Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-2-167 (Devralma)
Karar Sayısı : 09-47/1157-293
Karar Tarihi : 14.10.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : E. Ebru ÖZTÜRK, Sinan ÇÖRÜŞ, Mücteba ALTUN
C. BİLDİRİMDE : - Oracle Corporation
BULUNAN Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK - Av. Murat Hakan
ÖZGÖKÇEN 20
Çitlenbik Sokak No:12 Yıldız Mahallesi Beşiktaş/istanbul
E. TARAFLAR : - Oracle Corporation
500 Oracle Parkway, Redwood Shores, CA 94065, ABD
- Sun Microsystems, Inc.
4150 Network Circle, Santa Clara, Kaliforniya, 95054, ABD
E. DOSYA KONUSU: Sun Microsystems Inc.’in hisselerinin tamamının Oracle
Corporation’ın tamamına sahip olduğu iştiraki Soda Acquisition Corporation
tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 3.8.2009 tarih, 5501 sayı ile intikal eden ve
eksiklikleri en son 24.9.2009 tarih ve 6875 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine, 4054 30
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan
İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri
çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda düzenlenen 9.10.2009 tarih 2009-2-
167/Öİ-09-EÖ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 12.10.2009 tarih ve
REK.0.06.00.00-120/414 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09-47 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; bildirim konusu devralma işleminin
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi olduğu, işlemin 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi kapsamında bir hakim durum
yaratmaya veya mevcut bir hakim durumu güçlendirmeye yönelik olarak rekabetin 40
önemli ölçüde azaltılması sonucu doğurmayacağı, işleme izin verilmesi gerektiği
ifade edilmiştir.
09-47/1157-293
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili İşlem ve Taraflar
H.1.2. İşleme İlişkin Bilgiler
Bildirim konusu işlem, Oracle Corporation (Oracle)’ın, tamamına sahip olduğu iştiraki
Soda Acquisition Corporation (Soda) aracılığıyla, Sun Microsystems Inc. (Sun)’in tüm
malvarlığı ve ticari faaliyetlerinin üzerinde tam kontrolü devralması işlemidir. İşlem 50
19.4.2009 tarihli Birleşme Sözleşmesi uyarınca gerçekleştirilmektedir. Sözleşme
uyarınca Soda ve Sun, Sun bünyesinde birleşecek; Soda’nın hukuki varlığı sona
erecek ve Sun, Oracle’ın yüzde yüz iştiraki haline gelecektir.
İşlem Türkiye’nin yanı sıra ABD, Arjantin, Avustralya, Brezilya, Kanada, Çin,
Kolombiya, Avrupa Komisyonu, İsrail, Kazakistan, Kore, Japonya, Meksika, Pakistan,
Rusya, Güney Afrika, İsviçre, Tayvan ve Ukrayna rekabet otoritelerinin de iznine
tabidir. Taraflar, devralma işleminin kapanışını anılan ülkelerin rekabet kanunları
kapsamında izin verilmesine, Sun’ın hissedarlarınca birleşmenin onaylanmasına ve
sözleşmenin tanınmasına ve diğer standart kapanış koşullarına bağlı olarak
gerçekleştirmeyi planlamaktadır. Avrupa Komisyonu 3 Eylül 2009 tarihinde, en geç 60
19 Ocak 2010’da sonuçlandırmak üzere işlemi ikinci safha incelemeye (phase two
investigation) aldığını açıklamıştır.
Bildirim formunda, devralma işleminin gerçekleştirmesinin genel amacının, donanım
ve yazılımları daha yüksek performans gösterecek şekilde optimize etmek,
geliştirilmiş ve zenginleştirilmiş güvenlik sağlayarak açık kaynak standartlar aracılığı
ile müşteri tercihlerini ve esnekliğini artırmak olduğu ifade edilmektedir.
H.1.3. Taraflar
H.1.3.1. Devralan Taraf: Oracle
Oracle, hisseleri NASDAQ Borsası’nda işlem gören, şirket uygulama yazılımlarının, 70
veri tabanı yönetim sistemi yazılımlarının, aracı yazılımların tasarımı, gelişimi, üretimi
ve dağıtımında ve ilgili hizmetlerde faaliyet gösteren halka açık bir şirkettir.
Oracle dünya genelinde satışını yaptığı ürünleri aynı şekilde Türkiye’deki müşterilere
de sunmaktadır. Oracle’ın Türkiye’de iki iştiraki bulunmaktadır: Oracle Bilgisayar
Sistemleri Limited Şirketi ve Siebel Systems Yazılım Hizmetleri Limited Şirketi
(Siebel). Ancak, Siebel halihazırda tasfiye halindedir.
Oracle’ı doğrudan ya da dolaylı olarak kontrol eden herhangi bir şirket ya da kişi
bulunmamaktadır. 31 Mart 2009 tarihi itibariyle, en büyük iki hissedar yaklaşık
%23’lük hisse senedi ile Lawrence J. Ellison ve yaklaşık %8,6’lık hisse senedi ile
Capital Research and Management Company’dir. 80
Son tamamlanmış mali yıl içinde (31 Mayıs 2008), Oracle dünya genelinde yaklaşık
olarak (……….) TL (………. ABD Doları1) tutarında ciro elde etmiştir. Bu cironun
(……….) TL tutarındaki kısmı Türkiye’deki faaliyetlerinden elde edilmiştir.
H.1.3.2. Devredilen Taraf: Sun
Sun, merkezi ABD’de bulunan, hisseleri NASDAQ Borsası’nda işlem gören bir
şirkettir. Sun, bilişim ürün ağları oluşturma ve sunucu, bellek, açık kaynak yazılım ve
1 2008 yılı Merkez Bankası ortalama döviz alış kuru olan 1 ABD Doları=1,292 TL esas alınmıştır.
09-47/1157-293
3
bunlara ilişkin hizmetleri de içeren teknoloji geliştirme alanlarında faaliyet
göstermektedir.
Sun’ın Türkiye’de sunulan ürünleri, dünya genelinde sunulan ürünlerle aynı
kapsamdadır. Sun, Türkiye’de iştiraki olan Sun Microsystems Bilgisayar Sistemleri 90
Ltd. Şti. aracılığıyla faaliyet göstermektedir.
Sun’ı doğrudan ya da dolaylı olarak kontrol eden herhangi bir şirket ya da kişi
bulunmamaktadır. Sun’ın en büyük hissedarı (yaklaşık %5’lik hisse oranı ile)
Barclays Global Investors NA’dır. Halihazırda, Barclays Global Investors NA %5’den
fazla hisseye sahip olan tek yatırımcıdır.
2008 mali yılında, Sun dünya genelinde yaklaşık olarak (……….)TL (……….ABD
Doları) tutarında ciro elde etmiştir. Bu cironun yaklaşık olarak (……….)TL
(……….ABD Doları) tutarındaki kısmı Türkiye’deki faaliyetlerinden elde edilmiştir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. Pazara İlişkin Bilgiler 100
Devre konu olan Sun’ın faaliyet gösterdiği alanlardan biri veri tabanı yönetim
sistemleridir. Sun bu alanda açık kaynak kodlu olan MySQL ile faaliyet
göstermektedir. Sun, ayrıca Java platformunu yaratan ve halen lisanslayan şirkettir.
Bu çerçevede öncelikle açık kaynak kodlu yazılımlar ve Java hakkında bilgi
verilecektir.
Açık kaynak kodlu yazılımlar
Piyasaya sürülen her yazılım, üretici şahıs ya da firmanın haklarını ve kullanıcının
haklarını korumaya yönelik bir lisans anlaşması içerir. Bir lisans anlaşması,
programın kopyalanması sırasında izlenecek yöntemler, lisans ücreti, teknik destek,
kullanıcının yazılım üzerinde ne gibi hakları olduğu konularına açıklık getirmelidir. 110
Bugüne kadar yüzlerce lisans anlaşması piyasaya çıkmıştır. Bunları genel olarak
aşağıdaki şekilde sınıflandırmak mümkündür:
Serbest yazılım anlaşmaları
Serbest olmayan ücretsiz yazılım anlaşmaları2
Serbest olmayan yazılım anlaşmaları3
Serbest yazılım anlaşmaları arasında en popüleri GPL (General Public License)’dir.
Gerek kullanıcı gerekse üreticiye büyük olanaklar sağlayan bir lisans türü olan GPL,
1983 yılında Richard Stallman tarafından geliştirilmiştir. GPL'nin en önemli özelliği,
yazılımların kaynak kodu ile birlikte dağıtılması zorunluluğudur. Üretici firma
yazılımını ikili kod (binary code) olarak dağıtsa bile, kaynak kodunu herkes tarafından 120
erişilebilir kılmak zorundadır. Kullanıcı, bu kaynak kodu alıp inceleyebilir, üzerinde
istediği değişikliği yapabilir, kendi projelerinde, yazılımlarında kodun tamamını ya da
bir parçasını kullanabilir. Hatta başkasının kod parçasını alıp, üzerinde değişiklik
yapıp satarak maddi kazanç da elde edebilir. Tek koşul, yeni üretilen programın da
GPL ile lisanslanmak zorunluluğudur.
Halen çok sayıda yazılımın lisanslandığı BSD (Berkeley Software Distribution) de,
programları kaynak kodları ile dağıtmayı öngörmektedir. Ancak BSD lisansının
2 Örnek: BSD lisansı, Apache, Zope, OpenLDAP, Phorum, Mozilla, Interbase, Netscape, QT gibi
yazılımların lisansları ve IBM, Sun gibi firmaların Public License'ları
3 Örnek: Original Artistic License, Apple Public Source License
09-47/1157-293
4
GPL’den en belirgin farkı, değiştirilerek piyasaya sürülen yazılımın kodunun açık
olması zorunluluğu ve BSD lisanslı olması zorunluluğunun olmamasıdır. GPL,
üretilen yazılımın da GPL olmasını zorunlu tutarak, BSD lisansında olduğu gibi 130
programların kodlarını olduğu gibi kullanarak ya da biraz değiştirerek kendi
yazılımları içine yerleştirmeyi ve yazarına ve kullanıcılara hiçbir geri bildirim
yapmayarak maddi kazanç elde etmeyi imkansız kılmaktadır.
GPL yazılımların çok büyük bir kısmı ücretsizdir. Genel yaklaşım yazılımdan değil,
kullanıcıya sunulan destekten para kazanılması şeklindedir. Bu özelliği ile GPL,
birçok lisanstan ayrılmaktadır. GPL yazılımların dünyada çok büyük bir hedef kitlesi
vardır. İnternette her gün onlarca yazılımın duyurusu yapılmakta ve on binlerce, belki
yüz binlerce kişinin bir defada yazılımdan haberdar olması sağlanmaktadır. Özellikle
orta ve küçük ölçekli firmalar için büyük sorun olan, hedef kitleye ulaşamama
sorununu aşmak, yazılım GPL ile lisanslandığında büyük bir problem teşkil 140
etmemektedir.
Sonuç olarak GPL, bilişim sektöründe son yılların en önemli gelişmelerinden biridir.
GPL ile lisanslanmış yazılımların içinde en popüleri Linux işletim sistemidir. Bunun
gibi daha binlerce yazılım GPL ile lisanslanmaktadır.
Yukarıda da belirtildiği gibi Sun’ın MySQL’i bu model ile çalışmaktadır. Kullanıcılar
MySQL’i internetten ücretsiz olarak bilgisayarlarına indirebilmektedir. Ancak ürüne
ilişkin destek hizmeti talep etmeleri halinde Sun’a bir bedel ödemektedirler.
JAVA
Sun, Java platformunu yaratan ve halen lisanslayan şirkettir. Java, özel uygulamalar
geliştirmede ve çalıştırmada yaygın olarak kullanılan lider programlama dilidir. 150
İşletme uygulamalarının geliştirilmesi için kritik bir platformdur. Java hem açık
kaynaktır, hem de müseccel yazılımdır. Java dili ve kaynak kodu GPL altında
piyasaya sürülmüş iken, Sun, JRE (Java Runtime Environment), JDK4 (Java
Development Kit) ve Java EE (Enterprise Edition) dahil çeşitli Java platform
edisyonlarının telif hakkı sahibidir.
Tam bir Java yığınında5 üç katman vardır.
Yığının en üstünde Java uygulamasının kendisi bulunur. Bu unsur Java programlama
dilinde yazılmış kullanıcı programlarından oluşur. Bunun için Sun’dan veya diğer
Java fikri mülkiyeti sahiplerinden herhangi bir lisans alınması gerekmemektedir.
Yığının ortasında Java uygulama sunucusu (application server) bulunur ki bu, 160
çalışma zamanı kitaplıkları koleksiyonu ve API (Application Programming Interfaces-
Uygulama Programları Arayüzleri)’lardır. Bu kitaplıklar veya API’lar, Java kodunun,
Java uygulamalarının yaygın olarak ihtiyaç duyduğu belli kilit yardımcı fonksiyonlarını
gerçekleştiren modüllerdir.
Her Java yığınının en altında bir Java Runtime Environment (JRE- Çalışma Zamanı
Ortamı) bulunmaktadır. JRE iki kilit bileşenden oluşur:
- Java Virtual Machine (JVM- Java Sanal Makinesi), derlenen bilgileri donanım
platformu için uygulanabilir talimatlara dönüştürür. JVM’ler arasında işlevsellik
4 Bir Java Geliştirme Kiti (JDK), bir JRE’den ve artı olarak Java BAYT kod derleyici (javac) gibi Java
uygulamalarının geliştirilmesi için gereken belli compile-time (derleme zamanı) gereçlerden oluşur.
5 ing. “stack”. Yığın terimi, bir organizasyon tarafından kullanılan teknoloji ürünleri katmanlarını ifade
etmek için kullanılmaktadır.
09-47/1157-293
5
ve performans bakımından çok belirgin farklılıklar vardır. Bu nedenle bütün
uygulama sağlayıcıları, Sun’dan alınan lisans çerçevesinde kendi JVM’lerini 170
geliştirmeyi seçmiştir.
- Java Standard Edition (SE- Standart Edisyon), gerek sunucu gerekse
istemcide çalışsın, neredeyse bütün Java uygulamaları için gerekli olan bir dizi
temel Java API’larıdır.
Java uygulama sunucusu ve JRE katmanları için Sun’dan lisans alınması
gerekmektedir.
Java Community Process (JCP): JCP, Java geliştiricilerinin yeni bir Java
spesifikasyon (spec) üretmek veya mevcut bir spec’i güncellemek için işbirliği yaptığı
bir süreçtir. Bir spec, dil, sanal makine, platform edisyonları, profiller ve API’lar dahil,
Java teknolojisinin bazı yönlerinin yazılı spesifikasyonudur. 180
JCP, Sun ile diğer geliştiriciler arasındaki iki taraflı anlaşmalarla yönetilen bir süreçtir.
Süreç, iki İcra Komitesi’nin katılımını içermektedir. Her bir İcra Komitesi’nin 16 üyesi
bulunmaktadır. Bunlardan biri Sun’ın sahibi olduğu daimi koltuk iken, 10’u Sun
tarafından gösterilen adaylardan oluşur. (Üyelik JCP üyelerinin onayıyla gerçekleşir.)
5 koltuk ise JCP üyelerinin doğrudan oyu ile doldurulur.
JCP’nin günlük işleri Program Yönetim Ofisi tarafından yapılır. Program Yönetim
Ofisi, sadece Sun yönetimine karşı sorumlu olan Sun personelinden oluşur.
Bir spec’in yaratılması: Yeni bir spesifikasyon yaratmak için Program Yönetim
Ofisi’ne bir Java spesifikasyon talebi (JSR) sunulmalıdır. Her JSR, bir geliştiricinin o
JSR’nin geliştirilmesine rehberlik etmesi için “spec lideri” olarak atanmasıyla başlar. 190
Herhangi bir JCP üyesi, yeni JSR’ler için spec lideri olabilir.6 Mevcut JSR’lerin
çoğunun spec lideri Sun’dır. Sun, üç ana Java Platform Edition’ı, yani Java EE, Java
Micro Edition (ME) ve Java SE’i yöneten kilit JSR’lerin tamamının spec lideridir.
Herhangi bir yeni JSR için, “spec lideri” adayı projeyi “ilk onay oylaması” için ilgili İcra
Komitesi’ne sunmalıdır. Teklif onaylandığında, spec lideri projede çalışmak isteyen
diğer JCP üyelerini projeye alır. Uzman Grubu olarak bilinen bu grup, yapılacak
testler serisi için bir yazılım kodu oluşturacaktır. Bu testler serisi Technology
Compatibility Kit (TCK- Teknoloji Uyumluluk Kiti) olarak bilinir.
Bir JSR’nin bütün unsurları -yazılı spesifikasyonun kendisi, referans uygulama, TCK
ve bütün gerekli dokümantasyon- tamamlandığında JSR bir kez daha İcra 200
Komitesi’ne “nihai onay oylaması” için sunulur.
Spec uygulamasının lisanslanması: Spec formülasyonuna katılımları sırasında
geliştiriciler ciddi ölçüde know-how katkısı yapmaktadır; bunlar fikri mülkiyet
haklarıyla korunmaktadır. Bu katkılar Java Specification Participation Aggrements
(JSPA- Java Spesifikasyon Katılım Anlaşmaları) hükümleri ile yönetilir. JSPA’lar
Sun’ın her bir geliştirici ile ayrı yaptığı anlaşmalardır.
JSPA’lara göre, bir JSR’nin Uzman Grubu’nun her bir üyesi, spec liderine, üyenin
sahip olabileceği ve JSR’nin yaşama geçirilebilmesi için gerekli olan bütün telif
haklarını, ticari sırları ve patentleri kapsayan “süresiz, münhasır olmayan, dünya
çapında, telif ücreti olmadan, tamamı ödenmiş, geri döndürülemez, alt-lisanslama 210
6 Mevcut spesifikasyonlar için önceki spec lideri, spec lideri olarak kalma hakkını korur. Güncellemenin
yapılmadığı süre boyunca spec lideri, o spesifikasyonun “bakım lideri” olacaktır.
09-47/1157-293
6
hakkı içeren lisans” vermek zorundadır. Spec lideri, bu suretle JSR’ı gerçekleştirmek
için gereken fikri mülkiyetin tamamı üzerinde tam kontrol kurar.
Spec lideri de, JSR’i bağımsız olarak gerçekleştiren yaratıcıya süresiz ve telifsiz bir
fikri mülkiyet lisansı vermek zorundadır. Ancak bu zorunluluk, koşulsuz değildir.
Lisans verilmesi sadece bütün JSR’ın modifikasyonsuz olarak doğru şekilde
uygulanması ve ilgili TCK’nın başarıyla geçilmesi durumunda zorunludur. Spec
liderlerinin TCK’ların lisans koşullarına ilişkin önemli takdir yetkileri vardır.
Örneğin IBM, Red Hat veya SAP gibi, Java EE uyumlu uygulama sunucularının
sağlayıcıları, Java EE JSR’ların kendilerine ait uygulamalarını yaratmakta özgürdür
ama ilgili TCK’ların kullanımı için Sun ile ticari ilişkiye girmeleri gerekir. Yukarıda da 220
belirtildiği gibi üçüncü tarafın JSR lisansı alabilmesi için TCK’yı geçmesi gerekir.
Uygulama, ancak geliştirici Sun’dan TCK lisansı alırsa test edilebilir.
H.2.2. İlgili Ürün Pazarı
Bildirim konusu işlem, kurumsal bilişim hizmetleri alanına ilişkin bir işlemdir. Kurumsal
düzeyde veri akışı donanım ve yazılım olmak üzere iki temel ürün grubu aracılığıyla
sağlanmaktadır. Donanım, genel itibariyle veri depolama, işleme, gönderme ve
almaya yarayan fiziksel boyuta sahip cihazları kapsamaktadır. Bunlar sunucu, istemci
ve depolama cihazları olarak ayrılmaktadır. Sunucu, şirketin bilgi işleme ağının
merkezinde bulunan, genellikle verilerin depolanması, bu verilerin geri çağrılması,
kurum çalışanlarının birbirleriyle ve kurum dışındakilerle iletişim kurması gibi 230
amaçlarla kullanılmaktadır. İstemciler, bu iletişim sırasında kullanıcılar tarafından
kullanılan bilgisayar ve mobil cihazlardan oluşmaktadır. Depolama cihazları ise
kurumsal veri akışı sırasında üretilen verilerin saklandığı saklama birimlerini ifade
etmektedir. Donanım ürünleri hız, kapasite, güç tüketimi gibi faktörler açısından
farklılaşabilmektedir.
Bu çerçevede “donanım pazarı” gibi geniş bir pazar tanımı yapılması yanıltıcı
olabilecektir. Donanım alanında Oracle’ın bir faaliyetinin olmaması ve işlem
neticesinde sadece bir kontrol değişikliği oluşacak olması nedeniyle, bu alana ilişkin
olarak bir ilgili ürün pazarı tanımlanmasına gerek görülmemiştir.
İşlemden etkilenen bir diğer ürün grubu yazılım ürünleridir. Yazılım, donanımın 240
belirlenen görevleri yapmasını sağlayan program, prosedür ve dokümantasyon
bütünü olarak tanımlanmaktadır. Yazılımlar diğer yazılımlarla birlikte çalışabilirliğine
göre (açık sistem ve kapalı sistem yazılımlar) ve kaynak kodunun açık ya da kapalı
olmasına göre (açık kaynak kodlu ve kapalı kaynak kodlu) farklılaşabilmektedir. Açık
sistem yazılımlar, tüketicinin alternatif yazılım ürünleri arasında seçim yapabilmesini
temin etmek adına, farklı sağlayıcıların ürünlerinin birbirleriyle çalışmasının güvence
altına alınması esasına dayanmaktadır.
İşlemden etkilenen yazılım ürünleri ve bunların fonksiyonları aşağıda
gösterilmektedir:
Tablo 1: Yazılım ürünleri ve tanımları 250
Yazılım İşlevi
1. İşletim Sitemleri (Operating
Systems)
Bilgisayar donanımının kaynakların paylaştırılması ve bilgisayar
sisteminde çalışan diğer tüm programların yönetilmesi
2. Veritabanı Yönetim Sistemleri
(Database Management
Systems)
Bilginin düzenlenmesi depolanması, analiz edilmesi ve geri çağrılması
09-47/1157-293
7
3. Uygulama Platform Çözümleri
Yazılım geliştiricilerin uygulama hazırlama ve konuşlandırmalarının
daha kolay hale getirilmesi, yazılım geliştiricilerin uygulamalarının
anlaşılmasını sağlayacak bir standardizasyon sağlanması
4. Yazılım Geliştirme Araçları
(Software Development Tools) Yeni ya da var olan yazılım çözümlemelerinin geliştirilmesi
5. Kişisel Üretkenlik Uygulamaları
(Personal Productivity
Applications)
Word işleme, kişisel veri sistemi idaresi, hesap çizelgeleri, grafik
sunumları gibi faaliyetlerin gerçekleştirilmesi
6. Ara Yazılım (Middleware)
Bilgisayar sistemleri ile yazılım bileşenlerini birbirine bağlayan yazılım
programlarının ve birden çok cihazın bir ağ üzerinden birlikte
çalışmasının sağlanması, çeşitli kullanıcıların aynı anda dünya
genelinde çalışan sunuculara giriş ve çıkış yapması ve bu giriş ve
çıkışların kaydedilmesi
6.1. Uygulama Sunucuları
(Application Servers)
Farklı kullanıcıların, yaygın bir veri tabanıyla ve birbirleriyle
etkileşimlerinin yönetilmesi ve en uygun sistem performansın temin
edilmesi için hafıza ve işlem kapasitesi gibi kaynakların kullanımının
düzenlenmesi
6.2. Uygulama Entegrasyon
Yazılımı (Application
Integration Software)
Uygulamaların birbirleriyle daha efektif çalışmasının sağlanması
6.3. Kurumsal Portal Yazılımı
(Enterprise Portal Software)
Tek bir giriş noktası ve web-bazlı kullanıcı arayüzü sağlanarak bilgi ve
işlemlerin kuruluş sınırları içerisinde entegre edilmesi
6.4. Kimlik ve Giriş Yönetimi
Yazılımı (Identity and Acess
Management Software)
Güvenlik ayarlarının yönetilmesi ve bilgiye erişimin sağlanması
6.5. Birlikte Çalışma Yazılımı
(Collaboration Software)
Kullanıcıların iş ortamında birlikte çalışmalarına yardımcı olunması ve
ileti, takvim ve görev akışı gibi hizmetlerin sunulması
6.6. Sanallaştırma Yazılımı
(Virtualization Software) Bir sunucunun birden fazla sanal makineye bölünmesi
Ara yazılımlara ilişkin olarak da pazarı geniş ya da dar tanımlamanın yapılacak
değerlendirmeyi değiştirmeyecek olması nedeniyle, bir ilgili ürün pazarı
tanımlanmasına gerek görülmemiştir. Benzer şekilde işletim sistemleri, kişisel
üretkenlik uygulamaları, yazılım geliştirme araçları ve uygulama platform çözümleri
pazarlarında taraflardan sadece birinin halihazırda bu alanda faal olması ve/veya
piyasada herhangi bir rekabet karşıtı etkinin doğmaması nedeniyle bu pazarlara
ilişkin olarak da ilgili ürün pazarı tanımlanmasına gerek görülmemiştir.
Bu çerçevede sadece veri tabanı yönetim sistemleri pazarına ilişkin olarak yapılacak
pazar tanımı, değerlendirme açısından önem arz etmektedir. Bu alanda hem
Oracle’ın, hem Sun’ın faaliyeti bulunmaktadır. Oracle tarafından Oracle Database 260
11g, Oracle TimesTen, Berkeley DB, Oracle Database Lite ürünleri sunulmaktayken,
Sun açık kaynak kodlu ve kurulumu ücretsiz bir şekilde gerçekleştirilebilen MySQL
ürünü ile faaliyet göstermektedir. Bu noktada değerlendirilmesi gereken husus iki
yazılımın aynı işlevi yerine getirmesinin, bu yazılımların aynı ürün pazarı içerisinde
değerlendirilmesi için yeterli olup olmadığıdır. Bu hususa ilişkin olarak AB Komisyonu
kararları, Rekabet Kurulu kararları ve müşteri/rakiplerin görüşleri çerçevesinde bir
değerlendirme yapılacaktır.
AB Komisyonu kararlarında, açık kaynak kodlu yazılımların lisanslı yazılımlara ne
ölçüde alternatif olduğu hususunun yazılımın niteliğine göre farklılık gösterebildiği ve;
09-47/1157-293
8
Bazı yazılım türleri söz konusu olduğunda açık kaynak yazılımların müşterilerin 270
büyük bir kısmı tarafından lisanslı yazılımlara alternatif ürünler olarak görülebildiği,
bazı müşterilerin kritik uygulamalar söz konusu olduğunda hala açık kaynak
yazılımı kullanmaktan imtina etmesine rağmen, bu yazılımların, şu an itibariyle
bazı görevler özelinde, gerek KOBİ’ler gerek büyük kurumlar için geleneksel
lisanslı ürünlere bir alternatif teşkil edecek kadar olgunlaştığı ve bu ürünler
üzerinde uyguladığı rekabetçi baskının gün geçtikçe arttığı,7
Bazı yazılım türleri söz konusu olduğunda ise, açık kaynak yazılımların henüz
büyük müşteriler tarafından yeterli derecede güvenilir ve lisanslı ürünlere muteber
bir alternatif olarak algılanmadığı, bu durumun açık kaynak ürünlerin işlev
açısından sınırlı olmaları ile bu ürünlere yönelik bakım ve destek hizmetleri 280
yoksunluğu dikkate alındığında yakın gelecekte değişmesinin pek mümkün
görünmediği8
ifade edilmektedir.
Komisyon’un BEA’nın Oracle tarafından devralınması işlemini değerlendirdiği
29.4.2008 tarih ve COMP/M.5080 sayılı kararında şu ifadelere yer verilmektedir:
“Piyasa araştırması ara yazılım segmentinin, ürünün son kullanımı göz önüne
alındığında alt segmentlere ayrılabileceğini ortaya koymaktadır. … Ancak her
halükarda, söz konusu işlem tüm alternatif pazar tanımları altında bir rekabet kaygısı
oluşturmadığından, bu karar çerçevesinde ilgili ürün pazarının kesin bir tanımının
yapılmasına gerek duyulmamaktadır.” 290
26.10.2004 tarih ve COMP/M.3216 sayılı kararında AB Komisyonu, kurumsal
yazılımların bir alt segmenti olan Kurumsal Uygulama Yazılımları (KUY) alanında
faaliyet gösteren Peoplesoft’un Oracle tarafından devralınması işlemini
değerlendirmiştir. Kararda şirket finansal varlıklarının yönetimi, pazarlama işlevleri ya
da şirket kaynaklarının idare edilmesi gibi temel fonksiyonların yerine getirilmesi
amacıyla kullanılan yazılım ürünleri olarak tanımlanan KUY’un, Finansal Kaynak
Yönetimi (FKY), İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY), Kurumsal Proje Yönetimi ve Arz
Yönetimi yazılımları olmak üzere alt pazarlara ayrıldığı görülmektedir. Kurumların
özellikle FKY ve İKY ihtiyaçlarına yönelik yazılımların, kurum büyüklüğü, ihtiyaçların
kapsamı ve derinliği, yazılımın hizmet ettiği amaçlar açılarından farklılaştığı 300
değerlendirmesi yapılmıştır.
Bu çerçevede FKY ve İKY yazılımları gibi daha ziyade büyük kurumlar tarafından
tercih edilen yüksek fonksiyonelliğe sahip, üst segment yazılımların orta segment
yazılımlara nazaran;
Yapı itibariyle daha karmaşık olması,
Daha geniş kapsamlı ve fonksiyonel olması, daha fazla sayıda kullanıcıya hitap
etmesi, daha pahalı olması,
Daha kapsamlı, hızlı ve güvenilir ürün desteği sağlanıyor olması,
Büyük kurumların çok sayıda ülkede aynı anda faaliyet göstermesinden ötürü bu
faaliyetlerinin eş zamanlı olarak gerçekleştirilmesi gereğine daha iyi hizmet etmesi, 310
7 Case No COMP/M.5080 -ORACLE/BEA sayı 29.4.2008 tarihli karar.
8 Case No COMP/M.4747 - IBM/ TELELOGIC sayı 05.03.2008 tarihli karar, prg. 56-65.
09-47/1157-293
9
Büyük kurumların güvenlik ihtiyaçları ve hiyerarşik yapıları uyarınca hangi kullanıcı
tarafından hangi bilgiye ulaşılacağının belirlenmesi açısından daha tercih edilebilir
olması,
Büyük kurumların üst düzey işbölümü ve iş akış organizasyonu uyarınca bir bütün
olarak ve uyumlu bir şekilde çalışması gereğine daha iyi hizmet etmesi
hususları dikkate alınarak, kararda “fonksiyonelliği yüksek” ve “orta katman”
yazılımlar olmak üzere iki farklı pazar tanımı yapılmıştır.
Kararda dikkat çekilen bir başka husus, yapılan piyasa araştırmalarında fiyatın her
zaman en önemli alım kriteri olarak ortaya çıkmadığıdır. Kurumlar için programların
ne kadar işlevsel olduğu, sağlayıcıyla geçmişte tesis edilmiş olan bir ilişki olup 320
olmadığı gibi hususların önem kazandığı tespitine yer verilmektedir.
AB Komisyonu’nun bu kararda benimsediği müşterilerin ihtiyaç ve talepleri göz önüne
alınarak ilgili ürün pazarının segmentlere ayrılması yaklaşımı daha sonra başka
kararlarında da görülmektedir. 29.06.2001 tarih ve COMP/M.2478 sayılı Business
Solutions ve IBM Italia arasında bilgi teknolojileri hizmetleri alanında bir ortak girişim
kurulmasına ilişkin ve 23.09.2002 tarih ve COMP/M.2946 sayılı PWC Consulting’in
IBM tarafından devralınmasına ilişkin kararlarda da küçük ve orta boy firmalar ile
büyük firmalar arasındaki ihtiyaç farkları göz önüne alınmış, bu farklılıkların pazar
tanımının bunlar için ayrı ayrı yapılmasına neden olabileceği ifade edilmiş, ancak
işlemin tüm alternatif pazar tanımları göz önüne alındığında rekabetçi bir kaygı 330
doğurmamasından hareketle kesin bir pazar tanımı yapılmamıştır. Müşteri İlişkileri
Yönetimi Yazılımları alanında gerçekleşen 22.12.2005 tarih COMP/M.3978 sayılı
Siebel’in Oracle tarafından devralınmasına ilişkin kararda ise benzer bir şekilde ilgili
yazılımlara ilişkin nihai bir pazar tanımına gidilmemiş ancak bu yazılımların alıcısı
konumundaki müşterilerin birbirlerinden, üst segment ve alt segment ürünler olmak
üzere iki ayrı pazar tanımı benimsenmesini gerektirecek kadar farklılaşmadığı
izleniminin oluştuğu ifade edilmiştir.
İlgili ürün pazarının bazı durumlarda “alt segment/üst segment” olmak üzere ürün
gruplarına bölünmesi yaklaşımı bazı Rekabet Kurulu kararlarında da görülmektedir.
Binek otomobil satışı alanında faaliyet gösteren Chrysler’in faaliyetlerinin Fiat 340
tarafından devralınması talebi üzerine alınan 01.07.2009 tarih ve 09-31/678-159
sayılı kararda, üst segment, orta segment ve bir bütün olarak otomobil segmenti
olmak üzere üç farklı pazar üzerinden değerlendirmeler yapılmış, ancak alternatif tüm
pazar tanımları açısından piyasadaki rekabetin kısıtlanmayacağı sonucuna
varıldığından, dosya kapsamında net bir ürün pazarı tanımı benimsenmemiştir.
05.04.2007 tarih ve 07-30/297-113 sayılı Doğuş Otomotiv’in yapmış olduğu Porsche
yetkili satıcılık ve servis sözleşmelerine bireysel muafiyet tanınmasına ilişkin olarak
alınan Rekabet Kurulu kararında da Porsche marka otomobillerin özellikleri göz
önüne alındığında, pazarın lüks otomotiv pazarı olarak belirlemenin mümkün olduğu
ifade edilmiş, ancak yapılacak değerlendirmeyi etkilemeyeceğinden hareketle net bir 350
ilgili ürün pazarı tanımı yapılmamıştır.
Rekabet Kurulu tarafından alınan 14.11.2002 tarih ve 02-70/843-347 sayılı kararda
ise Anadolu Efes Biracılık ve Malt Sanayi A.Ş. (Efes) ile Miller Brewing Company
arasında imzalanan Miller Genuine Draft (Miller) markalı bira üretimine ilişkin lisans
anlaşmasına menfi tespit verilmesi/muafiyet tanınması talebi karara bağlanmış;
Kurul, işlemin tarafları tarafından getirilen Miller’ın süper premium bira segmenti
içerisinde yer aldığı iddialarını, böyle bir pazar tanımı yapılmasının mümkün olmadığı
09-47/1157-293
10
gerekçesiyle değil, anlaşmanın etkilerin daha çok genel bira pazarının yapısının ve
Efes’in bu pazardaki konumunun göz önünde bulundurulması ile ortaya konabilecek
olması gerekçesiyle reddetmiştir. 360
Oracle ve Sun’ın veri tabanı yönetim sistemleri pazarında sundukları ürünlerin aynı
ilgili ürün pazarında yer alıp almadığı hususuna ilişkin son olarak rakiplerin ve
müşterilerin değerlendirmelerine yer verilecektir.
Veri tabanı yönetim sistemleri alanında faaliyet gösteren Sybase Yazılım Ürünleri ve
Bilişim Hizmetleri Ltd. Şti. (Sybase) tarafından gönderilen ve Kurumumuz kayıtlarına
29.08.2009 tarih ve 7007 sayı ile giren yazıda, Sun’ın bu alandaki yazılımı olan
MySQL’e ilişkin olarak aşağıdaki ifadelere yer verilmektedir:
“Low-end diye tabir edilen, az sayıda kullanıcılı sistemlere hitap eden, görev kritik
olmayan uygulamalarda ucuz bir çözüm oluşturan MySQL veri tabanı yönetimi
sistemi de Oracle şirketinin kontrolü altına geçmektedir. 370
… Bu tür ürünler genel olarak lisanslanarak satılan VTYS ürünlerine ve karşısında
kurumsal bir şirket görmeye ihtiyaç duyan belli çapta ve görev-kritik uygulamalar
yürütmekte olan kurumlar nezdinde genellikle değerlendirmeye alınmamaktadır. Bu
tür kurumlar için 7x24 bazda, profesyonel ve konusunda uzman kişilerce verilen
teknik destek/danışmanlık hizmetleri büyük önem arz etmektedir. Ancak, tekrar
vurgulanabileceği üzere kesintiye tahammülü olan birçok küçük çaplı kurumun
oluşturduğu pazar için fiyat/fayda analizi profesyonel bir ürünle çalışma avantajını
bertaraf edebilmektedir …”
Aynı teşebbüsün Ankara Bölge Müdürlüğü’nde yapılan görüşmede ise aşağıdaki
hususlar vurgulanmıştır: 380
“MySQL’in Türkiye’de çok fazla başarılı olamadığı söylenebilir. Bunun nedeni, söz
konusu pazarın büyük olmaması ve ciddi rakipler bulunmasıdır. MySQL’in var olduğu
söylenilebilecek pazar KOBİ pazarıdır. Türkiye’de bu ürünün çok fazla yer
edememesinde piyasada diğer markaların kuvvetliliği, kurumsal kullanıcıların
ağırlıkla destek istemesi gibi unsurların etkili olabileceğini düşünmekteyiz.”
Dosya mevcudunda yer alan bilgilere göre Sun’ın 2008 mali yılında veri tabanı
alanında Türkiye’deki en büyük beş müşterisinden biri Hürriyet Gazetecilik ve
Matbaacılık A.Ş.’dir. Bu çerçevede anılan şirkete yazı gönderilerek bilgi talebinde
bulunulmuştur. Cevaben gönderilen yazıda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Kullanıcı sayısı ve veri tabanı büyüklükleri olarak bakıldığı zaman; muhasebe, arşiv 390
gibi pek çok kurumsal uygulamada kullanılan Oracle veri tabanı en çok kullanılan
veri tabanıdır. Bunu bazı kurumsal uygulamalar ile [Microsoft tarafından üretilen]
MsSQL takip eder. Sun’ın ürettiği MySQL ise diğer veri tabanlarına kıyaslandığında
çok daha kısıtlı bir alanda, tek bir uygulamada kullanılmaktadır.
… MySQL veri tabanı genellikle internet sitelerinde ve nispeten küçük çaplı
uygulamalarda kullanılmak suretiyle yaygınlaşmıştır. Yaygınlaşmasının temel sebebi
açık kaynak kodlu ve düşük maliyetli olmasıdır. Bu sebeple ürün olarak piyasadaki
konumlanması, büyük kurumlarda daha büyük çaplı işlemlerde kullanılan Oracle veri
tabanından çok daha farklıdır.
… açık kaynak kodlu olmayan Oracle veri tabanı ve MsSQL şirketimiz tarafından 400
daha yoğun olarak kullanılmaktadır. … Bu durum daha ziyade şirketimiz nezdinde
kullanılan veri tabanlarının şirketimiz nezdinde duyulan ihtiyaçlara göre belirleniyor
olmasından kaynaklanmaktadır.”
09-47/1157-293
11
Türk Telekomünikasyon A.Ş. (Türk Telekom)’de yapılan görüşmede ise yukarıdaki
açıklamalarla örtüşen bir şekilde şirketlerin kurumsallıkları arttıkça açık kaynak kodlu
yazılımların kullanılmasından imtina edebilecekleri, bunun temelinde kurulum
sonrası sağlanacak finansal destek, ürün güvenilirliği gibi unsurların etkili olduğu
belirtilmiştir. Görüşme tutanağında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Open source ürünleri belli gruplar yazmaktadır dolayısıyla teknik bir probleminiz
olduğunda oluşabilecek hata ve problemlerde destek hizmeti verilmesi yapısı icabı 410
zordur. Şu anda open source yazılımlarda da yeni bir gelişme olarak kurumsal
anlamda hizmet verilmeye (çok düşük ücretlerle) de başlanmaktadır, fakat kurumsal
firmaların beklediği seviyede servis güvenilirliği bulunmamaktadır.
Open source’larda stabil bir şekilde çalışma özelliği ve güvenilirlik çok yüksek
olmadığı için bu tip ürünler özellikle kurumsal şirketlerce tercih edilmemektedir.
Destek alma anlamında ise IBM, Oracle ve Microsoft’un aynı olduğu söylenilebilir.
Şirketin kurumsallığı arttıkça open source yazılım kullanma eğilimi azalır.“
IBM’de yapılan görüşme tutanağında ise açık kaynak kodlu yazılımlar ile müseccel
yazılımlar arasındaki ayrım şu şekilde ortaya konmaktadır:
“Açık kaynak kodlu yazılımlar diğerlerinin tıpatıp alternatifi olsaydı, yazılım şirketleri 420
ticari olarak varlıklarını sürdüremezdi.
Ürünle ilgili bir sıkıntı çıktığında ürünün desteğini sağlayıcı firmayı bulup almak
lisanslı yazılımlarda kolay, açık kaynak kodlu yazılımlarda göreceli olarak zordur.”
MySQL’in internet sitesinde9 aşağıdaki tabloya yer verildiği görülmektedir:
Tablo 2: Mukayeseli satın alma maliyetlerine ilişkin tablo
Buna göre 3 senelik satın alma maliyetine bakıldığında, Oracle’ın veri tabanı ürünü,
MySQL’den 16 kat daha pahalıdır.
Bu bilgiler çerçevesinde veri tabanı yönetim sistemleri pazarının farklı nitelikte
kurumların farklılaşan ihtiyaçları göz önüne alınarak “üst segment veri tabanı yönetim 430
9
09-47/1157-293
12
sistemleri çözümleri”, “orta segment veri tabanı yönetim sistemleri çözümleri” olarak
ayrıştırılabileceği görülmektedir. “Low-end” olarak tanımlanan MySQL’in, üst segment
ürünler olarak değerlendirilebilecek Sybase, Microsoft, IBM ve Oracle’ın
ürünlerinden;
Pazarlama ve fiyatlandırma stratejisi,
Bakım ve teknik hizmetlerinin sunumu,
Hedef kitlesi,
Kullanıcı gözünde algısı
açılarından farklılaştığı görülmektedir. Bu çerçevede ilgili ürün pazarları “üst segment
veri tabanı yönetim sistemleri çözümleri pazarı” ve “orta segment veri tabanı yönetim 440
sistemleri çözümleri pazarı” olarak tanımlanmıştır.
H.2.3. İlgili Coğrafi Pazar
İşlem açısından ilgili ürün pazarında ülkenin herhangi bir bölgesindeki rekabet
koşullarının diğer bölgelerden farklılık göstermemesi, bir başka deyişle rekabet
koşullarının ülkenin tamamında homojen bir yapı sergilemesi nedeniyle, ilgili coğrafi
pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
H.3. Değerlendirme
Bildirim konusu işlemle Sun’ın kontrolü Oracle’a geçecektir. İlgili devralma işlemi,
Sun’ın kontrolünde değişiklik yaratması nedeniyle 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2.
maddesinin “herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını 450
yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak
sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi” şeklindeki (b)
bendi kapsamında bir devralma işlemidir.
1997/1 sayılı Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesi "Bu Tebliğ’in 2.
maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya
devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili
ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya
bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının 25 milyon TL’yi aşması halinde Rekabet
Kurulu’ndan izin almaları zorunludur" hükmü ile Rekabet Kurulu’nun iznine tabi olan
birleşme ya da devir işlemlerini belirlemektedir. 460
Son tamamlanmış mali yıl içinde Oracle’ın Türkiye’de elde ettiği ciro (……….) TL,
Sun’ın elde ettiği ciro (……….) TL’dir. Aynı mali yıl içinde donanım alanında Sun’ın
cirosu (……….) TL “üst segment veri tabanı yönetim sistemleri çözümleri” pazarında
Oracle’ın cirosu (……….) TL’dir. Bu çerçevede, dosya konusu işlem 1997/1 sayılı
Tebliğ kapsamında bildirime ve Rekabet Kurulu’nun iznine tabi bir devralmadır.
İnceleme sürecinde IBM, Microsoft Bilgisayar Yazılım Hizmetleri Ltd. Şti. (Microsoft),
Sybase ve Oracle’ın en büyük müşterileri olan Türk Telekom, Turkcell İletişim
Hizmetleri A.Ş. ve Vodafone Telekomünikasyon A.Ş. ile görüşme yapılmış; bunlardan
Microsoft, Sybase ve IBM’den ayrıca yazılı bilgi talebinde bulunulmuştur.
Aşağıda yazılım sektörüne ilişkin olarak piyasa analizleri yapan araştırma kuruluşları 470
IDC ve Gartner tarafından yapılan çalışmalar kapsamında elde edilen pazar payı
bilgileri yer almaktadır. Raportörlerce gönderilen bilgi isteme yazılarıyla bildirimde
bulunan taraftan ve piyasadaki oyunculardan gerek kullanıcı sayısı, gerek ciro
bilgileri açısından pazar payı bilgileri talep edilmiştir. Ancak teşebbüsler pazar payı
bilgilerini Türkiye özelinde sunamadıklarını, daha geniş bölgesel bazda temin
edebildiklerini ifade etmişlerdir. Pazarın küresel niteliği ve piyasada yer alan
09-47/1157-293
13
oyuncuların Türkiye’deki pazar paylarının esasen küresel çaptaki pazar
dinamiklerinin bir yansıması olmasından hareketle, sağlanan verilerin Türkiye pazarı
açısından bir gösterge olabileceği anlaşılmıştır. Tarafların buna göre elde edilebilen
pazar payları aşağıdaki tablolarda gösterilmektedir: 480
Tablo 3: Veritabanı Yönetim Sistemleri 2007 Yılı Bölgesel Pazar Payları
Dünya (%) Batı Avrupa (%) Doğu Avrupa (%) Türkiye (%)
Oracle (….) (….) (….) (….)
IBM (….) (….) (….) (….)
Microsoft (….) (….) (….) (….)
Teradata (….) (….) (….) (….)
Sybase (….) (….) (….) (….)
MySQL (….) (….) (….) (….)
Oracle-Sun TOPLAM %(….) %(….) %(….) %(….)
Tablo 4: Ara Yazılım 2008 Yılı Dünya ve Türkiye Pazar Payları
Dünya (%) Türkiye (%)
Oracle (….) (….)
IBM (….) (….)
Microsoft (….) (….)
Software AG (….) (….)
Sun (….) (….)
Oracle - Sun TOPLAM %(….) %(….)
Tablo 5: Ara Yazılım Alt Pazarı: Uygulama Sunucuları 2007 Yılı Dünya Pazar Payları
Dünya (%)
Oracle (….)
IBM (….)
Microsoft (….)
Fujitsu (….)
Sun (….)
Oracle - Sun TOPLAM %(….)
Tablo 6: Ara Yazılım Alt Pazarı: Uygulama Entegrasyon Yazılımı 2007 Yılı Dünya Pazar Payları
Dünya (%)
Oracle (….)
IBM (….)
Microsoft (….)
Swift (….)
Sun (….)
Oracle – Sun TOPLAM %(….)
Tablo 7: Ara Yazılım Alt Pazarı: Kurumsal Portal Yazılımı 2007 Yılı Pazar Payları
Dünya (%)
Oracle (….)
IBM (….)
Microsoft (….)
SAP (….)
Sun (….)
Oracle - Sun TOPLAM %(….)
09-47/1157-293
14
Tablo 8: Ara Yazılım Alt Pazarı: Kimlik ve Giriş Yönetimi Yazılımı 2007 Yılı Pazar Payları
Dünya (%)
Oracle (….)
IBM (….)
EMC (….)
CA (….)
Sun (….)
Oracle - Sun TOPLAM %(….)
Tablo 9: İşletim Sistemleri 2008 Yılı Pazar Payları
Dünya (%) Avrupa, Ortadoğu ve Afrika (%)
Red Hat (….) IBM (….) (….)
Microsoft (….) (….)
HP (….) (….)
Apple (….) (….)
Sun (….) (….)
Oracle - Sun TOPLAM Tablo 10: Yazılım Geliştirme Araçları 2007 Yılı Pazar Payları
Türkiye (%)
IBM (….)
Microsoft (….)
Telelogic (….)
Compuware (….)
Sun Microsystems (….)
Oracle (….)
Oracle – Sun TOPLAM %(….)
Bu çerçevede 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında bir hakim durum
yaratılıp yaratılmadığı veya mevcut hakim durumun güçlendirilip güçlendirilmediği 490
değerlendirilmelidir.
Yukarıda da ifade edildiği üzere açık kaynaklı veri tabanı yönetim sistemlerinde
kurumsal şirketlerin beklediği düzeyde servis güvenilirliği bulunmamaktadır.
Kurumsal şirketler için, profesyonel ve konusunda uzman kişilerce verilen teknik
destek/danışmanlık hizmetleri büyük önem arz etmektedir. Şirketin kurumsallığı
arttıkça açık kaynaklı veri tabanı kullanma eğilimi azalmaktadır. Bu çerçevede
Oracle’ın yüksek performanslı ürün kullanan mevcut müşterileri için MySQL’in zaten
bir alternatif oluşturmadığı söylenebilir. MySQL “low-end” olarak tabir edilen bir veri
tabanı yönetim sistemidir. Büyük ölçüde az sayıda kullanıcılı şirketler/KOBİ’ler
tarafından kullanılmaktadır. 500
Bu çerçevede Oracle ve Sun’ın veri tabanı yönetim sistemi yazılımlarının aynı
pazarda yer almaması nedeniyle, ilgili ürün pazarı olarak tanımlanan “üst segment
veri tabanı yönetim sistemleri çözümleri” ve “orta segment veri tabanı yönetim
sistemleri çözümleri” pazarlarında işlem sonucunda bir hakim durum oluşmasının söz
konusu olamayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Benzer şekilde bunun dışındaki pazarlarda işlem, herhangi bir rekabetçi endişe
doğurmamaktadır. Donanım pazarında Oracle’ın bir faaliyeti olmadığı için, bir
yoğunlaşma artışı söz konusu değildir. Gerek ara yazılım, gerekse ara yazılımın alt
pazarı konumundaki dört pazarda, işletim sistemleri ve yazılım geliştirme araçları
09-47/1157-293
15
pazarlarında yukarıda da yer verilen tablolardan da görüldüğü üzere işlem 510
neticesinde rekabeti sınırlayıcı herhangi bir etki doğması beklenmemektedir.
Rakiplerle yapılan görüşmelerde Oracle’ın son yıllarda gerçekleştirdiği devirlere
dikkat çekilmiş ve devir işlemi sonrasında Oracle’ın donanım, işletim sistemi, veri
tabanı ve ara yazılım katmanlarının tümünde faaliyet gösteren bir şirket konumuna
geleceği ifade edilmiştir. Bu husus yapılan görüşmede Microsoft yetkililerince de
“uçtan uca” kontrol olarak nitelendirilmiş; Oracle’ın sunucudan, bilgisayara; işletim
sisteminden veri tabanı yönetim sistemine kadar her seviyede satış yapan bir firma
haline geleceği ve kullanıcı için ürün değiştirmenin maliyetinin daha fazla olacağı
belirtilmiştir. Müşterilerin daha az sağlayıcı ile muhatap olmayı tercih edebileceği,
ancak bunlara daha fazla bağımlı hale geleceği argümanına ilişkin olarak şu 520
değerlendirme yapılabilir: Oracle’ın -gerçekleşmesi halinde bu devir işleminden
sonra- bilgisayar/yazılım pazarının tüm katmanlarında faaliyet gösteren bir firma
olacağı ve bunun da müşterilere karşı bir bağımlılık yaratmak bakımından bir avantaj
sağlayabileceği doğrudur. Ancak IBM ve Microsoft da bu nitelikteki diğer firmalar
olarak karşımıza çıkmaktadır ve pazarda uçtan uca faaliyet gösteren tek firma Oracle
olmayacaktır. Benzer şekilde yazılım pazarında farklı amaçlara yönelik çok sayıda
programın bulunduğu, yazılım alanının çok katmanlı bir yapı sergilediği ve bu alanda
Microsoft, IBM, Sybase, SAP gibi büyük firmaların var olduğu da dikkate alınmalıdır.
Kaldı ki yazılım pazarı genelinde Oracle halihazırda pazardaki en önemli
oyunculardan biri olup, bu devirle Oracle portföyünü özellikle donanım kalemiyle 530
güçlendirmektedir. Burada ise çok sıkı bir rekabet söz konusudur.
Son olarak Java değerlendirilmelidir. Raportörlerin rakiplerle yaptığı görüşmelerde
Oracle’ın kendi amaçları için Java’yı manipüle edebileceği endişesi dile getirilmiştir.
Microsoft tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 15.9.2009 tarih ve 6675 sayı ile
giren yazıda bu endişe şu şekilde ifade edilmektedir:
“JCP üzerindeki dizginlenemez kontrolü ile (İcra Komiteleri, Program Yönetim Ofisi
ve spec lideri yoluyla) Oracle muhtemelen, JSPA’ların ruhu veya içeriği ile çelişse
de, tek taraflı lisanslama kısıtlamaları (kullanım alanı kısıtlaması gibi) getirmekten
geri durmayacaktır. Dahası, satın alma sonrası Oracle, JCK’leri ticari olarak
rakiplerine başka kısıtlayıcı koşullarda lisanslayabilir veya lisanslamayı tamamen 540
reddedebilir. … Kaçınılmaz sonuç, bu şirketlerin Java tabanlı yazılım piyasasında
rekabet etme kabiliyetinin ciddi ölçüde düşeceği veya ortadan kalkacağı, bunun
sonucunda da son kullanıcıların -Türkiye’dekiler dahil- sınırlı seçenek ve daha
yüksek fiyatların sıkıntısını yaşayacağıdır.”
Java’nın işleyişi yukarıda ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Belirtilmesi gereken ilk husus
işlem sonucunda uygulama platform çözümleri alanında herhangi bir yoğunlaşmanın
söz konusu olmadığı, işlemin Java’yı Sun’ın kontrolünden Oracle’ın kontrolüne
geçireceğidir. Bir diğer husus, Microsoft’un -Java’ya alternatif bir yazılım kanalı olarak
nitelendirilebilecek- uygulama platform çözümleri yazılımı “.NET”’in varlığıdır.
Pazarda önemli sayıda uygulamada kullanmakta olan .NET, Java üzerinde önemli bir 550
rekabetçi baskı oluşturmaktadır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin,
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
09-47/1157-293
16
güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
560
Full & Egal Universal Law Academy