Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-3-83 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 09-57/1363-355
Karar Tarihi : 25.11.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI(Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr.
Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Tarkan ERDOĞAN, Didem ULUÇ, Fethullah GÜLER
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : (…………………….)
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN: 20
Süller Belediyesi
Süller Kasabası Çal/Denizli
E. DOSYA KONUSU: Süller Belediyesinin, Belediye Zabıta Yönetmeliği’ne
dayanarak belde dışında üretilen ekmeğin belde içinde satışını engellediği, bu
durumun da belde içinde rekabeti bozduğu iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Denizli ili Bekilli ilçesinde Safran Ekmek Fabrikasını işleten
(………………..) tarafından yapılan şikâyet başvurusunda özetle; Süller Belediyesinin
kanuni yetkisini belirli kişiler lehine kullanarak karar aldığı ve alınan bu karar 30
neticesinde belde içerisinde rekabetin engellendiği iddia edilerek gereğinin yapılması
talep edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 6.5.2009 tarih, 3151 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan 9.7.2009 tarih ve 2009-3-83/İİ-09-TE sayılı İlk İnceleme Raporu
Rekabet Kurulu’nun 15.7.2009 tarih ve 09-31/674-M sayılı toplantısında görüşülmüş
ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde soruşturma
açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun’un 40/1. maddesi
uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan
inceleme sonucunda düzenlenen 12.11.2009 tarih ve 2009-3-83/ÖA-09-TE sayılı 40
Önaraştırma Raporu 23.11.2009 tarih, REK.0.07.00.00-110/368 sayılı Başkanlık
önergesi ile 09-57 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda;
1- Başvuru konusuna yönelik olarak, 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmaması ve şikayetin reddedilmesi gerektiği,
2- Ancak Belediye dışında üretilen ekmeğin belde içinde satılmasının tespit edilmiş
bir neden olmaksızın engellenmesine yönelik karar ve uygulamaların 4054 sayılı
09-57/1363-355
2
Kanun’a aykırı olduğu hususunda Denizli ili Çal ilçesine bağlı Süller Belde
Belediyesine görüş bildirilmesinin gerektiği, 50
3- Benzeri uygulamaların Denizli ilindeki diğer belediyeler tarafından da
gerçekleştirilmesi ihtimaline binaen bu tür karar ve uygulamalardan kaçınılması
konusunda il içindeki tüm belediyelerin uyarılmalarını teminen Denizli Valiliğine görüş
bildirilmesi gerektiği
sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 60
I.1.1. Şikayete Konu Eylem
Şikâyetçi tarafından yapılan başvuruda özetle;
- Süller Belediyesinin, Belediye Zabıta Yönetmeliği’ni gerekçe göstererek belde
dışında üretilen ekmeklerin belde içinde satışını engellediği,
- Son yerel seçimlerden sonra Belediye Encümen Üyesi seçilen, aynı zamanda da
Süller beldesindeki tek fırın olan Belediye Ekmek Fırını’nı işleticisinin beldede tek
ekmek satıcısı olup ekmeği istediği fiyattan satmak istediği, Belediyedeki yetkilerini
de kullanarak Belediyenin bu kararı almasını sağladığı 70
iddia edilerek gereğinin yapılması talep edilmiştir.
I.1.2. Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Belediyeler, 5393 sayılı Belediye Kanunu’na dayanılarak İçişleri Bakanlığı tarafından
hazırlanan ve 11.4.2007 tarih, 26490 sayı ile Resmi Gazete’de yayımlanan Belediye
Zabıta Yönetmeliği’nin 52. maddesinde geçen “Belediyeler; İçişleri Bakanlığının
görüşünü alarak bu Yönetmeliğe aykırı olmamak üzere belediye meclisinin kararı ile
düzenleme yapabilirler.” ifadesine dayanarak zabıta uygulamalarına ilişkin
düzenlemeler yapabilmektedir. Süller Belediyesi de bu çerçevede beldede görev 80
yapacak olan zabıta görevlilerinin çalışma esaslarını düzenlemek üzere Süller
Belediyesi Zabıta Çalışma Esasları Yönetmeliği’ni (Süller Belediyesi Zabıta
Yönetmeliği) çıkarmıştır.
Süller Belediyesinin şikayete konu kararı, Süller Belediyesi Zabıta Yönetmeliği’nin 69.
maddesinin (b) bendinin 2. maddesinin (c) fıkrasında geçen “Belediye sınırları
dışında imal edilen her cins ekmek Belediyenin izni olmadıkça kasaba içinde
satılamaz” ifadesini dayanak göstererek aldığı anlaşılmıştır. Ancak sözü geçen
düzenlemede izin alabilmenin şartları yer almamakla birlikte, hangi sebeplerden
dolayı izin verilemeyeceğine dair de hiçbir düzenleme yapılmamıştır. Bu durum 90
teşebbüsler için hukuki belirsizlik yaratmakla birlikte keyfi uygulamalara da yol
açabilecek niteliktedir. Ayrıca bu tür bir düzenlemenin İçişleri Bakanlığı tarafından
hazırlanmış olan Belediye Zabıta Yönetmeliği’nde herhangi bir dayanağının
bulunmadığı görülmektedir. Konuyla ilgili olarak raportörlerce 27.10.2009 tarihinde
Süller Belediyesi Zabıta Amiri ile görüşülmüş, Zabıta Amiri Süller Belediyesi Zabıta
Yönetmeliği’nde belediyeden alınması gereken izin hakkında nasıl bir prosedür
izleneceğine ve hangi şartlar karşılandığında izin verilebileceğine yönelik bir
düzenlemenin yapılmamış olmasının fırıncı esnafı açısından belirsizlik oluşturduğunu
09-57/1363-355
3
ifade etmiş, fakat bu durumun keyfi uygulamalara yol açmadığını ve mevcut durumda
Süller beldesinde belde sınırları dışında üretilmiş olan ekmeklerin satılabildiğini 100
belirtmiştir. Bu durum şikayetçi tarafından da doğrulanmıştır. Ayrıca şikayetçi ilgili
işlemleri tamamlayarak belde içerisinde ekmek satışı yapabilmek için gerekli izni
aldığını belirtmiştir.
Bununla birlikte Belediye Zabıta Yönetmeliği’nde zabıtanın görevleri arasında “İlgili
kuruluşlar ile işbirliği halinde fırınların ve ekmek fabrikalarının ve diğer gıda üretim
yerlerinin sağlık şartlarına uygunluğunun denetiminde ilgili kuruluşların talebi halinde
nezaret etmek, ekmek ve pide gramajını kontrol etmek, gerekli kanuni işlemleri
yapmak” sayılmıştır. Anılan kontrollerin gerçekleştirilmesinden sonra gerekli
görüldüğü takdirde ekmek satışına izin verilmemesi doğal olarak hukuka uygun 110
olacakken, bu tür parametreler kontrol edilmeden teşebbüsler hakkında kanuni işlem
yapılması hem hukuki dayanaktan yoksun olacak hem de rekabet ortamını
bozabilecektir. Nitekim Süller Belediyesi Zabıta Amiri telefon görüşmesinde zabıta
görevlilerinin, bazı fırınların kamyon kasalarında hijyenik olmayan şartlarda ekmek
satışı yapmalarına müsaade etmediklerini belirtmiştir. Bu şekilde yapılan bir
uygulama yukarıda belirtildiği üzere gerekli sağlık şartlarının sağlanmaması
nedeniyle rekabetin kısıtlanması şeklinde yorumlanamayacaktır.
Öte yandan 4054 sayılı Kanun’un Amaç başlıklı 1. maddesinde “ Bu Kanunun amacı,
mal ve hizmet piyasalarındaki rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı anlaşma, 120
karar ve uygulamaları ve piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu hâkimiyetlerini kötüye
kullanmalarını önlemek, bunun için gerekli düzenleme ve denetlemeleri yaparak
rekabetin korunmasını sağlamaktır” denilmektedir. Kanun’un bu hükmü gereği mal ve
hizmet piyasalarındaki rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı uygulamaların
denetlenmesi de Kurulun görev alanı içerisine girmektedir. Diğer taraftan, Kanun’un
2. maddesinde teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin Kanun kapsamında olduğu
belirtilmektedir. Kamu otoritesi niteliğine sahip olmaları nedeniyle anılan madde
gereğince teşebbüs sayılmalarına olanak bulunmayan belediyeler tarafından
gerçekleştirilen işlem ve eylemler nedeniyle belediyeler hakkında 4054 sayılı Kanun
çerçevesinde bir işlem tesis edilmesi mümkün değildir. Her ne kadar belediyelerin 130
çıkartmış oldukları bir yönetmelik ile belde dışında üretilen ekmeklerin belde
içerisinde satılabilmesi için kendisinden izin alınmasını istemesi 4054 sayılı Kanun
kapsamında değerlendirilebilecek bir işlem olmasa da, bu iznin verilmemesinin haklı
gerekçelere dayandırılmaması, rekabeti bozucu uygulamalara yol açabilecektir.
Kurulun yaptırım yetkisi her ne kadar teşebbüs veya teşebbüs birliklerini kapsıyor
olsa da Rekabet Hukuku bağlamında teşebbüs sayılmayan Belediye gibi mercilerin,
şikâyete konu olayda olduğu gibi, yasal dayanağı bulunmayan rekabeti bozucu
uygulamaları hakkında görüş bildirme veya ilgili mercii bilgilendirme yolları Kurulun
yetkisi dâhilindedir.
140
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1- Dosya konusu iddialara yönelik olarak, 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi
uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine,
09-57/1363-355
4
2- Ancak Belediye dışında üretilen ekmeğin belde içinde satılmasının tespit
edilmiş bir neden olmaksızın engellenmesine yönelik karar ve uygulamaların
4054 sayılı Kanun’a aykırı olduğu hususunda Denizli ili Çal ilçesine bağlı Süller 150
Belde Belediyesine,
3- Bahse konu uygulamaların Denizli ilindeki diğer belediyeler tarafından da
gerçekleştirilmesi ihtimali nedeniyle bu tür karar ve uygulamalardan
kaçınılması konusunda il içindeki tüm belediyelerin uyarılmalarını teminen
Denizli Valiliğine
görüş bildirilmesi konusunda Başkanlığın görevlendirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 160
Full & Egal Universal Law Academy