Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-2-319 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-26/498-155
Karar Tarihi : 28.04.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç.Dr.
Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR 10
B. RAPORTÖRLER :Ümit Nevruz ÖZDEMİR, Yalçıner YALÇIN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Erdem AYDIN
Yüzüncü Yıl Mahallesi 14. Yıldız Blok Ankara
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Superonline İletişim Hizmetleri A.Ş.
Salih Tozan Sok. Karamancılar İş Merkezi No:18
Esentepe-Şişli/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Superonline İletişim Hizmetleri A.Ş. tarafından bedelsiz
olarak internet erişim hizmeti sunulduğu iddiası. 20
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
- Superonline İletişim Hizmetleri A.Ş. (Superonline) tarafından büyük sitelere ve
evlere deneme süresi adı altında bedava internet bağlantısı sağlandığı,
- Söz konusu durumun rekabeti engelleyen, aksatan bir nitelik taşıdığı
ifade edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 27.12.2010 tarih ve 9637 sayı ile giren
başvuru üzerine yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 18.01.2011 tarih ve
2010-2-319/İİ-11-412.YY sayılı İlk İnceleme Raporu, 27.1.2011 tarih ve 11-06 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek, önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili
karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda hazırlanan 08.04.2011 tarih ve 2010-2-30
319/ÖA-11-372.ÜNÖ sayılı Önaraştırma Raporu, 14.04.2011 tarih ve
REK.0.06.00.00-110.02.02/207 sayılı Başkanlık Önergesi ile 11-26 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; dosya konusu iddialara yönelik
olarak, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Dosya Konusu Kampanya Hakkında Genel Açıklamalar
Başvuru esas itibarıyla Superonline İletişim Hizmetleri A.Ş. (Superonline)
tarafından 31 Ocak 2011 tarihine kadar uygulanan, 50 Mbps hızındaki erişim 40
hizmetini 1 ay boyunca deneme amaçlı olarak kullanma olanağı sağlayan bir
kampanya ile ilgilidir. “Denemesi Bedava Kampanyası” olarak nitelendirilen bu
11-26/498-155
2
kampanyadan fiber optik şebeke altyapısının bulunduğu bölgelerdeki tüm tüketiciler
hiçbir ödeme yapmadan faydalanabilmektedir. Kullanıcı, kampanyadan yararlanma
süresi bitiminde ya Superonline tarafından sunulan fiber internet erişim
paketlerinden birine üye olmakta ya da müşteri hizmetleri ile görüşerek hizmeti
herhangi bir bedel ödemeksizin sonlandırmaktadır.
I.2. İlgili Pazar
İnternet servis sağlayıcılığı hizmeti, abonelerin/kullanıcıların internet üzerinden
sunulan elektronik haberleşme ve içerik hizmetlerinden yararlanmalarını sağlamak 50
üzere abonelerin/kullanıcıların internet ağına eriştirilmesi faaliyetidir. Bir
işletmecinin bu alanda hizmet verebilmesi için bakır kablo ağına, fiber optik kablo
ağına ve/veya kablo TV şebekesi gibi bir altyapı unsuruna erişebiliyor olması
gerekmektedir. Sayısal abone hattı (DSL) teknolojileri bakır kablo ağına dayalı
olarak çalışmakta ve ülkemizde internet servis sağlayıcılığı hizmeti alanında
kullanılan en yaygın teknoloji olma özelliğini taşımaktadır. Öte yandan internet
erişim hizmeti, kablo TV şebekesi ve fiber optik kablo ağı üzerinden de (FTTH-Fiber
to the Home/FTTB-Fiber to the Building gibi uygulamalar vasıtasıyla)
verilebilmekte; ancak bakır kablo ağı üzerinden verilen internet hizmetleri ile
karşılaştırıldığında çok daha kısıtlı sayıda kullanıcıya ulaşabildiği görülmektedir.1 60
Rekabet Kurumu’nun geçmiş kararları2 ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu
(BTK)’nın uygulamaları3 incelendiğinde, internet erişim hizmetleri pazarının
“darbant” veya “genişbant”, “toptan” veya “perakende”, “bireysel” veya “kurumsal”
oluşu gibi özelliklerinin dikkate alınmasıyla ayrı ayrı değerlendirildiği görülmektedir.
Mevcut dosya bakımından da benzer bir ayrıma gidilerek ve dosya konusu iddialar
göz önünde bulundurularak, ilgili ürün pazarı “perakende genişbant internet erişim
hizmetleri” pazarı olarak ele alınmıştır. Söz konusu hizmet bakımından ülke
çapında rekabet şartlarının homojen olması nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye”
olarak kabul edilmiştir.
I.3. BTK’nın Görüşü 70
Başvuruya ilişkin olarak, 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun
7. maddesinin, "Rekabet Kurulu, elektronik haberleşme sektörüne ilişkin olarak
yapacağı inceleme ve tetkiklerde, birleşme ve devralmalara ilişkin olarak vereceği
kararlar da dahil olmak üzere elektronik haberleşme sektörüne ilişkin olarak
vereceği tüm kararlarda öncelikle Kurum'un görüşünü ve Kurum'un yapmış olduğu
düzenleyici işlemleri dikkate alır" şeklindeki ikinci fıkrası uyarınca BTK’dan görüş
talep edilmiştir. BTK’nın ilgili görüşü 11.3.2011 tarih, 1878 sayı ve 17.3.2011 tarih,
2029 sayı ile Rekabet Kurumu’na intikal etmiştir. BTK’nın konuya ilişkin görüşünde
özetle:
Superonline tarafından ücretsiz olarak verilen hizmetin bir aylık zaman zarfı 80
için geçerli olduğu,
Fiber teknolojisinin gelişim aşamasında olduğu ve işletmecilerin bu alanda
yapacakları yatırımları teşvik etmek amacıyla fiber teknolojilerin düzenleme
dışı bırakıldığı,
1 31.03.2010 tarih, 10-27/386-141 sayılı Rekabet Kurulu kararı.
2 19.11.2008, 08-65/1055-411 sayılı; 18.2.2009 tarih, 09-07/127-38 sayılı; 12.01.2010 tarih, 10-
04/36-16 sayılı; 7.6.2006 tarih, 06-41/520-140 sayılı Rekabet Kurulu kararları.
3 Bkz. 07.01.2010 tarih ve 2010/DK – 10/20 sayılı karar.
11-26/498-155
3
Superonline’ın “Veri Akış Erişimini İçeren Toptan Genişbant Erişim
Piyasası”nda etkin piyasa gücüne sahip bir işletmeci olarak belirlenmemesi
nedeniyle toptan veya perakende seviyede herhangi bir yükümlülüğe
muhatap olmadığı
ifadelerine yer verilmiş ve söz konusu uygulamaların rekabeti olumsuz yönde
etkileyen bir husus içermediği sonucuna ulaşılmıştır. 90
I.4. Değerlendirme
Başvuru konusu iddiaların temelini Superonline tarafından sağlanan bedava
internet erişim hizmeti oluşturmaktadır. İddia konusu eylemler 4054 sayılı Kanun’un
6. maddesi kapsamında değerlendirilmiştir. Bu kapsamda yapılacak bir incelemede
öncelikle hakkında inceleme yürütülen teşebbüsün ilgili pazarda hakim durumda
bulunduğunun tespiti gerekmektedir.
Türkiye’de genişbant internet hizmeti kullanıcılarının sayısı, BTK tarafından
yayımlanan 2010 yılı 4. çeyrek pazar raporu (BTK Raporu)4ndan da görüleceği
üzere, son yılllarda büyük bir artış göstermiştir5. Kullanıcıların yaklaşık 6,5 milyonu
xDSL teknolojisi ile internete erişim sağlamaktadır. Kullanıcıların genel dağılımına 100
aşağıdaki şekilde yer verilmektedir.
Şekil 1: Genişbant internet hizmeti abonelerinin işletmeci/teknoloji bazında dağılımı
Kaynak: BTK Raporu, s.31.
4 Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (2011), Türkiye Elektronik Haberleşme Sektörü 2010 yılı 4.
Çeyrek Üç Aylık Pazar Verileri Raporu, s.26-32.
5 Şekil 1’den de görüleceği üzere 2009’un üçüncü çeyreğinden itibaren mobil ve fiber optik
teknolojilerden yararlanan kullanıcılar da BTK tarafından genişbant internet hizmetlerinden
yararlanan kullanıcılar kapsamında değerlendirilmektedir. Yukarıda anılan Rekabet Kurulu
kararlarında bu yönde bir değerlendirme bulunmamaktadır. Yapılacak analizin sonucunu
değiştirmeyecek olması nedeniyle, mobil internet erişim hizmetlerinin belirlenen ilgili pazarda yer
alıp almadığı incelenmeyecektir. Öte yandan her ne kadar DSL teknolojisinden farklı bir teknolojiyle
sunuluyor olsa da, fiber optik teknolojilerin henüz gelişme aşamasında olması nedeniyle – farklı bir
ilgili pazarda da değerlendirilebilecek olan- fiber optik teknolojilerin de mevcut durum itibarıyla ilgili
pazar da yer aldığı varsayılmıştır.
11-26/498-155
4
İlgili pazar gelir düzeyi bakımından ele alındığında, TTNet’in 2010 yılında aldığı
payın %86 düzeyinde olduğu görülmektedir.6 Öte yandan Kurul’un 10-27/386-141
sayılı kararında yer verilen pazar payları aşağıdaki gibidir.
Tablo 1: İnternet Servis Sağlayıcılığı Hizmeti Pazar Payları(%)
Şirket 2005 2006 2007 2008 2009
TTNet (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Borusan Telekom (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Koç Net (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Netone (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Tellcom (Superonline) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: 31.03.2010 tarih, 10-27/386-141 sayılı Rekabet Kurulu kararı
Yukarıda yer verilen veriler ve değerlendirmeler göstermektedir ki, TTNet piyasa 110
liderliğini ciddi bir farkla sürdürmektedir. Dolayısıyla ilgili pazarda Superonline’ın
hakim durumda bulunduğu tespiti mevcut durum itibarıyla mümkün
görünmemektedir. Kanun’un 6. maddesi bakımından yapılacak ihlal tespitlerinde,
hakim durumda bulunma şartının ön koşul olarak kabul edildiği değerlendirildiğinde,
mevcut dosya kapsamında, Superonline tarafından uygulandığı iddia edilen
eylemlerin rekabet hukuku açısından değerlendirilmesinin gerekli olmadığı
kanaatine ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına 120
gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
6 BTK Raporu, s.32
Full & Egal Universal Law Academy