislerinde (yakın tarihte inşa edilmiş arıtma tesislerinin büyük bir kısmında)
alüminyum sülfat, demir III klorür veya PAK ürünleri birbirlerine alternatif olarak
kullanılabilmektedir. Alüminyum sülfat ürününün temel girdisi ise alüminyum hidroksit
ve sülfürik asittir.
(31) Türkiye'de AKKİM, HİCRİ ERCİLİ, MAY ASİT ve SULFERT KİMYA tarafından
alüminyum sülfat üretimi gerçekleştirilmekte olup, mamul olarak alüminyum sülfat ithal
edilmemekte, girdi olarak kullanılan sülfürik asitin büyük bir çoğunluğu yurt dışından
ithal edilmektedir. Aşağıdaki tabloda teşebbüslerin alüminyum sülfat satış miktarları ve
satış miktarı bazında pazar payları sunulmaktadır.



20-50/693-304
7/46
Tablo 1: Alüminyum Sülfat Ürününe İlişkin Tahmini Pazar Payları
Yıl 2016 2017 2018
Teşebbüs Miktar (Kg)
Pazar Payı
(%)
Miktar (Kg)
Pazar Payı
(%)
Miktar (Kg)
Pazar Payı
(%)
HİCRİ ERCİLİ (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
AKKİM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
MAY ASİT (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
SULFERT (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam 92.083.067 100,0 98.838.989 100,0 90.169.851 100,0
Kaynak: Teşebbüslerden gelen satış verileri
Demir III Klorür:
(32) Demir III klorür, evsel ve endüstriyel suların arıtılması işlemlerinde, baskılı devrelerin
üretiminde, çamur şartlandırma işlemlerinde, bakır aşındırma işlemlerinde, demir oksit
pigmentlerin üretiminde ve tekstil sektöründe mordant olarak ayrıca, alüminyum sülfata
benzer şekilde arıtma tesislerinde topaklayıcı ve çöktürücü olarak da kullanılmaktadır.
Alüminyum sülfat, PAK, demir sülfat ve organik koagülantlar, demir III klorür ürününe
alternatif olarak kullanılabilmektedir. Bununla birlikte demir III klorür, aşındırıcı (korozif)
olduğu ve betonarme duvarlara zarar verdiğinden dolayı eski betonarme su arıtma
tesislerinde kullanılmayabilmektedir.
(33) Demir III klorür içme suyu kalite Tip-1 (içme suyu arıtma tesislerinin ihtiyacına yönelik
üretilmektedir) ve atık su kalite Tip-2 (atık su arıtma tesislerinin ihtiyacına yönelik
üretilmektedir) olarak iki farklı tipte üretilebilmektedir.
(34) Demir III klorürün temel girdisi ikinci kalite demir, klor gazı ve demir III klorür ürünleridir.
Demir III klorürün tamamı Türkiye’de üretilmekte olup, üretici firmalar AKKİM ve
KORUMA KLOR’dur. Tablo 2’de yer alan AYKİMSAN ve IRMAK KİMYA gibi
teşebbüsler yeniden satıcı konumundadır.
Tablo 2: Demir III Klorür Ürününe İlişkin Tahmini Pazar Payları3
Yıl 2016 2017 2018
Teşebbüs Miktar (Kg)
Pazar
Payı (%)
Miktar (Kg)
Pazar
Payı (%)
Miktar (Kg)
Pazar
Payı (%)
KORUMA KLOR (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
AKKİM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
IRMAK KİMYA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
AYKİMSAN (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
MAY ASİT (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam 49.639.459 ~100,000 43.604.237 ~100,000 49.303.407 ~100,00
Kaynak: Teşebbüslerden gelen satış verileri
Mayi/Gaz Klor:
(35) Mayi klor, esas olarak içme suyu arıtma tesislerinde suların dezenfeksiyonunda
kullanılmaktadır. Özellikle yaz aylarında su tüketimlerinin artması ile birlikte bu ürüne
yönelik olan talepte de artış yaşanmaktadır. Mayi klor, klorlu organik ve inorganik
maddelerin üretimi ve kâğıt/plastik sektörlerinde de çeşitli amaçlarla
kullanılabilmektedir. Mayi klorun zehirleyici bir gaz olması nedeniyle, operasyonu ve
uygulaması azami dikkati gerektirmektedir. Bununla birlikte, mayi klor pek çok muadil
ürüne göre daha efektiftir. Son yıllarda mayi klor depolamasından çekinilmesi sebebiyle

3 IRMAK KİMYA, AYKİMSAN ve MAY ASİT demir III klorür ürününün yeniden satıcısı konumunda olup
satış miktarları üreticiler olan AKKİM ve KORUMA KLOR’dan aldıkları miktarlardan ayrıştırılmayacak
şekilde pazar payları hesaplanmıştır.
20-50/693-304
8/46
bazı işletmelerin alternatif sistemler/ürünler test ettiği ve bu doğrultuda yatırım
gerçekleştirdiği görülmektedir.
(36) Mayi klora alternatif olarak tuzlu sudan yerinde klor üretim sistemleri, ozon jeneratörleri,
toz klor, klordioksit veya klordioksit jeneratörleri, sodyum klorit, sodyum hipoklorit ve
ileri filtrasyon sistemleri (UF, RO vb. ) kullanılabilmektedir.
(37) Mayi klorün tamamı Türkiye’de üretilmekte olup, üretici firmalar AKKİM ve KORUMA
KLOR’dur. Tablo 3’te yer alan AYKİMSAN ve IRMAK KİMYA gibi teşebbüsler yeniden
satıcı konumundadır.
Tablo 3: Mayi Klor Ürününe İlişkin Tahmini Pazar Payları4
Yıl 2016 2017 2018
Teşebbüs Miktar (Kg)
Pazar
Payı (%)
Miktar (Kg)
Pazar
Payı (%)
Miktar (Kg)
Pazar
Payı (%)
KORUMA KLOR (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
AKKİM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
AYKİMSAN (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
IRMAK KİMYA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam 10.011.647 100,00 10.479.180 100,00 11.243.332 100,00
Kaynak: Teşebbüslerden gelen satış verileri
I.2.2. İlgili Ürün Pazarı
(38) Başvuruya konu faaliyetler esas itibarıyla su arıtma ve dezenfeksiyon işlemleri için
kullanılan kimyasal maddelerden olan alüminyum sülfat, demir III klorür ve mayi/gaz
klor üretim ve satışı faaliyetlerinden oluşmaktadır. Soruşturma tarafı teşebbüslerden
AKKİM söz konusu ürünlerin üçünü de üretip satabilmektedir. KORUMA KLOR demir
III klorür ve mayi/gaz klor, HİCRİ ERCİLİ ve SULFERT KİMYA bu ürünlerden sadece
alüminyum sülfat ürününün üretim ve satışı alanında faaliyeti bulunmaktadır.
Teşebbüslerden MAY ASİT alüminyum sülfat ürününün hem üretim hem satışını
yapmakta, demir III klorür ürünü alıp satmaktadır. Diğer teşebbüsler olan AYKİMSAN
ve IRMAK KİMYA ise üretici teşebbüsler olmayıp, demir III klorür ve mayi/gaz klor
ürünlerini üretici firmalardan alarak sadece satış ve pazarlamasını
gerçekleştirmektedir.
(39) Kurulun kimyasal ürünler sektörüne ilişkin daha önceki kararlarında her bir ürünün ayrı
pazarlar olarak belirlendiği görülmektedir. Örneğin; Kurulun 04.12.2003 tarih 03-
76/925-389 sayılı kararında ilgili ürün pazarı “klor” olarak belirlenmiştir. Yine Kurulun
19.03.2013 tarih ve 13-15/224-109 sayılı kararında ise ilgili ürün pazarının “alüminyum
sülfat” olarak tanımlandığı görülmektedir.
(40) Soruşturma tarafı teşebbüslerin tümünün, başvuruya konu ürünlerden her birinin üretim
ve satışını yapamadığı, söz konusu ürünlerin kendine has kimyasal formüllerinin
bulunduğu ve Kurulun sektöre ilişkin önceki kararları da dikkate alınarak, ilgili ürün
pazarları, ayrı ayrı olmak üzere “alüminyum sülfat”, “demir III klorür” ve “mayi/gaz klor”
şeklinde belirlenmiştir.
I.2.3. İlgili Coğrafi Pazar
(41) Dosya kapsamında su arıtma tesislerinde kimyasal arıtım ve dezenfeksiyon işlemleri
için kullanılan kimyasal ürünler alanında faaliyet gösteren teşebbüslerin Türkiye’de
üretim yapması, satışlarını Türkiye’de gerçekleştirmesi ve şikâyete konu davranışların

4 IRMAK KİMYA ve AYKİMSAN mayi klor ürününün yeniden satıcısı konumunda olup, pazar payları,
satış miktarları üreticiler olan AKKİM ve KORUMA KLOR’dan aldıkları miktarlardan ayrıştırılmadan
hesaplanmıştır.
20-50/693-304
9/46
Türkiye’deki satış ve pazarlama faaliyetleri kapsamında ortaya çıkmış olması nedeniyle
ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak tanımlanmıştır.
I.3. Elde Edilen Bilgiler ve Yapılan Tespitler
I.3.1. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Bulgular
(42) Önaraştırma sürecinde su arıtma ve dezenfeksiyon işlemleri için kullanılan kimyasal
ürünler alanında faaliyet gösteren AKKİM, HİCRİ ERCİLİ, KORUMA KLOR; soruşturma
sürecinde ise MAY ASİT, SULFERT KİMYA, IRMAK KİMYA ve AYKİMSAN’da yerinde
inceleme gerçekleştirilmiştir. Yapılan yerinde incelemelerde aşağıdaki bulgular elde
edilmiştir5:
I.3.1.1. AKKİM’de Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Bulgular
(43) Bulgu-1: Performans Kimyasalları Satış ve Pazarlama Direktörü (…..) ile İnorganik
Koagülantlar Satış Yöneticisi (…..) arasında gerçekleşen 04.07.2018 tarih ve “İzmit
içme Suyu Arıtma Tesisinde Koagülasyon Prosesinde Kullanılmak üzere ALÜMİNYUM
SÜLFAT TEMİNİ YAKLAŞIK MALİYET TESPİT CALISMASI FİYAT TEKLIF
ISTEGI/İZMİT SU A.Ş” konulu e-postalarda:
“Merhaba, (…..) Alüminyum Sülfat alımı için yaklaşık maliyet talebi var. (…..). Nasıl
bir aksiyon almamı uygun bulurs”
Kac ayda alacaklar?
(…..), Yıllık bir alım. Sözleşme tarihinden itibaren geçerlidir. TL bazında teklif
vereceğiz.
(…..) iyidir o zaman herhalde…
Bence de rakam ideal. Çünkü Yaklaşık maliyet olduğu için (…..). Aksi halde ihale
döneminde fiyatlar yükselirse hammadde ve kur değişkenliğiyle (…..)”
ifadeleri yer almaktadır.
(44) Bulgu-2: AKKİM Genel Müdürü (…..) ile AKKİM Tedarik Zinciri Müdürü (…..)’in
05.12.2018, 06.01.2015, 20.01.2015 tarihlerinde HİCRİ ERCİLİ ile toplantı yapmak
üzere ve 24.03.2016 tarihinde HİCRİ ERCİLİ Genel Müdürü (…..) ile e-posta üzerinden
görüştükleri ve toplantı tarihi belirledikleri tespit edilmiştir.
I.3.1.2. HİCRİ ERCİLİ’de Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Bulgular
(45) Bulgu-3: HİCRİ ERCİLİ Genel Müdür Yardımcısı (…..) tarafından Mutlu Akü ve
Malzemeleri Sanayi A.Ş. Satınalma Müdürü (…..) ve (…..) gönderilen 24.04.2018 tarih
ve “RE: Sülfirik Asit fiyatı hk.” konulu e-postada;
“(…..)”
ifadesi yer almaktadır.
I.3.1.3. IRMAK KİMYA’da Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Bulgular
(46) Bulgu-4: (…..) satis@ adresinden 14.09.2018 tarihinde gönderilen e-
postada;
“(…..)”

5 Yerinde incelemede elde edilen bulgular aktarılırken orijinal metindeki yazım hataları aynen
korunmuştur.
20-50/693-304
10/46
(47) AKKİM İnorganik Koagülantlar Satış Yöneticisi (…..) tarafından (…..)
satis@ adresine gönderilen 14.09.2018 tarihli e-postada;
“(…..)”
ifadesi yer almaktadır.
I.3.2. Soruşturma Tarafı Teşebbüsler ve İlgili Kurumlardan/Belediyelerden Gelen
Bilgiler Sonucu Yapılan Tespitler
(48) Soruşturma kapsamında taraf teşebbüslerden alüminyum sülfat, demir III klorür ve
mayi/gaz klor ürünlerine yönelik maliyet ve satış fiyatlarına ilişkin ve belediyelerden söz
konusu ürünlerin alım fiyatlarına ilişkin bilgi talep edilmiştir. Bu bilgilerden yararlanılarak
oluşturulan tablo ve grafikler aşağıda sunulmaktadır.
I.3.2.1. Alüminyum Sülfat Ürününe İlişkin Tablo ve Grafikler
Tablo 4: Alüminyum Sülfat Alımı Yapan Belediyelerin 2016-2018 Yıllarındaki Alım Fiyatları, Fiyat Artış
Oranları6
Alım Yapan
Belediye
Alım Yapılan Firma Yıl
Miktar
(Ton)
Alım Fiyatı
(TL/Ton)
Fiyat Artış
Oranı
(%)
Belediyenin
Belirlediği
Yaklaşık Maliyet
(TL/Ton)
Afyon HİCRİ ERCİLİ
2018 400 580 22 828
2017 400 475 27 476
2016 500 373 - 476
İstanbul
AKKİM
2017
8.500 453 38 588
HİCRİ ERCİLİ 18.500 497,8 51 591
HİCRİ ERCİLİ 2016 50.000 328 - 408
Aksaray
HİCRİ ERCİLİ 2018 650 1180 124 2016
HİCRİ ERCİLİ 2017 500 527 24 655
AKFERAL(AKKİM) 2016 500 424 - 635
Ankara HİCRİ ERCİLİ
2018 9000 1325 228 1495
2017 17.000 403 33 422
2016 20.000 301 - 338
Bolu
MAY ASİT 2018 150 597 12 775
HİCRİ ERCİLİ 2017 25 530 38 558
AKFERAL(AKKİM) 2016 100 382 - 415
Çanakkale
MAY ASİT 2018 200 593 20 805
MAY ASİT 2017 200 493 27 545
HİCRİ ERCİLİ 2016 125 387 - 498
Düzce
HİCRİ ERCİLİ 2018 350 589 69 950
AKFERAL(AKKİM) 2016 500 348 - 603
Eskişehir
MAY ASİT 2018 3,12 550 53 628
HİCRİ ERCİLİ
2017 2,88 359 6 506
2016 2,40 338 - 418
Erzurum
AKFERAL(AKKİM) 20177 2.500 546 26 563
HİCRİ ERCİLİ 2016 2.500 433 - 480
Tablo 4’ün Devamı
Alım Yapan
Belediye
Alım Yapılan Firma Yıl
Miktar
(Ton)
Alım Fiyatı
(TL/Ton)
Fiyat Artış
Oranı
(%)
Belediyenin
Belirlediği
Yaklaşık Maliyet
(TL/Ton)
İzmir
MAY ASİT 2018 192 617 37 689
HİCRİ ERCİLİ 2017 176 448 18 558
AKFERAL(AKKİM) 2016 240 379 - 520
Kastamonu8 HİCRİ ERCİLİ 2018 20 910 40 -

6 Tablo 4 belediyelerinin alüminyum sülfat alımında ihale bazında alım fiyatlarındaki artış oranlarını
göstermektedir.
7 İhale sonrası imzalanan sözleşmenin alım süresi 15.09.2017- 15.03.2019 tarihleri arasını kapsamakta
olup 18 aylıktır.
8 Kastamonu Belediyesi doğrudan temin ile alım yaptığı için yaklaşık maliyet hesaplanmamıştır.
20-50/693-304
11/46
MAY ASİT 20 650 22 -
MAY ASİT 2017 15,5 530 23 -
HİCRİ ERCİLİ 2016 20 430 - -
Mersin
HİCRİ ERCİLİ 2018 550 785 87 897
AKFERAL(AKKİM) 2017 550 418 12 682
AKFERAL(AKKİM) 2016 550 372 - 486
Muğla
AKKİM 2018 125 732 33 1490
HİCRİ ERCİLİ
2017 50 550 43 860
2016 230 383 - 1450
Siirt HİCRİ ERCİLİ 2018 150 1150 - 1442
Uşak9 HİCRİ ERCİLİ
2018 20 1065 136 1100
2017 25 450 - 500
Kaynak: Belediyelerden gelen bilgi ve belgeler
(49) Belediyelerin alüminyum sülfat alımlarına ilişkin Tablo 4 incelendiğinde; belediyelerin
alımlarda daha çok ihale usulünü kullandığı ancak zaman zaman doğrudan temin ile
de ürün alabildiği, Ankara, Aksaray, Mersin ve Uşak belediyelerinin 2018 yılı alüminyum
sülfat alım fiyatlarında kayda değer ölçüde artış yaşandığı görülmektedir. Nitekim
Aksaray Belediyesi’nin 2017 ve 2018 yıllarında HİCRİ ERCİLİ’den alım yaptığı, 2018
yılı alım fiyatında 2017 yılına nazaran %124 oranında artış yaşandığı; Ankara
Büyükşehir Belediyesi’nin (Ankara Belediyesi) 2017 ve 2018 yıllarında HİCRİ
ERCİLİ’den alım yaptığı, 2018 yılı alım fiyatında 2017 yılına göre %228 oranında artış
yaşandığı; Uşak Belediyesi’nin 2017 ve 2018 yıllarında HİCRİ ERCİLİ’den alım yaptığı,
2018 yılı alım fiyatında 2017 yılına göre %136 oranında artış yaşandığı; yine Mersin
Belediyesi’nin 2017 yılında AKKİM’den 2018 yılında HİCRİ ERCİLİ’den alım yaptığı,
2018 yılı alım fiyatında yaklaşık %87 oranında bir artış yaşandığı tespit edilmiştir.
(50) Yer verildiği üzere belediyeler alüminyum sülfat alımlarında ihale usulünü daha fazla
kullanmaktadır. Bu doğrultuda belediyelerden gelen bilgiler kapsamında bahse konu
ürüne ilişkin belediyelerin yaptığı ihaleler yıl bazında incelenmiştir. Buna göre 2016 yılı
için alüminyum sülfat ürününe yönelik Afyonkarahisar, Bolu, Düzce, Eskişehir,
Erzurum, İzmir ve Muğla belediyelerince yapılan ihalelerde üç farklı firmanın teklif
verdiği; Aksaray, Ankara, İstanbul, Çanakkale ve Mersin belediyelerince yapılan
ihalelerde iki farklı firmanın teklif verdiği görülmüştür. 2017 yılı için alüminyum sülfat
ürününe yönelik olarak Bolu, Çanakkale ve Erzurum belediyeleri tarafından yapılan
ihalelerde üç farklı firmanın teklif verdiği; Afyonkarahisar, Ankara, Aksaray, İstanbul,
İzmir ve Mersin belediyelerince yapılan ihalelerde iki farklı firmanın teklif verdiği ve
Eskişehir Belediyesi tarafından yapılan ihalede tek firmanın teklif verdiği; 2018 yılı için
ise Siirt Belediyesi tarafından yapılan ihaleye dört farklı firmanın teklif verdiği,
Çanakkale, Eskişehir ve İzmir belediyelerince yapılan ihalelere üç farklı firmanın teklif
verdiği; Afyonkarahisar, Aksaray, Ankara ve Bolu belediyelerince yapılan ihalelere iki
farklı firmanın teklif verdiği ve son olarak Düzce, Mersin ve Muğla belediyelerince
yapılan ihalelere tek firmanın teklif verdiği gözlemlenmiştir.


9 Uşak Belediyesi doğrudan temin ile alım yapmıştır.
20-50/693-304
12/46
Grafik 1: Teşebbüslerin Alüminyum Sülfata İlişkin 2014-2018 Dönemi Ortalama Satış Fiyatları (TL/Ton)

Grafik 2: Teşebbüslerin Alüminyum Sülfata İlişkin 2014-2018 Dönemi Belediyeler Bazında Ortalama Satış
Fiyatları (TL/Ton)



0
200
400
600
800
1000
1200
1400
1600
O
ca
.1
4
M
ar
.1
4
M
ay
.1
4
Te
m
.1
4
Ey
l.1
4
K
as
.1
4
O
ca
.1
5
M
ar
.1
5
M
ay
.1
5
Te
m
.1
5
Ey
l.1
5
K
as
.1
5
O
ca
.1
6
M
ar
.1
6
M
ay
.1
6
Te
m
.1
6
Ey
l.1
6
K
as
.1
6
O
ca
.1
7
M
ar
.1
7
M
ay
.1
7
Te
m
.1
7
Ey
l.1
7
K
as
.1
7
O
ca
.1
8
M
ar
.1
8
M
ay
.1
8
Te
m
.1
8
Ey
l.1
8
K
as
.1
8
0
200
400
600
800
1.000
1.200
1.400
O
ca
.1
4
M
ar
.1
4
M
ay
.1
4
Te
m
.1
4
Ey
l.1
4
K
as
.1
4
O
ca
.1
5
M
ar
.1
5
M
ay
.1
5
Te
m
.1
5
Ey
l.1
5
K
as
.1
5
O
ca
.1
6
M
ar
.1
6
M
ay
.1
6
Te
m
.1
6
Ey
l.1
6
K
as
.1
6
O
ca
.1
7
M
ar
.1
7
M
ay
.1
7
Te
m
.1
7
Ey
l.1
7
K
as
.1
7
O
ca
.1
8
M
ar
.1
8
M
ay
.1
8
Te
m
.1
8
Ey
l.1
8
K
as
.1
8
20-50/693-304
13/46
Grafik 3: Hicri Ercili Kimyevi’nin10 2014-2018 Dönemi Alüminyum Sülfat Satışlarına İlişkin Satış Fiyatı ve
Maliyeti (TL/ton)


(…..TİCARİ SIR…..)


Grafik 4: HİCRİ ERCİLİ’nin 2014-2018 Dönemi Alüminyum Sülfat Satışlarına İlişkin Satış Fiyatı ve
Maliyeti (TL/ton)


(…..TİCARİ SIR…..)


Grafik 5: AKKİM’in 2014-2018 Dönemi Alüminyum Sülfat Satışlarına İlişkin Satış Fiyatı ve Maliyeti
(TL/ton)


(…..TİCARİ SIR…..)


Grafik 6: SULFERT KİMYA’nın 2014-2018 Dönemi Alüminyum Sülfat Satışlarına İlişkin Satış Fiyatı ve
Maliyeti (TL/ton)


(…..TİCARİ SIR…..)


Grafik 7: MAY ASİT’in 2014-2018 Dönemi Alüminyum Sülfat Satışlarına İlişkin Satış Fiyatı ve Maliyeti
(TL/ton)


(…..TİCARİ SIR…..)


(51) Soruşturma tarafı teşebbüslerin alüminyum sülfat satışlarına ilişkin yukarıda yer verilen
Grafik 1 incelendiğinde; tarafların tümünün alüminyum sülfat ürünü satışının olmadığı,
HİCRİ ERCİLİ, SULFERT KİMYA, AKKİM ve MAY ASİT’in anılan ürünün satışını
yapabildiği, özellikle HİCRİ ERCİLİ’nin 2018 Ağustos, AKKİM ve MAY ASİT’in 2018
Ekim aylarından itibaren fiyatlarını artırmaya başladığı görülmektedir. Ayrıca
teşebbüslerin belediyelere daha fazla tonajda satış yaptıkları tespit edildiğinden
belediyelere yaptıkları satışlar özelinde de grafik oluşturulmuş olup, teşebbüslerden
SULFERT KİMYA’nın incelenen dönemde belediyelere satışının bulunmadığı tespit
edilmiştir.
(52) Ayrıca gerçekleşen fiyat artışlarının maliyetlerle açıklanıp açıklanamayacağı irdelenmiş
ve elde edilen veriler Grafik 3-7‘de teşebbüs bazında sunulmuştur.

10 Hicri Ercili Kimyevi, HİCRİ ERCİLİ’nin de içinde bulunduğu ekonomik bütünlüğe ait bir şirkettir.
20-50/693-304
14/46
I.3.2.2. Demir III Klorür Ürününe İlişkin Tablo ve Grafikler
Tablo 5: Demir III Klorür Alımı Yapan Belediyelerin 2016-2018 Yıllarında Alım Fiyatları ve Fiyat Artış
Oranları11
Alım Yapan
Belediye
Alım Yapılan Firma Yıl
Miktar
(Ton)
Alım
Fiyatı
(TL/Ton)
Fiyat
Artış
Oranı
(%)
Belediyenin
Belirlediği
Yaklaşık Maliyet
(TL/Ton)
İstanbul
AKKİM
2017
17.000 622 -5 805
KORUMA KLOR 15.000 655 54 805
KORUMA KLOR
2016
16.000 425 21 428
KORUMA KLOR 18.000 350 - 384
Ankara AKFERAL(AKKİM) 2017 330 338 - 645
Tablo 5’in Devamı
Alım Yapan
Belediye
Alım Yapılan Firma Yıl
Miktar
(Ton)
Alım
Fiyatı
(TL/Ton)
Fiyat
Artış
Oranı
(%)
Belediyenin
Belirlediği
Yaklaşık Maliyet
(TL/Ton)
İzmir
KORUMA KLOR 2018 5800 585 19 686
KORUMA KLOR 2017 7700 490 40 575
KORUMA KLOR 2016
2200 350 -30 1380
4500 500 - 675
Bursa12
MEFA ARITMA 2018
1,43 1780 61 -
8 1100 180 -
AKFERAL(AKKİM) 2017 20 392 - -
Antalya
AYKİMSAN
HİÇYILMAZ
2018 336 800 128 -
KORUMA KLOR 2017 732 350 -16 563
KORUMA KLOR 2016 1032 420 - 550
Adana
IRMAK KİMYA 2018 3000 625 108 878
IRMAK KİMYA 2017 1900 300 -32 660
KORUMA KLOR 2016 1900 445 - 660
Mersin MERİDYEN KİMYA 2018 6 1250 - 1370
Diyarbakır
AYKİMSAN
HİÇYILMAZ
2018 700 2690 691 3106
2017 350 340 -73 1590
2016 800 1300 - 1173
Manisa13
AKKİM
2018
30 890 -9 1160
GÜRSEL KİMYA 1,5 980 -25 2306
AKKİM 44 1310 0,7 1403
AYKİMSAN
HİÇYILMAZ
35 1300 60 1493
AKKİM 24 810 -26 1105
KORUMA KLOR 23 1100 182 1755
AKFERAL(AKKİM)
2017
22 390 -30 877
KORUMA KLOR 20 560 -34 725
ÜNSAL İLAÇ 2016 150 850 - 1087
Kütahya AKKİM 2018 450 684 - 683
Sivas
BOCİY KİMYA 2018 85 1250 177 1540
BOCİY KİMYA 2017 65 450 -27 523
AKFERAL(AKKİM) 2016 85 619 - 900
Balıkesir
AKKİM 2018 1750 638 114 619
AKKİM 2017 2000 298 -41 529

11Tablo 5, belediyelerin demir III klorür alımında ihale bazında alım fiyatlarındaki artış oranlarını
göstermektedir.
12 Bursa Belediyesi doğrudan temin ile alım yapmıştır.
13 Manisa Belediyesi çoğunlukla doğrudan temin ile alım yapmıştır.
20-50/693-304
15/46
AKKİM 2016 1500 512 - 600
Eskişehir KORUMA KLOR
2018 1000 400 77 421
2016 1000 225 - 553
Van FEHMİ BAKLACI 201614 120 1250 - 1777
Adıyaman
BOCİY KİMYA 2018 200 799 7 1310
FEHMİ BAKLACI 2016 215 740 - 740
Ağrı FEHMİ BAKLACI 2016 600 1416 -
Ordu
AKKİM 500 990 -
IRMAK KİMYA 2017 1000 444 -
Ağrı FEHMİ BAKLACI 2016 600 800 - 1416
Aksaray

KORUMA KLOR

2018 250 2000 166 2583
2017 250 750 29 883
2016 250 580 - 616
Tablo 5’in Devamı
Alım Yapan
Belediye
Alım Yapılan Firma Yıl
Miktar
(Ton)
Alım
Fiyatı
(TL/Ton)
Fiyat
Artış
Oranı
(%)
Belediyenin
Belirlediği
Yaklaşık Maliyet
(TL/Ton)
Çorum
IRMAK KİMYA 2018 250 770 142 1426
AKFERAL(AKKİM) 2017 400 318 -23 668
KORUMA KLOR 2016 400 415 - 708
Mardin FEHMİ BAKLACI 2018 500 1700 - 1950
Yozgat KORUMA KLOR 2017 150 365 - 666
Kaynak: Belediyelerden gelen bilgi ve belgeler
(53) Belediyelerin demir III klorür alımlarına ilişkin yukarıda yer verilen Tablo 5
incelendiğinde; alüminyum sülfat ürününde olduğu gibi belediyelerin alımlarda daha
çok ihale usulünü kullandığı ancak zaman zaman doğrudan temin ile de ürün alabildiği;
Bursa, Antalya, Adana, Diyarbakır, Manisa, Sivas, Balıkesir, Aksaray ve Çorum
belediyelerinin 2018 yılı demir III klorür alım fiyatlarında kayda değer ölçüde artış
yaşandığı görülmektedir. Nitekim Bursa Belediyesi’nin 2017 yılında AKKİM’den 2018
yılında ise MEFA ARITMA’dan alım yaptığı, 2018 yılı alım fiyatında %180 oranında artış
yaşandığı, Antalya Belediyesi’nin 2017 yılında KORUMA KLOR’dan 2018 yılında
AYKİMSAN’dan alım yaptığı, 2018 yılı alım fiyatında %128 oranında artış yaşandığı,
Adana Büyükşehir Belediyesi’nin (Adana B.Ş.B.) 2017 ve 2018 yıllarında IRMAK
KİMYA’dan alım yaptığı, 2018 yılı alım fiyatında %108 oranında artış yaşandığı,
Diyarbakır Belediyesi’nin 2017 ve 2018 yıllarında AYKİMSAN’dan alım yaptığı, 2018
yılı alım fiyatında %691 oranında artış yaşandığı, Manisa Belediyesi’nin doğrudan
temin ile sık aralıklarla alım yaptığı ve 2018 yılı alım fiyatında %182 oranında artış
yaşandığı, Sivas Belediyesi’nin 2017 ve 2018 yıllarında BOCİY KİMYA’dan alım
yaptığı, 2018 yılı alım fiyatında %177 oranında artış yaşandığı, Balıkesir Belediyesi’nin
2017 ve 2018 yıllarında AKKİM’den alım yaptığı, 2018 yılı alım fiyatında %114 oranında
artış yaşandığı, Aksaray Belediyesi’nin 2017 ve 2018 yıllarında KORUMA KLOR’dan
alım yaptığı, 2018 yılı alım fiyatında %166 oranında artış yaşandığı, Çorum
Belediyesinin ise 2017 yılında AKKİM’den 2018 yılında IRMAK KİMYA’dan alım yaptığı
ve 2018 yılı alım fiyatında %142 oranında artış yaşandığı tespit edilmiştir.
(54) Belediyeler demir III klorür alımlarında da ihale usulünü daha fazla kullanmaktadır. Bu
doğrultuda belediyelerden gelen bilgiler kapsamında bahse konu ürüne ilişkin
belediyelerin yaptığı ihaleler yıl bazında incelenmiştir. Buna göre 2016 yılı için demir III
klorür ürününe yönelik Adana, Aksaray, Çorum, Diyarbakır, Eskişehir, İzmir ve Ordu

14 İlgili ihale 2016 yılında yıllık yapılmış olup, mücbir sebeplerden dolayı 2017 yılında birim fiyatlar aynı
kalmak koşulu ile bir yıl daha uzatılmıştır.
20-50/693-304
16/46
belediyelerince yapılan ihalelerde iki farklı firmanın teklif verdiği; Adıyaman, Ağrı,
Antalya, İstanbul, Sivas ve Van belediyelerince yapılan ihalelerde tek firmanın teklif
verdiği görülmüştür. 2017 yılı için demir III klorür ürününe yönelik olarak Adana,
Aksaray, Ankara, Çorum, Diyarbakır, İstanbul, İzmir, Ordu ve Yozgat belediyeleri
tarafından yapılan ihalelerde iki farklı firmanın teklif verdiği, Antalya ve Sivas
belediyelerince yapılan ihalelerde tek firmanın teklif verdiği; 2018 yılı için ise Adana,
Adıyaman, Aksaray, Çorum Eskişehir, İzmir, Kütahya ve Ordu belediyelerince yapılan
ihalelere iki farklı firmanın teklif verdiği; Diyarbakır, Mardin ve Sivas belediyelerince
yapılan ihalelere tek firmanın teklif verdiği; Muğla belediyesi tarafından yapılan üç farklı
ihaleden bir tanesine iki farklı firmanın diğer iki ihaleye ise tek firmanın teklif verdiği
gözlemlenmiştir.



Grafik 8: Teşebbüslerin Demir III Klorüre İlişkin 2014- 2018 Dönemi Ortalama Satış Fiyatları (TL/Ton)

Grafik 9: Teşebbüslerin Demir III Klorüre İlişkin 2014- 2018 Dönemi Belediyeler Bazında Ortalama Satış
Fiyatları (TL/Ton)



0
500
1000
1500
2000
2500
3000
3500
4000
O
ca
.1
4
M
ar
.1
4
M
ay
.1
4
Te
m
.1
4
Ey
l.1
4
K
as
.1
4
O
ca
.1
5
M
ar
.1
5
M
ay
.1
5
Te
m
.1
5
Ey
l.1
5
K
as
.1
5
O
ca
.1
6
M
ar
.1
6
M
ay
.1
6
Te
m
.1
6
Ey
l.1
6
K
as
.1
6
O
ca
.1
7
M
ar
.1
7
M
ay
.1
7
Te
m
.1
7
Ey
l.1
7
K
as
.1
7
O
ca
.1
8
M
ar
.1
8
M
ay
.1
8
Te
m
.1
8
Ey
l.1
8
K
as
.1
8
0
500
1000
1500
2000
2500
3000
O
ca
.1
4
M
ar
.1
4
M
ay
.1
4
Te
m
.1
4
Ey
l.1
4
K
as
.1
4
O
ca
.1
5
M
ar
.1
5
M
ay
.1
5
Te
m
.1
5
Ey
l.1
5
K
as
.1
5
O
ca
.1
6
M
ar
.1
6
M
ay
.1
6
Te
m
.1
6
Ey
l.1
6
K
as
.1
6
O
ca
.1
7
M
ar
.1
7
M
ay
.1
7
Te
m
.1
7
Ey
l.1
7
K
as
.1
7
O
ca
.1
8
M
ar
.1
8
M
ay
.1
8
Te
m
.1
8
Ey
l.1
8
K
as
.1
8
20-50/693-304
17/46
Grafik 10: AKKİM’in 2014-2018 Dönemi Demir III Klorür Satışlarına İlişkin Satış Fiyatı ve Maliyeti (TL/ton)


(…..TİCARİ SIR…..)


Grafik 11: AKFERAL’in 2014-2018 Dönemi Demir III Klorür Satışlarına İlişkin Satış Fiyatı ve Maliyeti
(TL/ton)


(…..TİCARİ SIR…..)


Grafik 12: KORUMA KLOR’un 2014- 2018 Yıllarındaki Demir III Klorür Satışlarına İlişkin Satış Fiyatı ve
Maliyet Grafiği (TL/ton)


(…..TİCARİ SIR…..)


Grafik 13: AYKİMSAN’ın 2014- 2018 Yıllarındaki Demir III Klorür Satışlarına İlişkin Satış Fiyatı ve Maliyet
Grafiği (TL/ton)


(…..TİCARİ SIR…..)


Grafik 14: IRMAK KİMYA’nın 2014- 2018 Yıllarındaki Demir III Klorür Satışlarına İlişkin Satış Fiyatı ve
Maliyet Grafiği (TL/ton)


(…..TİCARİ SIR…..)


Grafik 15: MAY ASİT’in 2014- 2018 Yıllarındaki Demir III Klorür Satışlarına İlişkin Satış Fiyatı ve Maliyet
Grafiği (TL/ton)


(…..TİCARİ SIR…..)


(55) Demir III klorür ürününe ilişkin olarak yukarıda yer verilen tablo ve grafikler kapsamında
soruşturmaya konu taraflardan AKKİM (AKFERAL), KORUMA KLOR, AYKİMSAN,
MAY ASİT ve IRMAK KİMYA’nın faaliyetinin bulunduğu, bir başka deyişle HİCRİ
ERCİLİ ve SULFERT KİMYA’nın demir III klorür ürününe ilişkin herhangi bir faaliyetinin
olmadığı görülmektedir.
(56) 2014-2018 yıllarında anılan teşebbüslerin demir III klorür ürünü için ortalama satış
fiyatlarına bakıldığında, taraflardan MAY ASİT ve AYKİMSAN’ın satış fiyatlarının diğer
teşebbüslerden oldukça farklılaştığı, 2018 yılında genel anlamda fiyatların artış
trendinde olduğu; teşebbüslerin belediyeler özelinde yaptıkları demir III klorür
satışlarına bakıldığında ise AYKİMSAN dışındaki teşebbüslerin ortalama satış
fiyatlarının inceleme konusu dönemde yakın seyrettiği görülmektedir.
20-50/693-304
18/46
(57) Ayrıca gerçekleşen fiyat artışlarının maliyetlerle açıklanıp açıklanamayacağı irdelenmiş
ve elde edilen veriler Grafik 10-15 ‘te teşebbüs bazında sunulmuştur.
I.3.2.3. Mayi/Gaz Klor Ürününe İlişkin Tablo ve Grafikler
Tablo 6: Mayi/Gaz Klor Alımı Yapan Belediyelerin 2016-2018 Yıllarındaki Alım Fiyatları ve Fiyat Artış
Oranları15
Alım Yapan
Belediye
Alım Yapılan Firma Yıl
Miktar
(Ton)
Alım
Fiyatı
(TL/Ton)
Fiyat Artış
Oranı
(%)
Belediyenin
Belirlediği
Yaklaşık Maliyet
(TL/Ton)
Adıyaman
BOCİY KİMYA 2018 15 4000 33 4250
FEHMİ BAKLACI 2016 10 3000 - 3380
Aksaray KORUMA KLOR
2018 80 3300 13 4433
2017 80 2900 47 3146
2016 80 1960 - 3266
Ankara AKKİM
2018 1300 2740 1714 3400
2017 1300 151 -91 1100
2016 1600 1760 - -
Aydın AYKİMSAN
2018 74,25 6000 60 7170
2017
9,8 3750 -6 3770
5 4000 233 4330
2016 34,45 1200 - 2900
Bolu
AKKİM
2018 21,60 2550 121 2617
2017 25,20 1150 11 1400
KORUMA KLOR 2016 25,20 1030 - 1375
Çanakkale
ENKİM 2018 32 1500 200 1500
MERKİM 2017 32 500 -72 750
AKKİM 2016 36 1800 - 2000
Çankırı16 KORUMA KLOR
2018
2400 5097 -21 -
3600 6480 46 -
2017 4500 4425 -37 -
2016 9000 7065 - -
Çorum KORUMA KLOR
2018 35 3100 141 3985
2017 35 1285 -26 3009
2016 30 1751 - 4024
Diyarbakır AYKİMSAN
2018 150 3400 183 3910
2017 90 1200 -60 3560
2016 100 3050 - 2933
Elazığ BOCİY KİMYA 2018 60 3990 - 5370
Erzurum
KORUMA KLOR 201817 140 650 -65 774
ENKİM 201718 140 1870 - 2157
Eskişehir AKKİM
2018 500 1580 1758 1860
2017 350 85 -94 1640
2016 450 1530 - 1957
Gaziantep KORUMA KLOR
2018 28,8 2200 84 -
2017 38 1195 22 -
2016 8,7 973 - -
Giresun AKKİM 2018
4,6 3000 100 -
2,3 1500 0 -

15 Tablo 6 belediyelerin mayi klor alımında ihale bazında alım fiyatlarındaki artış oranlarını
göstermektedir.
16 Çankırı Belediyesi doğrudan temin ile alım yapmıştır.
17 Haziran 2017- Haziran 2018 tarihleri arasını kapsamaktadır.
18 Haziran 2016- Haziran 2017 tarihleri arasını kapsamaktadır.
20-50/693-304
19/46
2017 9,3 1500 0 -
2016 10,9 1500 - -
Tablo 6’nın Devamı
Alım Yapan
Belediye
Alım Yapılan Firma Yıl Miktar
(Ton)
Alım
Fiyatı
(TL/Ton)
Fiyat Artış
Oranı
(%)
Belediyenin
Belirlediği
Yaklaşık Maliyet
(TL/Ton)
Isparta KORUMA KLOR
2018
16,2 1800 38 1800
18 1300 44 1300
2017
25,2 900 -10 900
9 1000 -14 1000
2016 27 1170 - 1170
İstanbul KORUMA KLOR
2018 3500 1500 226 2028
2017 3500 459 -74 2507
2016 1200 1810 - -

İzmir


AKKİM
2018 475 1835 87 1874
2017 650 978 -48 1424
KORUMA KLOR 2016 450 1906 - 2057
Kahramanmaraş SÜLEYMAN KİMYA 2018 30 3400 - 5740
Karabük19
KORUMA KLOR 2018 17,7 5424 109 6500
KORUMA KLOR
2017
13,2 2595 -9 4225
AKKİM 3,6 2880 0 3500
AKKİM
2016
3,6 2880 -13 5000
KORUMA KLOR 13,2 3315 - 4800
Kastamonu20 KORUMA KLOR
2018 28,8 1333 63 -
2017 26,4 816 -20 -
2016 24 1020 - -
Kayseri KORUMA KLOR
2018 25,4 1532 39 -
2017 36,5 1100 0 -
2016 23,6 1100 - -
Mardin Fehmi BAKLACI 2017 80 3500 - 4125
Mersin
AKKİM 2018 151,2 3888 959 3900
KORUMA KLOR
2017 144 367 -56 1755
2016 144 850 - 3000
Ordu
KORUMA KLOR
2018
43,2 4970 30 6840
AKKİM 10,8 3800 281 5550
AKKİM
2017
54 995 -42 2480
ENKİM 18 1720 4 1800
AKKİM
2016
13,5 1650 10 1960
ENKİM 12,6 1500 -7 1600
DAMLA KLOR 7,2 1620 - 2300
Sakarya KORUMA KLOR
2018 80 2300 76 -
2016 300 1300 - -
Samsun
AKKİM 2018 200 1820 40 -
KORUMA KLOR 2017 200 1300 -7 -
AKKİM 2016 240 1400 - -
Siirt MAKSOYOĞLU 2018 31,6 6650 - 6950

19 Karabük Belediyesi doğrudan temin ile alım yapmıştır. Yıl içerisinde sık aralıklarla alım yaptığından
dolayı aynı yıl içerisinde ve aynı teşebbüsten yaptığı alımların fiyatlarının ortalamasına yer verilmiştir.
20 Kastamonu Belediyesi doğrudan temin ile alım yapmıştır. Yıl içerisinde sık aralıklarla alım yaptığından
dolayı aynı yıl içerisinde ve aynı teşebbüsten yaptığı alımların fiyatlarının ortalamasına yer verilmiştir.
20-50/693-304
20/46
Şanlıurfa
SÜLEYMAN KİMYA 2018 130 3400 13 -
BOCİY KİMYA 2017 130 3000 50 -
FEHMİ BAKLACI 2016 108 2000 - -
Tablo 6’nın Devamı
Alım Yapan
Belediye
Alım Yapılan Firma Yıl Miktar
(Ton)
Alım
Fiyatı
(TL/Ton)
Fiyat Artış
Oranı
(%)
Belediyenin
Belirlediği
Yaklaşık Maliyet
(TL/Ton)
Tekirdağ
KORUMA KLOR 2018 45 2200 -6 2777
AKKİM 2017 75 2340 33 2580
ENKİM 2016 7,5 1750 - 2700
Trabzon
AKKİM 2018 87 2780 59 3350
IRMAK KİMYA 2016 58 1740 - 1906
Van21 FEHMİ BAKLACI 2016 125 2800 - 3500
Yalova AKKİM
2018 86,24 1820 35 2533
2017 72 1340 - 1983
Kaynak: Belediyelerden gelen bilgi ve belgeler
(58) Belediyelerin mayi klor alımlarına ilişkin yukarıda yer verilen Tablo 6 incelendiğinde;
alüminyum sülfat ve demir III klorür ürününde olduğu gibi belediyelerin alımlarda daha
çok ihale usulünü kullandığı ancak zaman zaman doğrudan temin ile de ürün alabildiği;
Ankara, Bolu, Çanakkale, Çorum, Diyarbakır, Eskişehir, Giresun, İstanbul, Karabük,
Mersin ve Ordu belediyelerinin 2018 yılı mayi klor alım fiyatlarında ciddi oranda artış
yaşandığı görülmektedir.
(59) Nitekim Ankara Belediyesi’nin 2017- 2018 yıllarında AKKİM’den alım yaptığı, 2018 yılı
alım fiyatında %1714 oranında artış yaşandığı, Bolu Belediyesi’nin 2017- 2018
yıllarında AKKİM’den alım yaptığı, 2018 yılı alım fiyatında %121 oranında artış
yaşandığı, Çanakkale Belediyesi’nin 2017 yılında MERKİM ve 2018 yılında ENKİM
firmalarından alım yaptığı, 2018 yılı alım fiyatında %200 oranında artış yaşandığı,
Çorum Belediyesi’nin 2017- 2018 yıllarında KORUMA KLOR’dan alım yaptığı, 2018 yılı
alım fiyatında %141 oranında artış yaşandığı, Diyarbakır Belediyesi’nin 2017- 2018
yıllarında AYKİMSAN’dan alım yaptığı, 2018 yılı alım fiyatında %183 oranında artış
yaşandığı, Eskişehir Belediyesi’nin 2017 ve 2018 yıllarında AKKİM’den alım yaptığı,
2018 yılı alım fiyatında %1758 oranında artış yaşandığı, Giresun Belediyesi’nin 2017
ve 2018 yıllarında AKKİM’den alım yaptığı, 2018 yılı alım fiyatında %100 oranında artış
yaşandığı, İstanbul Belediyesi’nin 2017 ve 2018 yıllarında KORUMA KLOR’dan alım
yaptığı, 2018 yılı alım fiyatında %226 oranında artış yaşandığı, Karabük Belediyesinin
2017 yılında AKKİM ve KORUMA KLOR’dan 2018 yılında KORUMA KLOR’dan alım
yaptığı ve 2018 yılı alım fiyatında %109 oranında artış yaşandığı, Mersin Belediyesi’nin
2017 yılında KORUMA KLOR’dan 2018 yılında AKKİM’den alım yaptığı ve 2018 yılı
alım fiyatında %959 oranında artış yaşandığı, Ordu Belediyesi’nin ise 2017 yılında
ENKİM ve AKKİM 2018 yılında AKKİM ve KORUMA KLOR’dan alım yaptığı, 2018 yılı
alım fiyatında %281 oranında artış yaşandığı tespit edilmiştir.
(60) Yer verildiği üzere belediyeler mayi klor alımlarında ihale usulünü daha fazla
kullanmaktadır. Bu doğrultuda belediyelerden gelen bilgiler kapsamında bahse konu
ürüne ilişkin belediyelerin yaptığı ihaleler yıl bazında incelenmiştir. Buna göre 2016 yılı
için mayi klor ürününe yönelik olarak Adana, Aksaray, Aydın, Bolu, Çanakkale, Çorum,
Diyarbakır, Eskişehir, İzmir, Mersin, Samsun, Tekirdağ ve Van belediyelerince yapılan
ihalelerde iki farklı firmanın teklif verdiği; Adıyaman, İstanbul, Sakarya, Şanlıurfa ve

21 İhale 2016 yılında yapılmış olup, mücbir sebeplerden dolayı alım 2017 yılında da birim fiyatlar aynı
kalmak koşulu devam etmiştir.
20-50/693-304
21/46
Trabzon belediyelerince yapılan ihalelerde tek firmanın teklif verdiği görülmüştür. 2017
yılı için mayi klor ürününe yönelik olarak Adana, Aksaray, Ankara, Aydın, Bolu, Çorum,
Diyarbakır, Erzurum, Eskişehir, İzmir, Tekirdağ ve Van belediyelerince yapılan
ihalelerde iki farklı firmanın teklif verdiği; İstanbul, Mardin, Mersin, Ordu, Samsun,
Şanlıurfa ve Yalova belediyelerince yapılan ihalelerde tek firmanın teklif verdiği; 2018
yılı için ise Tekirdağ belediyesi tarafından yapılan ihaleye üç farklı firmanın teklif verdiği;
Adana, Aksaray, Ankara, Aydın, Çanakkale, Elazığ, Erzurum, Eskişehir, İzmir, Mersin,
Ordu ve Samsun belediyelerince yapılan ihalelerde iki farklı firmanın teklif verdiği;
Adıyaman, Bolu, Çorum, Diyarbakır, İstanbul, Kahramanmaraş, Sakarya, Siirt,
Şanlıurfa, Trabzon ve Yalova belediyelerince yapılan ihalelerde tek firmanın teklif
verdiği gözlemlenmiştir.
Grafik 16: Teşebbüslerin Mayi Klora İlişkin 2014-2018 Dönemi Ortalama Satış Fiyatları (TL/Ton)

0
1000
2000
3000
4000
5000
6000
7000
O
ca
.1
4
M
ar
.1
4
M
ay
.1
4
Te
m
.1
4
Ey
l.1
4
K
as
.1
4
O
ca
.1
5
M
ar
.1
5
M
ay
.1
5
Te
m
.1
5
Ey
l.1
5
K
as
.1
5
O
ca
.1
6
M
ar
.1
6
M
ay
.1
6
Te
m
.1
6
Ey
l.1
6
K
as
.1
6
O
ca
.1
7
M
ar
.1
7
M
ay
.1
7
Te
m
.1
7
Ey
l.1
7
K
as
.1
7
O
ca
.1
8
M
ar
.1
8
M
ay
.1
8
Te
m
.1
8
Ey
l.1
8
K
as
.1
8
20-50/693-304
22/46
Grafik 17: Teşebbüslerin Mayi Klora İlişkin 2014-2018 Dönemi Belediyeler Bazında Ortalama Satış
Fiyatları (TL/Ton)

Grafik 18: AKKİM’in 2014-2018 Dönemi Mayi Klor Satışlarına İlişkin Satış Fiyatı ve Maliyeti (TL/Ton)


(…..TİCARİ SIR…..)


Grafik 19: KORUMA KLOR’un 2014-2018 Dönemi Mayi Klor Satışlarına İlişkin Satış Fiyatı ve Maliyeti
(TL/Ton)


(…..TİCARİ SIR…..)


Grafik 20: IRMAK KİMYA’nın 2014-2018 Dönemi Mayi Klor Satışlarına İlişkin Satış Fiyatı ve Maliyeti
(TL/Ton)


(…..TİCARİ SIR…..)


Grafik 21: AYKİMSAN’ın 2014-2018 Dönemi Mayi Klor Satışlarına İlişkin Satış Fiyatı ve Maliyeti (TL/Ton)


(…..TİCARİ SIR…..)


(61) Mayi klor ürününe ilişkin yukarıda yer verilen tablo ve grafikler kapsamında işbu
soruşturmaya taraf teşebbüslerden AKKİM, KORUMA KLOR, IRMAK KİMYA ve
AYKİMSAN’ın faaliyetinin bulunduğu, diğer taraflar olan HİCRİ ERCİLİ, MAY ASİT ve
SULFERT KİMYA’nın ise herhangi bir faaliyetinin olmadığı tespit edilmiştir.
0
1000
2000
3000
4000
5000
6000
7000
O
ca
.1
4
M
ar
.1
4
M
ay
.1
4
Te
m
.1
4
Ey
l.1
4
K
as
.1
4
O
ca
.1
5
M
ar
.1
5
M
ay
.1
5
Te
m
.1
5
Ey
l.1
5
K
as
.1
5
O
ca
.1
6
M
ar
.1
6
M
ay
.1
6
Te
m
.1
6
Ey
l.1
6
K
as
.1
6
O
ca
.1
7
M
ar
.1
7
M
ay
.1
7
Te
m
.1
7
Ey
l.1
7
K
as
.1
7
O
ca
.1
8
M
ar
.1
8
M
ay
.1
8
Te
m
.1
8
Ey
l.1
8
K
as
.1
8
20-50/693-304
23/46
I.4. Değerlendirme
(62) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi uyarınca, “belirli bir mal veya hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını
taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası
anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka
aykırı ve yasaktır.” 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine ilişkin gerekçesinde
“teşebbüsler arasında bir anlaşmanın varlığı tespit edilemese bile, teşebbüsler
arasında kendi bağımsız davranışları yerine geçen bir koordinasyon veya pratik bir
işbirliği sağlayan doğrudan veya dolaylı ilişkiler de eğer aynı sonucu doğuruyorsa
yasaktır” denilerek uyumlu eylem kavramına açıklık getirilmiş, gerekçenin devamında
böylece teşebbüslerin kanuna karşı hile yolu ile rekabeti sınırlayıcı uygulamaları meşru
göstermelerinin engellenmek istendiği belirtilmiştir.
(63) Nitekim 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin üçüncü fıkrasında; “Bir anlaşmanın
varlığının ispatlanamadığı durumlarda piyasadaki fiyat değişimlerinin veya arz ve talep
dengesinin ya da teşebbüslerin faaliyet bölgelerinin, rekabetin engellendiği, bozulduğu
veya kısıtlandığı piyasalardakine benzerlik göstermesi, teşebbüslerin uyumlu eylem
içinde olduklarına karine...” teşkil edeceği, aynı maddenin 4. fıkrasında ise ekonomik
ve rasyonel gerekçelere dayanmak koşuluyla taraflardan her birinin uyumlu eylemde
bulunmadığını ispatlayarak sorumluluktan kurtulabileceği düzenlenmiştir.
(64) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine ilişkin gerekçede ise, “Rekabeti kısıtlayıcı
anlaşmaların yasaklandığı bir hukuk düzeninde genellikle bu tür anlaşmalar gizli
yapılmakta ve bunların varlığının ispatı oldukça güç, bazen de imkânsız olmaktadır. Bu
nedenle maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen hallerin varlığı halinde teşebbüslerin
uyumlu eylem içinde oldukları karinesi kabul edilmiştir. Böylelikle uyumlu eylem içinde
olmadıklarını ispat yükü ilgili teşebbüslere geçirilmiş bulunmakta ve ispat güçlüğü
nedeniyle Kanunun işlemez hale gelmesinin önlenmesi amaçlanmıştır.” ifadelerine yer
verilmektedir.
(65) Yapılan açıklamalar çerçevesinde uyumlu eylem kavramının ve karinesinin 4054 sayılı
Kanun’a konuluş amacının teşebbüsler arasındaki danışıklığın ispatlanmasında
kolaylık sağlanması olduğu anlaşılmaktadır. Bu husus göz önünde bulundurulduğunda,
Kanun'un anlaşma ve uyumlu eylem kavramları arasındaki ayrımdan ziyade
teşebbüsler arasındaki danışıklığın nasıl ispat edileceğiyle ilgilendiği ortaya
çıkmaktadır.
(66) Yukarıda yapılan açıklamalar ve soruşturma kapsamında elde edilen bilgi/bulgular
çerçevesinde; soruşturma tarafı teşebbüslerin rekabeti kısıtlayıcı, bozucu veya
engelleyici bir anlaşma/uyumlu eylem içinde olup olmadıkları, elde edilen bilgi, belge
ve bulgular bir bütün olarak ele alınarak değerlendirilmiştir.
(67) Soruşturma konusu esas olarak su arıtma ve dezenfeksiyon işlemleri için kullanılan
alüminyum sülfat, demir III klorür ve mayi/gaz klor ürünlerinin fiyatlarının yakın
zamanda çok ciddi oranlarda artış gösterdiği, bu fiyat artışlarının maliyet artışları ile
açıklanamayacağı, söz konusu ürünleri Türkiye’de üretebilen 2-3 firmanın bulunduğu
ve bu firmaların da ürün fiyatlarını piyasa şartları ile açıklanamayacak şekilde
belirledikleri iddialarından oluşmaktadır.
(68) Teşebbüslerin alüminyum sülfat, demir III klorür ve mayi/gaz klor ürünlerine yönelik
satış fiyatı ve maliyet bilgileri analiz edilerek, ulaşılan değerlendirmeye ürün bazında
aşağıda yer verilmiştir.

20-50/693-304
24/46
I.4.1. Alüminyum Sülfat Ürünü Bakımından Yapılan Değerlendirmeler
(69) Alüminyum sülfat ürününe ilişkin tablo ve grafikler yukarıda “Alüminyum Sülfat Ürününe
İlişkin Tablo ve Grafikler” bölümünde ortaya koyulmuştur. Söz konusu grafiklerden birisi
olan ve soruşturma tarafı teşebbüslerin 2014-2018 yıllarındaki tüm satışlarına ilişkin
fiyat hareketlerini gösteren Grafik 1 incelendiğinde; alüminyum sülfat ürününün satışını
yapan teşebbüslerin satış fiyatlarının, fiyat artış oranlarının ve tümünün aynı anda fiyat
artış zamanlarının birbiriyle örtüşmediği görülmektedir. Öte yandan bahse konu
grafikten AKKİM ile MAY ASİT’in 2018 yılı Haziran-Kasım ayları arasındaki dönemde
fiyat artış-düşüş zamanlarının birbirine benzediği izlenimi edinilmektedir. Söz konusu
hususun daha detaylı incelenebilmesi adına teşebbüslerin 2018 yılı Haziran-Kasım
aylarındaki dönemi kapsayan ortalama satış fiyatları ve fiyat artış oranlarına aşağıdaki
tabloda yer verilmiştir. Tablo 7’den anlaşılacağı üzere; her ne kadar Grafik 1’den 2018
yılı Haziran- Kasım ayları arasındaki dönemde AKKİM ile MAY ASİT’in fiyat artış-düşüş
zamanlarının birbirine benzediği izlenimi edinilse de, söz konusu teşebbüslerin bahse
konu dönemde ortalama satış fiyatlarının ve fiyat artış-düşüş oranlarının paralel
olmadığı değerlendirilmektedir.
Tablo 7: AKKİM ve MAY ASİT’in 2018 Haziran-Kasım Döneminde Alüminyum Sülfat Ortalama Satış
Fiyatları ve Fiyat Artış Oranları
2018
AKKİM MAY ASİT
Ortalama Fiyat
(TL/ton) Fiyat Artış Oranı (%)
Ortalama Fiyat
(TL/ton) Fiyat Artış Oranı (%)
Mayıs (…..) (…..)
Haziran (…..) (…..) (…..) (…..)
Temmuz (…..) (…..) (…..) (…..)
Ağustos (…..) (…..) (…..) (…..)
Eylül (…..) (…..) (…..) (…..)
Ekim (…..) (…..) (…..) (…..)
Kasım (…..) (…..) (…..) (…..)
(70) Ayrıca alüminyum sülfat ürününe ilişkin teşebbüslerin satış yaptığı müşteri grupları
incelendiğinde, büyük montanlı alım yapan alıcıların çoğunlukla belediyeler olduğu,
belediyelerin ise çoğunlukla ihale ile alım yaptığı, bu belediyelerden özellikle İstanbul
ve Ankara belediyelerinin öne çıktığı; nitekim alüminyum sülfat ürününün pazarda en
büyük üreticisi/satıcısı olan HİCRİ ERCİLİ’nin 2014-2018 yıllarında toplam satışları
içerisinde belediyelere satışlarının %(…..)’in üzerinde olduğu, diğer büyük üretici olan
AKKİM’in de 2018 yılında satışlarının yarıdan fazlasını belediyelere yaptığı, diğer iki
küçük üretici/satıcı olan MAY ASİT ve SULFERT KİMYA’nın ise belediyeler dışındaki
satışlarının daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle teşebbüslerin fiyat
hareketlerinin belediyeler özelinde de incelenmesi gereği duyulmuş olup buna ilişkin
olarak yapılan analiz yukarıda Grafik 2’de verilmiştir.
(71) Diğer yandan gerek Grafik 1 gerekse Grafik 2 ele alındığında, teşebbüslerin alüminyum
sülfat satış fiyatlarının 2018 yılında genel anlamda arttığı göze çarpmaktadır. Aynı
zamanda belediyelerin 2016-2018 yılı alüminyum sülfat alımlarına ilişkin Tablo 4
incelendiğinde de söz konusu bu durum desteklenmektedir. Özellikle 2017 ve 2018
yıllarında aynı teşebbüsten (HİCRİ ERCİLİ) alım yapan belediyelerin alım fiyatlarında
kayda değer artışlar yaşanmış, örneğin 2017 yılı alış fiyatlarına oranla 2018 yılı alış
fiyatları Aksaray Belediyesi’nin %124, Ankara Belediyesi’nin %228, Uşak Belediyesi’nin
ise %136 oranında artış göstermiştir. Yer verildiği üzere belediyeler çoğunlukla ihale
yoluyla alım yapmaktadır. Dolayısıyla ihale ile alım yapan Ankara ve Aksaray
belediyelerinin 2018 yılındaki söz konusu alım fiyat artış oranları yıl bazındaki artıştan
20-50/693-304
25/46
ziyade ihale bazındaki alım fiyatı artış oranlarını göstermektedir. Ankara ve Aksaray
belediyelerinin ilgili yıllarda alüminyum sülfat alımına ilişkin düzenlediği ihaleler tetkik
edilerek aşağıda tablolaştırılmıştır.
Tablo 8: Ankara ve Aksaray Belediyelerinin 2017 ve 2018 Yıllarındaki Alüminyum Sülfat Alım İhaleleri
İhaleyi
Düzenleyen
Belediye
İhale Kayıt
No
İhale Tarihi
Sözleşme/Ürün Alım
Dönemi
Alım
Yapılan
Firma
Alım
Fiyatı
(TL/ton)
Belediyenin
Belirlediği
Yaklaşık
Maliyet
(TL/ton)
Ankara
2016/611775 11.04.2017
21.06.2017 - 20.06.2018
(90 gün süre uzatımı
yapılmıştır)
HİCRİ
ERCİLİ
403 422
2018/433045 10.10.2018 31.10.2018 - 30.10.2019 1325 1495
Aksaray
2017/486619 07.11.2017 01.01.2018 - 31.12.2018 527 655
2018/576556 13.12.2018 01.01.2019 - 31.12.2019 1180 2016
(72) Tablo 8’den de görüleceği üzere %228 oranında fiyat artışı olduğu belirtilen Ankara
Belediyesi’nin alım fiyatlarının karşılaştırıldığı dönemler, 90 gün süre uzatımıyla birlikte
21.06.2017-20.09.2018 dönemi ile 31.10.2018-30.10.2019 dönemlerinden
oluşmaktadır. Dolayısıyla ilgili dönemlerdeki Ankara Belediyesi’nin alım fiyatındaki ya
da HİCRİ ERCİLİ’nin Ankara Belediyesi’ne olan satış fiyatındaki bahse konu artış
oranının maliyetlerdeki artış ile açıklanıp açıklanamayacağının irdelenmesi
gerekmektedir. Ankara Belediyesi’nin karşılaştırılan ihalelerinin, ihale düzenleniş
tarihleri baz alındığında HİCRİ ERCİLİ’nin alüminyum sülfat ürününe ilişkin maliyet artış
oranının %(…..), sözleşmenin/ürün alım döneminin başlangıç tarihleri baz alındığında
ise maliyet artış oranının %(…..) olduğu tespit edilmiştir. HİCRİ ERCİLİ’nin 2014-2018
dönemindeki alüminyum sülfata ilişkin satış fiyatı ve maliyetlerini gösteren Grafik 4 ele
alındığında ise; tüm satışları kapsadığından karşılaştırılan aynı dönemlerdeki fiyat artış
oranın %(…..), maliyet artış oranlarının ise yine benzer şekilde yaklaşık %(…..) olduğu
tespit edilmiştir.
(73) Aksaray Belediyesi’nin %124 oranında artış olduğu ifade edilen alım fiyatlarının
karşılaştırıldığı dönemler, 2018 yılının tamamı ile 2019 yılının tamamını kapsayan
dönemlerden oluşmaktadır. Aksaray Belediyesi’nin karşılaştırılan ihalelerinin, ihale
düzenleniş tarihleri (2017 Kasım/ 2018 Aralık) baz alındığında HİCRİ ERCİLİ’nin
alüminyum sülfat ürününe ilişkin maliyet artış oranının yaklaşık %(…..) olduğu tespit
edilmiştir. Doğrudan temin usulü ile alım yapan ve %136 oranında artış olduğu belirtilen
Uşak Belediyesi’nin alım fiyatlarının karşılaştırıldığı dönemler ise 2017 Şubat ile 2018
Kasım aylarından oluşmaktadır. Uşak Belediyesi’nin alım yaptığı söz konusu dönemler
baz alındığında HİCRİ ERCİLİ’nin alüminyum sülfat ürününe ilişkin maliyet artış
oranının yaklaşık %(…..) olduğu saptanmıştır.
(74) Bu noktada ilgili dönemlerde alüminyum sülfat ürününün maliyet kalemleri özelindeki
artış oranlarına ilişkin açıklamaya da yer vermekte fayda görülmektedir. Temel olarak
alüminyum sülfat ürününün maliyet kalemleri sülfürik asit, alüminyum hidroksit, su,
işçilik ve elektrikten oluşmakta, hammaddeler olan sülfürik asit ve alüminyum hidroksit
maliyetin yaklaşık %75’ini oluşturmaktadır. Örneğin, Ankara Belediyesinin ihaleyi
düzenlediği dönemler (2017 Nisan/ 2018 Ekim) esas alındığında; elektrik fiyatları
20-50/693-304
26/46
karşılaştırılan aynı dönemlerde yaklaşık %7222, işçilik maliyetleri %14 artmıştır.23 Ayrıca
alüminyum sülfatın nakliye maliyetlerine ilişkin olarak motorin fiyatlarındaki artış oranı
da incelenmiş ve motorin fiyatlarının ilgili dönemlerde %36,5 oranında arttığı
belirlenmiştir24. Yine kimyasallar ve kimyasal ürünlere ilişkin üretici fiyat endeksinin
(ÜFE) %66 oranında arttığı da tespit edilmiştir25.
Grafik 22: 2018 Yılı Aylık Bazda ABD Doları Kuru ($/TL) (TCMB Verileri)

(75) Yukarıda sunulan grafikten Nisan ayı ortaları itibarıyla yükselişe geçen ABD Doları
kurunun Eylül ayında en yüksek değerine ulaştığı anlaşılmaktadır. Dolar kuru yükseliş
dönemi açısından belediye ihalelerine bakıldığında; 14.05.2018 tarihli Mersin
Belediyesi’nin ihalesinde ton başına, HİCRİ ERCİLİ’nin 785 TL; 27.07.2018 tarihli Siirt
Belediyesi’nin ihalesinde, HİCRİ ERCİLİ’nin 1.150 TL, AKKİM’in 1.200 TL; Ankara
Belediyesi ihalesinde ise AKKİM’in 1.427 TL, HİCRİ ERCİLİ’nin ise 1.325 TL teklif
verdiği dosyadaki belgelerden anlaşılmıştır.
(76) Yukarıda sunulan Tablo-4’ten görüldüğü üzere Ankara Belediyesi’nin dışında kalan ve
2017 alım fiyatları ile 2018 alım fiyatları hakkında bilgi edinilen 12 belediyenin bu
yıllardaki ihalelerinde ortaya çıkan alüminyum sülfat alım fiyatlarındaki artışın Ankara
Belediyesinin alım fiyatında ortaya çıkan %228 artış oranının çok altında olduğu, bu 12
belediye içinde alım fiyatı en çok artan iki ilin %136 artış ile Uşak ve %127 artış ile
Aksaray olduğu, kalan 10 il içinde en yüksek alım fiyatı artış oranının %83 ile Mersin
Belediyesi’ninki olduğu anlaşılmaktadır. En yüksek artışın yaşandığı Uşak, Aksaray ve
Mersin illerinde dahi 2018 yılında yapılan ve HİCRİ ERCİLİ’nin kazandığı ihaleler
sonucunda oluşan alüminyum sülfat alım fiyatları sırasıyla 1065 TL/Ton, 1180 TL/Ton
ve 785 TL/Ton ile, Ankara Belediyesinin yine HİCRİ ERCİLİ’nin kazandığı 2018 yılı
ihalesinde oluşan 1.325 TL/Ton fiyatın gerisinde kalmaktadır.
(77) Bu doğrultuda maliyetlerde yaşanan artışlar ile ABD Doları kurundaki artışlar birlikte ele
alındığında, her ne kadar aynı dönemde diğer belediyeler açısından teklif edilen

22 TEDAŞ'ın tarifelerinde yer alan, Dağıtım Sistemi Kullanıcıları – Görevli Tedarik Şirketinden Enerji Alan
Tüketiciler - Tek Terimli- Sanayi - Orta Gerilim ve Aktif Enerji – Tek zamanlı bedelleri ölçüt olarak kabul
edilmiştir. TEDAŞ’ın 2017 Nisan tarifesi 26,0173 kr/kWh, 2018 Ekim tarifesi 44,7585 kr/kWh esas
alınmıştır.
23
1974-31-12-2020.pdf, 2017 yılı için geçerli asgari ücret 1.777,50, 2018 yılı için geçerli asgari ücret
2.029,50.
24 Petrol Ofisi ve Opet’in web sitesi arşivinde, 11.04.2017 ve 10.10.2018 tarihlerindeki HİCRİ ERCİLİ’nin
merkezi olan Balıkesir-Bandırma ilçesinde gerçekleşen motorin fiyatları esas alınmıştır.
25
0,00
1,00
2,00
3,00
4,00
5,00
6,00
7,00
Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık
20-50/693-304
27/46
fiyatlarda da artış olduğu görülse de Ankara Belediyesi’nin düzenlediği ihale açısından
%228’lik artışın oldukça yüksek bir oranı ifade ettiği kanaati oluşmuştur.
(78) Ayrıca, yapılan yerinde incelemelerde elde edilen Bulgu-2 incelendiğinde; AKKİM
Genel Müdürü ve Tedarik Zinciri Müdürünün, 05.12.2018, 06.01.2015, 20.01.2015
tarihlerinde ve 24.03.2016 tarihinde HİCRİ ERCİLİ Genel Müdürü ile toplantı yapmak
üzere sözleştikleri anlaşılmaktadır. Bu durum geçmiş yıllardan itibaren düzenlenen
toplantıların bulunduğuna işaret etmektedir.
(79) Ancak, Bulgu 1’de yer alan,
“Merhaba, (…..) Alüminyum Sülfat alımı için yaklaşık maliyet talebi var. (…..). Nasıl bir
aksiyon almamı uygun bulurs”
Kac ayda alacaklar?
(…..), Yıllık bir alım. Sözleşme tarihinden itibaren geçerlidir. TL bazında teklif vereceğiz.
(…..) iyidir o zaman herhalde…
Bence de rakam ideal. Çünkü Yaklaşık maliyet olduğu için (…..). Aksi halde ihale
döneminde fiyatlar yükselirse hammadde ve kur değişkenliğiyle (…..)”
ifadelerinden, yazışmanın tarihi olan 04.07.2018’de başka bir belediyenin fiyatı
belirlenirken, daha önceki bir tarihte AKKİM’in ASKİ’ye yönelik olarak “yüksek” bir teklif
oluşturduğunu bizzat ifade ettiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, 2018 yılının Ağustos
ayının ortasından itibaren ABD Doları kurunun çok kısa bir sürede aşırı derecede arttığı
ve 2018 yılında kurda gerçekleşen değişimlerin ilgili dönemde alüminyum sülfat
ürününün maliyetlerinde ciddi oranda bir artışa neden olduğu şeklindeki argüman,
ASKİ’ye yönelik fiyat teklifinin 04.07.2018 tarihinden önce oluşturulduğu, bu tarih
itibarıyla ihale tarihinde ABD Doları kurunun aşırı yükseleceğinin öngörülmesinin zor
olduğu ve hayatın olağan akışına uygun olmadığı ve diğer belediyelere sunulan
tekliflerdeki fiyat artış oranlarının daha düşük olduğu dikkate alındığında, kabul edilebilir
bir temele dayanmamaktadır.
(80) Bulgu-1 den anlaşıldığı üzere 2018 yılı ASKİ ihalesi için 04.07.2018 tarihinden önceki
bir tarihte teklif verildiği dikkate alınarak, HİCRİ ERCİLİ ve AKKİM firmalarının Haziran
2018 tarihindeki ve ihalelin yapıldığı Ekim 2018 tarihindeki alüminyum sülfat genel
ortalama maliyet ve fiyat düzeylerinin ASKİ’nin bir önceki alüminyum sülfat ihalesinin
yapıldığı Nisan 2017 tarihindeki genel maliyet ve fiyat düzeyleriyle karşılaştırılmasına
aşağıdaki tabloda yer verilmektedir.
Tablo 9: Nisan 2017 ile Haziran ve Ekim 2018 Tarihleri Ortalama Maliyet ve Fiyat Karşılaştırması
HİCRİ ERCİLİ AKKİM
Maliyet (TL/Ton) Fiyat
(TL/Ton)
Maliyet (TL/Ton) Fiyat
(TL/Ton)
Nisan 2017 (…..) (…..) (…..) (…..)
Haziran 2018 (…..) (…..) (…..) (…..)
Ekim 2018 (…..) (…..) (…..) (…..)
Artış Oranı Haziran (%) (…..) (…..) (…..) (…..)
Artış Oranı Ekim (%) (…..) (…..) (…..) (…..)
(81) Yukarıdaki tablodan görüleceği üzere, HİCRİ ERCİLİ’nin alüminyum sülfat genel
ortalama maliyet düzeyi, ASKİ’nin bir önceki alüminyum sülfat ihalesinin yapıldığı Nisan
2017 tarihinden bir sonraki ihale için muhtemel teklif tarihi olan Haziran 2018’e %(…..)
oranında; ihale tarihi olan Ekim 2018’e ise yaklaşık %(…..) oranında artmıştır. Bu
oranlar AKKİM içinse sırasıyla yaklaşık %(…..) ve %(…..)’tir. HİCRİ ERCİLİ’nin
20-50/693-304
28/46
alüminyum sülfat genel fiyat ortalamasının Nisan 2017’den Haziran 2018’e %(…..),
Ekim 2018’e ise yaklaşık %(…..) oranında arttığı anlaşılmaktadır. Bu oranlar hem
Haziran, hem de Ekim 2018’de ortalama maliyetlerinden daha düşük satış fiyatı
uygulayan AKKİM için sırasıyla yaklaşık %(…..) ve %(…..)’tür. Karşılaştırılan dönemler
itibarıyla iki firmanın da alüminyum sülfat genel ortalama maliyet ve fiyat artış
oranlarının, 2018 Ankara Belediyesi ihalesinde oluşan fiyattaki %228 oranındaki artışın
çok gerisinde kaldığı anlaşılmaktadır. Ayrıca Haziran 2018’de ortalama (…..) TL/Ton,
Ekim 2018’de (…..) TL/ton olan HİCRİ ERCİLİ’nin ortalama alüminyum sülfat satış
fiyatının da Ankara Belediyesine verdiği (…..) TL/Ton fiyattan oldukça düşüktür.
Haziran ve Ekim 2018 tarihlerinde hem maliyetlerine göre hem de HİCRİ ERCİLİ’ye
göre daha düşük satış fiyatı uygulayan AKKİM’in verdiği (…..) TL’lik teklif ise ilgili
dönemlerde uygulanan ortalama fiyattan çok daha yüksektir.
(82) Ayrıca Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin 10.10.2018 tarihli ve 2018/433045 sayılı
ihalesi öncesinde, alüminyum sülfat alımı için söz konusu belediye tarafından yaklaşık
maliyetin belirlenmesi sürecinde teşebbüslerin ilettiği teklifler incelendiğinde, HİCRİ
ERCİLİ’nin (…..) TL/ton, AKKİM’in (…..) TL/ton ve SULFERT KİMYA’nın (…..) TL/ton
teklif verdiği; 10.10.2018 tarihli ve 2018/433045 ihaleye ise AKKİM ve HİCRİ ERCİLİ
olmak üzere sadece iki firmanın katıldığı, düzenlenen ihalede AKKİM’in (…..) TL/ton
fiyat teklif ettiği, HİCRİ ERCİLİ’nin ise 1325 TL/ton fiyat teklif ederek ihaleyi kazandığı
tespit edilmiştir. Bu çerçevede, Ankara Belediyesine daha önce verilen tekliflere ve
2018 yılında diğer belediyelere sunulan tekliflere, firmaların genel fiyatlarına göre
oldukça yüksek kalan bu rakamların maliyetlerdeki veya dolar kurundaki artışla
açıklanamayacağı, dolayısıyla alüminyum sülfat ürünü bakımından soruşturma tarafı
teşebbüslerden AKKİM ve HİCRİ ERCİLİ’nin 10.10.2018 tarihli ve 2018/433045 sayılı
Ankara Belediyesi ihalesinde danışıklı hareket ederek 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ihlal ettikleri kanaatine varılmıştır.
I.4.2. Demir III Klorür Ürünü Bakımından Yapılan Değerlendirmeler
(83) Demir III klorür ürününe ilişkin iktisadi delil niteliğinde olabilecek tablo ve grafikler
yukarıda “Demir III Klorür Ürününe İlişkin Tablo ve Grafikler” bölümünde sunulmuş ve
anılan grafiklerle işbu soruşturmaya konu teşebbüslerin incelemeye konu dönemdeki
fiyat ve maliyet hareketleri ortaya koyulmuştur.
(84) Bu çerçevede iddiaya konu yüksek fiyat artışlarının 4054 sayılı Kanun kapsamında bir
ihlale yol açıp açmadığının tespiti için teşebbüslerin bu fiyat hareketlerinde bir paralellik
olup olmadığı incelenmiş ve yukarıda yer verilen Grafik 8-15’te, soruşturmaya konu
teşebbüslerin demir III klorür ürünü bakımından ortak bir hareketlerinin olmadığı,
iddiaya konu yüksek fiyat artışlarının tek başına diğer teşebbüslerden bağımsız olarak
belirli teşebbüslerce uygulanmasının 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir
risk teşkil etmeyeceği, keza ihalelere yönelik iddialar bağlamında da anılan yüksek fiyat
savlarının maliyet artışlarıyla açıklanabildiği değerlendirilmektedir.
(85) Bununla birlikte Grafik 8’de demir III klorür ürününe ilişkin ortalama satış fiyatlarına
bakıldığında, AKKİM ve KORUMA KLOR’un fiyatlarında Kasım 2017 ve Aralık 2018
arası dönemde bir paralellik olabileceği izlenimi edinilmektedir. Söz konusu dönemin
daha detaylı incelenebilmesi adına her iki teşebbüsün bahse konu dönemdeki ortalama
satış fiyatları ve fiyat artış oranları aşağıda tablolaştırılmıştır.




20-50/693-304
29/46
Tablo 10: AKKİM ve KORUMA KLOR Kasım 2017-Aralık 2018 Ağırlıklı Ortalama Birim Satış
Fiyatlarındaki Değişimin Karşılaştırılması
Dönem
AKKİM KORUMA KLOR
Ortalama Satış
Fiyatı (TL/ton)
Değişim Oranı
(%)
Ortalama Satış Fiyatı
(TL/ton)
Değişim Oranı (%)
2017
Kasım (…..) (…..)
Aralık (…..) (…..) (…..) (…..)
2018
Ocak (…..) (…..) (…..) (…..)
Şubat (…..) (…..) (…..) (…..)
Mart (…..) (…..) (…..) (…..)
Nisan (…..) (…..) (…..) (…..)
Mayıs (…..) (…..) (…..) (…..)
Haziran (…..) (…..) (…..) (…..)
Tablo 10’un Devamı
Dönem
AKKİM KORUMA KLOR
Ortalama Satış
Fiyatı (TL/ton)
Değişim Oranı
(%)
Ortalama Satış Fiyatı
(TL/ton)
Değişim Oranı (%)
Temmuz (…..) (…..) (…..) (…..)
Ağustos (…..) (…..) (…..) (…..)
Eylül (…..) (…..) (…..) (…..)
Ekim (…..) (…..) (…..) (…..)
Kasım (…..) (…..) (…..) (…..)
Aralık (…..) (…..) (…..) (…..)
(86) Tablo 9’dan da görüleceği üzere AKKİM ve KORUMA KLOR’un ortalama satış fiyatları
ve fiyatlarındaki değişimler dönemsel olarak farklılık göstermektedir. Her iki teşebbüsün
de fiyat hareket yönlerinin aylık olarak farklı olması hususu, fiyat belirleme davranışı
bakımından teşebbüsler arasında bir uyum olmadığı değerlendirmesini
güçlendirmektedir.
(87) Öte yandan belediyelerce 2016- 2018 döneminde demir III klorür alım bilgilerinin yer
aldığı Tablo 5 incelendiğinde; öncelikle soruşturma tarafları AYKİMSAN, IRMAK
KİMYA, KORUMA KLOR ve AKKİM’in fiyatlarındaki yüksek seviyede gerçekleşen
artışların, farklı belediyelerce ve farklı miktarlardaki alımlar için söz konusu olduğu
görülmektedir. Bunun yanı sıra teşebbüslerce belediyelere sunulan yüksek fiyat
artışları 2017- 2018 dönemine ilişkin olarak tespit edilmiştir.
Tablo 11: Teşebbüslerin 2015-2018 Dönemi Demir III Klorür Ürünü Yıllık Ortalama Satış Fiyat ve
Maliyetleri26 (TL/Ton)

AKKİM KORUMA
KLOR
AYKİMSAN IRMAK KİMYA MAY ASİT

Ort.
Satış
Fiyatı
Ort.
Maliyet
Ort.
Satış
Fiyatı
Ort.
Maliyet
Ort.
Satış
Fiyatı
Ort.
Maliyet
Ort.
Satış
Fiyatı
Ort.
Maliyet
Ort.
Satış
Fiyatı
Ort.
Maliyet
2015 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2016 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2017 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
2018 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

26 Yıllık ortalama satış fiyatı ve maliyet bilgileri toplulaştırılırken teşebbüslerin ilgili yıllarda sadece
faaliyette bulundukları aylar hesaplamaya dâhil edilmiştir.
20-50/693-304
30/46
(88) Bunun yanı sıra demir III klorür ürününün maliyet kalemlerinin ayrıştırılması ve fiyat
artışlarının yaşandığı dönemlerde maliyet kalemleri özelindeki değişimlere yönelik
ayrıntılı bir inceleme yapılmıştır.
(89) Demir III klorür ürününün ana hammaddesi demir ürünüdür. Demir III klorür, hidrojen
ve klordan oluşan hidroklorik asite (HCL) hurda demirin eklenmesi ile üretilmektedir.
Hurda demir fiyatları ise uluslararası demir fiyatları, kur ve piyasadaki arz ve talebe
göre değişkenlik gösterebilmektedir. Bir diğer temel maliyet kalemi ise demir ll klorür
olup taşıma maliyetleri dışında herhangi bir maliyeti bulunmamaktadır.
(90) Bu doğrultuda 2017- 2018 yılları arasında hurda demir fiyatlarının ABD Doları cinsinden
gösterildiği aşağıdaki grafiğe bakıldığında Kasım 2017 itibarıyla hurda demir fiyatlarının
artmaya başladığı, 2018 yılının ilerleyen dönemlerinde ise 375 ABD Doları’na kadar
çıktığı görülmektedir. Dolayısıyla 2018 yılında demir III klorür ürününün temel
hammaddesi olan ve maliyetlerde önemli bir kısmı oluşturan demir fiyatları 2017 yılına
göre kayda değer ölçüde yükseldiği anlaşılmaktadır.
Grafik 23: 2017- 2018 Dönemi Hurda Demir Fiyat Eğilimi (ABD Doları)27

(91) Demir lll klorür ürününün bir diğer hammaddesi olan klor gazı üretiminde girdi olarak
kullanılan tuz ve su, elektrolizörler vasıtasıyla moleküllerine ayrıştırılmakta ve bu
sürecin sonunda çıktı olarak klor gazı, kostik (sodyum hidroksit) ve hidrojen elde
edilmektedir. Klor gazı üretildikten sonra kullanıma hazır hale getirilmesi için kurutma
sisteminden geçirilmektedir. Bu sayede klor gazı, kuru klor haline dönüştürülmektedir.
(92) Kuru klor ürünü ise demir III klorür ve mayi klor olmak üzere iki farklı ürünün üretim
sürecinde kullanılmaktadır. Klor üretimi neticesinde üretilen klor miktarından daha
yüksek miktarda kostik meydana gelmektedir. Üreticilerin piyasa koşullarına göre bu
maddelerden birine öncelik vermesi halinde diğer maddede arz fazlası oluşabilmekte,
dolayısıyla teşebbüslerin alım maliyetleri düşmektedir. Kostik fiyatlarının artması ise
üreticileri bu ürüne yönlendirmekte, dolayısıyla üreticiler diğer ürünlerden yaşayacakları
kazanç kaybını kostik satışından telafi edebilme imkânı bulabilmektedirler. 2017- 2018
yılı kostik fiyatlarının gösterildiği aşağıdaki Grafik 24 incelendiğinde, Eylül 2017
itibarıyla kostik fiyatlarının artmaya başladığı ve bu durumun Eylül 2018’e kadar devam
ettiği görülebilecektir. Bu durumda yukarıda açıklanan üretim süreci sonucunda
meydana gelen demir III klorürün hammaddelerinden birisi olan klorda ortaya çıkan arz
fazlası, demir III klorür ürününe maliyet avantajı olarak yansımakta olup, böylelikle

27
d=01.01.2019, Erişim tarihi 26.02.2020
20-50/693-304
31/46
teşebbüslerin demir III klorür ürününün satış fiyatlarını azaltıp kostik satışına
yönelmeleri makul karşılanabilmektedir. Bu doğrultuda hem hurda demir hem de kostik
fiyatları yukarıda yer verilen Tablo 10 ile birlikte ele alındığında, 2017 yılında demir III
klorür fiyatlarının düşmesinin sebebinin kostik fiyatlarının artması sonrasında
teşebbüslerin kostik ürününe yönelmesi ve üretim sürecinde meydana gelen klordaki
arz fazlasından kaynaklanan maliyet avantajının demir III klorür fiyatlarına yansıması
olduğu; 2018 yılında demir III klorür fiyatlarının yükselmesinin sebebinin ise öncelikle
hurda demir fiyatları başta olmak üzere maliyet kalemlerinde meydana gelen artış
olduğu değerlendirilmektedir.
Grafik 24: Kostik Soda Ürününün 2017- 2018 Dönemi Fiyat Eğilimi28

(93) Yukarıda demir III klorür ürününe ilişkin yapılan değerlendirmeler neticesinde;
incelenen dönemde soruşturmaya konu teşebbüslerin uyguladığı fiyatların paralel
olmaması, fiyat artış oranlarının ve/veya zamanlarının örtüşmemesi, fiyat artışlarının
büyük ölçüde maliyetlerle ve pazardaki başkaca değişkenlerle açıklanabiliyor olması
hususları birlikte ele alındığında; 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir
ihlalden bahsedilmesi için gereken herhangi bir bilgi, belge ya da bulgunun mevcut
olmadığı, bu çerçevede demir III klorür ürünü bakımından soruşturma tarafı
teşebbüslerin anılan Kanun’un 4. maddesini ihlal etmedikleri sonucuna varılmıştır.
I.4.3. Mayi/Gaz Klor Ürünü Bakımından Yapılan Değerlendirmeler
(94) Mayi klor ürünü son kullanıcı olan belediyelere doğrudan satılarak sahalarına teslim
edilmektedir. Bunun sebebi ürünün niteliği gereği çok tehlikeli ve zehirleyici bir gaz
olması ve dolayısıyla ürünün sahip olduğu risk ve tehlikeden dolayı özel biçimde
taşınması gerektiği şeklinde ifade edilmiştir.
(95) Mayi klor ürününe ilişkin iktisadi delil niteliğinde olabilecek tablo ve grafikler yukarıda
“Mayi Klor Ürününe İlişkin Tablo ve Grafikler” bölümünde sunulmuş ve anılan grafiklerle
işbu soruşturmaya konu teşebbüslerin incelemeye konu dönemdeki fiyat ve maliyet
hareketleri ortaya koyulmuştur.
(96) Bu çerçevede iddialara konu yüksek fiyat artışlarının 4054 sayılı Kanun kapsamında bir
ihlale yol açıp açmadığının tespiti için öncelikle teşebbüslerin bu fiyat hareketlerinde bir
paralellik olup olmadığı incelenmiştir. Mayi klorun aylık ortalama satış fiyatlarının yer
aldığı Grafik 16 ve teşebbüslerin belediyeler bazında ortalama satış fiyatlarının yer
aldığı Grafik 17 birlikte incelendiğinde, fiyat artışlarının gerçekleştiği dönemler olan
2017 ve 2018 dönemleri bakımından teşebbüslerin fiyatları arasında bir paralellik

28
prices-return-to-pre-hurricane-harvey-level/, Erişim tarihi 26.02.2020
20-50/693-304
32/46
olmadığı görülmektedir. Bununla birlikte aynı grafiklerden Mart 2017’den Mayıs 2018’e
kadar mayi klor fiyatlarında düşüş olduğu gözlemlenmektedir. Mayıs 2018’den itibaren
ise fiyatların artış trendine girdiği anlaşılmaktadır. Söz konusu dönemsel fiyat düşüşü
ile takip eden fiyat artışlarının nedenlerinin ortaya konulması bu aşamada teşebbüs
davranışlarının açıklığa kavuşturulması bakımından önem arz etmektedir.
(97) Bu doğrultuda mayi klor ürününün üretiminde kullanılan girdileri ve bu ürünün maliyetini
oluşturan kalemler incelenmiştir. Mayi klor, esasen kuru klorun sıvılaştırılması ile elde
edilmekte; kuru klor ise klor gazının belli işlemlerden geçmesi sonucu elde edilmektedir.
Kuru klorun elde edilmesi için gerekli olan temel kalemler elektrik ve tuzdur. Dolayısıyla
mayi klor ürününün ana maliyet kalemleri de elektrik, yıkanmış tuz, tamir ve bakım
maliyetleri ile nakliye kalemlerinden oluşmaktadır. Klor gazı üretiminde girdi olarak
kullanılan tuz, su ve elektrolizörler vasıtasıyla moleküllerine ayrıştırılmakta ve bu
sürecin sonunda çıktı olarak klor gazı, kostik (sodyum hidroksit) ve hidrojen elde
edilmektedir. Klor gazı üretildikten sonra kullanıma hazır hale getirilmesi için kurutma
sisteminden geçirilmektedir. Bu sayede klor gazı, kuru klor haline dönüştürülmektedir.
Kuru klor ürünü ise hem demir III klorür hem de mayi klorun üretim sürecinde
kullanılmaktadır.
(98) Görüldüğü üzere, kostik ve klor aynı üretim süreçlerinden geçmekte; klor üretimiyle
birlikte kostik29 de üretilmektedir. Diğer bir ifade ile mayi klor da kostik üretimi sırasında
ortaya çıkan klorün işlenmesi ile elde edilen bir ürün niteliğindedir. Üretici firmaların
piyasa koşullarına göre bir üründen diğerine öncelik vermesi mümkün olmakla birlikte,
fiyatı artan ürüne yoğunlaşması halinde diğer ürün bakımından arz fazlası meydana
gelebilmektedir. Teşebbüsler 2017 yılında kostik fiyatlarının küresel ölçekte artması
nedeniyle piyasada arzı kısıtlı olan kostik üretimlerini arttırmak şeklinde bir strateji
benimsediklerini; kostik üretmenin tek yolunun ise klor üretmek olduğunu dolayısıyla
stoklarda fazlalaşan mayi klor ürününü zararına satmayı göze aldıklarını ifade
etmektedirler. Bu doğrultuda kostik ürünü fiyatının 2017- 2018 yılları arasındaki seyrini
gösteren ve yukarıda yer verilen Grafik 24’e bakıldığında Eylül 2017 itibarıyla kostik
ürünü fiyatında yukarı yönlü ani bir sıçrayış olduğu ve fiyatların Eylül 2018’e kadar
yüksek seviyelerde seyrettiği görülmektedir. Söz konusu artış sonucu teşebbüsler ilgili
dönemde klor üretimini ve dolayısıyla kostik üretimlerini artırmış ve ihalelere mayi klor
ürünü bakımından düşük fiyatlar vermiş, bu durum da Grafik 16 ve 17’de açıkça
sunulmuştur. Kostik fiyatlarının 2018 yılı sonrasında dengeye gelmesi ile birlikte,
teşebbüslerin de yalnızca klor rezervlerinin kullanılması adına maliyetlerin altında satış
yapma stratejilerinin sona ermiş olduğu da teşebbüsler tarafından ifade edilmektedir.
Dolayısıyla, 2018 yılı başlarında başlayan fiyat artışlarının teşebbüslerin karlılığının
kostik ürününe yöneltilmesinden vazgeçilmesine yönelik stratejisi ile bağlantılı
olabileceği değerlendirilmektedir.
(99) Nitekim Grafik 18’den görüleceği üzere AKKİM’in Haziran 2017’den Mayıs 2018’e
kadar mayi klor ürününü maliyetlerin altında sattığı görülmektedir. Grafik 19, 20 ve 21’e
bakıldığında mayi klor ürünü satışı yapan diğer firmalar olan KORUMA KLOR,
AYKİMSAN ve IRMAK KİMYA’nın da aynı dönemlerde fiyatlarının düştüğü, kimi zaman
maliyet altı satış yaptıkları da görülmektedir.
(100) Öte yandan belediyelerin mayi klor alım bilgilerinin yer aldığı Tablo 6’ya bakıldığında
yüksek fiyat artışlarının AKKİM, IRMAK KİMYA, KORUMA KLOR ve AYKİMSAN

29 Demir III ve mayi klor ürünlerin maliyet altı satış yapıldığı dönemlerin değişiklik göstermesinin sebebi
ve yapılan değerlendirmelerin farklılaşması, klorün her iki ürün içinde kullanılma ağırlıklarının farklı
olması, ürünlere yönelik belediye ihalelerinin farklı zamanlarda gerçekleştirilmesinden
kaynaklanmaktadır.
20-50/693-304
33/46
tarafından farklı belediyelerce farklı miktarlarda olan alımlar için söz konusu olduğu
görülmektedir. Mayi klor ürünü bakımından yapılacak değerlendirmede üreticiler ve
yeniden satıcılar arasında bir ayrım yapılması gerekmektedir. Nitekim AKKİM ve
KORUMA KLOR üretici iken, IRMAK KİMYA ve AYKİMSAN yeniden satıcı
konumundadır. Zira yeniden satıcılar üreticilerin katlandıkları temel maliyetlere ek
olarak üretici fiyatlarındaki artışlardan da etkilenmeleri olasıdır.
(101) Grafik 21’den AYKİMSAN’ın Mart 2018 ve devamındaki dönemde fiyatlarının
maliyetlerden bağımsız bir şekilde yükseldiği anlaşılmaktadır. IRMAK KİMYA’nın da
benzer şekilde Mayıs 2018 ve Kasım 2018 arasındaki fiyat artışları ile maliyet artışları
arasındaki farkın fazla olduğu Grafik 20’den görülmektedir. IRMAK KİMYA yeniden
satıcı olarak, 2018 yılındaki artışın alış fiyatlarındaki artıştan kaynaklandığını ifade
etmektedir.
(102) Bununla birlikte, mayi klorün ana girdisi olan klor gazının üretiminde yüksek miktarda
elektrik kullanılmakta olduğundan elektriğin ilgili mayi klor fiyatlarının arttığı dönemdeki
fiyat artış oranlarının da değerlendirilmesi gerekmektedir. Nitekim fiyat artışlarının
yaşandığı Nisan 2018 ile Aralık 2018 yılları arasındaki elektrik fiyatları
karşılaştırıldığında yaklaşık %5330 oranında bir artış olduğu gözlemlenmektedir.
Teşebbüsler ayrıca 2018 yılında ABD Doları kurunun artış göstermesinin de etkisiyle
akaryakıta gelen zamlar sebebiyle nakliye maliyetlerinin de 2017 yılına kıyasen %20
oranında bir artış yaşandığı ifade etmektedir. Zira fiyat artışlarının yaşandığı Nisan
2018’de bir önceki yılın Nisan ayına göre motorin fiyatlarının yaklaşık %23 oranında
arttığı belirlenmiştir.31 Yukarıda ifade edildiği üzere kimyasallar ve kimyasal ürünlere
ilişkin üretici fiyat endeksinin (ÜFE) %66 oranında arttığı da tespit edilmiştir32. Bu
doğrultuda bahse konu fiyat artışları ile maliyetlerde yaşanan artışlar birlikte ele
alındığında, fiyat artışlarının büyük ölçüde maliyetlerde yaşanan artışlardan
kaynaklandığı sonucuna varılmıştır.
(103) Diğer yandan Mersin ili ihalesinde 2018 yılındaki fiyatların 2016 yılı ile
karşılaştırıldığında ciddi bir fiyat artışı olduğu gözlemlenmektedir. Bu durum ise AKKİM
tarafından, ihalenin sonradan kazanılması sebebiyle gerçekleştiği şeklinde
açıklanmaktadır. Mersin ili Belediyesinin 2018 yılı mayi klor ihalesi, ihaleyi kazanan
KORUMA KLOR’un daha sonrasında yasaklı duruma gelmiş olması nedeniyle,
kazanma motivasyonu düşük olduğu belirtilen AKKİM’e kalmıştır. İhale kazanma
motivasyonu olmadığından AKKİM’in ihaleye yüksek fiyat vermesi ve kazananın
yasaklı duruma gelmesi sebebiyle ihalenin kendisine kalması Mersin ilindeki yüksek
fiyatı açıklar niteliktedir. Ayrıca, teşebbüslerin kostik üretimine yönelik genel stratejisinin
ve maliyetlerin de artışları açıklayabilmesi nedeniyle, bu il bakımından teşebbüslerin bir
koordinasyon içerisinde olduğuna ilişkin değerlendirme yapmak mümkün
olmamaktadır.
(104) Ayrıca, mayi klor fiyatlarının ani yükseldiği dönemlerde teşebbüslerin birlikte hareket
edip etmediklerinin ortaya konması adına mayi klor ürününe ilişkin teşebbüslerin

30 10.04.2013 tarih ve 2012-5-48/SR sayılı soruşturma raporu paralelinde TEDAŞ'ın tarifelerinde yer
alan, Dağıtım Sistemi Kullanıcıları – Görevli Tedarik Şirketinden Enerji Alan Tüketiciler - Tek Terimli-
Sanayi - Orta Gerilim ve Aktif Enerji – Tek zamanlı bedelleri ölçüt olarak kabul edilmiştir. TEDAŞ’ın 2018
Nisan tarifesi 29,1012 kr/kWh, 2018 Ekim tarifesi 44,7585 kr/kWh esas alınmıştır.
31 Petrol Ofisi ve Opet’in web sitesi arşivinde, 01.04.2017 ve 12.04.2018 tarihlerindeki mayi klor ürünü
satışı gerçekleştiren dört teşebbüsten üçünün (AKKİM, KORUMA KLOR ve IRMAK KİMYA) ortak
konumu olabilecek Kocaeli ilinde gerçekleşen motorin fiyatları esas alınmıştır.
32
20-50/693-304
34/46
fiyatların arttığı dönemdeki ağırlıklı ortalama satış fiyatları ve aylık değişim oranları
aşağıdaki tabloda karşılaştırılmıştır.
Tablo 11: AKKİM, KORUMA KLOR, AYKİMSAN ve IRMAK KİMYA’nın Nisan 2018- Aralık 2018 Mayi Klor
Ağırlıklı Ortalama Birim Satış Fiyatlarındaki Değişimin Karşılaştırılması
Dönem
AKKİM KORUMA KLOR AYKİMSAN IRMAK KİMYA
Ortalama
Satış
Fiyatı
(TL/ton)
Değişim
Oranı
(%)
Ortalama
Satış Fiyatı
(TL/ton)
Değişim
Oranı (%)
Ortalama
Satış
Fiyatı
(TL/ton)
Değişim
Oranı (%)
Ortalama
Satış
Fiyatı
(TL/ton)
Değişim
Oranı (%)
2018
Nisan (…..) (…..) (…..) (…..)
Mayıs (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Haziran (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Temmuz (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ağustos (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Eylül (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Ekim (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kasım (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Aralık (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(105) Tablo 11’den de görüleceği üzere AKKİM, KORUMA KLOR, AYKİMSAN ve IRMAK
KİMYA’nın fiyatlarındaki değişimler dönemsel olarak farklılık göstermekle birlikte,
değişim oranları arasında da bir uyuşma bulunmamaktadır. Teşebbüslerin fiyat hareket
yönlerinin aylık olarak farklı olması hususu fiyat belirleme davranışı bakımından
teşebbüsler arasında bir uyum olmadığı değerlendirmesini güçlendirmektedir.
Dolayısıyla, 2018 yılı boyunca teşebbüslerin fiyat değişimlerinde bir paralellik olmadığı
kanaatine varılmıştır.
(106) Yukarıda mayi klor ürününe ilişkin yapılan değerlendirmeler neticesinde, incelemeye
konu dönemde soruşturmaya konu teşebbüslerin uyguladığı fiyatların paralel
olmaması, fiyat artış oranlarının ve/veya zamanlarının örtüşmemesi, fiyat artışlarının
büyük ölçüde maliyetlerle ve pazardaki başkaca değişkenlerle açıklanabiliyor olması
hususları birlikte ele alındığında; 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir
ihlalden bahsedilmesi için gereken herhangi bir bilgi, belge ya da bulgunun mevcut
olmadığı, bu çerçevede mayi klor ürünü bakımından soruşturma tarafı teşebbüslerin
anılan Kanun’un 4. maddesini ihlal etmedikleri sonucuna varılmıştır.
I.5. Yapılan Savunmalar ve Değerlendirmeleri
I.5.1. AKKİM Tarafından Yapılan Savunmalar
(107) Yapılan savunmalarda özetle aşağıdaki hususlar ifade edilmiştir:
Usule Yönelik Savunmalar
 Önaraştırma raporunun Kurulun soruşturma açılması kararına esas teşkil eden ilk
kaynak niteliğinde olduğu, Kurulun nihai kararına etki edebilecek belgelerden birisi
olduğu, bu nedenle önaraştırma raporunun silahların eşitliği ilkesi kapsamında
teşebbüsler için büyük öneme sahip olduğu; önaraştırma raporunun soruşturma
bildirimi ile birlikte AKKİM’e gönderilmemesi sebebiyle silahların eşitliği ilkesinden
doğan haklarının dolayısıyla savunma haklarının kısıtlandığı, ayrıca bu durumun
4054 sayılı Kanun’un 44/2 maddesine aykırılık teşkil ettiği.
Esasa Yönelik Savunmalar
20-50/693-304
35/46
a. AKKİM'in Rekabeti Kısıtlayıcı Bir İletişime Taraf Olduğunu Gösteren Herhangi
Bir Delil Bulunmadığı
 AKKİM'in soruşturmaya taraf olan teşebbüslerden hiçbiri ile rekabeti kısıtlayıcı
herhangi bir iletişiminin bulunmadığı, soruşturma bildiriminde Bulgu-1 ve Bulgu-
2’de yer alan ifadelere ilişkin olarak, her ikisinin de AKKİM tarafından soruşturma
konusu ürünlerin fiyatlandırılması aşamasında esasen üretim maliyetlerinin göz
önünde bulundurulduğunu gösterdiği,
 Bulgu-1'de yer alan iletişimin gerçekleştiği dönemde AKKİM'in alüminyum sülfat
üretim maliyetlerinin önemli ölçüde artış göstermesi sebebiyle takip eden
dönemdeki olası maliyet artışlarından olumsuz etkilenmemek adına AKKİM
tarafından, TL bazında sabit fiyat teklifi talep edilen ihalelere yüksek teklif verilmesi
yoluna gidildiği, bunun sebebinin ise ilgili dönemde, TL'nin gelecek dönemde ABD
Doları karşısında daha fazla değer kaybedebileceği yönündeki tahminlerin ağır
basmasının olduğu, TL'nin değer kaybı yaşadığı dönemlerde, tüm girdileri ithalata
bağlı olan ürünlere yönelik olarak TL bazında uzun dönemli sabit fiyat garantisi
verilmesinin riskli olduğu dikkate alındığında, AKKİM'in bu tutumunun rasyonel
olduğu,
 AKKİM'in alüminyum sülfat ürününün en önemli hammaddesi niteliğinde olan
sülfürik asidin üretimini gerçekleştirmediği ve bu ürünü üçüncü taraflardan tedarik
ettiği, Türkiye'de sülfürik asit ürününün ana tedarikçisinin ise aynı zamanda alt
pazar niteliğindeki alüminyum sülfat pazarında AKKİM'in rakibi olan HİCRİ ERCİLİ
olduğu, esasen sülfürik asit ürününü HİCRİ ERCİLİ'den temin etmek durumunda
olmanın AKKİM'i alüminyum sülfat pazarında önemli bir rekabetçi dezavantaja
soktuğu, AKKİM’in bu dezavantajlı durumdan kurtulabilmek adına sürekli olarak
alternatif sülfürik asit tedarik kaynaklarını incelediği,
 Bulgu-1'de yer alan iletişimin AKKİM'in fiyatlama kararlarında, ihale dönemi
boyunca hammadde fiyatlarında meydana gelebilecek değişiklikler ve
hammaddenin büyük bir bölümünün ABD Doları’na endeksli olarak tedarik ediliyor
olması sebebiyle TL'nin dolar karşısındaki değeri hususlarının, AKKİM tarafından
zarar etmemek amacıyla verilen tekliflerde göz önünde bulundurulduğunu
gösterdiği,
 HİCRİ ERCİLİ’nin AKKİM'in en önemli sülfürik asit tedarikçisi olduğu ve iki teşebbüs
arasında bu durumdan kaynaklanan bir ticari ilişkinin bulunduğu, bu nedenle
AKKİM ile HİCRİ ERCİLİ'nin çeşitli zamanlarda sülfürik asit alımına yönelik
toplantılar yapmasının kaçınılmaz olduğu, nitekim bahsi geçen toplantılara AKKİM
tedarik zinciri müdürünün katılmış olmasının, bu toplantıların sülfürik asit alımına
ilişkin olduğunun ispatı niteliğinde olduğu, ayrıca söz konusu toplantı tarihlerinin
hemen akabinde AKKİM’in, HİCRİ ERCİLİ'nin de aralarında bulunduğu çeşitli
teşebbüslerden sülfürik asit alımı gerçekleştirdiği,
 HİCRİ ERCİLİ ile 2015 ve 2016 yıllarında gerçekleştirilen görüşmelerin Ağustos-
Ekim 2018 tarihindeki fiyat artışları ile bağdaştırılamayacağı, yine 05.12.2018
tarihinde gerçekleştirilen görüşmenin de fiyat artış döneminin üç ay sonrasına
tekabül etmesinden dolayı bu toplantının da fiyat artışları ile ilgili olduğu şeklinde
bir değerlendirmenin yapılamayacağı, söz konusu toplantıların AKKİM'in HİCRİ
ERCİLİ ile rekabete aykırı bir uzlaşma içinde olduğuna ilişkin bir iddiaya dayanak
teşkil etmeyeceği,
20-50/693-304
36/46
 Rakipler arasında rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşma veya uyumlu eylemin varlığından
söz edilebilmesi için; rekabeti engelleme, bozma yahut kısıtlama amacı taşıyan bir
iletişimin olması ve bu iletişimin açık ve tutarlı delillerle ortaya konulması gerektiği,
bu çerçevede AKKİM'in rakipleri ile uzlaştığı yönünde bir iddianın ileri
sürülemeyeceği, ilaveten AKKİM'in piyasa davranışlarının rasyonel ekonomik
gerekçelere dayandığı, dolayısıyla piyasa davranışları üzerinden bir analiz
yapıldığında dahi, AKKİM'in rekabeti kısıtlayıcı anlaşmaya taraf olduğuna dair bir
emarenin bulunmadığı.
b. Soruşturma Konusu Ürünlere ve Bunların Fiyatlanmasına Yönelik
Açıklamalar
 Soruşturma konusu ürünlerin belediyelere satışının (i) ihale ile satış veya (ii)
doğrudan satış olmak üzere iki farklı yöntemle gerçekleştirildiği, ihale ile satışlarda
TL üzerinden uzun dönemli sabit fiyat garantili teklifler sunulduğu, dolayısıyla ilgili
ürünlerin hammaddelerinin büyük bir çoğunluğunun ithalat yoluyla temin eden
AKKİM’in, özellikle TL'nin değer kaybetmesi halinde meydana gelebilecek
zararların önüne geçebilmek adına ihalelere teklif sunarken geleceğe dönük kur
oranlarına ilişkin bir öngörüde bulunmak zorunda olduğu, ilaveten sabit fiyat
garantili ihalelerde kur riski kadar hammadde maliyetlerinde meydana gelebilecek
artış risklerinin de önem arz ettiği,
Alüminyum Sülfat
 Alüminyum sülfat ürünü bakımından AKKİM'in fiyatlama politikasının
şekillenmesinde rol oynayan ana parametrenin, temel hammadde niteliğindeki
alüminyum hidroksit ve sülfürik asit maliyetleri olduğu, AKKİM tarafından
üretilemeyen bu hammaddelerin her ikisinin de yurt dışından ithal edildiği,
dolayısıyla bu ürünlerin fiyatlarının Dolar’a endeksli olduğu ve döviz kurlarındaki
hareketlerin alüminyum sülfat ürününün üretim maliyetini doğrudan etkilediği,
 TL’nin 2018 yılından itibaren sürekli olarak değer kaybettiği ve 2018 yılının Ağustos
ayında ABD Doları kurunun çok kısa bir sürede aşırı derecede arttığı, 2018 yılında
kurda gerçekleşen değişimlerin ilgili dönemde alüminyum sülfat ürününün
maliyetlerinde ciddi oranda bir artışa neden olduğu ve AKKİM gibi temel girdileri
ithalata bağımlı olan ürünleri TL bazında satan teşebbüsleri zarara uğrattığı, öte
yandan AKKİM'in 2018 yılında alüminyum sülfat ürünü bakımından katlandığı
maliyet artışlarının aynı zamanda girdi fiyatlarındaki artışlardan da kaynaklandığı,
 Kur riskinin yüksek olduğu ve Dolar bazındaki girdi fiyatlarında artış yaşanan
dönemlerde, TL bazında sabit fiyat garantisi verilmek suretiyle teklif verilen
ihalelerin AKKİM için son derece riskli bir hal aldığı, AKKİM’in bu ihalelere teklif
verirken yukarıda değinilen riskleri doğru biçimde yönetemediği takdirde büyük
zarara uğrayabildiği,
 Teşebbüslerin zaman zaman kritik ihaleleri kazanabilmek adına zararına teklif
vermelerinin söz konusu olabildiği, AKKİM’in 2017 yılında gerçekleştirilen İSKİ
ihalesinde alüminyum sülfat ürünü bakımından önemli bir zarara uğradığı;
AKKİM'in aylık bazdaki ortalama satış fiyatları incelendiğinde, özellikle 2018 yılının
Mayıs ayından itibaren AKKİM'in birim maliyetlerinin sürekli artmasına rağmen
fiyatların aynı yönde artmadığı ve AKKİM'in sürekli zarar ettiği,
Demir III Klorür ve Mayi Klor
20-50/693-304
37/46
 Türkiye'deki kostik fiyatlarının da ithalat fiyatlarına bağlı olarak belirlendiği,
AKKİM'in özellikle 2017 ve 2018 yıllarındaki demir III klorür ve mayi klor fiyatlama
politikalarının, klor üretimi sırasında yan ürün olarak ortaya çıkan kostik fiyatlarının
değerlendirilmesi suretiyle belirlendiği,
 AKKİM’in özellikle 2017 yılı boyunca fiyatları artan ve 2018 yılının başlarında rekor
fiyat seviyelerine ulaşan kostik ürününü mümkün olduğunca fazla miktarda
piyasaya arz edebilmek adına, daha çok klor üretimi gerçekleştirme yönünde bir
strateji izlediği, kostik ürününün ancak klor ile birlikte üretilebilen bir ürün olduğu,
 Dolayısıyla bu stratejinin AKKİM'in kuru klor kullanılarak elde edilen demir III klorür
ve mayi klorür ürünlerini zararına ve hatta bedelsiz olarak satmayı göze aldığı
anlamına geldiği, esasen demir III klorür ve mayi klor ürünlerinin satışına ilişkin
2017 yılında gerçekleşen bazı ihalelerde olağandışı seviyelerde düşük fiyatların
oluşmuş olmasının tamamen bu durumdan kaynaklandığı,
 Eylül 2018'i takiben kostik fiyatlarında yaşanan düşüş ile birlikte AKKİM’in
stoklarında bulunan demir III klorür ve mayi klor ürünlerini, 2017 yılından farklı
olarak maliyetlerini karşılayacak ve kâr getirecek fiyatlardan satma yönünde bir
politika benimsediği,
 Dolayısıyla AKKİM'in 2017 yılındaki ihaleler kapsamında demir III klorür ve mayi
klor ürünlerinde zararına satışlar gerçekleştirmesinin, Eylül 2018'i takiben demir III
klorür ve mayi klor ürünlerindeki ihalelerde yeniden kâr etmeyi amaçlayan fiyatlar
benimsemeye başlamasının, herhangi bir uzlaşmanın değil pazar dinamiklerinin bir
sonucu olduğu,
 Ayrıca TL'nin Dolar karşısında yaşadığı değer kaybı, elektrik fiyatları ve nakliye
masraflarının artması, ihalelerin sabit fiyatla ve TL üzerinden gerçekleştirilecek
olmasının AKKİM tarafından uygulanan demir III klorür ve mayi klor fiyatlarının
yükselmesinde etkili olduğu,
 Ayrıca, AKKİM'in ilgili ürünlerin tamamından elde ettiği kâr incelendiğinde, ilgili
dönemde kostik ürününden elde edilen kâr ile mayi klor ve demir III klorür
ürünlerinden elde edilen düşük (kimi zaman negatif) kârlılığı karşılama yoluna
gittiğinin görüldüğü, bu hususun da AKKİM'in fiyatlamasının rakiplerle uzlaşma
halinde belirlendiğini değil, aksine teşebbüsün tek taraflı ve ticari rasyonel kararları
çerçevesinde oluşturulduğunu gösterdiği.
(108) Ayrıca teşebbüsün savunmasında demir III klorür ürününe ilişkin Ankara ve Manisa
ihaleleri; mavi klor ürününe ilişkin Ankara, İzmir, Eskişehir, Mersin, Balıkesir, Ordu
ihaleleri çerçevesinde yukarıda dile getirilen hususları da içeren il bazında ayrı ayrı
açıklamalar yapılmıştır.
I.5.2. Değerlendirme
(109) 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin ikinci fıkrası, soruşturma bildirimi çerçevesinde
önaraştırma raporunun soruşturma taraflarına gönderilmesini şart koşmamakta,
iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgi verilmiş olmasını gerektirmektedir. Ayrıca
2010/3 sayılı Dosyaya Giriş Hakkının Düzenlenmesine ve Ticari Sırların Korunmasına
İlişkin Tebliğ’in tanımlamalarıyla Kurum içi yazışma olan önaraştırma raporu yine Tebliğ
ile şekillenen Kurulumuz içtihadı çerçevesinde aklayıcı ya da suçlayıcı delil niteliğinde
kabul edilmemektedir.
(110) Bulgu 1 ve 2’nin, iktisadi analizler ile birlikte değerlendirilmesi sonucunda, Bulgu-1’deki
yazışmanın tarihi olan 04.07.2018’de başka bir belediyenin fiyatı belirlenirken,
20-50/693-304
38/46
AKKİM’in daha önceki bir tarihte ASKİ’ye yönelik olarak yüksek bir teklif oluşturduğunu
bizzat ifade ettiği; dolayısıyla, Ekim ayında gerçekleşen ASKİ ihalesi için fiyat teklifinin
04.07.2018 tarihinden önce oluşturulduğu, bu nedenle verilen teklifin “dolar kurunun
aşırı yükseldiği” gerekçesine ve aşırı yükseleceği beklentisine bağlanmasının makul
olmadığı değerlendirilmektedir. Ayrıca ASKİ’ye iki firma tarafından verilen tekliflerin ilgili
dönemdeki maliyet artışlarıyla, döviz kuru artışlarıyla açıklanamadığı, diğer
belediyelerin 2017 yılı ile 2018 yılı alım fiyatları karşılaştırıldığında artışın, Ankara
Belediyesinin alım fiyatlarındaki artışın çok gerisinde olduğunun görüldüğü, keza iki
firmaların incelen dönemdeki genel ortalama alüminyum sülfat artış oranlarının da
Ankara Belediyesine verilen tekliflerin artış oranından çok daha düşük olduğu
anlaşılmaktadır. Tüm bu hususlar birlikte dikkate alındığında, alüminyum sülfat ürününe
ilişkin olarak AKKİM'in HİCRİ ERCİLİ ile rekabete aykırı bir danışıklık içinde olmadığına
yönelik savunmalar kabul edilebilir bulunmamıştır.
(111) Bu çerçevede alüminyum sülfat ürünü bakımından soruşturma tarafı teşebbüslerden
AKKİM ve HİCRİ ERCİLİ’nin anılan ihalede danışıklı hareket ederek 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri kanaatine varılmıştır.
(112) Soruşturmaya konu olan diğer ürün ve ihaleler bakımından yapılan değerlendirmelere
yukarıda ayrıntılı bir şekilde yer verilmiş olup, diğer ürün ve ihaleler bakımından
herhangi bir ihlal tespiti yapılmamıştır.
I.5.3. KORUMA KLOR Tarafından Yapılan Savunmalar
(113) Yapılan savunmalarda özetle aşağıdaki hususlar ifade edilmiştir:
 2016 yılından itibaren regülasyon uyum çalışmalarının getirdiği ek maliyetlerin
oluştuğu, keza 2017 yılının ikinci yarısından itibaren ise, enerji maliyetindeki
öngörülemez artış ile, 2018 yılının Haziran ayından itibaren de döviz kuru ve
enflasyondaki hızlı artış nedeniyle, maliyet girdilerinin dönemsel olarak aniden
yükseldiği, dolayısıyla fiyat artışlarının yapılmasının ekonomik ve rasyonel
gerekçelerinin bulunduğu,
 Arzın yüksek olduğu 2017 yılında KORUMA KLOR’un ürün fiyatlarında düşüş
gerçekleştiği, 2017 yılında klor üretimini maksimumda tutmak için mayi klor ve
klorlu bileşik sınıfındaki demir III klorür ürününün fiyat seviyesinin düşük tutularak
piyasada arzı kısıtlı olan kostik üretimini artırmaya çalıştığı, klor ve demir III klorür
maliyetinin altındaki fiyatların kostik fiyatındaki kârlılıktan karşılandığı,
 Klor ürününün fiyatının kostik arzı ve fiyatı ile doğrudan bağlantısı olduğu, kostik
fiyatlarının yüksek seyrettiği 2017 yılında kostik üretimini artırmak amacıyla klorun
maliyetinin altında fiyatlandırıldığı, bu durumun ihale tekliflerine doğrudan
yansıdığı,
 2018 yılı içerisinde doğalgaz fiyatlarının, döviz kurundaki artışın da büyük etkisiyle
yükseldiği, bu durumun maliyetleri de etkilediği.
Mayi Klor Ürünü Özelinde Yapılan Savunma
 KORUMA KLOR’un kazanmış olduğu 2016-2017 tarihli tüm ihalelerde verdiği
teklifin, idare tarafından belirlenen yaklaşık maliyetin altında en avantajlı teklif
olduğu, dolayısıyla KORUMA KLOR’un maliyetin çok üzerinde bir fiyatlandırma
yaptığını iddia etmenin rasyonel olmadığı,
 2017 yılındaki fiyat gerilemesinin uluslararası piyasanın etkisinden ve 2017 yılında
kostik arzının daralmış olmasından kaynaklandığı,
20-50/693-304
39/46
 İhalelerin bir seferlik mal alım ihaleleri değil, ihale sonrasında en az 12 aylık süre
ile mal satımının üstlenildiği ihaleler olduğu, bu nedenle 12 aylık sürede
doğabilecek maliyet artışlarının da göz önüne alınarak bir fiyat çalışması yapıldığı,
Demir III Klorür Ürünü Özelinde Yapılan Savunmalar
 2018 yılında yapılan bazı ihalelerde demir III klorür ürününün fiyatının bir önceki
yıla göre arttığı belirtilse de söz konusu ihalelerde kazanan firmanın KORUMA
KLOR olmadığı,
 Özellikle 2018 yılında demir III klorürün maliyet kalemlerinden biri olan demir
fiyatının da ciddi şekilde arttığı, Eylül 2018 döneminde döviz kurlarında yaşanan
artışın etkisi ile demirde ciddi bir fiyat artışı yaşandığı,
 Demir III klorür için KORUMA KLOR’un kazanmış olduğu tüm ihalelerde, KORUMA
KLOR’un vermiş olduğu teklifin, idare tarafından belirlenen yaklaşık maliyetin
altında en avantajlı teklif olduğu, dolayısıyla KORUMA KLOR’un maliyetin üstünde
bir fiyat belirlediği iddiasının rasyonel olmadığı,
 İhalelere teklif sunulan tarihteki maliyetin sözleşmenin devam ettiği sürede döviz
kurlarındaki ve diğer maliyet kalemlerindeki artışa bağlı olarak artış gösterdiği,
yaşanan artışın ana sebebinin demir fiyatlarının döviz kuruna bağlı olarak artması
olduğu.
I.5.4. Değerlendirme
(114) Soruşturma konusu iddialara yönelik tespit ve değerlendirmelere yukarıda ayrıntılarıyla
yer verilmiş olup, bu değerlendirmeler çerçevesinde KORUMA KLOR tarafından 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilmediği sonucuna ulaşılmıştır.
I.5.6. IRMAK KİMYA Tarafından Yapılan Savunmalar
(115) Yapılan savunmalarda özetle aşağıdaki hususlar ifade edilmiştir:
 Sadece 2018 yılı ile 2017 yılı fiyatlarının karşılaştırılarak demir III klorür ve mayi
klor ürünleri için fiyat artışlarının ciddi artışlar olduğunu ileri sürmenin hatalı
olduğu,2017 yılında fiyatların 2016 yılına göre önemli miktarda düşmüş olduğu,
2018 yılı fiyatları 2016 yılı fiyatları ile karşılaştırıldığında ürünlerdeki fiyat artışlarının
gerçekte çok daha düşük ve makul düzeylerde kaldığının görüleceği,
 IRMAK KİMYA’nın 2017 yılında, (…..) TL/ton'dan aldığı demir III klorür ürününü
Adana B.Ş.B.'ye 300 TL/ton'dan satarken, (…..) TL/ton'dan aldığı mayi klorür
ürününü ise 390 TL/ton'dan sattığı; bu hesaplamada ürün maliyeti dışında diğer
maliyet kalemlerinin hiç birinin dikkate alınmadığı göz önünde bulundurulduğunda,
şirketin 2017 yılında neredeyse maliyet altı satış gerçekleştirdiğinin görüldüğü;
 2018 yılına gelindiğinde ise IRMAK KİMYA, (…..) TL/ton'dan aldığı demir III klorür
ürününü Adana B.Ş.B.'ye 625 TL/ton'dan satarken (…..) TL/ton'dan aldığı mayi
klorür ürününü ise 2,700 TL/ton'dan sattığı, dolayısıyla IRMAK KİMYA açısından
2018 yılındaki fiyat artışlarının en önemli nedeninin, alış maliyetlerindeki artışlar
olduğu, diğer bir nedenin ise 2017 yılındaki neredeyse maliyet altı satış yapma
stratejisinin terkedilerek 2018 yılında makul bir kâr elde etme stratejisinin izlenmesi
olduğu,
 2018 yılında Adana B.Ş.B.'nin gerçekleştirdiği 2018/41 kayıt numaralı ihalede
IRMAK KİMYA’nın yaklaşık maliyet bedelinin dörtte üçünden daha düşük bir
bedelle ihaleyi kazanmış olduğu;
20-50/693-304
40/46
I.5.7. Değerlendirme
(116) Soruşturma konusu iddialara yönelik tespit ve değerlendirmelere yukarıda ayrıntılarıyla
yer verilmiş olup, bu değerlendirmeler çerçevesinde IRMAK KİMYA tarafından 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilmediği sonucuna ulaşılmıştır.
I.5.8. AYKİMSAN Tarafından Yapılan Savunmalar
(117) Yapılan savunmalarda özetle aşağıdaki hususlar ifade edilmiştir:
 İhalelere verilen fiyatların yalnızca bir önceki yıl ile karşılaştırılmasının hatalı
olduğu; belediye ihalelerine ilişkin ilanların her yıl benzer tarihlerde yapılması
sonucunda fiyat değişimlerinin de aynı dönemlere denk gelebildiği, bazı yıllarda
oluşabilen üretim fazlası, sektörün döviz hassasiyetinin çok yüksek olması, üretici
firmaların girdi maliyetleri, belediyelerdeki siyasi belirsizlik ve tahsil kabiliyeti riskleri
gibi nedenlerin yanı sıra firmaların kendine özgü işletmesel kararlarının verilen
tekliflerde etkili olduğu,
 Fiyatların artış oranlarının benzerlik göstermediği, bununla birlikte döviz seyrine
bağlı olarak tüm firmalar açısından yukarı seyreden fiyatlamanın olduğu, ancak bu
durumun sonucu ortaya çıkan fiyat artışının tek başına uyumlu eylemin varlığı için
yeterli olmadığının emsal kararlarla ortaya konulduğu33,
 AYKİMSAN’ın teklif verirken sadece teklif verdiği dönem koşullarını değil, ortalama
bir yıl sonraki durumu da, bu süre boyunca aynı rakamlarla ürün sağlama
taahhüdüne girdiğinden dikkate aldığı,
 Demir III klorürün ana girdisinin demir olduğu, döviz üzerinden temin edilen
demirde 2018 başında çok ciddi bir artış olması sebebiyle AYKİMSAN’ın da
üreticiden alım fiyatlarının oldukça yükseldiği34,
 Yalnızca bir önceki yılın baz alınarak karşılaştırılma yapılmasının hatalı olduğu,
hammadde fiyatındaki genel artış ve ihalenin özel durumları göz önünde
tutulduğunda fiyatlarda olağan dışı bir artış olmadığının açıkça görüldüğü
 Demir III klorür ürününe yönelik İzmir ve Diyarbakır ihalelerinde, AYKİMSAN’ın
teklifi ile yaklaşık maliyet arasındaki büyük farkın dahi tek başına AYKİMSAN’ın
fiyatlarını aşırı biçimde artırmadığını ispatlar nitelikte olduğu,
 2018 yılı Diyarbakır ihalesinin, hammadde fiyatlarındaki genel artış, sözleşme
süresinin çok daha uzun bir dönemi kapsaması, belediyedeki özel durum sebebiyle
yönetimsel belirsizlik taşıması, döviz kurundaki gelecek dönem belirsizlik, taşıma
maliyetlerinin terör riski sebebiyle yüksekliği vb. hususlar göz önüne alınarak
yaklaşık maliyetin çok altında en avantajlı fiyat teklifi verilerek kazanıldığı,
dolayısıyla AYKİMSAN’ın uyumlu eylem davranışında bulunmadığının açık olduğu,
I.5.9. Değerlendirme
(118) Soruşturma konusu iddialara yönelik tespit ve değerlendirmelere yukarıda ayrıntılarıyla
yer verilmiş olup, bu değerlendirmeler çerçevesinde AYKİMSAN tarafından 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilmediği sonucuna ulaşılmıştır.
I.5.10. HİCRİ ERCİLİ Tarafından Yapılan Savunmalar
(119) Yapılan savunmalarda özetle aşağıdaki hususlar ifade edilmiştir:

33 Kurulun 01.11.2018 tarih ve 18-41/651-317 sayılı kararı.
34 Kurulun 01.11.2018 tarih ve 18-41/656-320 sayılı kararı.
20-50/693-304
41/46
 İddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgi paylaşılmadığından savunma
haklarının kısıtlandığı,
 AKKİM ile Feralco’nun 1 Temmuz 2013 tarihinde %50-50 hisseli olarak AKFERAL
isimli bir ortak girişim kurduğu, yeni kurulan bu ortak girişimin, HİCRİ ERCİLİ ile
2015 yılının başında iletişime geçtiği ve HİCRİ ERCİLİ’nin alüminyum sülfat üretim
işini almak istediklerini bildirdiği, bu süre zarfında HİCRİ ERCİLİ Genel Müdürü
İbrahim Barbaros ile AKKİM yönetimi arasında 3-4 toplantı yapıldığı, Kurumun
tespit ettiği 06.01.2015 ve 20.01.2015 tarihli toplantıların da bu toplantılardan ikisi
olduğu, söz konusu süreç içinde HİCRİ ERCİLİ’nin AKKİM tarafından yöneltilen bu
teklifi olumuz karşıladığı,
 Bu görüşmelerin nihayete ermesinden yaklaşık bir sene sonra, AKFERAL’in
(AKKİM) bu sefer kendi alüminyum sülfat işini HİCRİ ERCİLİ’ye satmak için tekrar
girişimde bulunduğu, 24.03.2016 tarihli toplantının gündeminin de HİCRİ
ERCİLİ’nin AKFERAL’in (AKKİM) alüminyum sülfat işini alıp almayacağı olduğu,
HİCRİ ERCİLİ’nin bir sene önce kendi alüminyum sülfat işini satmayı reddettiği gibi
AKFERAL’in (AKKİM) alüminyum sülfat işini de almayı kabul etmediği,
 AKKİM’in aynı zamanda HİCRİ ERCİLİ’nin müşterisi olduğu, HİCRİ ERCİLİ’den
dönem dönem sülfürik asit ve çeşitli kimyasalların nakliyesini talep ettiği, AKKİM ile
05.12.2018 tarihinde yapılan toplantının amacının da HİCRİ ERCİLİ’nin
müşterilerine sağladığı bu ürün ve hizmetlerin müzakere edilmesi olduğu, HİCRİ
ERCİLİ’yi temsilen Genel Müdür (…..) AKKİM yönetimi ile yaptığı toplantıda, o
dönem AKKİM’in ihtiyaç duyduğu sülfürik asit ve sülfürik asit taşımacılığı
ihtiyaçlarını müzakere ettiği; ayrıca AKKİM’in aynı dönemde ciddi miktarda
amonyak nakliyesi gerçekleştirmesi gerektiği, söz konusu toplantıda bu amonyak
nakliyesine ilişkin de ticari müzakereler yapıldığı, HİCRİ ERCİLİ tarafından
05.12.2018 tarihli toplantı sonrasında AKKİM’e verilen sülfürik asit ve amonyak
nakliye hizmetlerine ilişkin faturaların sunulduğu,
 HİCRİ ERCİLİ’nin Türkiye’nin önde gelen kimyasal nakliyecilerinden birisi olduğu;
bu nedenle AKKİM gibi kimyasal madde üreticileri ile sürekli devam eden bir
müşteri ilişkisi bulunduğu, dolayısıyla AKKİM’in, HİCRİ ERCİLİ ile çalışmak
istemesinin doğal olduğu, sadece AKKİM değil, soruşturmaya konu diğer
teşebbüslere de dönem dönem benzer hizmetleri HİCRİ ERCİLİ’nin verdiği,
 HİCRİ ERCİLİ’nin soruşturma heyetinin iddia ettiği gibi rakipleriyle, alüminyum
sülfat fiyatlarının artırılması için bir görüşme yapmış olduğu bir an için varsayılsa
dahi söz konusu görüşmenin, fiyat artışının meydana geldiği Eylül- Ağustos 2018’in
hemen öncesinde gerçekleşmesinin gerekeceği, herhangi bir şirketin, 3,5 sene
öncesinden bir ürünün fiyatlarının belirlemesinin mümkün olmadığı,
 Bulgu-3’te yer alan Şirket Müdürü (…..)’in (…..) ile yaptığı yazışmanın sülfürik asit
fiyatlarına ilişkili olduğu, (…..)’nün HİCRİ ERCİLİ’nin sülfürik asit müşterileri
arasında yer aldığı, bu yazışmadaki hususun alüminyum sülfat ile
ilişkilendirilmesinin hukuken doğru olmadığı, yazışmadaki ifadelerin HİCRİ
ERCİLİ’nin sülfürik asit satışı yaptığı bir müşterisiyle yürüttüğü pazarlığa ilişkin
olduğunun ortada olduğu; rekabet hukuku açısından bir ihlali barındırmadığı,
 Tespit edilen fiyat artışlarının tamamen ekonomik gerekçelerle yapılmış olduğu, bu
gerekçelerin girdi maliyetlerinde yaşanan artışlar, hammadde arzında yaşanan
sıkıntılar ve ekonomik belirsizlik olarak temel üç başlık altında açıklanmasının
mümkün olduğu,
20-50/693-304
42/46
 Fiyat artışı yapıldığı iddia edilen dönemde girdi maliyetlerinin ciddi bir biçimde
arttığı, HİCRİ ERCİLİ’nin ASKİ’ye 2018 yılında yaptığı alüminyum sülfat satış
fiyatındaki artışın %228 olarak tespit edilmiş olduğu ve bu sonuca aynı Belediyeye
2017 yılında yapılan satış fiyatı karşılaştırılarak ulaşıldığı, 2017 yılında adı anılan
Belediyeye yapılan satışın 11.04.2017 tarihinde gerçekleştirilen ihaledeki fiyat olup,
2018 yılında yapılan teslimin de 10.10.2018 tarihinde yapılan ihalede oluşan fiyat
olduğu,
 Alüminyum sülfat üretiminde kullanılan girdilerin sülfürik asit, alüminyum
hidroksitin, su, işçilik, elektrik olduğu, bunlardan sülfürik asit ve alüminyum
hidroksitin HİCRİ ERCİLİ tarafından doğrudan ithal edilerek sağlandığı, bu nedenle
bu hammaddelerin uluslararası piyasadaki fiyat dalgalanmalarının imal edilen
alüminyum sülfat üretim maliyetlerini değiştirdiği, ayrıca bu hammaddelerin ithal
edilip üretime sevk edilinceye kadar geçen sürede meydana gelen fiyat
değişikliklerin yarattığı finansal riskin de üretim maliyetlerini değiştirdiği, zira bu
hammaddelerin toplam üretim maliyetinin yaklaşık %75’ini temsil ettiği,
 Ankara Belediyesi’nin ihaleyi düzenlediği dönemler (2017 Nisan/ 2018 Ekim) esas
alındığında; alüminyum sülfatın temel hammaddelerinden sülfürik asitin maliyetinin
%199, alüminyum hidroksitin maliyetinin %50 oranında artış gösterdiği, diğer
önemli maliyet kalemlerinden olan elektrik fiyatlarının karşılaştırılan aynı dönemde
yaklaşık %72, işçilik maliyetlerinin %14 arttığı, yapılan maaş zamlarının SGK
primleri ve sair vergilerle birlikte ortalama %60 artış gösterdiği, ayrıca alüminyum
sülfatın nakliye maliyetlerine ilişkin olarak motorin fiyatlarındaki artış oranının
yaklaşık %37 olduğu, ABD Doları kurunun %64 arttığı,
 Öte yandan söz konusu kıyaslamaya esas alınan bedeller karşılaştırıldığında,
HİCRİ ERCİLİ’nin ASKİ’ye 10.10.2018 tarihine kadar yaptığı teslim bedellerinden
özellikle son aylarda ciddi zarar ettiği, zira bu hususun ASKİ’ye iletildiği ve ASKİ’nin
de ihale şartnamesinde belirtilen %20 ek kontenjan hakkını kullanmaktan
vazgeçtiği,
 10.10.2018 tarihindeki ihalede HİCRİ ERCİLİ’nin önceki ihale döneminin son
aylarında maruz kaldığı zararı ve ihalenin toplam 1,5 yıllık bir süreyi kapsamasını
da dikkate alarak riskleri kapsayacak şekilde bir fiyat teklif ettiği,
 Soruşturma bildiriminin konu aldığı dönemin, uluslararası piyasada hammadde arzı
bakımından ciddi sıkıntıların olduğu bir dönem olduğu, ilave olarak, iç pazarda
yaşanan birtakım gelişmeler neticesinde, iç pazardaki hammadde ihtiyacının artış
gösterdiği, Metanikel, ETİ Maden, AnaGold gibi firmaların 2018 yılında ciddi
miktarda sülfürik asit alımı yaparak iç pazarda sülfürik aside olan talebi ciddi
anlamda artırdığı, yaşanan arz sıkıntısı ile birleştiğinde bu talep patlamasının da
hammadde fiyatlarını yukarı çektiği ve piyasada hammaddeye erişimin
zorlaşmasını sağladığı,
 ASKİ’nin ihaleye çıktığı tarihin, ülkenin son yıllarda yaşadığı en büyük ekonomik
şoklardan birisinin yaşandığı döneme denk geldiği, bu dönemde döviz fiyatlarında
yaşanan dalgalanmanın beraberinde ciddi finansal belirsizlikleri getirdiği, söz
konusu ihale şartnamesi incelendiğinde, yapılan tekliflerin TL üzerinden ve 1,5 yıl
sabit olacak şekilde verildiğinin görülebileceği; HİCRİ ERCİLİ’nin her basiretli tacirin
yapacağı gibi oluşan bu finansal riski fiyatlarına yansıttığı, söz konusu dönemde
birçok ekonomistin ve kredi çalışması yapan bankaların yılsonu Dolar öngörülerinin
7,5- 8 TL arasında olduğu,
20-50/693-304
43/46
 Belediyelerin ödeme güç ve vadelerinin de tekliflerin belirlenmesinde dikkate
alındığı.
I.5.11. Değerlendirme
(120) HİCRİ ERCİLİ’ye 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde
yapılan soruşturma bildirimi ile iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgi verilmiştir.
(121) Bulgu-1 ve 2’nin, iktisadi analizler ile birlikte değerlendirilmesi sonucunda, Bulgu-1’deki
yazışmanın tarihi olan 04.07.2018’de başka bir belediyenin fiyatı belirlenirken,
AKKİM’in daha önceki bir tarihte ASKİ’ye yönelik olarak yüksek bir teklif oluşturduğunu
bizzat ifade ettiği; dolayısıyla, Ekim ayında gerçekleşen ASKİ ihalesi için fiyat teklifinin
04.07.2018 tarihinden önce oluşturulduğu, bu nedenle verilen teklifin “dolar kurunun
aşırı yükseldiği” gerekçesine ve aşırı yükseleceği beklentisine bağlanmasının makul
olmadığı değerlendirilmektedir. Ayrıca ASKİ’ye iki firma tarafından verilen tekliflerin ilgili
dönemdeki maliyet artışlarıyla, döviz kuru artışlarıyla açıklanamadığı, diğer
belediyelerin 2017 yılı ile 2018 yılı alım fiyatları karşılaştırıldığında artışın, Ankara
Belediyesinin alım fiyatlarındaki artışın çok gerisinde olduğunun görüldüğü, keza iki
firmaların incelenen dönemdeki genel ortalama alüminyum sülfat artış oranlarının da
Ankara Belediyesine verilen tekliflerin artış oranından çok daha düşük olduğu
anlaşılmaktadır. Tüm bu hususlar birlikte dikkate alındığında, alüminyum sülfat ürününe
ilişkin olarak AKKİM'in HİCRİ ERCİLİ ile rekabete aykırı bir danışıklık içinde olmadığına
yönelik savunmalar kabul edilebilir bulunmamıştır.
(122) Bu çerçevede alüminyum sülfat ürünü bakımından soruşturma tarafı teşebbüslerden
AKKİM ve HİCRİ ERCİLİ’nin anılan ihalede danışıklı hareket ederek 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri kanaatine varılmıştır.
(123) Soruşturmaya konu olan diğer ürün ve ihaleler bakımından yapılan değerlendirmelere
yukarıda ayrıntılı bir şekilde yer verilmiş olup, diğer ürün ve ihaleler bakımından
herhangi bir ihlal tespiti yapılmamıştır. Ayrıca Bulgu-3 herhangi bir rekabet ihlali
iddiasına dayanak yapılmamış, ilgili belgeye, alüminyum sülfatın en önemli
girdilerinden biri olan sülfürik asitin tedarikine ilişkin olarak yurt içi ve yurt dışı
piyasalarda yaşanan gelişmeleri konu alması yönüyle yer verilmiştir.
I.5.12. MAY ASİT Tarafından Yapılan Savunmalar
(124) Yapılan savunmalarda özetle aşağıdaki hususlar ifade edilmiştir:
 2017 yılında İzmir B.Ş.B’ye tedarik edilen alüminyum sülfatın tonunun 617 TL'den
satıldığı, artış oranının ihaleyi kazanan firmanın fiyatına göre değil MAY ASİT’in
2016 yılı teklif fiyatı olan 550 TL’ye göre değerlendirilmesi gerektiği, böylece ilgili
artış oranının %12,18 oranında gerçekleştiğinin görüleceği ve bu artış oranının da
enflasyon rakamlarına paralel olduğu,
 Ortalama aylık maliyetlerinin (…..) TL, ortalama satış fiyatlarının (…..) TL, ortalama
karlarının ise %(…..) olduğu, kar miktarlarının minimal olduğu, hammaddelerin
döviz cinsinden temin edilmesinden kaynaklı fiyatların da buna bağlı olarak artış
gösterdiği.
I.5.13. Değerlendirme
(125) Soruşturma konusu iddialara yönelik tespit ve değerlendirmelere yukarıda ayrıntılarıyla
yer verilmiş olup, bu değerlendirmeler çerçevesinde MAY ASİT tarafından 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilmediği sonucuna ulaşılmıştır.
20-50/693-304
44/46
I.5.14. SULFERT KİMYA Tarafından Yapılan Savunmalar
(126) Yapılan savunmalarda özetle aşağıdaki hususlar ifade edilmiştir:
 SULFERT KİMYA’nın asıl faaliyetlerinin yurt dışı pazarında sürdürüldüğü ve
sürdürülmeye devam edildiği, SULFERT KİMYA’nın yurt içinde sattığı alüminyum
sülfat miktarının çok az olduğu,
 Fiyat değişimlerindeki asıl sebebin girdi maliyetlerinin değişmesi olduğu, giderlerin
brüt satış bedelinden çıkarılması halinde satış bedelinin piyasa koşullarına uygun
ve rekabete halel getirmeyecek şekilde oluştuğu,
 Üretilen ürünün ham maddesinin hidroksit ve asit olduğu, Türkiye’de SULFERT
KİMYA ve pek çok firmanın hidroksit ve asit alımlarının ABD Doları üzerinden
gerçekleştirildiği, yurt dışından döviz üzerinden satın alınan ham maddelerin yurt
içinde işlenerek TL üzerinden satılmasının da alüminyum sülfat fiyatları üzerinde
artışa sebep olduğu,
 2018 yılı döviz kurundaki ani yükselmelerin, TL'ye olan güvensizliğin artmasının da
alüminyum sülfat fiyatları üzerinde etkili olduğu, artışların dünya fiyatlarına endeksli
yükselmeler ile aynı oranda olduğu, dolayısıyla fiyatlardaki artışın en önemli
sebebinin ham madde sorunu olduğu.
I.5.15. Değerlendirme
(127) Soruşturma konusu iddialara yönelik tespit ve değerlendirmelere yukarıda ayrıntılarıyla
yer verilmiş olup, bu değerlendirmeler çerçevesinde SULFERT KİMYA tarafından 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilmediği sonucuna ulaşılmıştır.
I.6. İdari Para Cezasının Tespitine İlişkin Değerlendirme
(124) Dosya kapsamında yapılan değerlendirmeler çerçevesinde, Ankara Belediyesi’nin
2018 yılı ihalesinde danışıklı hareket edilmesinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında ihlal teşkil ettiği tespit edildiğinden söz konusu eyleme taraf olan AKKİM
ve HİCRİ ERCİLİ’ye aynı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve Rekabeti
Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar İle Hâkim Durumun Kötüye
Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in (Ceza
Yönetmeliği) hükümlerine göre para cezası verilmesi gerekmektedir.
(125) 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrasında “Bu Kanun’un 4, 6 ve 7 nci
maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile
teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yılsonunda
oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali
yılsonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde
onuna kadar idarî para cezası verilir” hükmüne yer verilmiştir.
(126) Ceza Yönetmeliği uyarınca nihai para cezası miktarı belirlenirken, öncelikle temel para
cezası belirlenmelidir. Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinin birinci fıkrasında temel para
cezasının hesaplanması açısından “karteller” ve “diğer ihlaller” şeklinde bir ayrım
yapıldığı görülmektedir. Ceza Yönetmeliği’nin 3. maddesinde kartel, “Fiyat tespiti,
müşterilerin, sağlayıcıların, bölgelerin ya da ticaret kanallarının paylaşılması, arz
miktarının kısıtlanması veya kotalar konması, ihalelerde danışıklı hareket konularında,
rakipler arasında gerçekleşen, rekabeti sınırlayıcı anlaşma ve/veya uyumlu eylemler”
olarak tanımlanmıştır. İhlalin ihalede danışıklı hareketi konu alması nedeniyle, AKKİM
ve HİCRİ ERCİLİ’nin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal eden eylemleri, “karteller”
kategorisinde değerlendirilmiştir. Anılan madde hükmü çerçevesinde ilk olarak, yıllık
gayrisafi gelirin (…..) ile (…..) arasındaki bir oran baz olarak belirlenmelidir. Ceza
20-50/693-304
45/46
Yönetmeliği’nin 5. maddesinin ikinci fıkrasında, bu oran belirlenirken ilgili teşebbüs
veya teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü, ihlal neticesinde gerçekleşen veya
gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi hususların dikkate alınması gerektiği ifade
edilmiştir. Bu düzenlemeler çerçevesinde yapılan değerlendirmeler sonucunda temel
para cezasına esas oran ihlal tarafı teşebbüsler bakımından (…..) olarak belirlenmiştir.
Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinin üçüncü fıkrası çerçevesinde ihlalin süresinden
dolayı herhangi bir artırıma gidilmemiş, böylelikle (…..) oranı aynı zamanda temel para
cezası oranını oluşturmuştur.
Ceza Yönetmeliği’nin “Hafifletici Unsurlar” başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasında; “Temel
para cezası, yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi haricinde incelemeye yardımcı
olunması, ihlalde kamu otoritelerinin teşvikinin veya diğer teşebbüslerin zorlamasının
bulunması, zarar görenlere gönüllü olarak tazminat ödenmesi, diğer ihlallere son
verilmesi, ihlal konusu faaliyetlerin yıllık gayri safi gelirler içerisindeki payının çok düşük
olması gibi haller ilgili teşebbüs veya teşebbüs birliği tarafından ispatlanırsa, dörtte bir ile
beşte üç arasında indirilebilir…” düzenlemesi çerçevesinde tarafların alüminyum sülfata
ilişkin cirolarının, toplam ciroları içindeki payına bakılmış ve 2019 yılında anılan ürüne
ilişkin oranın AKKİM için (…..); HİCRİ ERCİLİ için ise (…..) olduğu anlaşılmıştır. Ceza
takdiri yapılırken AKKİM için bu oranın düşüklüğü hafifletici unsur olarak dikkate alınmış
ve yıllık gayri safi gelirinin (…..) oranında olmak üzere para cezası verilmiştir.
J. SONUÇ
(127) 13.03.2019 tarihli ve 19-12/136-M sayılı Kurul kararı uyarınca yürütülen soruşturma ile
ilgili olarak düzenlenen Rapor’a ve Ek Görüş’e, toplanan delillere, yazılı savunmalara,
sözlü savunma toplantısında yapılan açıklamalara ve incelenen dosya kapsamına
göre,
1) Ak-Kim Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Hicri Ercili Deniz Nakliyat Kimyevi
Maddeler San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin Ankara Büyükşehir Belediyesinin 2018 yılı
ihalesinde danışıklı hareket etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini
ihlal ettiklerine OYBİRLİĞİ ile,
2) Bu nedenle, 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve “Rekabeti
Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye
Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in 5.
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi, ikinci fıkrası
a) uyarınca 2019 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık
gayri safi gelirinin takdiren (…..) oranında olmak üzere, Hicri Ercili Deniz
Nakliyat Kimyevi Maddeler San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye 11.214.051,26 TL
b) ve 7. maddesinin birinci fıkrası uyarınca 2019 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul
tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirinin takdiren (…..) oranında olmak
üzere, Ak-Kim Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye 9.539.865,00 TL
idari para cezası verilmesine OYBİRLİĞİ ile,
3) Aykimsan Hiçyılmaz Kiyasal Ürünler İnşaat Gıda Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.,
Irmak Kimya Sanayi Turizm Nakliyat Tarım Ürünleri ve Geri Dönüşüm Sanayi Ltd.
Şti., Koruma Klor Alkali Sanayi ve Ticaret A.Ş., May Asit Kimyevi Maddeler Ticaret
ve Sanayi Ltd. Şti. ve Sulfert Kimya Sanayi Ticaret A.Ş.’nin 4054 sayılı Kanun'un
4. maddesini ihlal etmediklerine dolayısıyla aynı Kanun’un 16. maddesi uyarınca
adı geçen teşebbüslere idari para cezası uygulanmasına gerek olmadığına
OYBİRLİĞİ ile,
20-50/693-304
46/46
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı
yolu açık olmak üzere, karar verilmiştir.




Full & Egal Universal Law Academy