1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D4/1/S.Ç.-00/2 (Menfi Tespit/Muafiyet)
Karar Sayısı : 01-04/24-6
Karar Tarihi : 16.01.2001
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU,
Üyeler : Dr. Kemal EROL , Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU,
İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A.Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR.
B- RAPORTÖRLER: Serpil ÇINAROĞLU, Murat AYBER, M.Okan ALPAY
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: Borusan Otomotiv İthalat ve Dağıtım A.Ş.
D- TARAFLAR: Borusan Otomotiv İthalat ve Dağıtım A.Ş.
Firuzköy Yolu No:21 34850 Avcılar/İstanbul
Yetkili Servis ve Yetkili Satıcıları
E- DOSYA KONUSU: Taraflar arasında akdedilen Dağıtım ve Servis
Anlaşmasına ilişkin Menfi Tespit Belgesi verilmesi veya Muafiyet tanınması
talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Dosya konusu talep ile Kurum kayıtlarına 05.05.01998 tarih
ve 1137 sayı, 04.06.1998 tarih ve 1554 sayı ve son olarak da 09.10.1998 tarih ve
3250 sayı ile intikal etmiş olan Borusan Otomotiv İthalat ve Dağıtım A.Ş. (Borusan
Otomotiv)'ye ait başvurular üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 4, 5 ve 8’inci maddeleri uyarınca düzenlenen 14.12.2000 tarih, D4/1/S.Ç.-
00/2 sayılı Menfi Tespit/ Muafiyet Ön İnceleme Raporu 10.01.2000 tarih,
REK.0.08.00.00/3 sayılı Başkanlık önergesi ile 24-6 sayılı Kurul toplantı gündemine
alınarak karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: - İncelenen anlaşmalardan, Borusan Otomotiv ve
Kosifler Servis Yedek Parça Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Bayi) arasında 31.12.1997
tarihinde imzalanmış olan ve 1998/3 sayılı Motorlu Taşıtlar Dağıtım ve Servis
Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği'ne göre yeniden düzenlenerek
04.06.1998 tarihinde bildirimde bulunulana kadar yaklaşık 6 ay süre ile uygulamada
kalan bayilik sözleşmesine; birtakım rekabeti kısıtlayıcı hükümler içermesi nedeniyle
menfi tespit belgesi verilemeyeceği, 1998/3 sayılıTebliğ'e uygun olmayan maddeleri
dolayısıyla muafiyet verilemeyeceği; teşebbüsün iyiniyetli bir yaklaşım içerisinde,
2 REKABET KURUMU
açık ihlal niteliğindeki sözleşme hükmünü çıkararak ve sözleşmeyi Tebliğ
çerçevesinde yeniden düzenleyerek 04.06.1998 tarihinde Kurumumuza tekrar
bildirimde bulunması ve söz konusu anlaşmanın 6 ay gibi kısa bir süre yürürlükte
kalması göz önüne alınarak teşebbüs hakkında soruşturma açılmasına gerek
olmadığı,
- Bu sözleşmenin 1998/3 sayılı Tebliğ'e istinaden yeniden düzenlendiğini
belirten başvuru ekinde 04.06.1998 tarihinde gönderilen ve 09.10.1998 tarihine
kadar geçerli olan ve ayrıca diğer bayilerle de yapılan örnek bir sözleşme olduğu
belirtilen Borusan Otomotiv ve Borusan Oto Ankara Servis ve Ticaret A.Ş. arasındaki
sözleşmenin; 1998/3 no'lu Tebliğ'e aykırı hükümler içeren maddeleri dolayısıyla
Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanamayacağı, 4054 sayılı Kanun'un 16
ncı maddesi son fıkrasında anılan “Açık İhlal” tabirine uyacak rekabet ihlallerinin
bulunmadığı, dolayısıyla anlaşmanın tarafları hakkında Kanun’un 40 ıncı maddesi
doğrultusunda bir soruşturma açılmasına gerek olmadığı,
- Kurumumuza 04.06.1998 tarihinde gönderilmiş dağıtım ve servis
anlaşmasında da birtakım değişiklikler yapılarak 09.10.1998 tarihinde gönderilen ve
halen yürürlükte olduğu anlaşılan Borusan Otomotiv'e ait Dağıtım ve Servis
Anlaşması'na, 4054 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesine aykırı hükümler içeren
maddelerinden dolayı menfi tespit belgesi verilemeyeceği, anlaşmanın 1998/3 sayılı
Tebliğ'e uygun olmayan bazı hükümlerinin Kurulumuzca verilecek süre içerisinde
Tebliğ'e göre yeniden düzenlenerek tevsik edilmesi halinde Tebliğ kapsamında grup
muafiyetinden yararlanabileceği, anlaşmanın 3 üncü maddesinde rakip malların
satılmasına ilişkin olarak sağlayıcı tarafından satıcıdan talep edilen haklı ve objektif
nedenden, Tebliğ'in 4 üncü maddesi birinci fıkrasının b/3 üncü bendinde belirtilen
hallerin anlaşılması gerektiği, sağlayıcının buna ek olarak getireceği yükümlülüklerin
aynı Tebliğ ile getirilen muafiyet kapsamını aşacağı,
- Sağlayıcının Kurumumuza yaptığı muhtelif tarihli başvuruları ekinde
gönderilmeyen sirküler ve yazışmalar üzerinde ayrı bir değerlendirme yapılması
mümkün olmadığından, söz konusu sözleşmelerde yer alan, sağlayıcı ve satıcı
arasında imzalanmış olan işbu sözleşmenin uygulanması ile ilgili olarak sağlayıcı
tarafından yayınlanmış ve yayınlanacak tüm sirküler ile yıllık hedef raporu ve
yazışmalardaki sağlayıcının satıcılardan ifa ve icrasını istediği hususların
anlaşmanın ayrılmaz bir parçası olup tarafları bağlayıcı nitelikte bulunduğuna ve
"satıcının müşterilerle ilişkilerini düzenleyen tüm sözleşmelerinde sağlayıcının
vereceği örnek sözleşmeleri esas almakla yükümlü olduğuna" ilişkin düzenlemelere
dayanan olası rekabet kısıtlamalarının, anlaşmalara tanınacak bir muafiyetin
kapsamında yer almayacağı ve tarafların sorumluluklarını ortadan kaldırmayan olası
rekabet kısıtlamalarına yönelik uygulamalar ile ilgili olarak ortaya çıkabilecek
tereddütlerin varlığı halinde Kurumumuz'dan görüş istenmesinin yerinde olacağı,
düşünülmektedir.
3 REKABET KURUMU
H- YAPILAN TESPİTLER VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Bildirim konusu anlaşmaların kapsamının, anılan anlaşmaların 1 inci
maddelerinde; "Sağlayıcı ile sınırları çizilmiş anlaşma bölgesi içerisinde, Satıcı'ya
anlaşma konusu malların satış hakkını verir" şeklinde ifade edilmesi; bu kapsamda
“satış bölgeleri” tanımlanarak yetkili satıcılar arasında coğrafi pazar paylaşımı
öngörülmesi; anlaşmanın çeşitli hükümleri ile yeniden satıcının anlaşma konusu
mamülleri sadece sağlayıcıdan almasının şarta bağlanması ve1998/3 sayılı Tebliğ
kapsamında Muafiyet tanınan rekabet kısıtlamalarını dahi aşan rekabet kısıtlamaları
içeriyor olmaları dikkate alınarak, bu anlaşmaların 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 4 üncü maddesine aykırı unsurlar içerdiği ve bu sebeple de
anılan Kanun’un 8 inci maddesi anlamında bir ‘Menfi Tespit Belgesi’ alamayacağı
kanaatine ulaşılmıştır.
Söz konusu "Dağıtım ve Servis Sözleşmesi", Rekabet Kurumu’nun 1998/3
sayılı Tebliği kapsamında değerlendirildiğinde, 2.3 üncü maddesinin "…Bayi, diğer
bayilerin yetki bölgelerinde, Borusan Otomotiv'in yazılı izni olmadan, hiçbir şekilde,
satış ve satışı teşvik edici pazarlama faaliyetlerinde bulunamaz. Aksi halde, Borusan
Otomotiv, Bayilik sözleşmesini, tek taraflı olarak fesih hakkını haizdir.", 2.4 üncü
maddesinin "Bayi, BMW ürünlerinin ihracatını yapamaz. BMW ürünlerini doğrudan
veya üçüncü şahıslar kanalıyla, yabancı ülkelerdeki alıcılara arz edemez veya bu
amaçla BMW ürünlerinde değişiklik yapamaz. Yukarıdaki yasağın ihlali halinde, Bayi,
sözkonusu BMW ürünlerinin kendine maliyet fiyatı ile Borusan Otomotiv'in satış fiyatı
arasındaki farkı, Borusan Otomotiv'e ödemeyi kabul eder.", 4.5. inci maddesinin
"Bayi, kredi ile aldığı veya mülkiyeti kendinde olmayan ve geçici olarak nezdinde
bulunan veya kendisine emanet olarak verilen BMW ürünleri ve ekipmanlarını,
Borusan Otomotiv'in tayin edeceği bir sigorta şirketine, primi kendisine ait olmak
üzere sigorta ettirmeyi ve poliçeler ve zeyilnameler ile Borusan Otomotiv'i sigortadan
faydalanan taraf olarak göstermeyi kabul ve taahhüt eder" ve 6.1 inci maddesinin
"…Bayi, BMW ürünlerini, serviste bakım ve onarım için kullanılacak tüm orjinal BMW
parça veaksesuarlarını, Borusan Otomotiv'den temin etmeyi, doğrudan veya dolaylı
olarak ithal etmemeyi ve başka hiçbir hakiki ve hükmi şahıstan satın almamayı, kabul
ve taahhüt eder." şeklindeki hükümleri Tebliğ'in ‘Grup Muafiyeti Kapsamı Dışında
Kalan Koşul ve Yükümlülükler’ başlıklı 7 nci maddesinin (c) bendinde " Tarafların, bu
Tebliğ kapsamına giren mal ve hizmetlerle ilgili olarak bu Tebliğ ile açıkça muaf
tutulmamış rekabet kısıtlamaları öngörmeleri" ve (f) bendinde “Bir teşebbüsün,
tüketicilerin, yetkili aracıların veya satıcıların anlaşma konusu malları veya bu mallar
için servislerini sistem içindeki diledikleri bir teşebbüsten elde etme serbestliğini…
doğrudan veya dolaylı olarak sınırlandırması.” , 3 üncü maddesinin "Bayi, Borusan
Otomotiv'in yazılı izni olmadıkça, ne doğrudan ne de dolaylı olarak, BMW ürünlerine
rakip ürünleri üretmemeyi, satmamayı ve satışını desteklememeyi, rakip ürünleri
BMW ürünlerinin bakım ve onarımlarında kullanmamayı kabul ve taahhüt eder…. Bu
hüküm, a. Sair marka yeni otomobiller, b. Sair marka yeni otomobillere ait parça ve
aksesuarlar, c. Orjinal olmayan BMW parçalarının satış ve kullanımı, halleri için
geçerlidir." ve 4.3 üncü maddesinin "Bayi, servisinde ve tüm faaliyetlerinde Borusan
Otomotiv'den temin edeceği orjinal BMW parça ve aksesuarlarını kullanmayı, sair
markalara ait parçaları BMW otomobillerinde kullanmayı, sait markalara ait parçaları
4 REKABET KURUMU
BMW otomobillerinde kullanmamayı, ve bu çeşit parçaları hiçbir surette servis
istasyonlarında ve depolarında bulundurmamayı kabul ve taahhüt eder." şeklindeki
hükümleri Tebliğ'in aynı maddesinin (h) bendinde, “Sağlayıcının, satıcının 4 üncü
maddenin b-5 inci bendinde yer alan anlaşma konusu mallarla rekabet edebilecek ve
onların kalitesine denk olan yedek parçaları dilediği bir üçüncü teşebbüsten elde
etme serbestliğini doğrudan veya dolaylı olarak sınırlandırması.”, 4.2.4 üncü
maddesinin "Bayinin satacağı BMW otomobillerinin perakende satış fiyatları ve satış
şartları, Borusan Otomotiv tarafından saptanarak Bayi'ye bildirilir. Bayi bunları aynen
uygulamakla yükümlüdür. Bayi'nin müşterilere perakende satış fiyatlarında indirim
yapması halinde, Borusan Otomotiv'in Bayi'ye uyguladığı komisyon oranlarında
indirim yapmak hakkı saklıdır…Bayi, BMW otomobillerini kendisine bildirilmiş olan
perakende satış fiyatının altında veya üzerinde satmamayı kabul ve taahhüt eder.",
4.3.3 üncü maddesinin "Bayi'nin satacağı BMW orjinal parça ve aksesuarlarının
perakende satış fiyatları ve şartları, Borusan Otomotiv tarafından saptanarak Bayi'ye
bildirilir. Bayi, bunları aynen uygulamakla yükümlüdür. Bayi, orjinal BMW parça ve
aksesuarlarının perakende fiyatın altında veya üzerinde satmaya yetkili değildir." ve
4.4.5 inci maddesinin " Bayi, BMW AG ve Borusan Otomotiv tarafından tespit
edilerek yayınlanan işçilik hizmetlerine ait puanlara tabi olmak zorundadır. İşçilik puan
biriminin değeri, Borusan Otomotiv tarafından her Bayi için ayrı olarak saptanır ve
sözkonusu değer Bayi tarafından uygulanır." şeklindeki hükümlerinin Tebliğ’in yine
aynı maddesinin (e) bendinde; “Üretici, sağlayıcı veya dağıtım sistemi içindeki diğer
teşebbüslerin, anlaşma konusu malların yeniden satışında, satıcının fiyat belirleme
ve indirim konususndaki serbestliğini doğrudan ya da dolaylı olarak kısıtlaması"
olarak belirtilen muafiyet kapsamı dışında kalan davranış tanımına uymaktadır.
Öte yandan, bayinin yıllık satış hedeflerinin ve bulunduracağı stok miktarının
saptanmasında sağlayıcının daha ağırlıklı etkisi olacağını hükme bağlayan 4.2.1 inci
maddesinin "Bayi, satış faaliyetlerini, tespit edilen yıllık satış hedefleri doğrultusunda
gerçekleştirmekle mükelleftir. Bu hedefler, yeni yıla girmeden önce, Borusan
Otomotiv ile Bayi arasında müştereken saptanır. Müştereken bir hedef
saptanamaması halinde, Borusan Otomotiv, tek taraflı olarak, hedef saptama hakkını
haizdir." ve 4.3.2 nci maddesinin "… Bayi, servis istasyonunda Borusan Otomotiv'in
uygun göreceği seviyede parça stokunu bulundurmakla yükümlü olup, bu seviyenin
korunması için, siparişe bağlı olmaksızın, Borusan Otomotiv tarafından gönderilecek
orjinal BMW parça ve aksesuarlarını da almayı kabul ve taahhüt eder." şeklindeki
hükümlerinin Tebliğ'in "Grup Muafiyeti Kapsamına Giren Diğer Yükümlülükler"
başlıklı 5 inci maddesinin (c) ve (d) bendlerine, anlaşmanın süresi ile feshi ihbara
ilişkin "…Bu sözleşme, taraflarca imzalandığı tarihte yürürlüğe girer ve herhangi bir
ihbar ve ihtara lüzum kalmaksızın kendiliğinden, 31 Aralık 1998 tarihinde sona erer."
şeklindeki 11.1 ve " Borusan Otomotiv, dilediği takdirde, üç ay önceden Bayi'ye yazılı
olarak ihbarda bulunmak kaydı ile, üç ay sonrası için, sözleşmeyi süresinin bitim
tarihinden önce sona erdirmek yetkisine sahiptir. Bayi, Borusan Otomotiv'in bu hak ve
yetkisinin mutlak bulunduğunu ve Borusan Otomotiv'in bu tasarrufu için herhangi bir
gerekçe göstermek zorunda olmadığını ve bu yetkinin kullanılması halinde, Borusan
Otomotiv'den hiçbir nam altında herhangi bir talepte bulunmamayı kabul ve taahhüt
eder." şeklindeki 11.2 inci maddelerinin de aynı Tebliğ'in 2000/3 sayılı Tebliğ ile
değişiklik yapılan "Muafiyet Verilebilmesi İçin Uyulması Zorunlu Haller" başlıklı 6 ncı
5 REKABET KURUMU
maddesinin ikinci paragrafının "Belirli süreli anlaşmalarda ise, anlaşma süresinin en
az beş yıl olması ve anlaşmada yer alacak olan yenilememe isteğini anlaşmanın
sona ermesinden asgari 6 ay önce bildirmeyi her iki tarafın da kabul etmesi"
şeklindeki (c) bendine aykırı olduğu tespit edilmiştir.
Anlaşmanın özellikle 4.2.4 üncü, 4.3.3 üncü ve 4.4.5 inci maddeleri 4054
sayılı Kanun kapsamında bağımsız bir teşebbüs olan satıcının fiyat gibi önemli bir
parametre ile ilgili ticari kararını özgürce almasını engelleyici niteliktedir. Ayrıca
4.2.1 inci maddesinin satış hedefinin tek taraflı olarak sağlayıcı tarafından
belirlenmesini mümkün kılan hükmü ile birlikte değerlendirildiğinde, bu hükümler,
satıcının karının da önemli ölçüde sağlayıcı tarafından belirlenmesini sağlamaktadır.
Tebliğ ile muaf tutulmayan bu hükümlerin Kanun'un 4 üncü maddesinin 2 nci fıkrası
(a) bendinin "Mal ve hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet,
kar gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi" şeklindeki
hükmü kapsamında ve açık ihlal niteliğinde oldukları belirlenmiştir.
Söz konusu anlaşmanın 1998/3 sayılı Tebliğ'e göre yeniden düzenlendiği
belirtilerek 04.06.1998 tarihinde bildirimde bulunulmuştur. Anlaşmanın yeni halinde
de Tebliğ'e aykırı hususlar tespit edilmiştir. Buna göre;
"Giriş" bölümündeki motosikletin de dahil edildiği anlaşma konusu mal tanımı
Tebliğ kapsamına giren mallara ilişkin tanım kapsamını aştığı için bu sözleşme
maddesi, Tebliğ'in Grup Muafiyeti Kapsamı Dışında Kalan Koşul ve Yükümlülükler
başlıklı 7 nci maddesinin "Taraflarca anlaşmaya bu Tebliğde anılan mal ve
hizmetlerden başka mal ve hizmetlerle ilişkili hükümler konulması veya anlaşmanın
bu gibi mal ve hizmetlere uygulanması." şeklindeki birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamına gireceğinden, aynı maddenin son fıkrasının "a, b, c ve d bentlerinde
sıralanan rekabet sınırlamalarından bir veya birkaçı anlaşmada yer alıyorsa,
anlaşmada yer alan rekabeti kısıtlayıcı nitelikteki tüm hükümler de muafiyetten
yararlanamaz" hükmü kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Ayrıca aksesuarlar da anlaşma konusu mal tanımına dahil edilmektedir. Bu
durumda, 1998/3 no'lu Tebliğ'in 3 üncü maddesiyle getirilen tanımlamaya uyan
yedek parçayla hiç ilgisi olmayan türdeki aksesuarlar söz konusu Tebliğ kapsamında
yer almadığından, bu türdeki ürünlere ilişkin rekabeti kısıtlayıcı uygulamaların grup
muafiyeti kapsamında olmadığı ve 4054 sayılı Kanun'un yaptırımlarına tabi olacağı
açıktır.
Eski anlaşmada olduğu şekliyle kalan 2.4 üncü madde yukarıda belirtildiği
üzere Tebliğ'in ‘Grup Muafiyeti Kapsamı Dışında Kalan Koşul ve Yükümlülükler’
başlıklı 7 nci maddesinin (c) ve (f) bendi kapsamında değerlendirilmektedir.
Anlaşmanın "Satıcı, haklı ve objektif nedenler sunmadıkça ve sözkonusu
nedenlere istinaden Sağlayıcı'nın yazılı izni olmadıkça, ne doğrudan ne de dolaylı
olarak, anlaşma konusu mallara rakip malları üretmemeyi, rakip malları anlaşma
konusu malların bakım ve onarımlarında kullanmamayı kabul ve taahhüt eder…"
şeklindeki satıcının başka marka malları satması ve rakip malları anlaşma konusu
6 REKABET KURUMU
malların bakım ve onarımında kullanabilmesi için sağlayıcının yazılı iznini almasını
hükme bağlayan 3 üncü maddesinin Tebliğ'in 'Grup Muafiyeti Kapsamına Giren
Yükümlülükler' başlıklı 4 üncü maddesinin "Ayrı satış yerlerinde, ayrı bir yönetimle
ve ayrı bir yasal varlık halinde ve markalar arasında karışıklıktan kaçınacak şekilde
satış halleri hariç olmak üzere üreticiden başka kişiler tarafından sunulan motorlu
yeni taşıt araçlarını satmama yükümlülüğü." şeklindeki hükmü kapsamını aştığı, söz
konusu anlaşmanın değiştirilmeyen 4.2.1 inci ve 4.3.2 nci maddelerinin Tebliğ'in
Grup Muafiyeti Kapsamına Giren Diğer Yükümlülükler başlıklı 5 inci maddesinin (c)
ve (d) bendlerine aykırı olduğu, 4.5 inci maddesinin de yukarıda belirtildiği üzere
Tebliğ'in ‘Grup Muafiyeti Kapsamı Dışında Kalan Koşul ve Yükümlülükler’ başlıklı 7
nci maddesinin (c) bendinde belirtilen muafiyet kapsamı dışında kalan davranış
tanımına uyduğu anlaşılmıştır.
Anlaşmanın yine değiştirilmeyen 11.1 inci maddesinin ise 1998/3 sayılı
Tebliğ'in 2000/3 sayılı Tebliğ ile değişiklik yapılan 6 ncı maddesinin ikinci paragrafı
(c) bendine aykırı olduğu görülmektedir.
Diğer taraftan; 04.06.1998 tarihli başvuruyla gönderilen anlaşmada da
birtakım değişiklikler yapılarak son olarak 09.10.1998 tarihinde bildirimde
bulunulmaktadır. Ancak yukarıda Tebliğ'e aykırılığı belirtilen 04.06.1998 tarihli
başvuruya konu anlaşmanın bazı hükümlerinin bu anlaşma içerisinde aynen
muhafaza edildiği tespit edilmiştir. Buna göre;
"Giriş" bölümünde aksesuarların da dahil edildiği anlaşma konusu mal
tanımına ilişkin olarak; yedek parçayla hiç ilgisi olmayan türdeki aksesuarlar 1998/3
sayılı Tebliğ kapsamında yer almadığından, bu türdeki ürünlere ilişkin rekabeti
kısıtlayıcı uygulamaların grup muafiyeti kapsamında bulunmaması nedeniyle 4054
sayılı Kanun'un yaptırımlarına tabi olacağı açıktır.
Satıcının rakip malları satabilmesi için haklı ve objektif nedenlerin vukuu
bulmasını hükme bağlayan "Satıcı, işbu sözleşme konusu motorlu taşıt araçları ile
rekabet halinde bulunan diğer tüm ürünlerin yeniden satış faaliyetleriyle haklı ve
objektif nedenler vukuu bulmadıkça iştigal etmeyeceğini, tanıtımını, reklamını,
aracılığını, tellallığını yapmayacağını ve bu gibi malların üretim faaliyetlerinde
bulunmayacağını kabul ve taahhüt ederek, Sağlayıcı tarafından anlaşma konusu
malların dağıtımını ve servisini yapmaya yetkili kılınmıştır…." şeklindeki "Rakip
Malların Üretim ve Dağıtımı" başlıklı 3 üncü maddeye ilişkin olarak; bu maddedeki
haklı ve objektif neden ibaresinden Tebliğ'in Grup Muafiyeti Kapsamına Giren
Yükümlülükler başlıklı 4 üncü maddesi birinci fıkrasının b/3 üncü bendinde belirtilen
ayrı satış yerlerinde, ayrı bir yönetimle ve ayrı bir yasal varlık halinde ve markalar
arasında karışıklıktan kaçınacak şekilde satış hallerinin anlaşılması gerektiğinin ve
sağlayıcının satıcıya rakip malları satma konusunda bu yükümlülüğe ek olarak
getireceği yükümlülüklerin Tebliğ ile getirilen muafiyet kapsamını aşacağı,
dolayısıyla Tebliğ'in 7 nci maddesi (c) bendi çerçevesinde değerlendirileceğinin
taraflara bildirilmesi yerinde olacaktır.
7 REKABET KURUMU
Yine anlaşmanın feshi ihbara ilişkin "Sağlayıcı veya Satıcı, dilediği takdirde
hitam tarihinin altı ay öncesine kadar diğer tarafa yazılı olarak ihbarda bulunmak
kaydı ile, altı ay sonrası için, anlaşmayı süresinin bitim tarihinde yenilememe yetkisini
kullanabilir. Karşılıklı taraflar bu hak yetkinin mutlak bulunduğunu ve karşılıklı
tarafların bu tasarrufu için herhangi bir gerekçe göstermek zorunda olmadığını ve bu
yetkinin kullanılması halinde, taraflardan hiç birinin hiçbir nam altında herhangi bir
talepte bulunmayacağını kabul ve taahhüt eder." şeklindeki 11.2 nci maddesinin,
2000/3 sayılı "1998/3 sayılı Motorlu Taşıtlar Dağıtım ve Servis Anlaşmalarına İlişkin
Grup Muafiyet Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Tebliğ" ile değişiklik yapılan
1998/3 sayılı Tebliğ'in 6 ncı maddesinin ikinci paragrafı (b) bendine uygun olarak
yeniden düzenlenmesi gerektiğinin taraflara bildirilmesi uygun olacaktır.
İ- SONUÇ
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında;
A) Borusan Otomotiv İthalat ve Dağıtım A.Ş. ve Kosifler Servis Yedek Parça
Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Bayi) arasında 31.12.1997 tarihinde imzalanmış olan ve
Tebliğ'e göre yeniden düzenlenerek 04.06.1998 tarihinde bildirimde bulunulana
kadar yaklaşık 6 ay süre ile uygulamada kalan "Bayilik Sözleşmesi"nin
değerlendirilmesi sonucunda;
1- a) İçerdiği rekabeti kısıtlayıcı bazı hükümler nedeniyle bu sözleşmeye
menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,
b) 1998/3 no'lu Tebliğ'e uygun olmayan 2.3 üncü, 2.4 üncü, 3 üncü, 4.3
üncü, 4.2.4 üncü, 4.3.3 üncü, 4.2.1 inci, 4.3.2 nci, 4.4.5 inci, 4.5 inci, 6.1 inci, 11.1
inci ve 11.2 nci maddeleri dolayısıyla sözleşmeye bireysel muafiyet de
verilemeyeceğine,
2- Yetkili satıcı ve servislere, sözleşmenin sağlayıcı tarafından belirlenen
fiyatı uygulama zorunluluğu getiren ve aksi uygulamaların da cezalandırılacağını
öngören, 4.2.4 üncü, 4.3.3 üncü ve 4.4.5 inci maddeler ile satış hedeflerinin
belirlenmesinde sağlayıcının daha ağırlıklı etkisi olacağını hükme bağlayan 4.2.1 inci
madde bir arada değerlendirildiğinde; bu hükümlerin 4054 sayılı Kanun'un açıkça
ihlali niteliğinde olduğu, ancak, teşebbüsün iyiniyetli bir yaklaşım içerisinde, açık
ihlal niteliğindeki sözleşme hükmünü çıkararak ve sözleşmeyi Tebliğ çerçevesinde
yeniden düzenleyerek 04.06.1998 tarihinde Kurumumuza tekrar bildirimde
bulunması ve söz konusu anlaşmanın 6 ay gibi kısa bir süre yürürlükte kaldığı
hususları göz önüne alınarak teşebbüs hakkında bir soruşturma açılmasına gerek
olmadığına,
B) Yukarıda belirtilen sözleşmenin 1998/3 sayılı Tebliğ'e istinaden yeniden
düzenlendiğini belirten başvuru ekinde 04.06.1998 tarihinde gönderilen ve
09.10.1998 tarihine kadar geçerli olan ve ayrıca diğer bayilerle de yapılan örnek bir
sözleşme olduğu belirtilen Borusan Otomotiv İthalat ve Dağıtım A.Ş. ile Borusan Oto
Ankara Servis ve Ticaret A.Ş. arasındaki sözleşmenin değerlendirilmesi sonucunda;
8 REKABET KURUMU
1- 1998/3 no'lu Tebliğ'e aykırı hükümler içeren 1 inci, 2.4 üncü, 3 üncü, 4.2.1
inci, 4.3.2 nci, 4.5 inci ve 11.1 inci maddeleri dolayısıyla Tebliğ kapsamında grup
muafiyetinden yararlanamayacağına,
2- 4054 sayılı Kanun'un 16 ncı maddesi son fıkrasında anılan “Açık İhlal”
tabirine uyacak rekabet ihlallerinin bulunmadığına, dolayısıyla anlaşmanın tarafları
hakkında Kanun’un 40’ıncı maddesi doğrultusunda bir soruşturma açılmasına gerek
olmadığına,
C) Kurumumuza 04.06.1998 tarihinde gönderilmiş olan dağıtım ve servis
anlaşmasında birtakım değişiklikler yapılarak 09.10.1998 tarihinde gönderilen ve
halen yürürlükte olduğu anlaşılan Borusan Otomotiv İthalat ve Dağıtım A.Ş.'ye ait
"Dağıtım ve Servis Anlaşması"nın değerlendirilmesi sonucunda;
1- 4054 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesine aykırı hükümler içeren
maddelerinden dolayı bu sözleşmeye menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,
2- Muafiyet bakımından yapılan değerlendirmede tespit olunan;
a) - anlaşmanın "Giriş" bölümünde yer alan aksesuarların da dahil edildiği
anlaşma konusu mal tanımına ilişkin olarak; yedek parçayla ilgisi olmayan nitelikleri
haiz aksesuarlar 1998/3 nolu Tebliğ'in "Tanımlar" başlıklı maddesi kapsamında
yeralmadığından, bu türdeki ürünlere ilişkin rekabeti kısıtlayıcı uygulamaların grup
muafiyeti kapsamında bulunmaması nedeniyle 4054 sayılı Kanun'un yaptırımlarına
tabi olacağı,
- anlaşmanın 3 üncü maddesinde rakip malların satılmasına ilişkin olarak
sağlayıcı tarafından satıcıdan talep edilen haklı ve objektif nedenden, 1998/3 sayılı
Tebliğ'in 4 üncü maddesi birinci fıkrasının b/3 üncü bendinde belirtilen" ayrı satış
yerlerinde, ayrı bir yönetimle ve ayrı bir yasal varlık halinde ve markalar arasında
karışıklıktan kaçınacak şekilde satış halleri"nin anlaşılması gerektiği, sağlayıcının
buna ek olarak getireceği yükümlülüklerin aynı Tebliğ ile getirilen muafiyet
kapsamını aşacağı ve dolayısıyla Tebliğ'in 7 nci maddesi (c) bendi çerçevesinde
değerlendirileceği,
- anlaşmanın 11.2 nci maddesinde belirtilen feshi ihbar süresinin 2000/3
sayılı Tebliğ ile değişiklik yapılan 1998/3 sayılı Motorlu Taşıtlar Dağıtım ve Servis
Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyet Tebliği'nin 6 ncı maddesinin ikinci paragrafı (b)
bendine uygun olarak yeniden düzenlenmesi halinde anlaşmanın anılan Tebliğ
kapsamında grup muafiyetinden yararlanabileceği,
- sağlayıcının Kurumumuza yaptığı muhtelif tarihli başvuruları ekinde
gönderilmeyen sirküler ve yazışmalar üzerinde ayrı bir değerlendirme yapılması
mümkün olmadığından, 05.05.1998, 04.06.1998 ve 09.10.1998 tarihli bildirimlerle
gönderilen anlaşmaların maddeleri arasında yer alan "Anlaşmanın Ekleri" başlıklı
13.2 nci maddedeki, sağlayıcı ve satıcı arasında imzalanmış olan işbu sözleşmenin
9 REKABET KURUMU
uygulanması ile ilgili olarak sağlayıcı tarafından yayınlanmış ve yayınlanacak tüm
sirküler ile yıllık hedef raporu ve yazışmalardaki sağlayıcının satıcılardan ifa ve
icrasını istediği hususların anlaşmanın ayrılmaz bir parçası olup tarafları bağlayıcı
nitelikte bulunduğu ve "Müşterilerle İlişkiler" başlıklı 4.7 nci maddesinde "satıcının
müşterilerle ilişkilerini düzenleyen tüm sözleşmelerinde sağlayıcının vereceği örnek
sözleşmeleri esas almakla yükümlü olduğuna" ilişkin düzenlemelere dayanan olası
rekabet kısıtlamalarının, anlaşmalara tanınacak bir muafiyetin kapsamında yer
almayacağı ve tarafların sorumluluklarını ortadan kaldırmayan olası rekabet
kısıtlamalarına yönelik uygulamalar ile ilgili olarak ortaya çıkabilecek tereddütlerin
varlığı halinde Kurumumuz'dan görüş istenmesinin yerinde olacağı,
hususlarına ilişkin olarak taraflara gerekli bildirimlerin yapılmasına;
b) anlaşmanın grup muafiyetinden yararlanabilmesi için Kurulumuzca
öngörülen koşulların yerine getirilmesi için, kararın tebliğinden itibaren ilgili taraflara
45 gün süre verilmesine,
c) aksi takdirde 4054 sayılı Kanun'un 56 ncı maddesi uyarınca sözleşmenin
geçersiz sayılacağının, öngörülen düzeltmeler yapılmadan uygulamaya devam
edilmesi halinde haklarında soruşturma açılacağının ve 4054 sayılı Kanun'un 16 ve
17 nci maddeleri uyarınca işlem yapılacağının taraflara bildirilmesine;
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy