Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-3-33 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-22/573-167
Karar Tarihi : 25.04.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Prof. Dr. Metin TOPRAK, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖR : Didem ULUÇ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN:
- Sütaş A.Ş.
Merdivenköy Sokak No:1 34751 K.Bakkalköy / İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Sütaş A.Ş.’nin, Aydın ili Söke ilçesindeki lokantalara sözleşme
imzalatmak ve nakit para yardımı yapmak suretiyle Aydın ilindeki rakip süt üreticisi
teşebbüsleri pazar dışına çıkardığı iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; Sütaş A.Ş. (Sütaş)’nin, Aydın ili Söke
ilçesindeki lokantalara sözleşme imzalatmak ve nakit para yardımı yapmak suretiyle Aydın
ilindeki rakip süt üreticisi teşebbüsleri pazar dışına çıkardığı ifade edilerek, 4054 sayılı
Kanun kapsamında gerekli işlemlerin yapılması talep edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.02.2012 tarih ve 1531 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan 29.02.2012 tarih ve 2012-3-33/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu’nun
görüşülmesi sonucunda önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(4) İlgili karar uyarınca düzenlenen 16.04.2012 tarih ve 2012-3-33/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(5) H. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; başvuruya konu iddialara yönelik
olarak soruşturma açılmasına gerek olmadığı ve şikayetin reddedilmesi gerektiği kanaat ve
sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Teşebbüs: Sütaş A.Ş.(Sütaş)
(6) Merkezi Bursa’da bulunan Sütaş, 1974 yılında kurulmuştur. Başta süt ve süt ürünleri olmak
üzere, bebek ve çocuk ürünleri, form ve sağlık ürünleri, endüstriyel ürünler ve ev dışı toplu
tüketim ürünlerinin üretimini gerçekleştiren şirket, Türkiye genelinde 47 distribütör ile
faaliyet göstermektedir.
12-22/573-167
2/3
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(7) Günlük olarak ihtiyaç duyulan ve en önemli besin maddelerinden biri olan süt ve süt
ürünleri, sektör olarak coğrafi konumumuz ve içinde bulunduğumuz iklim kuşağı nedeniyle,
ekonomimizin önemli üretim dallarındandır. Katkılı ya da katkısız biçimde tüketilebilen süt,
ayrıca birtakım doğal tekniklerle yoğurt, ayran, peynir, tereyağı, süttozu, kaymak gibi
birçok alt ürün ve bunların türevlerini elde etmek için de kullanılan bir gıda maddesidir.
(8) Sözü edilen alt ürünler, süt işleyen tesislerin hemen hepsinde üretilebilmektedir. Sütün
doğal ya da teknolojik yollarla dönüştürülmesiyle üretilen bu ürünler, sütten direkt olarak
elde edilmeleri nedeniyle sütün katkı maddesi olarak kullanıldığı diğer sütlü ürünlerden
ayrılmaktadır. Kendine has besleyici özelliği, fiyatı ve bu tür alt ürünleriyle çok zenginleşen
kullanım biçimi bakımından hemen hemen alternatifsiz bir gıda maddesi olması nedeniyle
süt ve buna bağlı olarak süt ürünleri ayrı bir ürün pazarı olarak değerlendirilmelidir. Bu
nedenle ilgili ürün pazarı “süt ve süt ürünleri pazarı” olarak belirlenmiştir.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(9) Süt ve süt ürünleri pazarında, Türkiye genelinde üretim ve dağıtım konusunda önemli bir
engelin bulunmadığı, nakliye sırasında bozulmalarını engelleyen soğuk hava ekipmanlı
araçlar sayesinde ülkenin çeşitli bölgelerine dağıtım yapılabildiği ve dolayısıyla pazara giriş
açısından da bölgesel farklılık olmadığını söylemek mümkündür. Bu noktada, şikayete
konu eylemlerin değerlendirilmesinde coğrafi pazar en dar şekilde “Söke ilçesi” olarak
tanımlanabilecek olmakla birlikte, yapılacak değerlendirmeyi değiştirmeyecek olması ve
pazar analizinin söz konusu iki coğrafi alan bakımından belirgin bir farklılık göstermemesi
nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Aydın ili” olarak belirlenmiştir.
I.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
(10) Dosya konusu şikayet, Sütaş’ın Aydın ilindeki bazı lokantalara nakit para yardımı yapmak
suretiyle rakip teşebbüslerin faaliyetini zorlaştırdığı ve rakipleri pazar dışına çıkardığı
iddiasıdır. Rakip faaliyetlerinin zorlaştırılması, 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin (a)
bendinde vücut bulmaktadır. Anılan düzenlemeye göre “…rakip teşebbüslerin
faaliyetlerinin zorlaştırılmasını amaçlayan eylemler…” 6. madde anlamında kötüye
kullanma olarak değerlendirilmekte ve yasaklanmaktadır.
(11) Mevcut dosya kapsamında, öncelikle Sütaş’ın şikayete konu eylemlerinin gerçekleştiği
iddia edilen satış kanalı bakımından hakim durumda olup olmadığı değerlendirilmiştir.
(12) Süt ve süt ürünlerinin dağıtımında en önemli iki kanal; süpermarketler, hipermarketler ve
geleneksel kanal (bakkal, büfeler vb.)’dan oluşan perakende kanalı ile restoran, kafe, otel
gibi satış yerlerinden oluşan yerinde tüketim kanalıdır.
(13) Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, süt ve süt ürünleri perakende pazarında en büyük
oyuncunun pazar payının (…..) nin altında olduğu ve pazarın yaklaşık (…..) bölümünün
çok sayıda küçük marka ve market markalarından (private label) meydana geldiği
anlaşılmıştır. Dolayısıyla, gerek organize ve gerekse yerel perakende bakımından
yoğunlaşmanın düşük olduğu kanaati oluşmuştur.
12-22/573-167
3/3
(14) Süt ve süt ürünleri satışına yerinde tüketim kanalı açısından bakıldığında da benzer bir
durum ortaya çıkmaktadır.
(15) Perakende kanalında en yüksek pazar payına sahip ilk dört oyuncunun yerinde tüketim
kanalına ait satış miktarları incelendiğinde, öncelikle perakende kanalına göre daha
yoğunlaşmış bir pazar yapısının olduğu dosya içeriğinden anlaşılmaktadır. Ancak bu
noktada üzerinde durulması gereken husus, süt ve süt ürünleri pazarı bakımından,
perakende kanalının aksine yerinde tüketim kanalının toplam miktarının net şekilde
ölçülememesidir. Zira yerinde tüketim kanalında, perakende kanalından daha yoğun
şekilde açık ve markasız ürün satışı gerçekleşmektedir. Ayrıca pazardaki kayıt dışı üretim,
yerinde tüketim kanalında daha da ön plana çıkmaktadır. Sektördeki büyük oyunculardan
Sütaş, açık süt satışı ve kayıt dışı üretim dikkate alındığında, yerinde tüketim kanalının
bütünü içerisindeki pazar payının (…..) civarında olabileceğini ifade etmiştir. Yerinde
tüketim kanalının mevcut yapısı göz önüne alındığında, sektörün (…..) bölümünü oluşturan
ilk beş teşebbüs bakımından pazar payları, yerinde tüketim uzayının tümü
düşünüldüğünde yukarıda ifade edilen verilerin çok daha altında kalacağı anlaşılmıştır.
Dolayısıyla, yerinde tüketim kanalında incelemeye konu teşebbüs olan Sütaş’ın hakim
durumda bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(16) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
(17) Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy