Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-3-177 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 09-43/1099-279
Karar Tarihi : 1.10.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI(Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Aytül TOKATLI, Fethullah GÜLER
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : (………… ………….)
(………… ………….)
20
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
Ankara ilindeki süpermarketler
E. DOSYA KONUSU: Süpermarketlerin Coca-Cola’yı alış fiyatının altında
satarak rekabete aykırı hareket ettikleri iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde özetle; Ankara ilindeki süpermarketlerin
2,5 litrelik Coca-Cola’yı, 2,20 TL’ye almalarına rağmen; 1,65 TL, 1,90 TL ve 1,95 TL
gibi fiyatlardan zararına satmalarının rekabete aykırı olduğu, küçük ölçekli esnafın bu
şartlar altında süpermarketlerle rekabet edemedikleri ve oluşan bu durum nedeniyle 30
müşterilerin artık bakkallardan alışveriş yapmadığı iddia edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 26.8.2009 tarih, 6041 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 2.9.2009 tarih, 2009-3-177/İİ-09-AT sayılı İlk İnceleme
Raporu Rekabet Kurulu’nun 9.9.2009 tarih ve 09-41/993-M sayılı toplantısında
görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde
soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun’un 40/1.
maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca
yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 17.9.2009 tarih ve 2009-3-177/ÖA-09-AT
sayılı Önaraştırma Raporu 18.9.2009 tarih, REK.0.07.00.00-110/284 sayılı Başkanlık 40
önergesi ile 09-43 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda; Ankara ilindeki süpermarketlerin
Coca-Cola ürününü maliyetinin altında satarak rekabeti kısıtladıkları iddiasını konu
edinen şikayetin, 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddelerini ihlal etmediği, dolayısıyla
şikayete yönelik olarak herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığı sonuç ve
kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
09-43/1099-279
2
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 50
I.1. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Ülkemizde gıda ağırlıklı perakendecilik sektörü incelendiğinde sektörün;
hipermarketler, süpermarketler, orta marketler, marketler, bakkallar, büfeler, ihtisas
mağazaları ve benzin istasyonu marketlerinden oluştuğu görülmektedir. Büyük ölçekli
perakende satış mağazaları, tüketiciye farklı hizmetler sunmalarının yanı sıra, sahip
oldukları yüksek satın alma potansiyelleri nedeniyle arz ettikleri ürünleri bakkal veya
marketler gibi küçük kapasiteli işletmelere göre daha avantajlı koşullarla daha düşük
fiyattan satın almakta ve bunun sonucu elde ettiği maliyet avantajını tüketiciye, söz 60
konusu ürünleri daha düşük fiyatla sunarak yansıtmaktadır. Geçmiş Kurul
kararlarında süpermarketler farklı bir pazar, geleneksel satış noktaları olan bakkallar
ayrı bir pazar olarak değerlendirilmiştir.
Teşebbüslerin alım potansiyelleri çerçevesinde oluşan maliyet avantajlarını
tüketicilere yansıtmaları serbest piyasa ekonomilerinde yaşanan fiyat rekabetinin
doğal bir sonucudur. Çeşitli şekillerde Kurul kararlarına konu olmuş benzer nitelikteki
uygulamalarda da bu sonuca ulaşılmıştır. Örneğin, Coca Cola Grubu ve Fruko-
Tamek Grubu'nun hipermarketlere ve bakkallara yönelik olarak ayrımcı fiyat ve satış
koşulları uyguladıkları iddiasını konu edinen, 27.6.2000 tarih ve 00-24/251-136 sayılı 70
Kurul kararında, süpermarketlerin bakkallara göre daha uygun koşullardan mal alımı
yapabilmeleri ekonomik gerekçelere dayandırılmış ve bu uygulamalar 4054 sayılı
Kanun’u ihlal eder nitelikte bulunmamıştır. Bu kararda özet olarak;
büyük marketlerin yüksek miktarlarda alım yapmaları nedeniyle alıcı güçlerinin
bakkallara göre daha yüksek olması,
büyük marketlerin tek seferde yüksek miktarlarda ürün alırken bakkalların tek
seferde çok daha az miktarda ürün almaları, bu nedenle hem nakliye sıklığının
hem de nakliye masraflarının artması,
yüksek miktarlarda alım yapan büyük marketler siparişlerini telefon veya e-
posta ile yapabilirken, tedarikçilerin bakkallardan sipariş almak için eleman 80
istihdam etmek zorunda kalmaları,
büyük marketlerden tahsilât bankalar aracılığı ile yapılırken, bakkallardan
tahsilât yapmak için ayrıca çalışan istihdam edilmesi,
gibi nedenlere bağlı olarak bakkallara yapılan satışların nakliye, teslim, sipariş ve
tahsilat masraflarının büyük marketlere göre daha fazla olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Bu çerçevede daha uygun koşullardan mal alımı yapan süpermarketlerin bakkallara
göre Coca-Cola’yı daha ucuz fiyatla tüketicilere satabilmeleri ekonomik olarak
mümkün olduğundan, bu davranış rekabete aykırı bir nitelik taşımamaktadır.
Süpermarketlerin Coca-Cola’yı daha uygun koşullarda almalarının ekonomik olarak 90
mümkün olmasına karşın şikâyetçi, süpermarketlerin Coca-Cola’yı satın aldıkları
fiyatın altında tüketiciye sattıklarını iddia etmektedir. Bu iddia, şikâyete konu eylemin
4054 sayılı Kanun’u ihlal edip etmediğinin iki noktada daha değerlendirilmesini
gerekli kılmaktadır. İlk olarak şikâyet edilen süpermarketlerin, şikayetçi esnafı pazar
dışına itmek amacıyla Coca-Cola’nın satış fiyatını birlikte düşürmeleri, 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesinin ihlali anlamına gelecektir. Ancak şikâyetçinin de
başvurusunda belirttiği üzere süpermarketler Coca-Cola’yı 1,65 TL, 1,90 TL ve 1,95
TL gibi değişik fiyatlarla satmakta, yani kendi aralarında zaten rekabet etmektedirler.
Ayrıca ramazan ayı içerisinde süpermarketlerin müşteri çekmek için özellikle bu ayda
09-43/1099-279
3
tüketimi artan ürünlerde çeşitli promosyonlarla zararına satış yapmaları çok sık 100
rastlanan bir uygulamadır. Dolayısıyla şikâyete konu eylem 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi anlamında bir ihlal niteliği taşımamaktadır.
Bunun yanı sıra, şikayete konu eylem, belirli şartları taşıması halinde 4054 sayılı
Kanun’un 6. maddesi kapsamında da değerlendirilebilir. Bu tür fiyatlandırma
stratejilerinin “yıkıcı fiyatlama” tanımı kapsamında 6. maddenin ihlali olabilmesi için;
ihlal iddialarının yöneltildiği teşebbüsün (teşebbüslerin) ilgili pazarda tek başına
(birlikte) hâkim durumda olması; teşebbüsün maliyet altı fiyat uygulaması; belirlenen
maliyet altı fiyatlandırmanın ilgili pazardaki diğer teşebbüsleri piyasa dışına itecek
kadar uzun sürmesi gerekmektedir. Şikayet konusu eylemde, herhangi bir 110
süpermarketin tek başına ilgili pazarda hakim durumda olması veya süpermarketlerin
birlikte hakim duruma gelecek şekilde bir anlaşma ya da paralel davranış içerisinde
bulunmaları söz konusu değildir. Kaldı ki hâkim durumda olsa bile sadece Coca-Cola
ibareli ürünlerin zararına satılması, pazardaki diğer oyuncuları pazar dışına itmeye
yetecek nitelikte değildir. Ayrıca ramazan ayı ile sınırlı bir uygulamada, yıkıcı
fiyatlama olarak değerlendirilecek uzunlukta bir fiyatlama stratejisinden bahsetmek
mümkün değildir. Bu çerçevede Coca-Cola’yı bakkallara göre çok daha ucuz fiyata
satan süpermarketlerin, bu davranışları ile 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal
etmedikleri sonucuna varılmıştır.
120
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Şikayet konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy