Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-2-126 (Devralma)
Karar Sayısı : 06-04/62-19
Karar Tarihi : 26.1.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN
Süreyya ÇAKIN, M. Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER : E. Ebru ÖZTÜRK, Remzi Özge ARITÜRK
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Çukurova Holding A.Ş.
Temsilcisi Av. Sarp ŞENOL
Maya Akar Center, Büyükdere Caddesi 20
No: 100/17, 34394 Esentepe/İstanbul
D. TARAFLAR : - Yapı ve Kredi Bankası A.Ş.
Yapı Kredi Plaza, D Blok, Levent, Beşiktaş/İstanbul
- Çukurova Holding A.Ş.
Büyükdere Cad. Yapı Kredi Plaza A Blok
34330 Levent/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Super On-line Uluslararası Elektronik Bilgilendirme 30
Telekomünikasyon ve Haberleşme A.Ş. hisselerinin Çukurova Holding A.Ş.
tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.12.2005 tarih ve 9099 sayı ile giren ve
17.1.2006 tarih ve 308 sayılı yazı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 19.1.2006 tarih ve
2005-2-126/Öİ-06-EÖ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 20.1.2006 tarih ve
REK.0.06.00.00-120/11 sayılı Başkanlık önergesi ile 06-04 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır. 40
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ : İlgili raporda; Super On-line Uluslararası
Elektronik Bilgilendirme Telekomünikasyon ve Haberleşme A.Ş. (Superonline)
hisselerinin Çukurova Holding A.Ş. tarafından devralınması işleminin 1997/1 sayılı
Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu, bildirim konusu devir işleminin 4054
sayılı Kanun'un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut hakim
durumu daha da güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında
herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğuran bir işlem olmadığı, bu nedenle söz konusu işleme izin verilmesi
gerektiği; Fintur Techologies B.V.’de (Fintur) gerçekleşen kontrol değişikliğinin, anılan
06-04/62-19
2
şirketin herhangi bir ticari faaliyeti, dolayısıyla bir pazar payı ya da cirosu 50
bulunmaması nedeniyle, 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir işlem olmadığı ifade
edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. (YKB)
Dosyada yer alan bilgilere göre;.YKB, 1944 yılında kurulmuş olup, İstanbul ticaret
siciline 7 Temmuz 1944 tarihinde 32736-16978 sicil no ile tescil ve ilan olmuştur.
Halka açık olan ve Koç Finansal Hizmetler A.Ş. (KFH) tarafından kontrol edilen
şirketin ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo 1- YKB Ortaklık Yapısı 60
Ortak Adı Sermaye oranı (%)
Takasbank 41,63
Koçbank A.Ş. 57,4
Pamukbank T.A.Ş. Memur ve Müstahdemleri Vakfı 0,20
Diğer 0,77
H.1.2. Çukurova Holding A.Ş.
Dosya mevcudu bilgilere göre, bildirim konusu devralma işlemi sonucunda Çukurova
Investment N.V. KFH Grubu’nun Superonline’da sahip olduğu %96,68’lik hissesini
devralacaktır. Çukurova Investment N.V., Çukurova Holding’in bağlı bir şirketi olup,
Hollanda kanunlarına göre kurulmuş bir yatırım şirketidir. Çukurova Holding’in
ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo 2- Çukurova Holding Ortaklık Yapısı
Hissedarlar Hissedarlık Oranı(%)
Karamko A.Ş. 58,26
Çukurova İthalat ve İhracat T.A.Ş. 26,28
Borak SA 9,39
Sınai ve Mali Yatırımlar A.Ş. 2,61
BMC Sanayi ve Ticaret A.Ş. 0,28
Diğer 3,18
TOPLAM 100,00
Çukurova Holding’in Yönetim Kurulu üyeleri; Mehmet Emin Karamehmet (Başkan),
A. Samsa Karamehmet, F. Şadi Gülüm, Neslihan Yılmaz ve M. Bülent Ergin’den 70
oluşmaktadır.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Devre konu şirket olan Superonline, Türk Telekomünikasyon A.Ş. ile internet servis
sağlayıcılığı (İSS) sözleşmesi imzalayarak internet erişim hizmeti sunan bir şirkettir.
Veri, ses ve diğer tip hizmetlerin sunumunda da söz konusu olduğu üzere, bir İSS’nin
müşterilerine hizmet sağlayabilmesi için öncelikle internet erişim hizmetlerinin
sunulmasına olanak tanıyan yerel telefon şebekesi veya kablo altyapısı gibi bir
altyapıya erişiyor olması gerekmektedir. Uygulamada, İSS’lerce talep edilen
hizmetlere şebeke erişim hizmetleri, bu hizmetler vasıtasıyla İSS’lerin son 80
kullanıcılara sundukları katma değerli hizmetlere ise internet erişim hizmetleri adı
verilmektedir.
06-04/62-19
3
Son kullanıcılara internet erişim hizmetlerinin sağlanması için bilinen en yaygın ve
gelişmiş teknolojileri
- sabit altyapılar üzerinden geniş bant erişim imkanı sağlayan DSL ve kablo
modem teknolojiler (kablo internet hizmeti) ile
- yine sabit bir altyapı üzerinden verilen ancak DSL ve kablo modem
hizmetlerine göre çok daha sınırlı bant genişliği sağlayan çevirmeli bağlantılar
(dial up ve ISDN-BA).
olarak sıralamak mümkündür. 90
Bant genişliği, belli bir zaman aralığında belirli bir altyapı üzerinden gönderilen ve
temin edilen ‘veri’nin hacmini ölçmek amacıyla kullanılan bir kavramdır. Bant
genişlikleri, hizmetin üzerinden sunulduğu farklı altyapılara ve/veya kullanılan
teknolojilere göre farklılaşabilmektedir.
İnternet erişim hizmetleri bant genişliği bakımından ele alındığında; internete erişim
hızları, erişim hızlarına bağlı olarak internet üzerinden destekledikleri hizmet türleri
arası farklılıklar, kullanıcılara istenilen anda ya da sürekli bir bağlantı sağlamaları,
aynı anda diğer (ses iletimi gibi) hizmetlerin de sunulmasına olanak tanıyıp
tanımamaları, erişim hızının talep halinde anında değişip değişememesi, kullanılan
cihazların farklılıkları ve bu farklılığın getirdiği maliyet gibi unsurlar nedeniyle “dar 100
bant internet erişim hizmetleri” ve “geniş bant internet erişim hizmetleri” olarak ikiye
ayrılmaktadır.
İnternet erişim hizmetleri, son kullanıcı özelliklerine göre de bireysel ve kurumsal
olarak ikiye ayrılabilir. Alıcı veya göndericiden en az birinin hane halkından birisi
olduğu erişim hizmetleri bireysel internet erişim hizmetleridir.
Kurumsal kullanıcılar, büyük hacimde ve değişik nitelikte telekomünikasyon hizmeti
tüketirler. Bu sebeple erişim hizmetlerini toptan satın alırlar. Hacmin büyük ve
hizmetin çeşitli olması bu kullanıcılara özel erişim hizmetlerinin verilmesini gerekli
kılar. Bu kullanıcılara örnek olarak bankalar ve diğer finans kurumları, uluslararası
şirketler ve genel olarak yerel şebekenin kapasitesi üzerinde telekomünikasyon talebi 110
olan tüm diğer kişi ve kurumlar verilebilir.
Kurumsal kullanıcıların telekomünikasyon hizmeti taleplerinin içeriği birbirinden hem
nicelik hem de nitelik açısından farklı olduğundan, bu kullanıcı grubunun talebine
uygun yapıda bireysel arzın sunulması ihtiyacı vardır. Bu kullanıcılara yerel şebekeler
ulaşmasına rağmen, bu şebekeler üzerinden sunulan hizmetlerin talebi
karşılayabilmesi mümkün değildir. Dolayısıyla kurumsal kullanıcılar için
telekomünikasyon trafiğinin aktığı noktalar arasında özel devrelerin tahsis edilmesi
zorunluluğu bulunur.
