REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya No : D2/1/M.Ç.-99/4
Toplantı No : 99-43
Toplantı Tarihi : 21.09.1999
Karar Sıra No : 99-43 / 450-283 (a)
Toplantıya Katılan
Başkan: Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU.
Üyeler : Dr. Kemal EROL (İkinci Başkan), Mehmet Zeki UZUN,
Sadık KUTLU, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM,
Mustafa PARLAK, A.Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER.
Taraflar:
- Başvuruda Bulunan:
- Aks Televizyon Reklamcılık ve Filmcilik San. ve Tic. A.Ş.
Eski Büyükdere Cad., 100’üncü Yıl Sanayi Sitesi Girişi, No:77, Maslak/İSTANBUL
adına Av. Gülbiye DALGIÇ
Polat Plaza, B Blok, Kat:6, 80640 Levent/İSTANBUL
- Şikayet Edilen: - Teleon Reklamcılık ve Filmcilik San. ve Tic. A.Ş.
Dr. Eminpaşa Sk., No:20/2, Cağaloğlu/İSTANBUL
Dosya Konusu: Teleon Reklamcılık ve Filmcilik San. ve Tic. A.Ş.’nin
diğer yayın kuruluşlarına Türkiye Profesyonel 1. Lig Maçlarının haber
amaçlı görüntülerini vermesi konusunda tedbir talebi.
DEĞERLENDİRME
Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) ile Teleon Reklamcılık ve Filmcilik
San. ve Tic. A.Ş. (Teleon) arasındaki “havuz sözleşmesi”ne ilişkin olarak
14.09.1999 tarih, 99-42/447-281 sayılı Kurul kararı ile açılan soruşturma
çerçevesinde Aks Televizyon Reklamcılık ve Filmcilik San. ve Tic. A.Ş.’nin
(Aks) ihtiyati tedbir talebi, 43 sayılı Kurul toplantı gündeminin ilk sırasında ele
alınmıştır.
Aks, TFF ile Teleon arasında 1999/2000-2000/2001 sezonları Türkiye
Profesyonel 1’inci Ligi maçlarının yayın haklarının 2 yıl süre ile Teleon’a
verilmesine ilişkin 28.05.1999 tarihli sözleşmeye göre, Teleon’un haber
amaçlı üç dakikaya kadar olan görüntüleri dakikası 2.000.- ABD Doları bedeli
aşmamak üzere talep eden diğer yayın kuruluşlarına vermek zorunda
olmasına rağmen, ağır koşullar ileri sürmek suretiyle rakipleri televizyon
kuruluşlarının faaliyetlerini zorlaştırdığı belirtilerek, soruşturma açılması talebi
(99-43/450-283 (a))
2
yanında, nihai karara kadar, maçların haber amaçlı görüntülerinin
Teleon
tarafından diğer yayın kuruluşlarına teslim ve tevdii konusunda tedbir kararı
verilmesini istemiştir.
Konuya ilişkin olarak Raportörler tarafından düzenlenen 08.09.1999
tarih, D2/1/M.Ç.-99/4 sayılı İlk İnceleme Raporu ve 2 No’lu Daire
Başkanlığı’nın 21.09.1999 tarih, REK.0.06.00.00 sayılı yazıları ekinde
sunulan 21.09.1999 tarihli Bilgi Notu ve ekleri incelenmiş ve
değerlendirilmiştir.
Teleon ihale sonucu maçların yayın hakkını almakla Türkiye 1’inci
Profesyonel Futbol Ligi maçlarından görüntü yayını piyasasında hakim
duruma geçmiştir.
20 Mart 1999 tarih, 23645 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Türkiye
Futbol Federasyonu Yayın Talimatı’nın 13’üncü maddesinin 4’üncü
fıkrasında;
“Yayıncı, talep halinde bedeli ödenmek ve üç dakika ile sınırlı olmak
üzere eşitlik ilkesine uygun olarak haber amaçlı görüntü vermek
zorundadır……”
hükmü bulunmaktadır.
TFF ile Teleon arasında konuya ilişkin olarak düzenlenen sözleşmenin
7.ç. maddesinde ise;
“Yayıncı, talep halinde diğer yayın kuruluşlarına üç dakika ile sınırlı
olmak, dakikası başına 2.000.- USD’den pahalı olmamak ve tüm yayın
kuruluşlarına eşit koşullarda, eş zamanlı ve içeriği aynı olmak kaydı ile haber
amaçlı görüntüleri vermek zorundadır…”
denilmektedir.
Türkiye 1’inci Futbol Ligi maçlarının başlamasını takiben;
Teleon tarafından;
a) Muhtelif Haber Amaçlı Görüntü Satın Alma Sözleşmesi taslakları
düzenlendiği, bir taslakta 30.181.635.- ABD Doları, bir başka taslakta
10.000.000.- ABD Doları ve ayrı bir sözleşme taslağında da 2.000.000.- ABD
Doları banka teminat mektubu talep edildiği, ayrıca şikayetçi yayın
kuruluşuna İstanbul 24’üncü Noterliği kanalıyla keşide edilen 26.08.1999
gün, 14578 sayılı ihtarnamede haber amaçlı görüntülerin, maçların
yayınından 45 dakika sonra, bedelinin peşin ödenmesi ve 2.000.000.- ABD
Doları teminat mektubu verilmesi karşılığında teslim edileceğinin bildirildiği,
b) Maçın oynanmasından 24 saat sonra yayınlanmak üzere özet
görüntülerin satılmasında banka teminat mektubu talep edilmediği,
(99-43/450-283 (a))
3
c) Ege TV ve Deha TV tarafından haber amaçlı görüntü talebine ilişkin
başvurulara cevap verilmediği,
belirlenmiştir.
Yukarıda belirtilen uygulamalar sonucu, yayıncı kuruluşlar, aynı gün
yayınlanacak haber amaçlı görüntüleri, lig maçlarının başlamasından bu yana
geçen süre içinde temin edememişler ve haber amaçlı görüntü
yayınlayamamışlardır.
Bu durumun, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 6’ncı
maddesinin 1’inci fıkrasının;
- (a) paragrafında belirtilen;
“Ticari faaliyet alanına başka teşebbüsün girmesine doğrudan ve dolaylı
olarak engel olunması ya da rakiplerin piyasadaki faaliyetlerinin
zorlaştırılması…”
- (d) paragrafında belirtilen;
“Belirli bir piyasadaki hakimiyetin yaratmış olduğu….. avantajlardan
yararlanarak başka bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabet koşullarını
bozma.…”
- (e) paragrafında belirtilen;
“Tüketicinin zararına olarak üretimin, pazarlamanın ya da teknik gelişmenin
kısıtlanması”
hükümleri çerçevesinde rekabet ihlali oluşturduğu kanısına varılmıştır.
Türkiye Futbol Federasyonu Yayın Talimatı’nın 13’üncü maddesinin
4’üncü fıkrası ve TFF ile Teleon arasında yapılan yayın hakkı devri
sözleşmesinin 7.ç. maddesi ve 4054 sayılı Kanun’un amacına uygun bir
uygulamanın aşağıda belirtilen şekilde olması gerekmektedir:
1- Yayıncı, “talepte bulunan” ve “bedelini peşin ödeyen” her yayın
kuruluşuna dakikası 2.000 ABD Doları’nı geçmemek üzere üç dakikaya kadar
haber amaçlı görüntü vermek zorundadır.
2- Yayın Hakkı Devir Sözleşmesi’nin 7.ç. maddesinin 2’nci bendi
münhasıran “haber amaçlı görüntüler” için düzenlendiği ve şartları buna göre
belirlendiği için, Teleon’un yukarıda sözü edilen ihtarnamesinde de önerildiği
üzere, görüntülerin maç bitiminden sonra ve en çok 45 dakika içinde talep
eden kuruluşlara verilmesi gerekmektedir.
3- Yayın Hakkı Devir Sözleşmesi’nin 7.ç. maddesinin 4054 sayılı
Kanun’un amacına uygun yorumlanması gerekmektedir. Yayın tekelinin devri
anlamına gelen bu sözleşme ile bir “hakim durum” yaratılmakta, ancak hakim
durumun kötüye kullanılmaması için de maddede bazı şartlar
öngörülmektedir. Kamunun gerek haber alma gerek bu haberle ilgili en az
düzeydeki görüntüyü izleme hakkının bu madde ile sağlanmaya çalışıldığı
(99-43/450-283 (a))
4
tartışmasızdır. Bu hükmü ağırlaştıracak ve 4054 sayılı Kanun’un 6’ncı
maddesine aykırı düşecek yeni şartların ileri sürülmesi sözleşme hükmü ve
amacı bakımından mümkün değildir. Bu nedenle bedeli peşin ödenen haber
amaçlı görüntülerin verilmesi için ayrıca teminat istenmesi uygun değildir.
Esasen Teleon’un maç günlerinde haber amaçlı güncel görüntü almak
isteyen yayın kuruluşlarına bildirdiği satış koşulları arasında, alıcıları
taleplerinden vazgeçiren ve satışı engelleyen başlıca faktör olduğu anlaşılan
teminat koşulunun gerekçesi olarak çeşitli yollardan Kurul’a ulaşan ve nihayet
Teleon’dan alınan 20.09.1999 tarihli yazı eki cevapta yeralan açıklamalar
(özellikle maç gününde görüntü alan yayın kuruluşlarının yapabileceği
kuraldışı davranışların vereceği zarar ile aynı davranışların bir gün sonra
verebileceği zararın farklılığına ilişkin iddialar) kabul edilemez niteliktedir.
Kaldı ki 4054 sayılı Kanun’un 6’ncı maddesinin (b) fıkrası uyarınca
alıcılara ayrımcı davranılmaması gerektiğinden, özet görüntü
yayınlayanlardan banka teminat mektubu istenmezken, haber amaçlı görüntü
yayınlayanlardan teminat mektubu talep edilmesi haklı görülemez.
4- Haber amaçlı görüntülerin yayınlanması sırasında Teleon logosunun
kapatılmaması, yayıncı kuruluşun haklarının korunması bakımından uygun
görülmektedir.
Bu durum karşısında, Teleon’un hakim durumda olması bakımından, bu
hakim durumun kötüye kullanılması yoluyla meydana getirilebilecek rekabet
ihlalleri sonucunda doğacak ve ileride telafisi mümkün olmayacak zararların
önlenmesi ve tarafların menfaatlerinin korunabilmesi için 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 9’uncu maddesinin son fıkrası
uyarınca tedbir kararı alınması uygun görülmüştür.
SONUÇ
Bu değerlendirmeler sonucunda;
1- Türkiye 1’inci Futbol Ligi maçlarından görüntü yayınlama pazarında
meydana gelebilecek rekabet ihlallerini ve bunların yol açabileceği telafi
edilemeyecek nitelikte zararları önlemek amacıyla, Teleon’un TFF Yayın
Talimatı’nın “HABER VERME GÖREVİ VE YAYIN” başlıklı 13’üncü
maddesinin 4’üncü fıkrası ile “Yayın Hakları Devir Sözleşmesi'’nin 7.ç.
maddesinin ikinci paragrafında sözkonusu edilen haber amaçlı görüntüleri
herhangi bir yayın kuruluşunun, oynanan herhangi bir maçla ilgili talebi
üzerine, anılan sözleşmede belirlenen sınır içinde peşin olarak ödenecek bir
ücret karşılığında ve herhangi bir teminat isteminde bulunmaksızın, ait olduğu
maçın, varsa, golleri ve diğer önemli pozisyonlarını içerir biçimde
hazırlanacak yayına uygun kalitede 1-3 dakikalık, aynı içerikte görüntüler
halinde, maç bitiminden sonra en geç 45 dakika içinde, talep sahibi bütün
yayın kuruluşlarının temsilcilerine aynı zamanda teslim edilmek koşuluyla
vermesi ve görüntülerin alıcı yayın kuruluşunca hiçbir değişiklik yapılmadan
(99-43/450-283 (a))
5
yayınlanması şeklinde uygulama yapılmasını teminen tedbir kararı
verilmesine;
2- İşbu tedbir kararına uyulmaması halinde 4054 Sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 17’nci maddesinin 1’inci fıkrasının (a) bendi
ile 28.08.1999 tarih, 23800 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1999/1 sayılı
Rekabet Kurulu Tebliği hükümlerinin uygulanacağının ilgililere
hatırlatılmasına;
3- Alınan bu kararın şikayetçiye, hakkında soruşturma yapılan Teleon
Reklamcılık ve Filmcilik San. ve Tic. A.Ş.’ne ve Türkiye Futbol
Federasyonu’na tebliğ edilmesine;
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Başkan
Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
İkinci Başkan
Dr. Kemal EROL Mehmet Zeki UZUN
Sadık KUTLU İsmet CANTÜRK
Nejdet KARACEHENNEM Mustafa PARLAK
A.Ersan GÖKMEN R. Müfit SONBAY
(99-43/450-283 (a))
6
Kubilay ATASAYAR Murat GENCER
Full & Egal Universal Law Academy