Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-3-67 (Özelleştirme Nihai Bildirim)
Karar Sayısı : 04-43/526-129
Karar Tarihi : 24.6.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler :Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit
SONBAY, Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
B. RAPORTÖRLER : Pelin ERDOĞAN, Neşe Nur YAZGAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı
Ziya Gökalp Cad. No:80 Kurtuluş/Ankara
D. TARAFLAR : T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı
Ziya Gökalp Cad. No:80 Kurtuluş/Ankara
İremsan Kağıtçılık Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.
Hadımköy Aynalı Çeşme Mevkii Ömerli Çatalca/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Sümer Holding A.Ş.’ye ait Çanakkale Sentetik Deri
İşletmesi’nin özelleştirme yoluyla devredilmesi işlemlerine izin verilmesi
talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 27.5.2004 tarih, 2774 sayı ile giren
ve en son 17.6.2004 tarih, 3234 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ ve 1998/4 sayılı Özelleştirme Yoluyla
Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna
Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve
Esaslar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme
sonucunda düzenlenen 21.6.2004 tarih ve 2004-3-67/ÖN-04-PU sayılı
Özelleştirme Nihai Bildirim Raporu, 21.6.2004 tarih ve REK.0.07.00.00/135
sayılı Başkanlık önergesi ile 04-43 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Sümer Holding A.Ş.
bünyesinde faaliyet gösteren Çanakkale Sentetik Deri İşletmesi’nin İremsan
Kağıtçılık Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. tarafından özelleştirme yoluyla
devralınması işleminin, tarafların ilgili ürün pazarındaki toplam ciro ve pazar
payı bakımından 1998/4 sayılı Tebliğ'in 5. maddesinde belirtilen eşiklerin
04-43/526-129
2
aşılmaması nedeniyle, 4054 sayılı Kanun kapsamında izne tabi bir devralma
işlemi olmadığı ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Sektöre İlişkin Bilgiler
Su geçirmezlik, dayanıklılık ve fiyat uygunluğu gibi avantajları nedeniyle suni
deriye talep hızla artmıştır. Ülkemizde son 10 yılda hızlı bir gelişme gösteren
suni deri sektöründe, bez, non-woven (sentetik lifli), kuagüle (katılaştırılmış)
vb. zeminler üzerine poliüretan (PÜ), polivinilklorit (PVC) kaplama ve flok
uygulama yapılması suretiyle döşemelik, giyimlik, ayakkabılık, çantalık ve
terliklik olarak kullanılabilen kumaşlar üretilmektedir. Ürünler doğal derinin
ikamesi olarak geliştirilmekle birlikte, doğal derinin kullanım alanları dışında da
suni deriden yararlanılmaktadır.
Suni deri genel olarak, PVC kaplama suni deri, PÜ kaplama suni deri ve suni
süet olmak üzere üç alt sektörden oluşmaktadır. PVC kaplama suni deriler
diğerlerine göre daha ucuzdur ve oto döşeme, ev ve ofis döşeme, çanta,
terlik, ayakkabı, yağmurluk, kaban, mont vb. dış giyim, saraciye ve aksesuar
alanlarında kullanılmaktadır. PÜ ürünler, PVC ürünlere oranla pahalı olmakla
birlikte, daha sıhhi ve ekolojik olmaları, nefes alabilirlik, yumuşaklık, teknik
değerler ve görünüm yönlerinden doğal deriye yakın özellikler taşımaları
nedeniyle tercih edilmektedir. Suni süet ise, daha çok mobilya döşemelerinde
kullanılagelmiş, son yıllarda giyim sektörü tarafından da yoğun olarak talep
edilmeye başlamıştır.
Dünyada da uluslararası pazarlarda yoğun talep bulan suni deri üreticileri
arasında ABD, İtalya, Kore, Tayvan, Japonya ve Çin başta gelmektedir.
Sektör ürünlerinde Gümrük Birliği çerçevesinde Avrupa Birliği üyeleri ile
Türkiye arasında gümrük vergileri veya kota bulunmamaktadır. Türkiye suni
deri sektörü gerek hammadde gerekse makine teknolojisinde dışa bağımlı
durumdadır. Suni deri girdilerinin büyük bir oranının ithal edilmesi, Türkiye’nin
özellikle Çin ve diğer Uzakdoğu ülkelerine karşı uluslararası rekabet gücünü
olumsuz etkilemektedir. Son 10 yılda Türkiye, suni deri sektöründe İtalya’dan
sonra dünya ikinciliğini yakalamıştır, ancak son dönemde liberalleşen Çin
ilerleyen yıllarda düşük işçilik ve enerji maliyeti avantajını kullanarak sektörde
söz sahibi olacaktır.
2002 yılı itibarıyla Türkiye’de 25 civarında suni deri üreticisi firma faaliyet
göstermektedir. İhraç pazarlarının başında AB ülkeleri, eski Doğu Avrupa
ülkeleri, Kuzey Amerika ve Ortadoğu ülkeleri gelmektedir. Yaklaşık 50 ülkeye
doğrudan, çok sayıda konfeksiyon, ayakkabı, çanta ve mobilya imalatçısı
üzerinden de dolaylı ihracat yapılmaktadır. Suni deri firmaları, yeni ürün
geliştirme, Ar-Ge, yeni teknoloji ve yeni pazar arayışlarıyla ihracatlarını
artırmayı hedeflemektedir. Ayrıca iç piyasanın talebinin önemli ölçüde
karşılanması ithalatı azaltmıştır. Almanya, İtalya ve Çin suni deri ithalatı
yapılan başlıca ülkelerdir. Yıllara göre ihracat ve ithalat rakamlarına Tablo
1’de yer verilmiştir:
04-43/526-129
3
Tablo-1: Yıllara göre Suni Deri İhracat ve İthalat Rakamları
2000 ($) 2001 ($) 2002 ($) 2003 ($)*
Toplam İhracat 30.646.730 23.101.669 22.460.048 26.867.638
İhracat (PVC) 12.435.580 10.844.113 9.643.353 20.748.339
İhracat (PÜ) 18.211.150 12.257.556 12.816.695 6.119.299
Toplam İthalat 2.446.427 2.744.178 6.514.976 1.897.843
İthalat (PVC) 2.047.623 2.405.126 5.556.263 1.651.067
İthalat (PÜ) 398.804 339.052 958.713 246.776
İhracat/İthalat 12,5 8,4 3,5 14,2
Kaynak: İTO-İTKİB * İlk 11 aylık veriler
H.2.Taraflar
H.2.1. Sümer Holding A.Ş. (Sümer Holding)
1933 yılında ülkemizde sanayileşmeyi hızlandırmak amacıyla bir kamu
kuruluşu olarak kurulan Sümer Holding, pamuk ve yün iplik, tekstil ürünleri,
hazır giyim ürünleri, ayakkabı, sentetik deri, saraciye, motor ve traktör
üretmektedir.
H.2.2. Çanakkale Sentetik Deri İşletmesi
Artan deri fiyatları, yerine kullanılabilecek daha ucuz ve kullanışlı olan sentetik
deriye yönelinmesine neden olmuştur. Bu gelişme ışığında, deri ve kundura
imalatı yapan Sümer Holding sentetik deri üretimine yönelerek 1982’de
Çanakkale Sentetik Deri İşletmesi’nde üretime başlamıştır.
Döşemelik mefruşat malzemesi, bavul, çanta, tente, ceket, yağmurluk, oto
döşeme ve izolasyon malzemesi vb. olarak kullanılmak üzere tekstilli ve
tekstilsiz (folyo) olarak yaklaşık 80 değişik sentetik deri üreten işletmede,
fason olarak konfeksiyon ve saraciye sektörüne de üretim yapılmaktadır. Bu
bağlamda, pardösü, yağmurluk, okul, seyahat ve spor çantaları, ceset torbası,
bavul ve valiz üretilmektedir.
İşletmenin en önemli üretim kalemi sentetik deridir. 2001 ve 2002 yıllarında
üretimde yaşanan daralma sonucunda sentetik deri üretimi düşüş göstermiş,
2000 yılında başlanan konfeksiyon üretimine yönelinmiştir. Ancak, ürün
bazında satışlarda ağırlık hala sentetik deridedir. İkinci sırada ise, saraciye
bulunmaktadır. Kapasite kullanım oranı yıllar itibarıyla azalmaktadır. 1998-
2002 döneminde ortalama kapasite kullanımı %30 olarak gerçekleşmiştir. Bu
oran diğer Sümer Holding işletmelerine göre yüksek kalmaktadır. Ürünlerin
değeri ve müşteri portföyü dikkate alındığında, Çanakkale Sentetik Deri
İşletmesi’nin piyasada rekabet edebilme yeteneğine sahip olduğu
değerlendirmesi yapılmaktadır. Ürün dağıtımı, Sümer Holding’e bağlı olan
Pazarlama İşletmesi’ne gelen taleplerin bölge müdürlükleri aracılığıyla
değerlendirilmesi ve dağıtımı ile gerçekleştirilmektedir.
Çanakkale Sentetik Deri İşletmesi’nin 2003 yılına ait cirosu
(…………………..)- TL’dir. İşletmenin son üç yıla ait pazar payı rakamlarına
Tablo 2'de yer verilmiştir:
04-43/526-129
4
Tablo-2: Çanakkale Sentetik Deri İşletmesi Pazar Payları (%)
2001 2002 2003
2,58 2,56 (…)
Diğer yandan işletmenin fason olarak ürettiği ürünleri pazara doğrudan kendisi
sürmediği için konfeksiyon pazarında bir pazar payından söz etmek mümkün
değildir.