Pazarda faaliyet gösteren teşebbüsler, bireysel internet hizmeti olarak abonelerine
içerik sağlamasının yanı sıra, kurumsal müşterilerin web sayfalarını hizmet 120
sağlayıcının sunucularında barındırmaktan, internet protokolü kullanan B2B
uygulamalarına platform sağlamaya kadar uzanan geniş bir yelpazede faaliyet
sunmaktadır.
Bu çerçevede “internet erişim hizmetleri” olarak genel bir başlık altında tanımlanacak
olan ilgili pazar; ayrıca bireysel ve kurumsal internet erişim hizmetleri başlıkları
altında değerlendirmeye tabi tutulacaktır.
06-04/62-19
4
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili ürün pazarında ülke içinde herhangi bir bölgedeki rekabet koşullarının
diğerlerinden farklı olamayacağı görülmektedir. Dolayısıyla bu pazarlarda hizmet
sunan ve sunacak olan işletmelere verilecek yetki belgelerinin veya yetki belgesi 130
sahibi ile yapılacak sözleşmelerin kapsamının Türkiye sınırları olacağı göz önüne
alınarak, ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. Devralma İşlemine İlişkin Bilgiler
Dosya mevcudunda yer alan bilgi ve belgelere göre; bildirim konusu işlem, 17.8.2005
tarih ve 05-52/795-215 sayılı Rekabet Kurulu kararı ile gerçekleşmiş olan Çukurova
Grubu ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’nun sahip olduğu %57,4 oranındaki YKB
hissesinin Koçbank A.Ş.’ye devri işlemiyle dolaylı olarak KFH’nin kontrolüne geçen
Fintur, Digiturk ve Superonline hisselerinin tekrar Çukurova Grubu’na devredilmesine
ilişkindir. 28.09.2005 tarihinde YKB ve Çukurova Holding A.Ş. arasında imzalanan 140
“Fintur, Superonline ve Digiturk Alım Satım Sözleşmesi” uyarınca anılan şirketlerin
hisseleri Çukurova Holding’e devredilecektir.
Digiturk hisselerinin Çukurova Grubu tarafından tekrar devralınması işlemine
24.11.2005 tarih ve 05-79/1087-313 sayılı Rekabet Kurulu kararı ile izin verilmiştir.
Digiturk ve Fintur açısından sözleşmede belirlenen önşartlar yerine gelmiş
olduğundan, anılan şirketlere ilişkin devralma işlemleri 5.1.2006 tarihinde
gerçekleştirilmiştir. Anılan tarihte Digiturk hisseleri önce Çukurova Grubu’na ve
ardından Çukurova Grubu ile Providence’ın ortak kontrolündeki DP Acquisitions BV
unvanlı şirkete devredilmiştir. Fintur hisseleri ise tamamen Çukurova Investments
N.V. tarafından devralınmıştır. 150
Dosya mevcudunda bulunan eksiklik yazısına cevaben gelen yazıda; Fintur’un
başvuru tarihi itibarıyla Digiturk ve Superonline’da iştirakleri bulunduğu, Rekabet
Kurulu’nun Superonline’ın hisselerinin devrine ilişkin izni henüz alınmamış
olduğundan, 5.1.2006 tarihinde Fintur hisseleri Çukurova Investments N.V.’ye
devredilmeden önce Superonline’da bir kontrol değişikliği meydana gelmemesini
teminen, KFH Grubu’nun tek başına kontrolü altındaki Fintur’un Superonline’daki
hisselerinin yine KFH Grubu’nun tek başına kontrolü altındaki Yapı Kredi Holding
B.V. adlı şirkete devredildiği belirtilmektedir.
H.3.2. Hukuki Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendine göre “herhangi bir teşebbüsün ya 160
da kişinin diğer teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir
kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması
veya kontrol etmesi” birleşme ya da devralma sayılan hallerden biri olarak
belirlenmiştir.
Bildirim konusu işlem ile YKB ve Yapı Kredi Holding B.V.’ye ait olan toplam %96,68
oranındaki Superonline hissesi Çukurova Grubu tarafından devralınacaktır. Devralma
işlemi sonucunda, Superonline’ın kontrolü KFH Grubu’ndan Çukurova Grubu’na
geçecektir. Dolayısıyla bildirim konusu işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ’in anılan maddesi
anlamında bir devralma işlemidir. Aşağıda Superonline’ın işlem öncesi ve sonrasına
ilişkin ortaklık yapısı gösterilmektedir: 170
06-04/62-19
5
Tablo 3- Superonline’ın devralma öncesi ortaklık yapısı
Ortak Adı Sermaye oranı (%)
Yapı Kredi Bankası A.Ş. 36,09
Yapı Kredi Holding B.V.1 60,59
Çukurova Holding A.Ş. 3,32
Sınai ve Mali Yatırımlar A.Ş. 0,00046
Bayındırlık İşleri A.Ş. 0,00000118
Corbuss Kurumsal A.Ş. 0,00000115
TOPLAM 100
Tablo 4- Superonline’ın devralma sonrası ortaklık yapısı
Ortak Adı Sermaye Oranı (%)
Çukurova Investments N.V. 96,68
Çukurova Holding A.Ş. 3,32
Sınai ve Mali Yatırımlar A.Ş. 0,00046
Bayındırlık İşleri A.Ş. 0,00000118
Corbuss Kurumsal A.Ş. 0,00000115
Toplam 100
1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre, “Birleşmeyi
veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir
bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın %25’ini aşması
halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirasını
aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.”
Hisseleri devredilen Superonline’ın ilgili ürün pazarındaki 2005 yılı cirosu
(………………….) YTL olarak gerçekleşmiştir. Dolayısıyla işlem 25 trilyon TL’lik ciro 180
eşiğini aşmaktadır ve Rekabet Kurulu’ndan izin alınması gereken bir devralma işlemi
söz konusudur.
Superonline yetkilileri dosyayı inceleyen raportörlere, 2005 yılına ait pazar paylarının
henüz ellerinde olmadığını, ancak tahminlerine göre 2005 pazar paylarının (gerek
kendileri, gerekse rakipleri açısından) 2004 pazar payı rakamlarından farklı
olmadığını belirtmiştir. Bu çerçevede teşebbüslerin ilgili pazardaki pazar payları 2004
yılı rakamlarına göre değerlendirilmiştir. İnternet erişim hizmetleri pazarında faaliyet
gösteren teşebbüslerin pazar payları aşağıda gösterilmektedir:
Tablo 5- İnternet erişim hizmetleri pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin tahmini pazar payları
(toplam) 190
Teşebbüs 2002 (%) 2003 (%) 2004 (%)
Superonline 24 17 10
Koçnet 11 9 6
Sabancı Telekom 6 6 5
TTnet (Türk Telekom) 25 44 65
Borusan 4 4 4
E-Kolay 8 5 3
Diğer 22 16 7
Toplam 100 100 100
1 Yukarıda da belirtildiği gibi daha önce Fintur’a ait olan bu hisseler 5.1.2006 tarihinde Yapı Kredi
Holding B.V.’ye devredilmiştir. Eksiklik yazısına cevaben gönderilen yazıda yer verilen bu bilgi
doğrultusunda bildirim formunda belirtilen ortaklık yapısı güncellenmiştir.
06-04/62-19
6
Tablo 6- İnternet erişim hizmetleri pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin tahmini pazar payları
(kurumsal)
Teşebbüs 2002 (%) 2003 (%) 2004 (%)
Superonline 16 18 8
Koçnet 14 18 9
Sabancı Telekom 7 9 6
TTnet (Türk Telekom) 34 29 65
Borusan 9 9 7
Diğer 21 18 5
Toplam 100 100 100
Tablo 7- İnternet erişim hizmetleri pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin tahmini pazar payları
(bireysel)
Teşebbüs 2002 (%) 2003 (%) 2004 (%)
Superonline 31 17 14
Koçnet 8 2 1
Sabancı Telekom 5 4 4
TTnet (Türk Telekom) 17 56 65
E-Kolay 15 8 7
Diğer 24 14 9
Toplam 100 100 100
Tablolardan da görüldüğü üzere, Superonline’ın hem bireysel, hem kurumsal internet
erişim hizmetleri pazarındaki pazar payı her geçen yıl Türk Telekom’un pazar payının
oldukça gerisinde kalmıştır. Türk Telekom’un açık farkla pazar lideri olduğu 200
görülmektedir. Halihazırda aynı grup (KFH) tarafından kontrol edilen Superonline ve
Koçnet’in, devralma işlemi sonucunda farklı gruplar tarafından kontrol edileceği göz
önüne alındığında, işlemin pazarda rekabetçi bir etki doğuracağı görülmektedir.
4054 Sayılı Kanun’un 7. maddesine göre “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim
durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak,
ülkenin bütünü yahut bir kısmında rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu
doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir
teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da
kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap
durumu hariç olmak üzere, devralması hukuka aykırı ve yasaktır.” 210
Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, bildirim konusu devralma işlemi ile hakim
durumun yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin söz konusu
olmayacağı anlaşılmaktadır. Bildirim konusu işlem Superonline’ın kontrolünün tekrar
Çukurova Grubu’na geçmesini sağlayan bir hisse devir sözleşmesinden ibarettir.
Devralma işlemi sonucunda internet erişim hizmetleri pazarında faaliyet gösteren
tedarikçilerin sayısı azalmayacaktır;2 -aksine halihazırda Superonline ve Koçnet’in
aynı grup (KFH) tarafından kontrol edildiği göz önüne alındığında- artacaktır.
Ayrıca taraflar arasındaki anlaşma gereğince Superonline’ın kontrolü KFH’ye geçmiş
olsa da, anılan şirketler fiilen Çukurova Grubu’nun atamış olduğu yönetim kurulu
üyeleri tarafından yönetilmektedir. Superonline’ın yönetim kurulu Mehmet Emin 220
Karamehmet, Fikri Şadi Gücüm, Mustafa Savaş Ünsal, Mehmet Kurtoğlu ve Mehmet
Turgut Alpar’dan oluşmaktadır. Yukarıda yer verilen tespitlerle birlikte
değerlendirildiğinde, Superonline’ın halen şirket üzerindeki etkinliğini koruyan
Çukurova Grubu’na devredilmesinde sakınca olmadığı görülmektedir.
2 İlgili ürün pazarında faliyet gösteren Çukurova Grubu’nun sahip olduğu Topaz Telekomünikasyon
Yayıncılık Reklamcılık Sanayi ve Ticaret A.Ş. adlı bir teşebbüs bulunmakla birlikte, pazar payı ihmal
edilebilecek düzeydedir.
06-04/62-19
7
Bu değerlendirmeler ışığında; bildirim konusu devralma işleminin, Superonline'ın
cirosunun 25 trilyon TL.'yi geçmesi nedeniyle 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi
kapsamında izne tabi bir işlem olduğu, ancak söz konusu devralma işleminin,
“internet erişim hizmetleri” ilgili ürün pazarında hakim durum yaratılması veya mevcut
hakim durumun güçlendirilmesi suretiyle rekabetin önemli ölçüde azaltılmasına
neden olacak nitelikte bir devralma işlemi olmadığı; ayrıca, Fintur’da gerçekleşen 230
kontrol değişikliğinin, söz konusu şirketin herhangi bir ticari faaliyetinin, dolayısıyla bir
pazar payı ya da cirosunun bulunmaması nedeniyle, 1997/1 sayılı Tebliğ
kapsamında izne tabi bir işlem olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun 7. maddesi ve bu Kanun’a
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi
olduğuna, ancak işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun 240
güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirime konu işleme izin
verilmesine,
2. Fintur Technologies B.V.’de gerçekleşen kontrol değişikliğinin, anılan şirketin
herhangi bir ticari faaliyeti, dolayısıyla bir pazar payı ya da cirosu
bulunmaması nedeniyle, 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması
Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi bir
işlem olmadığına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
250
Full & Egal Universal Law Academy