Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-2-42 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 04-43/534-131
Karar Tarihi : 24.6.2004
A.TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Murat GENCER,
Prof. Dr. Zühtü Aytaç, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
B. RAPORTÖR : İlmutluhan SELÇUK
C. ŞİKAYET EDEN : Gizlilik talebi vardır.
20
D. HAKKINDA
İNCELEME YAPILAN : Telekomünikasyon Kurumu
E. DOSYA KONUSU : Telekomünikasyon Kurumu'nun uzak mesafe
telefon hizmetleri sunmak isteyen firmalardan lisans bedeli yanı sıra
teminat bedeli de talep etmek suretiyle 4054 sayılı Kanunu ihlal ettiği
iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ : Kurum kayıtlarına intikal eden dilekçelerde
özetle, 30
- Telekomünikasyon Kurumu'nun 4.5.2004 tarihinde uzak mesafe
telefon hizmetleri (UMTH) sunmak isteyen firmalara verilecek A, B
ve C tipi telekomünikasyon ruhsatları için 250.000 Euro banka
teminat bedeli belirlediği,
- A, B ve C tipi ruhsatlar için "ruhsat bedeli yanı sıra" banka
teminatı istenmesinin küçük ve orta ölçekli firmaların rekabet
edebilmelerini kısıtlayan, bozan ve önleyen bir girişim olduğu,
- Bu girişimin büyük sermaye gruplarına sektöre girişte avantaj
sağladığı,
- Gelişmiş ülkelerdeki liberalleşme örnekleri ele alındığında bu 40
miktarlarda bir teminat bedelinin talep edilmediğinin görüldüğü,
ifade edilmekte ve "sağlıklı bir rekabet ortamının yaratılabilmesi için bu
uygulamanın gözden geçirilmesi ve gereğinin yapılması" talep edilmektedir.
04-43/534-131
2
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına sırasıyla 11.5.2004, 2341 ve
12.5.2004, 2374 tarih ve sayılar ile intikal eden dilekçeler üzerine yapılan
inceleme sonucunda düzenlenen 14.6.2004 tarih, 2004-2-42/İİ-04-İS sayılı İlk
İnceleme Raporu, 21.6.2004 tarih, REK.0.06.00.00/78 sayılı Başkanlık önergesi 50
ile 04-43 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; başvurulara konu işlemin
"düzenleyici" bir tasarruf teşkil etmesi nedeniyle dosyanın, Kanun'un 40 ila
55. maddeleri çerçevesinde değil ancak "Rekabet politikası ile ilgili olarak
alınacak kararlar ve ilgili mevzuat hakkında görüş bildirmek” şeklindeki
“Başkanlığın Görev ve Yetkileri” başlıklı 30 (f) maddesi çerçevesinde ele
alınması gerektiği fade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 60
I.1. Yapılan İnceleme
4502 sayılı Kanun ile değişik 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu'nun "Türk
Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslar
arası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine
kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür."
hükmü çerçevesinde, 1.1.2004 tarihi itibarıyla ulusal ve uluslar arası ses
iletiminde "yasal tekel" ortadan kalkmıştır. Ancak aynı Kanun'un
"Hiç kimse Bakanlıkla bir görev, imtiyaz sözleşmesi yapılmış veya 70
Bakanlık tarafından bir telekomünikasyon ruhsatı veya genel izin
verilmiş olmadıkça, telekomünikasyon hizmeti yürütemez ve/veya
altyapısı kuramaz ve işletemez."
şeklindeki 2 (a) maddesi uyarınca, "yasal tekel" kalkmış olmasına karşın,
işletmelerin ulusal ve/veya uluslar arası telefon hizmeti sunmaları, öncelikle
söz konusu faaliyetin bir yetkilendirme konusu edilmesini, ardından
belirlenecek yetkilendirme türüne göre işletmelerin Telekomünikasyon
Kurumu'ndan yetki belgesi almalarını gerektirmektedir.
406 sayılı Kanun'un
"Görev ve imtiyaz sözleşmeleri, telekomünikasyon ruhsatı ve genel 80
izinlerin asgari değerleri Kurumun teklifi üzerine Bakanlar Kurulu
tarafından belirlenir."
şeklindeki Ek Madde 27/3 hükmü uyarınca yetkilendirme türü ücretlerini
belirleme yetkisi Bakanlar Kurulu'na aittir. İşbu hüküm uyarınca, uzak
mesafe telefon hizmetlerine ilişkin A, B ve C tipi olarak tasnif edilen
Yetkilendirme Türü Yetkilendirme Bedeli
Bir Defalık
A Tipi UMTH işletmecisi 405.000.000.000 TL
B Tipi UMTH işletmecisi 180.000.000.000 TL
C Tipi UMTH işletmecisi 90.000.000.000 TL
Yıllık
A, B, C Tipi UMTH işletmecisi İşletmecinin hizmete ilişkin net satışlarının % 0.5'i
04-43/534-131
3
şeklindeki yetkilendirme bedelleri 29.12.2003 tarihli ve 6689 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararnamesi ile belirlenmiş, söz konusu bedeller 2.1.2004 tarihli ve
25334 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. 90
Bunun ardından 4.5.2004 tarih ve 2004/235 sayılı Telekomünikasyon
Kurulu Kararı ile UMTH hizmeti sunmak isteyen şirketlerin, "yetkilendirme
ücretini ödemelerinin yanı sıra"; mevzuat ve Kurum düzenlemeleri ile
belirlenmiş olan tüketici haklarının yaygın ihlali nedeni ile oluşabilecek olası
tüketici mağduriyetinin asgariye indirebilmesi ve yükümlülüklerle ilgili diğer
hususlarda uygulamadaki aksaklıkların giderilmesine yönelik olarak 250.000
Euro tutarında, ülkemizde faaliyet gösteren bir bankadan alınmış, 1.1.2007
tarihine kadar geçerli, gayri kabili rücu kesin teminat mektubu vermeleri
kararlaştırılmıştır. 100
Son olarak 13.4.2004 tarihli ve 25432 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan
"Telekomünikasyon Hizmetleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına
Dair Yönetmelik" ile uzak mesafe telefon hizmetlerine ilişkin yetkilendirme
türü "2. tip telekomünikasyon ruhsatı" olarak belirlenmiştir.
I.2. Değerlendirme
Danıştay 10. Dairesi'nin 13.12.2002 tarihli ve E. 2002/4105 sayılı kararında
da yer verildiği üzere 4502 sayılı Kanun ile "kural olarak tüm 110
telekomünikasyon hizmetlerinin rekabete açıldığı" ve 406 sayılı Telgraf ve
Telefon Kanunu ile Türk Telekom'a "ses iletimi konusunda" 31.12.2003
tarihine kadar tanınan tekel hakkının ise "geçici bir nitelik arz ettiği" dikkate
alındığında, ses iletimi konusunda geçici nitelik arz eden tekel statüsünün
bu süre geçtikten sonra biran evvel kaldırılması gerektiği açıktır.
Keza Telekomünikasyon Kurumu'nca yapılan yetkilendirme düzenlemesi
de bu amaca hizmet etmekte ve tekelin "uzak mesafe telefon hizmetlerine"
ilişkin olan kısmının kaldırılması yönünde ilk adım atılmış olunmaktadır.
120
Ancak, hizmetin sunulmasının "gerekli tedbirler alınmaksızın" gerçekleşeceği
doğal olarak beklenmemeli, serbestleşme için gerekli yetkilendirme
düzenlemeleri ile pazara yeni giriş yapacak işletmecilerin rekabete açılan
hizmetleri "kurallar dahilinde" yürütmelerine yönelik tedbirlerin alınması
gerekmektedir.
Bu çerçevede, söz konusu tedbirler, daha ucuz ve daha çeşitli hizmetleri
temin etme olanağına sahip olmak gibi tüketicilere uzun vadede fayda
sağlayacağı kuşkusuz olan rekabetin bir an evvel tesis edilmesi için
gerekli adımları içermekle beraber, hizmetleri temin edecek kullanıcıların 130
kısa vadede, hizmeti temin eder etmez korunmalarını sağlayacak adımları
da doğal olarak içermektedir.
04-43/534-131
4
406 sayılı Kanun'un 2(e) maddesi bu paralelde hükümler içermekte ve
kanun ile yetkilendirme belgelerinde
- Aboneler, kullanıcılar, kişisel telekomünikasyon tesislerini kullananlar
ve diğer işletmecilere uygulanacak genel şartlar ve ara bağlantı 140
şartları da dahil olmak üzere, bunlarla ilişkilerde gözetilecek ilkelere,
- Telekomünikasyon iş ve hizmetleri karşılığında alınacak ücretlerin
hesaplanmasına ilişkin esaslar ve bunların yeniden belirlenmesine
ilişkin ilkelere,
- hizmet kalitesine ilişkin şartlara
mutlak surette yer verilmesi öngörülmektedir. Keza aynı Kanun’un 2(f)
maddesinde "ruhsat şartlarına uyulmaması halinde işletmeciye bir önceki
takvim yılındaki cirosunun %3'üne kadar idari para cezasının 150
uygulanabileceği" de hüküm altına alınmaktadır.
Nitekim Telekomünikasyon Kurumu'nca, telekomünikasyon sektöründe
faaliyette bulunan işletmeciler karşısında tüketici ve kullanıcıların hak ve
menfaatlerini korumaya yönelik usul ve esasları belirlemek amacıyla
hazırlanan ve görüşe açılan "Tüketici ve Kullanıcı Hakları Hakkında
Yönetmelik Taslağı" da esasen bu son amaca hizmet etmekte ve söz
konusu Yönetmelik Taslağı ile
- abonelik sözleşmeleri, 160
- tarifeler ve faturalandırma,
- haksız şartlar,
- temerrüt,
- yetkili mahkeme ve, icra daireleri
- sözleşmelerin başlangıcı ve sona ermesi,
ve benzeri konularda "her bir tip sözleşmenin uygulanmaya konulmadan önce
Kurum tarafından onaylanması" gibi detaylı düzenlemeler getirilmesi
öngörülmektedir.
Telekomünikasyon Kurulu'nun yukarıda yer verilen ve uzak mesafe telefon 170
hizmetleri sunmak isteyen şirketlerin
"mevzuat ve Kurum düzenlemeleri ile belirlenmiş olan tüketici haklarının
yaygın ihlali nedeni ile oluşabilecek olası tüketici mağduriyetinin asgariye
indirebilmesi ve yükümlülüklerle ilgili diğer hususlarda uygulamadaki
aksaklıkların giderilmesine yönelik olarak 250.000 Euro tutarında, T.C.
mevzuatına göre ülkemizde faaliyet gösteren bir bankadan alınmış, 1.1.2007
tarihine kadar geçerli, gayri kabili rücu kesin teminat mektubu vermeleri"
şeklindeki 4.5.2004 tarih ve 2004/235 sayılı Kararı incelendiğinde de söz 180
konusu Karar'ın ilk etapta serbestleşme ertesinde oluşabilecek tüketici
mağduriyetlerinin asgariye çekilmesi amacıyla alınmış bir önlem olduğu
sonucuna ulaşılmaktadır.
04-43/534-131
5
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre;
başvuruya konu işlemin "düzenleyici" bir tasarruf niteliğinde olması nedeniyle, 190
4054 sayılı Kanun çerçevesinde yapılacak bir işlem bulunmadığına, şikayetin
reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy