1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya No : D4/1/A.I.-98/4
Karar No : 87/693-138
Karar Tarihi: 16.10.1998
Toplantıya Katılan
Başkan: Prof.Dr. Aydın AYAYDIN,
Üyeler : Prof.Dr.Tamer MÜFTÜOĞLU (II.Başkan), Bahaddin ELÇİ,
Mehmet Zeki UZUN, Aydın EMRE, Sadık KUTLU, Dr.Kemal EROL,
İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK.
Toplantıya Katılmayan Üye (Mazeretli): Salih Zeki BENGÜ.
Bildirimde Bulunan: - TEDAŞ Genel Müdürlüğü
İnönü Bulvarı, No:27, 06490 Bahçelievler/ANKARA
Taraflar: - TEDAŞ Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.
İnönü Bulvarı, No:27, 06490 Bahçelievler/ANKARA
- Çukurova A.Ş.
İnönü Bulvarı, No:27, 06490 Bahçelievler/ANKARA
- Kepez Elektrik T.A.Ş.
İnönü Bulvarı, No:27, 06490 Bahçelievler/ANKARA
- TEKAŞ Elek. Dağ. ve Tic. A.Ş.
İnönü Bulvarı, No:27, 06490 Bahçelievler/ANKARA
- Buryal Enerji Dağ. Ltd. Şti.
İnönü Bulvarı, No:27, 06490 Bahçelievler/ANKARA
- Kocatepe Elek. Dağ. ve Tic. A.Ş
İnönü Bulvarı, No:27, 06490 Bahçelievler/ANKARA
- Ceylan Elek. Üret. ile Dağ. San. A.Ş.
İnönü Bulvarı, No:27, 06490 Bahçelievler/ANKARA
- Sakarya Bolu Elek. Dağ. A.Ş.
İnönü Bulvarı, No:27, 06490 Bahçelievler/ANKARA
- Ankara Kırıkkale Elek. Dağ. San. A.Ş
İnönü Bulvarı, No:27, 06490 Bahçelievler/ANKARA
- PARKUR Elek. Dağ. ve Tic. A.Ş.
İnönü Bulvarı, No:27, 06490 Bahçelievler/ANKARA
- Anadolu Elek. Dağ. ve Tic. A.Ş.
İnönü Bulvarı, No:27, 06490 Bahçelievler/ANKARA
- Kızılırmak Elek. Dağ. ve Tic. A.Ş.
İnönü Bulvarı, No:27, 06490 Bahçelievler/ANKARA
2 REKABET KURUMU
- ZİGANA Elek. Dağ. ve Tic. A.Ş.
İnönü Bulvarı, No:27, 06490 Bahçelievler/ANKARA
- GAP Elek. Dağ. San. ve Tic. A.Ş.
İnönü Bulvarı, No:27, 06490 Bahçelievler/ANKARA
- Adıyaman K.Maraş Dağıtım A.Ş.
İnönü Bulvarı, No:27, 06490 Bahçelievler/ANKARA
- ŞUREDAŞ Elek. Dağ. Tic. ve San. A.Ş.
İnönü Bulvarı, No:27, 06490 Bahçelievler/ANKARA
- Batı Karadeniz Elek. Dağ. ve Tic. A.Ş.
İnönü Bulvarı, No:27, 06490 Bahçelievler/ANKARA
- İstanbul Elek. Dağ. ve Tic. A.Ş.
İnönü Bulvarı, No:27, 06490 Bahçelievler/ANKARA
Dosya Konusu: TEDAŞ Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.’ye ait 17 Görev
Bölgesindeki elektrik dağıtım tesislerinin işletme haklarının ilgili firmalara
devri.
Raportörlerin Görüşü: Koşullu izin verilmesi.
Dosya Evreleri: TEDAŞ Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.’ye ait 17 görev bölgesindeki
elektrik dağıtım tesislerinin işletme haklarının ilgili firmalara devrine ilişkin,
Kurumumuz kayıtlarına en son 23.09.1998 tarih, 3114 sayı ile intikal etmiş olan,
TEDAŞ Gen.Müd.Yrd. Osman Nuri DOĞAN ve Genel Müdür Kadir Ramazan
COŞKUN imzalı bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 7’nci maddesi ile Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında 1997/1 sayılı Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca, Raportörler
Ali ILICAK, Özge İÇÖZ, Ömür PAŞAOĞLU, M.Akif KAYAR, H.Suat ÖLMEZ ve
Cengiz SOYSAL tarafından düzenlenen 13.10.1998 tarih, D4/1/A.I.-98/4 sayılı
Devralma Ön İnceleme Raporu, 14.10.1998 tarih, REK.0.08.00.00/69 sayılı
Başkanlık önergesi ile 87 sayılı Kurul toplantısında ele alınmıştır.
Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. Genel Müdürlüğü Özelleştirme Daire
Başkanlığı’nın Kurumumuz kayıtlarına 02.09.1998 tarih ve 2888 sayı ile intikal eden
dilekçesinde ve görevli şirketler tarafından gönderilen bildirim formlarında;
1. Adana, Mersin, Hatay ve Osmaniye illerini kapsayan 1 No’lu Görev Bölgesinde
30 yıl süre ile elektrik dağıtımı ve ticaretini yapma görevinin ve anılan görev
bölgesinde kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılmış veya yapılacak dağıtım
tesislerinin işletme haklarının Çukurova Elektrik A.Ş.’ne devrine,
2. Antalya ilini kapsayan 2 No’lu Görev Bölgesinde 30 yıl süre ile elektrik dağıtımı
ve ticaretini yapma görevinin ve anılan görev bölgesinde kamu kurum ve
kuruluşlarınca yapılmış veya yapılacak dağıtım tesislerinin işletme haklarının
Kepez Elektrik A.Ş.’ne devrine,
3. Tekirdağ, Kırklareli ve Edirne illerini kapsayan 3 No’lu Görev Bölgesinde 30 yıl
süre ile elektrik dağıtımı ve ticaretini yapma görevinin ve anılan görev bölgesinde
3 REKABET KURUMU
kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılmış veya yapılacak dağıtım tesislerinin
işletme haklarının TEKAŞ Elektrik Dağıtım Tic. A.Ş.’ne devrine,
4. Bursa ve Yalova illerini kapsayan 4 No’lu Görev Bölgesinde 30 yıl süre ile
elektrik dağıtımı ve ticaretini yapma görevinin ve anılan görev bölgesinde kamu
kurum ve kuruluşlarınca yapılmış veya yapılacak dağıtım tesislerinin işletme
haklarının BURYAL Enerji Dağıtım Ltd. Şti’ne devrine,
5. Afyon, Uşak, Isparta ve Burdur illerini kapsayan 9 No’lu Görev Bölgesinde 30 yıl
süre ile elektrik dağıtımı ve ticaretini yapma görevinin ve anılan görev bölgesinde
kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılmış veya yapılacak dağıtım tesislerinin
işletme haklarının KOCATEPE Elektrik Dağıtım Tic. A.Ş.’ne devrine,
6. Kocaeli (Gebze ilçesi dahil) ilini kapsayan 11 No’lu Görev Bölgesinde 30 yıl süre
ile elektrik dağıtımı ve ticaretini yapma görevinin ve anılan görev bölgesinde
kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılmış veya yapılacak dağıtım tesislerinin
işletme haklarının CEYLAN Elektrik Dağıtım San. Tic. A.Ş.’ne devrine,
7. Sakarya ve Bolu illerini kapsayan 12 No’lu Görev Bölgesinde 30 yıl süre ile
elektrik dağıtımı ve ticaretini yapma görevinin ve anılan görev bölgesinde kamu
kurum ve kuruluşlarınca yapılmış veya yapılacak dağıtım tesislerinin işletme
haklarının SBD Sakarya-Bolu Elektrik Dağıtım Tic. A.Ş.’ne devrine,
8. Ankara ve Kırıkkale illerini kapsayan 13 No’lu Görev Bölgesinde 30 yıl süre ile
elektrik dağıtımı ve ticaretini yapma görevinin ve anılan görev bölgesinde kamu
kurum ve kuruluşlarınca yapılmış veya yapılacak dağıtım tesislerinin işletme
haklarının AKEDA Elektrik Dağıtım A.Ş.’ne devrine,
9. Samsun, Ordu ve Sinop illerini kapsayan 17 No’lu Görev Bölgesinde 30 yıl süre
ile elektrik dağıtımı ve ticaretini yapma görevinin ve anılan görev bölgesinde
kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılmış veya yapılacak dağıtım tesislerinin
işletme haklarının PARKUR Elektrik Dağıtım Tic. A.Ş.’ne devrine,
10. Kırşehir, Nevşehir, Niğde ve Aksaray illerini kapsayan 18 No’lu Görev Bölgesinde
30 yıl süre ile elektrik dağıtımı ve ticaretini yapma görevinin ve anılan görev
bölgesinde kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılmış veya yapılacak dağıtım
tesislerinin işletme haklarının ANDAŞ Anadolu Elektrik Dağıtım Tic. A.Ş.’ne
devrine,
11. Yozgat, Sivas ve Tokat illerini kapsayan 19 No’lu Görev Bölgesinde 30 yıl süre
ile elektrik dağıtımı ve ticaretini yapma görevinin ve anılan görev bölgesinde
kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılmış veya yapılacak dağıtım tesislerinin
işletme haklarının KIZILIRMAK Elektrik Dağıtım Tic. A.Ş.’ne devrine,
12. Trabzon, Rize, Artvin, Gümüşhane ve Giresun illerini kapsayan 20 No’lu Görev
Bölgesinde 30 yıl süre ile elektrik dağıtımı ve ticaretini yapma görevinin ve anılan
4 REKABET KURUMU
görev bölgesinde kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılmış veya yapılacak dağıtım
tesislerinin işletme haklarının ZİGANA Elektrik Dağıtım Tic.A.Ş.’ne devrine,
13. Elazığ, Malatya, Tunceli ve Bingöl illerini kapsayan 22 No’lu Görev Bölgesinde
30 yıl süre ile elektrik dağıtımı ve ticaretini yapma görevinin ve anılan görev
bölgesinde kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılmış veya yapılacak dağıtım
tesislerinin işletme haklarının GAP Elektrik Dağıtım San. ve Tic. A.Ş.’ne devrine,
14. Kahramanmaraş ve Adıyaman illerini kapsayan 23 No’lu Görev Bölgesinde 30 yıl
süre ile elektrik dağıtımı ve ticaretini yapma görevinin ve anılan görev bölgesinde
kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılmış veya yapılacak dağıtım tesislerinin
işletme haklarının AKEDAŞ Elektrik Dağıtım A.Ş.’ne devrine,
15. Şanlıurfa ilini kapsayan 25 No’lu Görev Bölgesinde 30 yıl süre ile elektrik
dağıtımı ve ticaretini yapma görevinin ve anılan görev bölgesinde kamu kurum ve
kuruluşlarınca yapılmış veya yapılacak dağıtım tesislerinin işletme haklarının
ŞUREDAŞ Elektrik Dağıtım Tic. San. A.Ş.’ne devrine,
16. Zonguldak, Çankırı, Bartın ve Karabük illerini kapsayan 28 No’lu Görev
Bölgesinde 30 yıl süre ile elektrik dağıtımı ve ticaretini yapma görevinin ve anılan
görev bölgesinde kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılmış veya yapılacak dağıtım
tesislerinin işletme haklarının BATI KARADENİZ Elektrik Dağıtım Tic. A.Ş.’ne
devrine,
17. İstanbul ili Trakya yakasını kapsayan 29 No’lu Görev Bölgesinde 30 yıl süre ile
elektrik dağıtımı ve ticaretini yapma görevinin ve anılan görev bölgesinde kamu
kurum ve kuruluşlarınca yapılmış veya yapılacak dağıtım tesislerinin işletme
haklarının İSEDAŞ Elektrik Dağıtım Tic. A.Ş.’ne devrine,
izin verilmesi talebiyle bildirimde bulunulmaktadır.
Değerlendirme: 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesine
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’de hangi hallerin birleşme veya devralma
sayılacağı belirtilmiştir. Buna göre, söz konusu Tebliğ’in 2. maddesinin birinci
fıkrasında yer alan “Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün
malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi”
şeklindeki (b) bendi, aynı maddenin “Bu Tebliğ bakımından kontrol, ayrı ayrı ya da
birlikte, fiilen ya da hukuken bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama
olanağını sağlayan haklar, sözleşmeler veya başka araçlarla ve özellikle bir
teşebbüsün malvarlığının tamamı veya bir kısmı üzerinde mülkiyet veya işletilmeye
müsait bir kullanma hakkıyla veya bir teşebbüsün organlarının oluşumunda veya
kararları üzerinde belirleyici etki sağlayan haklar veya sözleşmelerle meydana
getirilebilir.” şeklindeki son fıkrası ve kamuya devirler hariç özelleştirme yoluyla
devirlerin Tebliğ kapsamında olduğunu belirten Tebliğ’in 3(b) maddesi göz önüne
alındığında yukarıda sözü edilen işlemlerin birer “devralma” olduğu anlaşılmaktadır.
5 REKABET KURUMU
Dağıtım haklarının şirketlere münhasıran devredilmesi ve bu şekilde
şirketlerin görevlendirildikleri bölgelerde tekel konumuna gelmeleri nedeniyle,
1997/1 sayılı Tebliğ’in İzne Tabii Birleşme ve Devralmalara ilişkin 4. maddesinde
öngörülen %25’lik pazar payı eşiği aşıldığından söz konusu devir işlemleri anılan
tebliğin kapsamındadır.
4054 sayılı Kanun açısından bir devralma olan özelleştirme işlemlerinde,
devredilenin bir kamu varlığı olması, kamu teşebbüslerinin halihazırdaki
pozisyonlarının genellikle rekabetçi bir ortamda bireysel performansları ile
sağlanmayıp, kamu gücü ile yaratılmış olması ve bu nedenlerle söz konusu
teşebbüslerin devredilmesinin ilgili pazarda doğuracağı etkiler, bu devirleri iki özel
teşebbüs arası devirlerden farklı değerlendirmeyi gerekli kılmaktadır.
Türkiye’de elektriğin özelleştirmesine ilişkin yasal düzenlemeler ve
uygulamalar bir çok defa yargının önüne gitmiş, özel girişimcilik tekelinin
yaratılmaması hususu bu kararlarda önemli dayanaklardan birisi olmuştur. 4054
sayılı Kanun’un henüz yürürlükte olmadığı bir tarihte, Anayasa Mahkemesi’nin
11.04.1994 tarih ve E.1994/43, K.1994/42-1 sayılı kararı ile TEK’in özelleştirilmesini
öngören 22.02.1994 tarih ve 3974 sayılı Kanun’un yürürlüğünün durdurulmasına
karar verilmiş, 10.12.1994 tarihinde ise söz konusu kanun Anayasa Mahkemesi’nce
iptal edilmiştir. Gerekçeli İptal Kararında yer verilen açıklamalar arasında, anılan
kanunda, elektrik üretim, iletim ve dağıtım hizmetlerinde tekelleşmeyi ve
kartelleşmeyi önleyecek önlemler alınmamış olmasının Anayasa’nın 167. ve 172.
maddelerine aykırı olduğu ifade edilmiştir.
Devralma işlemlerinin esaslarını düzenleyen, tek tip olarak hazırlanan ve
halen Danıştay’da görüşülmekte olan “İmtiyaz Sözleşmeleri”nin incelenmesi sonucu
tespit edilen bu sözleşmelerin rekabet kurallarına aykırı hükümleri aşağıda
sıralanmıştır.
- Münhasırlık
Münhasırlık kavramı görevli şirketlerle Enerji Bakanlığı arasında imzalanacak
olan “İmtiyaz Sözleşmeleri”nin 8. maddesinin (e) bendinde; “Şirket görev bölgesinde,
elektrik dağıtım tesisleri kuracak ve başka kuruluşlarca kurulmuş veya kurulmakta
olan dağıtım tesislerini gerekli şartların varlığına bağlı olarak devralacaktır. Elektrik
enerjisi satma yetkisine sahip üçüncü şahıslardan alınacak elektrik enerjisinin alış
veriş suretiyle ticaretini yapmak yetkisi münhasıran Şirket’e aittir.” biçiminde yer
almaktadır. Bu hüküm dışında ne 3096 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikte ne de
Bakanlar Kurulu kararlarında ve imtiyaz sözleşmelerinde görevli şirkete mutlak tekel
hakkı veren herhangi bir hüküm bulunmamaktadır.
Rekabet hukuku bakımından bir anlaşmaya dayalı olarak oluşturulan tekel
hakkını, zayıfdan kuvvetliye doğru üç kategoride ele almak mümkündür. Bunlardan
birincisi, devreden tarafın anlaşma konusu mal veya hizmetlerin üretimi, satımı veya
dağıtımını veyahut bir hakkın (patent, know-how, vs.) kullanılmasını belli bir bölgede
bir kişiye bırakması, ancak kendi hakkını saklı tutması ve başka bölgelerden
6 REKABET KURUMU
yapılacak pasif satışa açık olması halidir. Bu durum basit tekel olarak adlandırılır.
Hakkı devredenin tekel hakkını verdiği bölgede üretim ve satış yapmamayı veya bir
hakkı kullanmamayı taahhüt etmesi halinde, güçlendirilmiş tekel söz konusudur. Aktif
satışın yanı sıra pasif satışın da yasaklandığı, başka bir deyişle alternatif temin
kaynaklarının tümüyle kapatıldığı anlaşmalar ise, mutlak topraksal koruma veren
tekel anlaşmaları olarak adlandırılır.
İmtiyaz sözleşmelerinden, yukarıda yer verilen sıralama çerçevesinde tarafların
hangi durumu tercih ettiği açıkça anlaşılamamakla birlikte, 8/e maddesinde
“...elektrik enerjisinin alış veriş suretiyle ticaretini yapmak yetkisi münhasıran şirkete
aittir.” denilerek, mutlak topraksal (bölgesel) koruma veren tekel hakkının
benimsendiği görülmektedir.
Esasen TEAŞ, TEDAŞ, Enerji Bakanlığı ve görevli şirketlerin üst düzey
yetkilileri ile yapılan görüşmelerden de şirketlerin devir işlemleri sonrasında, görev
bölgelerinde mutlak tekel hakkına sahip olacaklarının düşünüldüğü anlaşılmıştır.
Aynı husus bildirim formlarında da teyit edilmektedir.
Elektrik enerjisinin kendine has özelliklerinin bulunması, ülke ekonomisi için
hayati önemi haiz kritik bir ürün olması ve talebin karşılanmasında halihazırda
güçlük çekiliyor olması hususları, bu alanda tam anlamıyla serbest rekabet
koşullarının oluşturulmasını engelliyor olmakla birlikte, bu hususlar rekabete tümüyle
kapalı, mutlak topraksal (bölgesel) koruma veren tekel hakkını haklı kılmaya
yetmemektedir. Bu, özelleştirme öncesi durumun aynen sürdürülmesi demektir.
Oysa, devirden önce mutlak tekel hakkını kullanan, kamu adına devlettir. Bu hakkın
(imtiyazın) hiçbir değişikliğe uğramadan aynen özel bir kuruluşa devri,
özelleştirmenin rekabet boyutunun ihmali anlamına gelir. Bir devlet tekelinin
devrinde, kuşkusuz ilgili ürünün ve piyasanın yapısına bağlı olarak, eskiye oranla
rekabetin artması beklenir.
Esasen, yukarıda da belirtildiği gibi, söz konusu devir işlemlerinin yasal
dayanağını oluşturan 3096 sayılı Kanun ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan Türkiye
Elektrik Kurumu Dışındaki Kuruluşlara Elektrik Enerjisi Üretimi, İletimi, Dağıtımı ve
Ticareti Konusunda Görev Verilmesi Esasları Hakkında Yönetmelik’de bir görev
bölgesinde yalnızca bir şirketin görev yapabileceğine dair bir hüküm
bulunmamaktadır. Aksine, adı geçen yönetmeliğin 4. maddesinin (f) bendinde yer
alan “Bir görev bölgesi içerisinde, görevli şirketlerin yatırım programlarında yer
almayan ancak ülke ihtiyacı için tesisi Bakanlıkça zaruri görülen yatırımların; görevli
şirketler, üretim şirketleri ve kamu kurum ve kuruluşlarınca tek başına veya birlikte
gerçekleştirilmesi Bakanlıkça sağlanır.” hükmünde, bir görev bölgesi içinde birden
fazla görevli şirketin bulunabileceği ima edilmektedir.
- Sabit Fiyat Uygulaması
Elektrik enerjisi sektöründe rekabetin tesis edilebilmesi için ön koşul yukarıda
anlatıldığı üzere; görevli şirketlerin mutlak bölgesel tekel durumlarının ortadan
kaldırılmasıdır. Ancak, bölgesel tekel olma durumunun, başka bir deyişle
7 REKABET KURUMU
münhasırlığın ortadan kaldırılması; rekabeti sağlayacak başka motivasyonlar ile,
örneğin tüketicinin alternatif temin kaynağı durumunda olan diğer bölgelerdeki
görevli şirketlere yönelmesini sağlayacak koşullarla desteklenmemesi halinde, yalnız
başına rekabetin sağlanması için yeterli olmayacaktır. Tüketicinin alternatif temin
kaynaklarına yönelmesini sağlayacak koşullar veya motivasyonlar genelde fiyat
ve/veya kalite rekabeti ile sağlanabilir. Elektrik açısından kalite, elektriğin arzında
sabit frekans ve süreklilik anlamına gelmektedir. Böyle bir durumda, tüketici daha
ucuz ve/veya daha kaliteli hizmet sağlayan şirketlere yönelecektir.
3096 sayılı Kanun’un Enerji Satış Şartları ve Tarife Esasları başlıklı 9.
maddesinde “enerji tarifelerinin görevli şirketin teklifi ve Enerji ve Tabii Kaynaklar
Bakanlığı’nın onayıyla yürürlüğe gireceği” ifade edilmektedir. Görüldüğü üzere, bu
ifade tarifelerin yapısı ile ilgili herhangi bir hüküm içermemektedir. Tarifeler ve
şirketlerin abonelere uygulayacağı perakende satış fiyatının nasıl hesaplanacağı
TEDAŞ ile görevli şirketler arasında imzalanacak olan Elektrik Enerjisi Satış
Anlaşmalarıyla detaylı olarak düzenlenmektedir. Bu düzenlemelerle abonelere
satılacak olan elektrik için sabit bir fiyat belirlenmektedir. Bilindiği üzere, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’da sabit fiyat belirlemek per se, yani tek
amacı rekabeti kısıtlamak olduğundan dolayı mutlak olarak yasaklanmaktadır.
Ancak, elektrik enerjisinin yukarıda belirtilen, kendine özgü özellikleri
nedeniyle bu sektörde bir fiyat kontrolüne ihtiyaç duyulmaktadır. Diğer bir deyişle,
tam bir fiyat serbestisi bu ürünün niteliğine ve ilgili piyasanın yapısına uygun
düşmemektedir. Ancak, bu durum sektörde kısmen de olsa fiyata dayalı bir rekabetin
oluşmasını sağlayarak, belli sınırlar dahilinde fiyat belirleme serbestisine engel teşkil
etmemelidir.
- Ayrımcı Uygulamaya İlişkin Hükümlerin Eksikliği
“İmtiyaz Sözleşmeleri”ndeki ilgili hükümlerin, görevli şirketlerin kendi grup
şirketleri lehine ve/veya rakiplerinin ticari faaliyetlerini zorlaştıracak şekilde
yapılacak kesintisiz ve sabit frekansta enerji sağlamama, arıza durumlarında gerekli
tedbirleri alma konusunda yeterince hassasiyet göstermeme gibi uygulamalar
karşısındaki yaptırımlar yönüyle tatmin edici olmadığı; bu sorunlara yönelik TEDAŞ
veya Bakanlık müdahalesinin yeterince caydırıcı unsurlar içermediği, bu koşullar
altında bölgelerinde tekel durumunda olacak şirketlerin bu hakim durumlarını elektrik
enerjisini girdi olarak kullanan diğer sektörlerdeki rakiplerinin ve tüketicilerin
aleyhine kötüye kullanma hallerinde alınacak tedbirlerin yeterli olmadığı
anlaşılmaktadır.
Öte yandan, şirketlerin görevlendirilmeleri öncesinde Rekabet Kurulu’nun
görüşünün ve Bakanlar Kurulu’nun görevlendirmeye ilişkin kararlarından sonra devir
işlemlerine ilişkin olarak izninin alınması hususlarının yanı sıra, devralmalar
gerçekleştikten sonra faaliyete geçecek şirketlerin üretim ve işletme haklarını başka
bir teşebbüse veya şahsa devretmesi hususunun da Rekabet Kurulu’nun iznine tabi
olması gerektiği açıktır.
8 REKABET KURUMU
SONUÇ
Yukarıda açıklanan hususlar ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan, 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan
İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in 6/1-a
maddesinde yer alan “İlgili piyasanın yapısı ve ülke içinde veya dışında yerleşmiş
olan teşebbüslerin fiili ve potansiyel rekabeti bakımından ülkedeki etkin rekabetin
korunması ve geliştirilmesi ihtiyacı”nın dikkate alınmasını öngören hükmün gereği ve
aynı tebliğin 6/3. maddesi uyarınca sonuç olarak, sözkonusu devir işlemlerine;
1- İmtiyaz sözleşmelerinin 8/e maddesinde yer alan münhasırlığa dair
hükmün çıkartılması, bunun yerine alternatif temin kaynaklarına açık bir sistemin
benimsenmesi; bu amaçla dağıtım ve ticaret işlerinin birbirlerinden ayrı mütalaa
edilerek, esasları Enerji Üst Kurulu’nca, bu Kurul oluşturuluncaya kadar ilgili
Bakanlıkça belirlenmek ve Rekabet Kurumu’nu bilgilendirmek kaydıyla, ilk beş yıl
için 1 MW ve üzerinde elektrik kullanan tüketicilere yönelik olarak, şirketlere, belirli
bir hat kullanım ücreti dahilinde kendi bölgeleri dışındaki bölgelere de talep halinde,
elektrik satış hakkı tanınarak ticaret bölümünün kısmen de olsa rekabete açılması ve
durumun beş yılın sonunda uygulama sonuçlarına ve Türkiye’nin elektrik enerjisi
üretim grafiğine bağlı olarak Enerji Üst Kurulu’nca yeniden değerlendirilmesi,
2- Görevli şirketlerle TEDAŞ arasında imzalanacak olan “Enerji Satış
Anlaşmaları”yla ayrıntılı biçimde düzenlenmiş olan sabit fiyat uygulamasının
kaldırılıp, yerine fiyatın alt ve üst sınırları Enerji Üst Kurulu’nca, bu Kurul
oluşturuluncaya kadar Rekabet Kurumu’nun bilgilendirilmesi kaydıyla, ilgili
Bakanlıkça belirlenecek belli bir aralıkta seyretmesinin ve bu sınırlar dahilinde görev
bölgelerinde faaliyet gösterecek olan şirketlerin istedikleri fiyatları uygulama
serbestisine sahip olmalarının sağlanması,
3- İmtiyaz sözleşmelerinin hizmete ilişkin 8. maddesinin (c) bendinin yeniden
kaleme alınarak, mevcut hususlara ek olarak eşit durumdaki alıcılara ayrımcı
davranılmamasını öngören bir ibarenin eklenmesi,
4- Devralmalar gerçekleştikten sonra faaliyete geçecek şirketlerin üretim ve
işletme haklarını başka bir teşebbüse veya şahsa devretmesi hususunun da Rekabet
Kurulu’nun iznine tabi olması gerektiği, bu çerçevede, Enerji ve Tabii Kaynaklar
Bakanlığı ile görevli her şirket arasında imzalanacak olan “İmtiyaz Sözleşmesi”nin
taslağında yer alan, “Şirket dağıtım yetkisini ve bu sözleşmeden doğan dağıtım
haklarının tamamını veya bir kısmını varsa projeye kredi sağlayan kuruluşa veya
onların belirleyeceği başka bir şahsa Bakanlığın onayıyla aynı koşullarla devir ve
temlik edilebilir...Bakanlığın izni olmadıkça şirket ortakları, ortaklık payları
değiştirilemez ve şirkete yeni ortak alınamaz.” şeklindeki “Yetkinin Devri” başlıklı 31.
maddesinin değiştirilerek, bu işlemlerde Rekabet Kurulu’nun izninin alınması
gerektiği hususunun da eklenmesi,
koşullarıyla izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy