Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-4-96 (Özelleştirme Nihai Bildirim)
Karar Sayısı : 08-39/517-191
Karar Tarihi : 12.6.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : M. Sıraç ASLAN, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B.RAPORTÖRLER : Murat AYBER, Bekir KOCABAŞ, Canan KARAMANOĞLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı
D. TARAFLAR : - T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı
Hüseyin Rahmi Sk. No:12 Çankaya/Ankara 20
- Çelebi Ortak Girişim Grubu
Nispetiye Cd. Ak Merkez B-3 Blk. K:12 34337 Etiler/İstanbul
- Global Liman-Torunlar Ortak Girişim Grubu
Rıhtım Cd. No:51 34425 Karaköy/İstanbul
- Varyap Varlıbaşlar Yapı Sanayi ve Turizm Yatırımları
Ticaret A.Ş.
Değirmenyolu Cd. Çetinkaya Sk. No:22 34752 İçerenköy
Kadıköy/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü 30
(TCDD)’ne ait Bandırma Limanı’nın işletme hakkının 36 yıl süre ile devredilmesi
işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 10.2.2005 tarih ve 922 sayı ile giren
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB)'nın ön bildiriminde Bandırma, İzmir, Mersin,
Derince, İskenderun ve Samsun Limanları’nın 36 seneliğine “işletme hakkının
verilmesi” yöntemiyle özelleştirilmesine ilişkin olarak, 1998/4 sayılı "Özelleştirme
Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumu'na
yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar
Hakkında Tebliğ”in 4. maddesi uyarınca Rekabet Kurulu'nun görüşü talep edilmiştir. 40
1.4.2005 tarih, 1049 sayılı mesleki daire görüşü ile 14.4.2005 tarih, 2400/260 sayı ile
Kurum kayıtlarına intikal eden ÖİB'nin görüşü dikkate alınarak, 6.5.2005 tarih, 05-
08-39/517-191
2
31/376-M sayılı karar ile konuya ilişkin Rekabet Kurulu Görüşü oluşturulmuş ve anılan
İdare'ye bildirilmiştir.
Bu çerçevede, Kurum kayıtlarına 21.5.2008 tarih, 3166 sayı ile giren ÖİB'nin izin
başvurusu üzerine, 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 7. maddesi
ile 1997/1 sayılı "Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ" ve 1998/4 sayılı Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme
sonucunda düzenlenen 5.6.2008 tarih, 2008-4-96/ÖN-08-MA sayılı Özelleştirme Nihai
Bildirim Raporu, 6.6.2008 tarih, REK.0.08.00.00-120/152 sayılı Başkanlık Önergesi ile 50
08-39 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da, bildirim konusu işlemin 1998/4 sayılı
Tebliğ’in 5. maddesi uyarınca 4054 sayılı Kanun kapsamında izne tabi bir devralma
işlemi olduğu; ihalede en yüksek teklifi veren üç grup ve şirketten herhangi birisinin 36
yıl süre ile Bandırma Limanı’nın işletme hakkını devralmasının 4054 sayılı Kanun’un
7. maddesi kapsamında bir sakınca yaratmayacağından anılan işleme izin
verilmesinin yerinde olacağı görüşüne yer verilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar 60
H.1.1. İlgili Ürün/Hizmet Pazarı
Bandırma Limanı’nda sunulan hizmetler dikkate alınarak ilgili ürün pazarları;
- Konvansiyonel yük elleçleme hizmetleri pazarı,
- Ro-Ro gemilerine yönelik liman hizmetleri pazarı,
- Konteyner elleçleme hizmetleri pazarı,
- Tren ferisi taşımacılığına yönelik liman hizmetleri pazarı ve
- Feribotla yolcu taşımacılığına yönelik liman hizmetleri pazarı
olarak belirlenmiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar 70
Dosya konusu bakımından ilgili coğrafi pazarın, yük ve yolcu limanları açısından ayrı
ayrı tanımlanması gerekmektedir. Liman hizmetlerinin verildiği ilgili coğrafi pazarlar
gerek limanın bulunduğu coğrafik konum gerekse limanın hizmet verdiği diğer liman
ve hatlar ile yakın ilişkilidir. Anılan durum, limanlarla ilgili olarak kullanılan ve yakalama
alanları (catchment areas) olarak isimlendirilen, ilgili limana hizmet veren ya da ilgili
limanın hizmet verdiği limanlar ve/veya coğrafi alanları kapsayan, diğer bir deyişle
limanın rekabet edebileceği coğrafi aralıklar ile açıklanabilir.
Bu bakımdan, liman hizmetlerine ilişkin ilgili coğrafi pazar kavramında iki unsur ön
plana çıkmaktadır. Bunlardan birincisi, pazarın “statik unsuru” olarak adlandırılan,
limanın hizmet verdiği coğrafi alandır; “hinterlant trafiği”. İkincisi ise, “dinamik unsur” 80
08-39/517-191
3
olarak adlandırılan, liner hatları tarafından belirlenen ve işletilen rotalar ile ilgili olan,
limanın hizmet verdiği diğer limanlar şeklinde tanımlanan coğrafi alandır; “derin su
trafiği veya transit trafik”.
Derin su gemileri için gerekli olan farklı rıhtım ve kara ekipmanları veri olarak
alındığında limanların hizmet verdiği pazarın unsurları belirgin hale gelmekte; bu
bakımdan, limanın bulunduğu bölge, kapasitesi, derinlik ve elleçleme verimlilikleri
limanın statik ve/veya dinamik unsurları içeren bir coğrafi pazara sahip olup
olmadığının belirlenmesinde önem kazanmaktadır.
Yukarıdaki belirlemelerden de anlaşılacağı üzere dinamik unsurlar açısından limanın
büyüklük olarak ana (transit veya hub) liman olma durumu incelenmektedir. Bunun en 90
önemli kriteri ise limanın düzenli hat taşımacılarını (liner) ilgili limana çekecek coğrafi
konumu ve kapasite özellikleridir. Coğrafi konum olarak belirleyici olan husus, limanın
önü açık bir liman olmasıdır ki Bandırma limanı bu özelliği taşımamaktadır. Bu
nedenle Bandırma Limanı’nın gelecekte derin su trafiğinde seyreden gemiler için bir
uğrak yeri olabilmesi mümkün gözükmemektedir. Bandırma Limanı üzerinden yapılan
ro-ro taşımacılığı faaliyetleri de kabotaj hattı kapsamındaki taşımalardan ibarettir. Bu
nedenlerle coğrafi pazarın statik unsuru olarak adlandırılan hinterlant trafiği
bakımından konvansiyonel yük elleçleme, konteyner elleçleme, ro-ro gemilerine
yönelik liman hizmetleri ve tren ferisi taşımacılığına yönelik liman hizmetleri pazarları
için Bandırma Limanı’na ilişkin olarak, “Kuzey Ege, Marmara ve İç Anadolunun batısı” 100
ilgili pazar olarak belirlenmiştir.
H.2. Devre Konu Birim: Bandırma Limanı
TCDD tarafından işletilmekte olan Bandırma Limanı, Marmara Denizi’nin güneyinde
konuşlanan genel amaçlı bir limandır. Bandırma, karayolu ile Balıkesir üzerinden
Ege’ye ve Güney’e; Bursa üzerinden tüm Anadolu’ya ve İstanbul’a; Çanakkale
üzerinden de Trakya’ya, kısaca Türkiye’nin her bölgesine ulaşım olanağına sahip bir
ilçedir. Bandırma Limanı’nın Anadolu ile bağlantısını sağlayan Bandırma-Karacabey
ve Bandırma-Susurluk yollarının çift şeritli hale getirilmesi çalışmalarının
tamamlanmasıyla birlikte, ulaşım imkanlarının ve liman hinterlandının genişlemesi 110
beklenmektedir. Karayolu dışında limana demiryolu ile de ulaşım mümkündür.
Bölgedeki limancılık faaliyetleri çok eski dönemlere uzanmakla birlikte bugünkü
modern limanın temelleri etüt ve proje bazında 1952 yılında atılmış, inşasına ise 1963
yılında başlanmıştır. Belediye tarafından işletilmekteyken 6237 sayılı Kanun’a göre
Bayındırlık Bakanlığı tarafından genişletilen liman, 15.4.1969 tarih, 6/116222 sayılı
Bakanlar Kurulu kararı ile TCDD'ye devredilmiştir.
Bandırma Limanı’nın rıhtımlarının özellikleri ayrıntılı olarak aşağıda yer almaktadır:
Tablo-1: Bandırma Limanı Rıhtımları
Rıhtım Numarası Uzunluğu (m) Genişliği(m) Derinliği (Draftı)
(m)
Aynı anda
bağlanabilecek gemi
adedi
Rıhtım No:1 130,00 15,00 -8,25 1
Rıhtım No:2-3 284,00 18,00 -10 2
08-39/517-191
4
Rıhtım No:4-5 324,00 19,50 -10 2
Rıhtım No:6 130,00 20,00 -10 1
Rıhtım No:7-8 379,00 77,0 -10 1
Rıhtım No:9 203,00 56,8 -10 1
Rıhtım No:10 100,00 15,00 -10 1
Rıhtım No:11 190,00 18,00 -10 1
Rıhtım No:12 182,00 15,00 -10 1
Rıhtım No:13 79,50 10,00 -10 1
Rıhtım No:14 180,00 15,00 -8,25 1
Rıhtım No:15 140,00 10,00 -4 2
Rıhtım No:16 130,00 10,00 -4 1
Rıhtım No:17 120,00 10,00 -4 2
Rıhtım No:18 215,00 10,00 -4 2
Rıhtım No:19 87,00 10,00 -4 2
Rıhtım No:20 100,00 10,00 -4 2
Bandırma Limanı’nın kapasite bilgilerine Tablo-2’de yer verilmiştir:
Tablo-2: Bandırma Limanı’nın Kapasite Bilgileri 120
Kuru Yük
(ton/yıl)
Dökme Sıvı
Yük (ton)
Genel Kargo
(ton)
Konteyner
(TEU1)
Ro-Ro (adet
araç)
Liman Kapasitesi 7.500.000 250.000 500.000 250.0002 450.000
2007 yılı
Elleçleme Miktarı 1.733.899 119.400 235.600 - 153.393
Kapasite bilgileri ve teknik özellikleri verilen Bandırma Limanı’nın bu kapasitelerinin
kullanımına ilişkin olarak, elleçlenen yük miktarlarına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir:
Tablo-3: Elleçlenen Yük Miktarı
Dökme Kuru Yük
(ton)
Dökme Sıvı
Yük (ton)
Genel Kargo
(ton)
Konteyner (ton) Ro-Ro (adet)
2007/63 1.411.400 58.700 95.800 - 92.541
2006 1.733.899 119.400 235.600 - 153.393
2005 1.840.210 139.300 225.100 - 89.993
2004 2.290.429 183.800 209.700 284 62.133
2003 2.399.140 164.200 160.500 - -
2002 2.080.954 145.000 133.700 - -
2001 2.477.019 304.500 183.400 14.200 -
2000 3.413.856 140.600 178.000 15.700 -
1 1 TEU 20 feet’lik koyteyneri ifade etmektedir ve 34 metreküplük bir hacme sahiptir. TEU terimi
İngilizce “Twenty-foot Equivalent Unit” kelimelerinin kısaltması olup, konteynerle taşınan yükler için bir
endüstri standardı olarak kullanılmaktadır.
2 Konteyner elleçlemesine ilişkin kapasite bilgisi, yatırımı planlanan iki adet mobil konteyner vincinin
faaliyete geçmesi halinde oluşacak kapasiteyi ifade etmektedir.
3 2007 yılının sadece ilk altı ayına ilişkin verilerdir.
08-39/517-191
5
Bandırma Limanı’na uğrayan gemi sayılarına Tablo-4’te yer verilmiştir.
Tablo-4: Gemi Sayısı
Dökme Kuru
Yük
Dökme
Sıvı Yük
Genel
Kargo
Konteyner
Ro-Ro Yolcu
2007/6 422 26 42 -
Temin
Edilemedi
Temin
Edilemedi
2006 556 40 94 - 2.979 921
2005 563 42 82 - 2.135 978
2004 548 41 96 1 1.705 955
2003 445 41 60 - - 1.322
2002 358 38 57 - - 846
2001 469 66 74 17 - 1.009
2000 723 35 174 27 - 1.234
Yukarıda sunulan tablolardan da görüldüğü üzere, halihazırda Bandırma Limanı’nda; 130
başta dökme yük (sıvı ve katı) olmak üzere, genel kargo, Ro-Ro ve yolcu feribotlarına
hizmet verilmektedir.
Bandırma Limanı’ndan yapılan ro-ro taşımacılığının tamamı iç ticarete yönelik yük
kamyonu taşımacılığından oluşmaktadır. Bu faaliyet ro-ro olarak ya da feribot ile
kamyon taşımacılığı olarak adlandırılabilir. Limanda anlaşması olan altı firma
tarafından Ambarlı’ya günde toplam sekiz adet, Tekirdağ’a toplam iki adet sefer
yapılmaktadır. Bandırma-Susurluk arasındaki yolun iyileştirilmesi durumunda ro-ro ile
kamyon taşımacılığının artması beklenmektedir.
Bandırma Limanı, otomotiv sanayinin yaygın olduğu Güney Marmara Bölümü’nde
bulunmasına rağmen, limanda yeni motorlu araçların taşınmasına yönelik ro-ro 140
taşımacılığı yapılmamaktadır. Konuya ilişkin olarak Raportörlerin liman yetkilileri ile
yaptıkları görüşmede, motorlu araçların taşınmasına yönelik ro-ro gemilerinin en az
12-13 m.’lik bir rıhtım derinliğine ihtiyaç duyduğu; ancak Bandırma Limanı’nın
rıhtımlarının en fazla 8-10 m. derinliğe sahip olması nedeniyle limanda bu tür bir
taşımanın yapılamadığı belirtilmiştir.
Ro-ro taşımacılığına ilişkin olarak belirtilmesi gereken bir diğer husus, önümüzdeki
dönemde Bandırma Limanı’nda faaliyete geçmesi planlanan tren ferisi (trenlerin
feribot ile taşınması) taşımacılığıdır. Marmaray Projesi kapsamında Avrupa ve
Anadolu yakasında Sirkeci-Halkalı ve Gebze-Haydarpaşa demiryolu hatları işletmeye
kapatılacağından, yük taşımacılığı hizmetlerinin devam ettirilebilmesi için Marmara 150
Denizi’nin güneyinde Bandırma ve Derince Limanları’na tren ferisi taşımacılığı için
gerekli yatırımın yapılması TCDD tarafından yatırım planına alınmıştır. Böylece, yakın
zamanda Bandırma Limanı’ndan tren ferisi ile de yük taşımacılığı yapılabilecektir.
Bandırma Limanı’nın ro-ro taşımacılığı dışındaki en önemli taşıma kalemini, kuru
dökme yükler oluşturmaktadır. Liman’ın hinterlandında büyük miktarlarda ithal yem
bitkileri talebi olan Türkiye’nin belli başlı kanatlı hayvan üreticileri bulunmaktadır.
Bölgede aynı zamanda salça başta olmak üzere tarımsal sanayi açısından da önemli
kuruluşlar bulunmaktadır. Ayrıca maden ihracatında Kale madencilik, Eti-Bor gibi
08-39/517-191
6
kuruluşlar limanın önemli kullanıcıları arasında yer almaktadır. Bu çerçevede,
Bandırma Limanı’nda ro-ro dışında taşımacılığı yapılan kuru yükler; başta hububat ve 160
yem bitkileri olmak üzere, bor ve ilişkili ürünleri (bor, kolemanit asit, üleksit, asit borik)
ile demir, demir cevheri ve diğer madenlerdir (kil, kaolen, pirit, pirit külü ve kalsit).
Maden yükleri de dahil olmak üzere Liman hinterlandındaki yüklerde konteynerle
taşıma giderek artmaktadır. Bandırma Limanı’nda mevcut durumda konteyner
elleçlemesi yapılamamaktadır. Ancak, halihazırda yatırım planına alınmış olan
konteyner elleçlemesine yönelik ekipman desteğinin sağlanması ve karayollarındaki
düzenlemelerin de tamamlanması sonrasında, bölgede konteyner ile taşınması
yaygınlaşmakta olan maden yükleri ile Çanakkale Seramik ve Bursa’daki sanayi
yüklerinin bir bölümünün Bandırma Limanı’na kayması beklenmektedir.
Bandırma Limanı’ndan, yük taşımacılığının yanında düzenli olarak İstanbul’a feribot ile 170
yolcu taşımacılığı da yapılmaktadır. Bu kapsamda, TCDD ile İstanbul Deniz Otobüsleri
Sanayi ve Ticaret A.Ş. (İDO) arasında 2006 yılında 36 yıllık bir hizmet sözleşmesi
imzalanmıştır.
Diğer taraftan Bandırma Limanı’nın komşu limanlara pilotaj ve römorkaj hizmeti sunma
imtiyazı da bulunmaktadır.
Yukarıda özetlenen liman faaliyetleri çerçevesinde halihazırda Bandırma Limanı’nda;
pilotaj, römorkaj, barınma, atık alma, su verme, yükleme-boşaltma, şifting, limbo,
terminal, ardiye, fuzuli işgal ve tartı hizmetleri ile yolcu hizmetleri ve otopark hizmetleri
verilmekte olup Liman’ın 2006 yılı cirosu yaklaşık (…………) YTL. olarak; 2007 yılının
ilk altı aylık cirosu ise yaklaşık (…………) YTL. olarak gerçekleşmiştir. 180
H.3. Devralması Muhtemel Taraflar
H.3.1. Çelebi Ortak Girişim Grubu (Çelebi Grubu)
Bandırma Limanı’nın özelleştirilmesine ilişkin ihalede en yüksek teklifi sunan Çelebi
Grubu tarafından doldurulan bildirim formunda, “Bildirim konusu işleme yönelik olarak
Çelebi Holding A.Ş. ve Çelebi Yatırım Holding A.Ş. tarafından bir ortak girişim
şirketinin kurulacağı ve TCDD Bandırma Limanı ihalesinin kazanılması halinde, Çelebi
Holding A.Ş. ve Çelebi Yatırım Holding A.Ş. tarafından kurulacak işletmeci şirketin
limana ait tüm hizmetlerin yerine getirilmesinden, bakım, onarım ve gerekli
tevsiyatların yapılmasından sorumlu olacağı” ifade edilmiştir. Ancak Çelebi Holding 190
A.Ş. ve Çelebi Yatırım Holding A.Ş. aynı ekonomik bütünlük içerisindedir. Dolayısıyla
bu şirketlerin ortaklığında kurulacak yeni şirkette kurucu şirketlerin ortak kontrolü
bulunsa bile yeni şirketin 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi kapsamında ana
şirketlerden bağımsız bir “ortak girişim” olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Bu
nedenle, Bandırma Limanı’nın “Çelebi Ortak Girişim Grubu” tarafından devralınması
halinde liman, Çelebi Grubu’nun tek başına kontrolüne geçecektir.
08-39/517-191
7
H.3.1.1. Çelebi Holding A.Ş.
Çelebi Holding A.Ş.; yer hizmetleri, güvenlik, turizm, personel taşımacılığı ve araç 200
kiralama, fast-food, antrepo işletmeciliği, havaalanlarında terminal işletmeciliği gibi
çeşitli alanlarda faaliyet göstermektedir. Holdingin hissedarlık yapısı şöyledir:
Tablo-5: Çelebi Holding A.Ş.’nin Hissedarlık Yapısı
Hissedarlar Hisse Adedi Hisse Miktarı (YTL) Hisse Oranı (%)
Engin ÇELEBİOĞLU 4.705.961 4.705.961 33,3
Can ÇELEBİOĞLU 4.705.843 4.705.843 33,3
Canan ÇELEBİOĞLU 4.705.843 4.705.843 33,3
Ahmet Enis GÜNTEL 1.117 1.117 0,008
Çelebi Danış. Rek. Ltd.
Şti.
1.117 1.117 0,008
TOPLAM 14.120.000 14.120.000 100
Çelebi Holding A.Ş.’nin yönetim kurulu ise şu şekildedir:
Tablo-6: Çelebi Holding A.Ş.’nin Yönetim Kurulu
Adı-Soyadı Ünvanı
Can ÇELEBİOĞLU Yönetim Kurulu Başkanı
Canan ÇELEBİOĞLU TOKGÖZ Yönetim Kurulu Başkan Vekili
Engin ÇELEBİOĞLU Yönetim Kurulu Üyesi
Aydın GÜNTER Yönetim Kurulu Üyesi
Uğur Tevfik DOĞAN Yönetim Kurulu Üyesi
Çelebi Holding A.Ş.’nin yönetim kurulu başkanı Can ÇELEBİOĞLU, aynı zamanda
Antalya Limanı’nın işletmecisi olan Ortadoğu Antalya Liman İşletmeleri A.Ş.’nin
yönetim kurulu başkanı; Uğur Tevfik DOĞAN ise yönetim kurulu üyesidir.
Çelebi Holding A.Ş.’nin 31.12.2007 tarihinde sona eren 2007 yılı mali tablolarına göre
cirosu (…………) YTL.’dir. 210
H.3.1.2. Çelebi Yatırım Holding A.Ş.
Bildirim formunda, Çelebi Yatırım Holding A.Ş.’nin faaliyet konusu her türlü iştigal
konusunda çalışmak amacıyla kurulan ve kurulacak olan şirketlerin sermayelerine ve
yönetimlerine katılmak olarak ifade edilmiştir.
Çelebi Yatırım Holding A.Ş.’nin hissedarlık yapısı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:
Tablo-7: Çelebi Yatırım Holding A.Ş.’nin Hissedarlık Yapısı
Hissedarlar Hisse Adedi Hisse Miktarı (YTL) Hisse Oranı
(%)
Çelebi Holding A.Ş. 25.500 25.500 51
Engin ÇELEBİOĞLU 8.165 8.165 16,33
Can ÇELEBİOĞLU 8.165 8.165 16,33
Canan ÇELEBİOĞLU 8.165 8.165 16,33
Çetur Çelebi Tur.
Tic.A.Ş.
5 5 0,01
TOPLAM 50.000 50.000 100
08-39/517-191
8
Şirketin yönetim kurulu aşağıdaki gibidir:
Tablo-8: Çelebi Yatırım Holding A.Ş.’nin Yönetim Kurulu 220
Adı-Soyadı Ünvanı
Can ÇELEBİOĞLU Yönetim Kurulu Başkanı
Canan ÇELEBİOĞLU TOKGÖZ Yönetim Kurulu Başkan Vekili
Engin ÇELEBİOĞLU Yönetim Kurulu Üyesi
Çelebi Yatırım Holding A.Ş., Antalya Limanı’nı işletme hakkına sahip olan Ortadoğu
Antalya Liman İşletmeleri A.Ş.’nin %40 hissesine ve Global Grubu ile birlikte ortak
kontrolüne sahiptir. Ayrıca yukarıda da belirtildiği üzere Can ÇELEBİOĞLU, aynı
zamanda Ortadoğu Akdeniz Liman İşletmeleri A.Ş.’nin yönetim kurulu başkanıdır.
Çelebi Yatırım Holding A.Ş.’nin 2007 yılı mali tablolarına göre cirosu (…………)
YTL.’dir.
H.3.2. Global Liman-Torunlar Ortak Girişim Grubu
Bandırma Limanı’nın özelleştirilmesine ilişkin olarak yapılan ihalede en yüksek ikinci
teklifi veren grup, Global Liman-Torunlar Ortak Girişim Grubu’dur. Taraflarca
doldurulan bildirim formunda, ihale şartnamesi uyarınca Ortak Girişim Grubu’nun 230
ihaleyi kazanması halinde tarafların ortak kontrolü altında yönetilecek olan bir anonim
şirketin kurulacağı belirtilmiştir. Ayrıca Ortak Girişim Grubu’nun Bandırma Limanı’nın
işletilmesi dışında başka hiçbir ticari faaliyette bulunmayacağı da ifade edilmiştir.
H.3.2.1. Global Yatırım Holding A.Ş.
Global grubunun çatı şirketi olan Global Yatırım Holding A.Ş. (Global Yatırım)’nin
liman hizmetleri, finans, gayrimenkul ve enerji sektörlerinde yatırımları bulunmaktadır.
Global Yatırım, Bandırma Limanı ihalesine Torunlar ile birlikte katılan Global Liman
İşletmeleri A.Ş.’nin de %99’luk hisse ile en büyük hissedarı durumundadır.
Global Yatırım hisselerinin % 99,9’u İMKB’de işlem görmekte olup şirketin hissedarlık
yapısı şu şekildedir: 240
Tablo–9: Global Yatırım Holding A.Ş.’nin Hissedarlık Yapısı
Hissedarlar Hisse oranı (%)
Mehmet KUTMAN 1,50
Erol GÖKER 0,20
Avrasya Yatırım Holding A.Ş. 12,46
Ecofin Special Situations Utilities MASTER Fund
Ltd.
4,63
Ecofin Water and Power Opportunities Plc. 1,09
Ecofin Global Utilities MASTER Fund Ltd. 5,81
Sirkülasyonda bulunan veya halka açık hisseler 74,31
Global Yatırım’ın yönetim kurulu şu kişilerden oluşmaktadır:
Tablo-10: Global Yatırım Holding A.Ş.’nin Yönetim Kurulu
Adı-Soyadı Ünvanı
Mehmet KUTMAN Yönetim Kurulu Başkanı
Erol GÖKER Yönetim Kurulu Başkan Vekili
08-39/517-191
9
Ayşegül BENSEL Yönetim Kurulu Üyesi
Gregory Michael KİEZ Yönetim Kurulu Üyesi
Trevor TREFGARNE Yönetim Kurulu Üyesi
Landon THOMAS Sr. Yönetim Kurulu Üyesi
Timothy James Skerman Yönetim Kurulu Üyesi
H.3.2.2. Global Liman İşletmeleri A.Ş.
Global grubu şirketlerinden olan Global Liman İşletmeleri A.Ş. (Global Liman),
Bandırma Limanı’nın işletme haklarının devralınması halinde kurulacak ortak girişim
şirketinin Torunlar Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile birlikte ortak kontrolüne sahip
olacaktır. Global Liman’ın mevcut hissedarlık yapısı şu şekildedir:
Tablo–11: Global Liman İşletmeleri A.Ş. Hissedarlık Yapısı
Hissedarlar Hisse Oranı (%)
Mehmet Kutman 0,0001
Erol Göker 0,0001
Gregory Michael Kiez 0,0001
Ayşegül Bensel 0,0001
Global Yatırım Holding 99,996
TOPLAM 100
Global Liman’ın yönetim kurulu şu kişilerden oluşmaktadır: 250
Tablo-12: Global Liman İşletmeleri A.Ş.’nin Yönetim Kurulu
Adı-Soyadı Ünvanı
Mehmet Kutman Yönetim Kurulu Başkanı
Erol Göker Yönetim Kurulu Başkan Vekili
Ayşegül Bensel Yönetim Kurulu Üyesi
Gregory Michael Kiez Yönetim Kurulu Üyesi
Ahmet Levebt Celepçi Yönetim Kurulu Üyesi
Şahin Uçar Denetçi
Bildirim formunda, Global Liman’ın 2007 yılı cirosu, Global Liman’ın ortak kontrole
sahip olduğu Ege Liman İşletmeleri A.Ş. ve Ortadoğu Liman İşletmeleri A.Ş.’nin 2007
yılı ciroları toplamı olan (…………) YTL. olarak bildirilmiştir.
Global Grubu’nun, Kuşadası kruvaziyer limanını işleten Ege Liman İşletmeleri A.Ş.’de,
Antalya limanını işleten Ortadoğu Antalya Liman İşletmeleri A.Ş.’de ve İzmir
Limanı’nın işletme hakkını devralacak olan İzmir Liman İşletmeciliği A.Ş.’de hissesi
bulunmaktadır. Grup ayrıca, Bodrum Limanı’nın işletme hakkını da devralmak üzere,
Rekabet Kurumuna izin başvurusunda bulunmuştur. Global grubunun hisse sahibi
olduğu limanlara ilişkin ayrıntılı bilgilere aşağıda yer verilmiştir. 260
- Ege Liman İşletmeciliği A.Ş
Ege Liman İşletmeciliği A.Ş., Kuşadası kurvaziyer limanının işleticisi konumundadır.
Şirketin hissedarlık yapısı ise aşağıdaki gibidir:
08-39/517-191
10
Tablo-13: Ege Liman İşletmeciliği A.Ş’nin Hissedarlar Kurulu
Hissedarlar Hisse oranı (%)
Royal Carribbean Cruises Limited 27,5
Global Liman İşletmeleri A.Ş. 72,5
TOPLAM 100
Bildirim formunda, Global Liman, Ege Liman İşletmeciliği A.Ş.’nin %72,5 hissesine
sahip olmasına rağmen ortak kontrole sahip olduğu; zira Royal Carribean Cruises
Limited’in stratejik kararlar hakkında kapsamlı veto hakların sahip olduğu bildirilmiştir.
Bildirim formunda, Ege Liman İşletmeciliği A.Ş.’nin 2007 yılı cirosu (…………) YTL.,
kruvaziyer pazarındaki pazar payı ise % (…) olarak belirtilmiştir. 270
- Ortadoğu Antalya Liman İşletmeleri A.Ş.
Global Liman İşletmeleri A.Ş., Antalya limanını işleten Ortadoğu Antalya Liman
İşletmeleri A.Ş.’nin hisselerinin % 40’ına sahiptir. Diğer hissedarlar ise sırasıyla,
Çelebi Yatırım Danışmanlık ve İşletme A.Ş. (%40) ve Antmarin İnşaat ve Turizm
A.Ş.’dir (%19,9). Şirket, Global Liman ve Çelebi Yatırım’ın ortak kontrolünde
bulunmaktadır.
Bildirim formunda Ortadoğu Antalya Liman İşletmeleri A.Ş.’nin 2007 yılı cirosu
(…………) YTL. ve Türkiye genelindeki pazar payı ise % (…) olarak bildirilmiştir.
Antalya Limanı’nın %99,9 hissesinin TMSF tarafından devrine yönelik olarak
9.10.2006 tarih ve 06-72/951-273 sayılı Rekabet Kurulu kararında, Antalya Limanı’na 280
ilişkin ilgili ürün pazarı, “dökme kuru ve sıvı yük, genel kargo, konteyner elleçleme ve
kruvaziyer limanı hizmetleri pazarı” olarak, ilgili coğrafi pazar ise “dökme kuru ve sıvı
yük, genel kargo, konteyner elleçleme hizmetleri” için “Batı Akdeniz Bölgesi” olarak,
“kurvaziyer limanı hizmetleri” içinse “Türkiye Cumhuriyeti Sınırları” olarak
belirlenmiştir.
- İzmir Liman İşletmeciliği A.Ş.
Global Liman İşletmeleri A.Ş. ve Global Yatırım Holding A.Ş.’nin İzmir Limanı’nın
işletme hakkını devralması öngörülen İzmir Liman İşletmeciliği A.Ş.’de de hisseleri
bulunmaktadır. Ancak Danıştay İdari Dava daireleri Genel Kurulu’nun vermiş olduğu
yürütmeyi durdurma kararı nedeniyle, İzmir Limanı’nın İşletme hakkı devri henüz 290
gerçekleşmemiş olup konuya ilişkin yargı süreci ise halen devam etmektedir.
İzmir Liman İşletmeciliği A.Ş.’nin hissedarlık yapısı ise aşağıdaki gibidir:
Tablo- 14: İzmir Liman İşletmeciliği A.Ş.’nin Hissedarlık Yapısı
Hissedarlar Hisse oranı (%)
Global Yatırım Holding A.Ş. 21
Global Liman İşletmeleri A.Ş. 25
DB Infrastructure Holdings(UK) No:2 Limited 24
Hutchinson Ports Holding Limited 1
08-39/517-191
11
Hutchinson Ports Turkey B.V. 24
Ege İhracatçı Birlikleri Liman Hizmetleri ve Taşımacılık A.Ş. 5
TOPLAM 100
İzmir Limanı’nın işletme hakkının verilmesi yöntemiyle devredilmesi işlemine ilişkin
olarak alınan 5.6.2007 tarih ve 07–47/507–182 sayılı Rekabet Kurulu Kararı’nda, İzmir
Limanı’na ilişkin ilgili ürün pazarı, “konvansiyonel yük ve konteyner elleçleme ile
kruvaziyer limanı hizmetleri” pazarı olarak; ilgili coğrafi pazar ise, “konvansiyonel yük
ve konteyner elleçleme hizmetleri” için “Ege, Marmara, Iç Anadolu ve Batı Akdeniz
Bölgeleri”; “kuvaziyer limanı hizmetleri” bakımından ise “Türkiye Cumhuriyeti sınırları”
olarak belirlenmiştir. 300
- Bodrum Yolcu Liman İşletmeleri A.Ş.
Global Liman, Bodrum Yolcu Limanı İşletmeleri A.Ş.’nin %60 hissesini devralmak
üzere Rekabet Kurumu’na izin başvurusunda bulunmuştur. Kurulumuz tarafından söz
konusu işlem nihai incelemeye alınmış olup halen inceleme süreci devam etmektedir.
Planlanan devrin gerçekleşmesi halinde Global Liman, Bodrum Yolcu Liman
İşletmeleri A.Ş.’nin tek başına kontrolüne sahip olacaktır. Aşağıda devir sonrasında
oluşacak olan Bodrum Yolcu Limanı İşletmeleri A.Ş.’nin hissedarlık yapısına yer
verilmiştir:
Tablo-15: Bodrum Yolcu Liman İşletmeleri A.Ş.’nin Hissedarlık Yapısı
Hissedarlar Hisse oranı (%)
Yüksel Çağlar 30
Global Liman İşletmeleri A.Ş. 60
Setur Servis turistik A.Ş. 10
TOPLAM 100
Bodrum Limanı da, Kuşadası Limanı gibi kurvaziyer gemilerinin kullanımı için 310
kurulmuş bir limandır.
H.3.2.3.Torunlar Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Bandırma Limanı’nın işletme hakkının Global-Torunlar Ortak Girişim Grubu tarafından
devralınması halinde kurulacak olan ortak girişimin ana şirketlerinden biri olan
Torunlar Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş., Torunlar Şirketler Grubuna bağlı şirketlerden
biridir. 1983 yılında kurulan şirket üretim sanayi ve ithalat gibi farklı alanlarda faaliyet
göstermekte olup, özellikle pirinç üretimi ithalatı ve işlemesi ile yem katkı ithalatı
yapmaktadır. Bildirim formunda Şirket’in halihazırda liman işletmeciliği alanında
faaliyetinin bulunmadığı belirtilmiştir.
Torunlar Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş’nin hissedarlık yapısı aşağıdaki tabloda 320
gösterilmiştir:
Tablo-16: Torunlar Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin Hissedarlık Yapısı
Hissedarlar Hisse oranı (%)
Aziz Torun 48
Mehmet Torun 49,96
08-39/517-191
12
Neslihan Torun 2
Yunus Emre Torun 0,02
Osman Ali Torun 0,02
TOPLAM 100
Şirketin yönetim kurulu Mehmet TORUN, Aziz TORUN, Yunus Emre TORUN’dan
oluşmaktadır. Kadir ÖZDEMİR ve Mehmet Seydi Enes BAKIRCI ise denetçi
konumundadır.
Torunlar Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin 2007 yılına ait cirosu (…………) YTL. olarak
bildirilmiştir.
H.3.3. Varyap Varlıbaşlar Yapı Sanayi ve Turizm Yatırımları Ticaret A.Ş.
Bandırma Limanı’nın özelleştirilmesine ilişkin olarak yapılan ihalede en yüksek üçüncü 330
teklifi veren grup, Varyap Varlıbaşlar Yapı Sanayi ve Turizm Yatırımları Ticaret A.Ş.
(Varyap)’dir. Varyap, Varlıbaş Holding içerisinde yer alan şirketlerden biridir. Holding
firmaları yapı ve inşaat sanayi, turizm, sağlık ve bilişim alanlarında faaliyet
göstermekte ve dinlenme ve eğlence tesisleri, hastaneler, yollar, hapishaneler, okul
kampüsleri, spor merkezleri, depolar, atık su arıtma tesisleri, tuz üretim tesisleri,
endüstriyel tesisler, alkol distilasyon fabrikaları, tütün işleme fabrikaları, elektrik
santralleri, su ve kanalizasyon sistemleri, petrol ve doğal gaz boru hatları, ağır sanayi
ve tüm ilgili yardımcı hizmetler gibi geleneksel ve gelişmekte olan altyapı ve üstyapı
projelerinde yer almaktadır. Bildirim formunda şirketin liman işletmeciliği alanında
herhangi bir faaliyetinin bulunmadığı ifade edilmiştir. 340
Şirketin hissedarlık yapısı ise şöyledir:
Tablo-17: Varyap Varlıbaşlar Yapı Sanayi ve Turizm Yatırımları Ticaret A.Ş.’nin Hissedarlık Yapısı
Hissedarlar Hisse Payı (%)
Süleyman VARLIBAŞ 25
Gönül VARLIBAŞ 15
Selma VARLIBAŞ 15
M.Erdinç VARLIBAŞ 15
Ercan VARLIBAŞ 15
Ergin VARLIBAŞ 15
TOPLAM 100
Şirketin 2007 yılına ait cirosu (…………….) YTL. olarak bildirilmiştir.
H.4. İmtiyaz Sözleşmesi
Bildirim konusu işlemi düzenlemesi öngörülen “TCDD Bandırma Limanının 36 Yıl Süre
İle İşletme Hakkının Devrine İlişkin İmtiyaz Sözleşmesi Nihai Taslak” başlıklı
Sözleşme’nin, Rekabet Kurulu’nun ilgili bölümde aktarılan karar ve görüşleri ile
Rekabet Hukuku ilkeleri ışığında incelenmesi sonucunda dikkate değer bulunan
hükümleri aşağıda aktarılmaktadır.
350
08-39/517-191
13
Sözleşmenin “İşletme Hakkı” başlıklı 4. bölümünün 4.1. maddesinde “İşletme hakkı,
TCDD’ye ait ve TCDD’nin kullanmakta olduğu LİMAN sınırları dahilinde sunulan her
türlü kılavuzluk (pilotaj), römorkaj, barınma, yükleme, boşaltma, shifting, limbo,
terminal, ardiye, palamar, gemilere su verme, atık alma, yolcu salonu işletmeciliği ve
bakım-onarım, iaşe v.b. diğer hizmetlerin sunulması da dahil, ancak bunlarla sınırlı
olmamak şartıyla, LİMAN’da karma kullanımlı limanlarda olağan olarak sağlanan veya
uluslararası limanlarda verilen hizmet ve faaliyetler arasında yer alan her türlü hizmeti
sunma hakkı saklıdır. İDARE, 4046 sayılı Kanun’un vermiş olduğu yetki ile bu hakkı
36 yıl süreyle İŞLETİCİ’ye devretmiştir.” denilmektedir.
Sözleşme’nin 5.2.3. maddesinde “(……….TİCARİ SIR……..)” denilmektedir. 360
Sözleşmenin “İşleticinin Yükümlülükleri” başlıklı 9. bölümünün “Yatırım Zorunluluğu”
9.7. alt bölümünde yer alan 9.7.1. maddesinin “(……….TİCARİ SIR……..)” hükmü yer
almaktadır.
Sözleşme’nin 9.7.2. Yatırım Zorunluluğu başlıklı maddesinde “(……….TİCARİ
SIR……..).” hükmü yer almaktadır.
Sözleşmenin “(……….TİCARİ SIR……..).” hükmü yer almaktadır. Ayrıca 9.13.2.
maddede maliyet ayrıştırması uygulanacak 16 farklı faaliyet alanı sayılmaktadır.
Sözleşmenin “Kamusal Hizmetin Sürekliliği ve Hizmet Standartları” başlıklı 9.14.
bölümünde yer alan 9.14.1. maddesinde “(……….TİCARİ SIR……..)” denilmektedir.
Aynı bölümde yer alan 9.14.2. maddede “(……….TİCARİ SIR……..).” denilmektedir. 370
Sözleşmenin “Yük ve Gemi Sahipleri Arasında Ayrımcılık Yapılmaması” başlıklı 9.15.
bölümünde yer alan 9.15.1. maddesinde “(……….TİCARİ SIR……..)” hükmü yer
almaktadır. Bununla birlikte 9.15.3. maddenin ikinci paragrafında “(……….TİCARİ
SIR……..).” denilmektedir.
Sözleşmenin “Tarifeler” başlıklı 9.16. bölümünde yer alan 9.16.1. maddesinde
“(……….TİCARİ SIR……..)” ve 9.16.4. maddesinde “(……….TİCARİ SIR……..)…”
ifadeleri yer almaktadır.
Sözleşme’nin “TCDD’nin Denetim Yetkisi ve Görevi” başlıklı 11. bölümünde yer alan
11.3. maddesinde “(……….TİCARİ SIR……..).” hükmü yer almaktadır.
380
H.5. Değerlendirme
H.5.1. İşlemin Niteliği ve Kapsamı
Bildirim konusu işlem,
- TCDD tarafından işletilmekte olan Bandırma Limanı’nda sunulabilecek barınma,
yükleme, boşaltma, shifting, limbo, terminal, ardiye, kılavuzluk (pilotaj), römorkaj,
palamar, gemilere su verme, atık alma, yolcu salonu işletmeciliği ve bakım-onarım,
iaşe vb. diğer hizmetlerin sunulması da dahil genel amaçlı limanlarda sağlanan her
türlü hizmetlerin,
- taşınmazlar ve bunların altyapı tesisleri, yerüstü yapıları ve bütünleyici parçalarının,
08-39/517-191
14
- Bandırma Limanı’nın kullanımında bulunan makine, ekipman, teçhizat, alet, edevat 390
ve yedek parçaları ile Bandırma Limanı’nda pilotaj, römorkaj ve barınma hizmetlerine
bağlı olarak bulunan deniz vasıtaları ve kara taşıtlarının
30.12.2004 tarih, 2004/128 sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararı’na istinaden, 36
yıl süreyle işletme hakkının devri suretiyle özelleştirilmesini kapsamaktadır. Anılan
işlemin gerçekleşmesi neticesinde ilgili teşebbüs, “TCDD Bandırma Limanını 36 Yıl
Süreli İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi” uyarınca, sözleşme tarihi itibarıyla Bandırma
Limanı’nın işletme hakkına sahip olacaktır.
H.5.2. İşlemin Niteliği ve 1998/4 sayılı Tebliğ Açısından Değerlendirilmesi
Özelleştirme işlemine konu olan Bandırma Limanı’nın; ayrıcalıklı coğrafi konumu,
diğer limanlardan farklı olarak hem kara hem de demir yolu ile doğrudan bağlantılı 400
olması, sahip olduğu alt ve üst yapı yatırım büyüklüğü ve oldukça geniş geri sahaya
sahip olması hususları, limanı diğer TCDD limanları gibi fiili olarak imtiyazlı konuma
getirmektedir.
TCDD limanlarının işletme haklarının, hukuki bir imtiyaz olarak da değerlendirilmesi
mümkündür. 4046 sayılı “Özelleştirme Uygulamalarının Düzenlenmesine ve Bazı
Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”un “Kamu
Hizmetlerinin Gördürülmesinin Özelleştirilmesi” başlıklı 15. maddesinin üçüncü
fıkrasında; “Genel ve katma bütçeli idarelerle bunlara bağlı döner sermayeli
kuruluşların sadece tekel niteliğindeki mal ve hizmet üretim faaliyetleri ile kamu iktisadi
kuruluşlarının temel kuruluş amaçlarına uygun mal ve hizmet üretim faaliyetleri imtiyaz 410
addolunur. Bu madde gereğince imtiyaz sayılan faaliyetlerle ilgili olarak yapılacak
anlaşma ve sözleşmeler imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri niteliğinde olup, diğer
kanunların bu hususları düzenleyen özel hükümleri saklıdır.” hükmü yer almaktadır.
Buna göre, 233 sayılı “Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında kanun Hükmünde
Kararname” kapsamında bir kamu iktisadi teşebbüsü statüsünde olan TCDD’nin
sunduğu liman işletmeciliği hizmetleri, “hukuki bir imtiyaz” niteliğindedir. Nitekim TCDD
limanlarının ÖİB tarafından özelleştirilmesi kapsamında işletme hakkının devrine ilişkin
olarak ilgili taraflarca akdedilen sözleşmeler, “imtiyaz sözleşmesi” olarak kabul
edilmekte ve dolayısıyla Danıştay görüşüne sunulmaktadır.
Bandırma Limanı’nın sahip olduğu komşu limanlara kılavuz kaptan ve römorkaj 420
hizmetlerini sunma imtiyazı da bir hukuki imtiyaz olarak değerlendirilmektedir.
Bandırma Limanı’nın yukarıda aktarılan sebeplerle hem hukuki hem fiili imtiyaza sahip
olması dolayısıyla inceleme konusu işlem, 1998/4 sayılı “Özelleştirme Yoluyla
Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri için Rekabet Kurumuna Yapılacak
Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında
Tebliğ”in 3. maddesi kapsamında ön bildirime tabi bir işlemdir. Nitekim Tebliğ’in anılan
maddesinde öngörüldüğü üzere ÖİB, Kurumumuz kayıtlarına 10.2.2005 tarih, 922 sayı
ile intikal eden bildirimi ile Rekabet Kurumu’ndan ihale şartlarına esas olacak görüş
talep etmiş; aynı Tebliğ’in 4. maddesi çerçevesinde hazırlanan Rekabet Kurulu
Görüşü, ÖİB’ye bildirilmiştir. 430
08-39/517-191
15
Bu çerçevede, 1998/4 sayılı Tebliğ’in “İzin Başvurusuna Tabi Özelleştirme Yolu ile
Devralmalar” başlıklı 5. maddesi uyarınca, Rekabet Kurumu’na ön bildirimde
bulunulması zorunlu olan özelleştirme yoluyla devralma işlemleri için izin alınması da
zorunlu olduğundan, dosya konusu işlemin izne tabi bir özelleştirme işlemi olduğu
kanaatine varılmıştır.
H.5.3. İşlemin 1997/1 Sayılı Tebliğ Açısından Değerlendirilmesi
1997/1 sayılı Tebliğ’in “Birleşme ve Devralmaların Değerlendirilmesi” başlıklı 6.
maddesinde, hakim durum yaratmayan veya bir hakim durumu güçlendirmeyen ve
bunun sonucu olarak ülkede veya bir bölümünde etkin rekabeti önemli ölçüde
engellemeyen birleşme ve devralmalara izin verileceği hükme bağlanmıştır. 440
Dosya konusu özelleştirme işlemi neticesinde Bandırma Limanı’nın işletme hakkı, tüm
fiili ve hukuki imtiyazlarıyla birlikte, “TCDD Bandırma Limanının 36 yıl süre ile İşletme
Hakkının Devrine İlişkin İmtiyaz Sözleşmesi” hükümleri çerçevesinde ihaleyi alacak
olan teşebbüs(ler)e devredilecektir.
Bandırma Limanı’nın işletme hakkının devrine ilişin olarak yapılan ihalede en yüksek
teklifi veren Çelebi Grubu’nun limanı devralması halinde Bandırma Limanı, Çelebi
Grubu’nun kontrolüne geçecektir. Halihazırda Çelebi Grubu’nun Türkiye’de liman
işletmeciliği sektöründeki tek faaliyeti, Antalya Limanı’nı işleten şirket olan Ortadoğu
Liman İşletmeleri A.Ş.’de sahip olduğu ortak kontrolden ibarettir. Ancak raporun
önceki bölümlerinde de belirtildiği üzere Antalya Limanı, Bandırma Limanı’ndan farklı 450
bir coğrafi pazarda bulunmaktadır. Ayrıca, Ortadoğu Liman İşletmeleri A.Ş. bir ortak
girişim şirketi olduğu için, bu şirketin Çelebi grubundan bağımsız bir iktisadi varlık
olarak kabul edilmesi gerekmektedir. Bu çerçevede, Bandırma Limanı’nın işletme
hakkının Çelebi Grubu tarafından devralınması halinde, ilgili pazarlarda hakim durum
yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesin söz konusu
olmayacaktır.
İhalede en yüksek ikinci teklifi veren Global-Torunlar Ortak Girişim Grubu’nun ana
taraflarından Torunlar Grubu’nun Türkiye’de liman işletmeciliği alanında herhangi bir
faaliyeti bulunmamaktadır. Global Grubu ise; Türkiye’de Kuşadası Limanı’nın
işletmecisi Ege Liman İşletmeciliği A.Ş.’de ve Antalya Limanı’nın işletmecisi olan 460
Ortadoğu Liman İşletmeleri A.Ş.’de ortak kontrole sahiptir. Halihazırda yürütülmekte
olan nihai inceleme sonucunda Rekabet Kurulu tarafından izin verilmesi halinde
Global Liman, Bodrum Limanı’nın da tek başına kontrolüne sahip olacaktır. Anılan
limanlardan Kuşadası ve Bodrum Limanları; kurvaziyer limanları oldukları için,
Bandırma Limanı’ndan farklı bir ürün pazarı teşkil etmektedirler. Antalya limanı ise,
Bandırma Limanı’ndan farklı bir coğrafi pazarda bulunmaktadır. Dolayısıyla, Global’in
Bodrum, Kuşadası ve Antalya Limanları’nın kontrolünde söz sahibi olması, inceleme
konusu devralma bakımından yapılacak değerlendirmeyi etkilememektedir.
Global Grubu’nun İzmir Limanı’ndaki konumu ise hukuki açıdan belirsizliğini
korumaktadır. Esasen İzmir Limanı ile Bandırma Limanı, özellikle “konvansiyonel yük 470
elleçleme hizmetleri” ve “konteyner elleçleme hizmetleri”nde aynı coğrafi pazarda yer
almaktadırlar. İzmir Limanı’nın işletme hakkını Global-Hutchison Ortak Girişim Grubu
08-39/517-191
16
tarafından devralınması halinde, Global Grubu Bandırma ve İzmir Limanlarının
kontrolünde söz sahibi olabilecektir. Ancak bu durumun ilgili pazarlardaki rekabeti
olumsuz etkilemeyeceği kanaatine varılmıştır. Şöyle ki, Global-Torunlar Ortak Girişim
Grubu ile Global-Hutchison Ortak Girişim Grubu, Global dışındaki ana şirketlerin farklı
olduğu dolayısıyla ortak girişim anlamında şirket menfaatlerinin ve iradesinin farklı
tezahür edeceği iki bağımsız teşebbüstür. Dolayısıyla iki teşebbüsün ekonomik
bütünlük oluşturmak yoluyla ya da koordinasyon yoluyla ilgili pazarlarda yoğunlaşma
yaratmasının mümkün olmadığı değerlendirilmektedir. Diğer taraftan, iki limanın 480
coğrafi pazarlarının çakıştığı “konvansiyonel yük elleçleme hizmetleri” ve “konteyner
elleçleme hizmetleri”ndeki mevcut pazar payları ve kapasiteleri birlikte
değerlendirildiğinde de hakim durum yaratılmasına yol açacak bir pazar gücünün elde
edilmesi mümkün gözükmemektedir. Zira konteyner elleçlemesi yapılamadığı için
Bandırma Limanı’nda ön plana çıkan “konvansiyonel yük elleçleme hizmetleri”
esasında pek çok limanda verilebilecek bir hizmet türüdür. Marmara Denizi kıyısındaki
limanlarda halihazırda bu elleçlemenin yaygın olmamasının sebebi, limanların bu
kapasiteye sahip olmaması değil, daha karlı olduğu için limanlar tarafından konteyner
elleçlemesinin kuru yük elleçlemesine tercih edilmesidir. Örneğin 2006 verilerine göre
Bandırma ve İzmir Limanları’nın toplam kuru yük elleçleme miktarı, 4.778.133 tondur. 490
Buna karşılık Bandırma Limanı’nın yakınında bulunan Borusan Limanı’nın tek başına
yıllık kuru yük elleçleme kapasitesi 2.027.000 tondur. Yine, Bandırma Limanı ve İzmir
Limanı’nın kuru yük elleçleme hizmetlerindeki toplam kapasitesi ise yaklaşık 13.000
ton olmakla birlikte sadece Marmara Denizi kıyısında yaklaşık 80 tane liman ve
iskelenin bulunduğu ve kapasite olarak bu limanların hemen hemen tamamında kuru
yük elleçlemesinin yapılmasının mümkün olduğu dikkate alındığında, Bandırma ve
İzmir Limanları’nın tek başına kontrolüne sahip bir teşebbüsün Marmara, Kuzey Ege
ve İç Anadolu’nun batısı “konvansiyonel elleçleme hizmetleri pazarında” hakim
duruma gelmesi olası bulunmamaktadır.
İzmir Limanı, “konteyner elleçleme hizmetleri” konusunda önemli bir liman olmakla 500
birlikte, Bandırma Limanı bu alanda ihmal edilebilir düzeydedir. Ayrıca ülkemizde
konteyner elleçlemesinin yaklaşık yarısının Marmara Denizi kıyısındaki Marlim
Limanları’nda gerçekleştirildiği, yine sadece ilgili coğrafi pazar kapsamındaki
limanlardan birisi olan Haydarpaşa Limanı’nın “konteyner elleçleme hizmetleri”ndeki
pazar payının yaklaşık olarak İzmir Limanı’nın yarısı düzeyinde olduğu dikkate
alındığında, Bandırma ve İzmir Limanları’nın birlikte Marmara, Kuzey Ege ve İç
Anadolu’nun batısı “konvansiyonel elleçleme hizmetleri pazarında” da hakim duruma
gelmesinin mümkün olmadığı görülmektedir.
İhalede en yüksek üçüncü teklifi veren Varyap Varlıbaşlar Yapı Sanayi ve Turizm
Yatırımları Ticaret A.Ş.’nin ilgili coğrafi pazarlarda liman işletmeciliği alanında herhangi 510
bir faaliyeti bulunmadığından, söz konusu teşebbüsün Bandırma Limanı’nın işletme
hakkını devralması durumunda ilgili coğrafi pazarların mevcut yapısında, işleticinin
değişmesi dışında herhangi bir değişiklik meydana gelmeyecek, dosya konusu işlem
neticesinde yeni bir hakim durum yaratılması söz konusu olmayacaktır.
08-39/517-191
17
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü (TCDD)’ne ait Bandırma
Limanı’nın işletme hakkının 36 yıl süre ile Çelebi Ortak Girişim Grubu, Global Liman-
Torunlar Ortak Girişim Grubu veya Varyap Varlıbaşlar Yapı Sanayi ve Turizm 520
Yatırımları Ticaret A.Ş.’ye devri işleminin 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun”un 7. maddesi ve 1998/4 sayılı "Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki
Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumu'na yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin
Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne
tabi olduğuna,
2. Adı geçen teklif sahiplerinden herhangi biri tarafından gerçekleştirilecek muhtemel
devralma işlemi sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum
yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili
pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle
bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 530
Full & Egal Universal Law Academy