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
İnceleme konusu Çanakkale Sentetik Deri İşletmesi kapsamında üretilen
sentetik deri çerçevesinde, ilgili ürün pazarı PVC suni deri, PÜ suni deri ve
suni süet alt pazarlarından oluşan “sentetik deri üretimi pazarı” olarak
belirlenmiştir.
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
Sentetik deri ürünleri açısından pazara giriş, arz kaynaklarına ulaşma, üretim,
dağıtım, pazarlama ve satış şartlarının bölgesel bir farklılık göstermediği göz
önüne alınarak ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti Sınırları” olarak
belirlenmiştir.
H.4.Yapılan Tespitler Ve Hukuki Değerlendirme
1998/4 sayılı Tebliğ’in 3. maddesi, özelleştirilecek teşebbüs ya da mal veya
hizmet üretimine yönelik birimin ilgili ürün piyasasındaki pazar payının %20’yi
veya cirosunun 20 trilyon TL’yi aşması ya da bu eşikler aşılmasa bile
özelleştirilecek teşebbüsün hukuki veya fiili imtiyazlara sahip olması halinde,
ihale şartlarının kamuoyuna duyurulmasından önce, Rekabet Kurumu’na ön
bildirimde bulunulacağını öngörmektedir. Çanakkale Sentetik Deri
İşletmesi’nin sentetik deri pazarındaki 2003 yılı cirosu (…………………….. TL)
ve pazar payı (%…...) dikkate alındığında, belirtilen eşiklerin altında kaldığı
görülmektedir. Bunun yanı sıra, herhangi bir hukuki veya fiili imtiyazı
bulunmamaktadır. Bu itibarla, özelleştirme işlemi, 1998/4 sayılı Tebliğ’in 3.
maddesi anlamında ön bildirime tabi bir işlem niteliğinde değildir.
Diğer yandan, 1998/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi uyarınca, ön bildirime tabi
olmamakla birlikte, özelleştirme kapsamında gerçekleştirilecek devralmaya
taraf olan teşebbüslerin ilgili ürün piyasasındaki toplam pazar paylarının %25’i
veya toplam cirolarının 25 trilyon TL’yi aşması halinde, devralma işleminin
hukuki geçerlilik kazanabilmesi için Rekabet Kurulu’ndan izin alınması
gerekmektedir. 1998/4 sayılı Tebliğ'in 7. maddesi ise 1997/1 sayılı Tebliğ'in bu
Tebliğ'e aykırı olmayan hükümlerinin özelleştirme yolu ile devralma işlemleri
uygulamasına devam edileceğini belirtmektedir.
Dosya konusu özelleştirme işlemi sonucunda, Çanakkale Sentetik Deri
İşletmesi’nin kontrolü el değiştireceği için, işletmenin özelleştirme kapsamında
04-43/526-129
5
en yüksek teklif veren İremsan Kağıtçılık Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’ne
devredilmesi, 1998/4 sayılı Tebliğ'in 2. maddesi kapsamında bir devralma
işlemidir.
1998/4 sayılı Tebliğ'in 5. ve 7. maddeleri uyarınca 1997/1 sayılı Tebliğ'in ilgili
hükümleri çerçevesinde yapılan inceleme sonucunda, Sümer Holding A.Ş.’ye
ait Çanakkale Sentetik Deri işletmesi’nin pazar payı ve cirosunun bahse konu
Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde belirtilen 25 trilyon ciro
ve %25 pazar payı eşiklerini tek başına aşmadığı görülmektedir. Dolayısıyla
İşletme’yi satın almak üzere en yüksek teklif veren teşebbüsün ilgili ürün
pazarındaki ciro ve pazar payı büyüklüklerine bakmak gerekmektedir.
İşletme’ye en yüksek teklif veren İremsan Kağıtçılık Turizm Sanayi ve Ticaret
Ltd. Şti. yeni kurulmuş olup, ilgili ürün pazarında herhangi bir faaliyeti
bulunmadığından, dikkate alınabilecek bir ciro veya pazar payı da yoktur.
Diğer yandan, 2003 yılı rakamları dikkate alındığında, özelleştirmeye konu
olan Çanakkale Sentetik Deri İşletmesi'nin toplam cirosu ve pazar payı ilgili
Tebliğ'de belirtilen eşiklerin altında kalmaktadır. Bu nedenle, Çanakkale
Sentetik Deri İşletmesi'nin özelleştirme yoluyla İremsan Kağıtçılık Turizm
Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'ne devredilmesi işlemi izne tabi bir işlem değildir.
İ. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Sümer Holding A.Ş.
bünyesinde faaliyet gösteren Çanakkale Sentetik İşletmesi’nin İremsan
Kağıtçılık Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. tarafından özelleştirme yoluyla
devralınması işleminin, tarafların ilgili ürün pazarındaki toplam cirosu ve pazar
payı bakımından 1998/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde belirtilen eşiklerin
aşılmaması nedeniyle, 4054 sayılı Kanun kapsamında izne tabi bir devralma
işlemi olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy