Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-2-154 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 09-56/1339-342
Karar Tarihi : 18.11.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı 10
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat
ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Remzi Özge ARITÜRK, Ümit Nevruz ÖZDEMİR, Yalçıner
YALÇIN
C. ŞİKAYET EDEN : - İsmi saklı tutulmuştur.
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR:
- Televizyon setleri için kullanılan renkli resim tüpleri pazarında 20
faaliyet gösteren teşebbüsler
E. DOSYA KONUSU : Televizyon setleri için kullanılan renkli resim tüpleri
pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettikleri
iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle;
İddia konusu karteli, renkli resim tüpleri (colour picture tubes-CPT) pazarında
faaliyet gösteren teşebbüslerin oluşturduğu,
Söz konusu teşebbüslerin, rakipleri ile bilgi alışverişinde bulunduğu ve pazar 30
üzerinde birtakım anlaşmalar yaptığı,
Kartel toplantılarının 1990’lı yılların ortalarında başladığı ve 2000’li yılların
ortalarına kadar devam ettiği,
Kartelin taraflarını Koninklijke Philips Electronics N.V. (Philips), LG Philips
Displays (LPD), Samsung SDI, Thomson Tubes&Displays (Thomson),
Matsushita Toshiba Picture Display Co., Ltd. (Matsushita), DOSA ve
09-56/1339-342
2
Chunghwa Picture Tubes Ltd. (Chungwa)’nın oluşturduğu, bu teşebbüslerden
Samsung SDI ve Thomson’un Türkiye pazarına ilişkin toplantılara katıldığı
ifade edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 10.07.2009 tarihinde giren başvuru 40
üzerine yürütülen inceleme sonucunda hazırlanan 28.07.2009 tarih ve 2009-2-
154/BN-09-RÖA sayılı Bilgi Notu, Rekabet Kurulu’nun 06.08.2009 tarih ve 09-35
sayılı toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesinin 1. fıkrası
uyarınca televizyon setleri için kullanılan CPT pazarında faaliyet gösteren
teşebbüsler hakkında önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca
yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 10.11.2009 tarih, 2009-2-154/ÖA-09-RÖA
sayılı Önaraştırma Raporu, 12.11.2009 tarih, REK.0.06.00.00-110/464 sayılı
Başkanlık Önergesi ile 09-56 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, başvuru konusu iddialar ile ilgili 50
olarak, televizyon setleri için kullanılan renkli resim tüpleri (colour picture tubes-CPT)
pazarında faaliyet gösteren teşebbüsler hakkında Kanun’un 41. maddesi gereğince
soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Önaraştırma kararını takiben yapılan şifahi görüşmelerde ilgili önaraştırma kararı
doğrultusunda yapılacak yerinde incelemelerde kullanılmak üzere kartel oluşumuna
taraf olduğu iddia edilen teşebbüslerin Türkiye’deki birimlerine, bu birimlerin adres ve
iletişim bilgileri ile bu birimlerde bulunan yetkili kişilere ilişkin bilgi ve belgeler talep
edilmiştir. Ancak cevaben gönderilen dokümanlarda, özellikle yerinde incelemede
kullanılma amacına hizmet edebilecek niteliği haiz işlevsel bilgilere yer 60
verilememiştir.
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Teşebbüsler
Başvuruda kartele taraf olarak gösterilen firmalar arasında Philips, LPD, Samsung
SDI, Thomson, Matsushita, DOSA, Chungwa isimli teşebbüsler sayılmaktadır.
Başvuru sahibi tarafından bu teşebbüslerden yalnızca LPD, Samsung SDI ve
Thomson’un Türkiye pazarına ilişkin olarak yapılan toplantılara katıldığı ifade
edilmiştir. Dosya mevcudunda bulunan ve yerinde inceleme sonucunda elde edilen
bilgiler neticesinde de anılan teşebbüslerin dışında bir teşebbüsün bu toplantılara
katılmış olabileceğine dair herhangi bir bulguya rastlanmamıştır.
I.1.1. LPD 70
2001 yılında LG ve Philips tarafından kurulmuştur. Genel Merkezi Hollanda’nın
Eindhoven şehrinde bulunan teşebbüs 2006 yılında iflas etmiştir. LPD’nin iflas
etmeden önce CPT (colour picture tubes-renkli resim tüpü) ve CDT (colour display
tubes-renkli görüntü tüpü) üretimi ve satışı faaliyetleri ile iştigal ettiği tespit edilmiştir.
I.1.2. Samsung SDI
Halihazırda fotoğraf makinesi kameraları, panel, pil üretimi ve satışı faaliyetleri ile
iştigal etmektedir. Türkiye pazarının daralmasıyla birlikte, 2008 yılının ilk çeyreğinde,
Türkiye televizyon endüstrisindeki hiçbir ticari veya teknik operasyonuna destek
09-56/1339-342
3
vermeyeceği açıklanmıştır. Geçmiş yıllarda Türkiye’de bir irtibat bürosunun olduğu
bilinse de yerinde inceleme sonrasında böyle bir ofisin mevcut durumda bulunmadığı 80
bilgisine ulaşılmıştır.
I.1.3. Thomson
Şirket 1893 yılında kurulmuştur. Medya ürünleri ve iletişim endüstrilerine yönelik
ürünler üretip satmaktadır. Haziran 2005’te tüm tüp operasyonlarına ait fabrikalar
Videocon firması ile yapılan anlaşmada devredilmiştir. Türkiye’de temsilciliği
bulunmamaktadır.
I.2. İlgili Pazar
Başvuru sahibince, iddia edilen kartel faaliyetlerinin konusunu televizyon setleri için
kullanılan CPT’nin oluşturduğu belirtilmiştir. CPT, son kullanıcıya sunulan nihai bir
ürün olmayıp tüplü televizyon üretiminin en önemli girdi kalemini oluşturmaktadır. Bu 90
bakımdan CPT’nin, televizyon üretimi ve teknolojilerinden bağımsız olarak ele
alınamayacağı ve pazarın daha anlaşılabilir şekilde ortaya konulması için bu teknoloji
ve özelliklerine de değinilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
I.2.1. Genel Hatlarıyla Televizyon Üretim Teknolojileri ve Karşılaştırması
Televizyon üretim teknolojilerini farklı sınıflandırmalara tabi tutmak mümkündür. Söz
konusu sınıflandırmalardan birisi de tüplü televizyon üretim teknolojisidir. Bu
teknolojinin en önemli girdisini ise iddia konusu kartel faaliyetlerinin konusu olan CPT
oluşturmaktadır. CPT, CRT’nin bir çeşididir. Televizyon dışındaki cihazlarda
kullanılan ve genellikle tek renk olan ekranlara ilk defa CRT denildiği için, bazı tüp
üreticileri, 3 rengi içeren1 CRT ekranlara CPT ve CDP gibi isimler vermişlerdir. 100
CPT’ler televizyon setleri için kullanılırken, CDP’ler ise bilgisayar monitörleri için
kullanılmaktadır.
Günümüzde yaygın olarak üretilmeye başlanan LCD ve plazma televizyonlar ise
"Düz Panel Televizyonlar" veya “Yassı Ekran Televizyonlar” olarak
adlandırılmaktadırlar. Tüplü televizyonlar ile düz panel televizyonlar arasında hem
üretim süreçlerinde hem de tasarım süreçlerinde temel farklılıklar bulunmaktadır. Düz
panel televizyonları tüplü televizyonlardan ayıran en önemli özelliklerden birisi
görüntü teknolojilerinin tamamıyla farklı olmasıdır. Ayrıca düz panel televizyonlar,
hem daha büyük ve karmaşık yazılımları işlettikleri, hem de farklı resim
çözünürlüklerini ölçeklendirerek panel çözünürlükleri ile eşleştirdikleri için daha 110
büyük kapasiteli hafıza birimlerine ve hızlı işlemcilere ihtiyaç duyarlar. Düz panel
televizyonlarda ekran çözünürlüğü de tüplü televizyonlara göre çok yüksektir.
I.2.2. İlgili Ürün Pazarı
İlgili ürün pazarı tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri
bakımından aynı sayılan mal veya hizmetlerden oluşan pazarı ifade etmektedir.
Bununla birlikte, ilgili ürün pazarının belirlenmesi aşamasında pazarı etkileyebilecek
diğer unsurlar da göz önünde bulundurulmaktadır.
1 Renkli monitörlerde 3 adet elektron tabancası bulunmaktadır. Bunlar kırmızı, yeşil ve mavi olmak
üzere 3 temel renge ait ışın demetinin üretimi içindir.
09-56/1339-342
4
Mevcut dosya kapsamında haklarında önaraştırma yapılan teşebbüslerin iddia
konusu kartel faaliyetlerini CPT üretimi ve satışı oluşturmaktadır. CPT, başka bir ürün
olan televizyonun üretiminde girdi olarak kullanılmaktadır. Bu bakımdan, öncelikle 120
CPT’nin hangi tip televizyonların üretiminde kullanıldığı ve farklı teknoloji kullanılan
üretimlerde alternatif olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği ortaya konulmaya
çalışılmıştır. Bir önceki bölümde de değinildiği üzere, düz panel televizyonlar hem
üretim süreçleri hem de tasarım süreçleri bakımından tüplü televizyonlardan
ayrılmaktadır. Dolayısıyla televizyon üretiminde kullanılan girdilerde de önemli
farklılıklar ortaya çıkmaktadır. CPT de bu girdilerden birisidir.
Öte yandan alt pazarda nihai tüketiciye sunulan televizyonlar da tüplü televizyon
veya düz panel televizyon olması bakımından hem fiyat, hem kullanım amaçları, hem
de nitelikleri açısından birbirlerinden ayrılmaktadırlar.
İncelenen dosya kapsamının, Kanun’un, teşebbüsler arası rekabeti sınırlayıcı 130
anlaşma, uyumlu eylem ve kararları yasaklayan 4. maddesi açısından bir
değerlendirmeye tabi tutulacak olması ve dolayısıyla ilgili ürün pazarı tanımlamasının
değerlendirmeye etki edebilecek bir unsur niteliği taşımamasına karşın mevcut dosya
kapsamında ilgili pazarın iddia konusu kartel toplantılarının Türkiye’de etki gösterdiği
düşünülen pazar olan “televizyon setleri için kullanılan CPT pazarı” olduğu sonucuna
ulaşılmıştır.
I.2.3. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili ürün pazarında, ülkenin herhangi bir bölgesindeki rekabet koşullarının diğer
bölgelerden farklılık göstermemesi nedeniyle dosya kapsamında ilgili coğrafi pazar
“Türkiye” olarak belirlenmiştir. 140
I.3. Başvuru Sahibince Kartel Oluşumuna Yönelik Olarak Sağlanan Bilgi ve
Belgeler
Yapılan başvuruda, başvurunun eki niteliğindeki çeşitli belgelerle de desteklenmeye
çalışılan yazışmalara, iddia konusu kartel oluşumu içerisinde paylaşılan rapor veya
benzeri çalışmalara işaret edilmektedir. Bu belgelerin ise sadece bir kısmı Türkiye
pazarını konu edinmektedir.
İlk olarak, (……….),(……….) ve (……….) arasında Brüksel’de yapılan “GS-toplantısı”na
ek olarak 03.02.2004 tarihinde yapılması planlanan bir takip toplantısına dikkat
çekilmiştir ve bu toplantının başlıklarından birisinin Türk müşteriler olduğu
belirtilmiştir. 150
Türkiye pazarına yönelik kartel faaliyetlerine ikinci olarak, 26.01.2001 tarihinde
yapılan bir toplantı ile aynı tarihte tutulmuş notlar örnek verilmektedir. Başvuruda bu
bilgi ve belgelere dayanılarak, (……….) ve (……….) hakkındaki bilginin toplantı
sırasında değerlendirildiğine, bundan sonraki planın ne olduğuna ve gelecekten ne
beklenildiğine değinildiği, arz ve talebin koordine edildiği ve toplantı sırasında alınan
bu notların neredeyse tamamının Türkiye’deki müşterilere (Vestel, Beko ve Telra)
yönelik satışlara ilişkin bilgileri içerdiği ifade edilmektedir.
Üçüncü olarak, (……….), (……….) ve (……….) arasında gerçekleştirilen toplantılar ile
konu başlıklarından birisi olarak (……….TİCARİ SIR……….) yer aldığı, üç şirket
09-56/1339-342
5
arasında yüksek düzeyde bir toplantının organize edilmesine ilişkin değerlendirmeleri 160
içeren bir e-postadan söz edilmektedir.
Başvuruda yer verilen bir başka belge, yalnız Türkiye pazarına yönelik üst düzey bir
toplantı talebini içeren ve ekinde “12 Ocak 2005 - İstanbul Cam Toplantısı” başlıklı
bir sunum bulunan e-postadır. Başvuruda söz konusu sunumun, (……….) ve
(……….)’nın Türkiye’deki müşterileri olan Vestel, Beko ve Telra’ya yönelik satışlarına,
ilgili müşterilerin talep ettiği fiyatlara, 2005 yılı için mevcut ve planlanan siparişlere
(Vestel, Beko ve Telra ayrı ayrı olmak üzere) yönelik detaylı bilgiler sunduğunun
görüldüğü belirtilmiştir.
Türkiye pazarına ilişkin kartel faaliyetlerine bir başka örnek olarak, (……….), (……….)
ve (……….) arasında gerçekleştirilen ve sadece Türk müşterilerle ilgili olan bir 170
toplantının özetini teşkil ettiği belirtilen 10 Aralık 2004 tarihli bir e-posta ile yine
(……….), (……….) ve (……….) arasında önceki toplantıların devamı olarak Türkiye
pazarı hakkında bir toplantı organizasyonuna ilişkin 20.01.2005 tarihli bir e-postadan
söz edilmektedir.
Yukarıda yer verilen bilgi ve belgelerde, öncelikle yapılan toplantıların varlığı ispat
edilmeye çalışılmıştır. Daha sonra ise bu toplantıların ve toplantılara ek olarak ortaya
konulan e-posta yazışmalarının, ajanda notlarının ...vb. 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi açısından ihlal niteliği taşıyacak bilgi ve belgelerin paylaşımı ile
sonuçlanacak faaliyetlere yol açtığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu bilgi ve
belgeler göz önünde bulundurulduğunda, iddia konusu eylemleri genel olarak rakipler 180
arasında (güncel) pazar ve kapasite bilgilerinin paylaşımı, piyasa talebine, sosyal
tedbirlere, yeni ürünler ile ürün geliştirme konularına, pazara ilişkin plan ve taktiklere
yönelik bilgi alışverişleri, ortak değerlendirme girişimleri ve birtakım anlaşmalar
olarak sıralamak mümkündür. Ancak başvuru kapsamında sunulan bilgi ve
belgelerden net bir ihlal tespiti yapılması mümkün olamamıştır. Söz konusu
belgelerin ancak olası bir kartelin varlığına işaret ettiği kanaatine varılmıştır. Bu
bağlamda, yapılan yerinde incelemelerde iddia konusu kartelin varlığını ortaya
koymaya yönelik bilgi ve belgelere ulaşılmaya çalışılmıştır.
I.4. Yerinde İncelemelerde, Teşebbüs Yetkilileri İle Yapılan Görüşmelerde ve
Sonrasında Elde Edilen Bilgi ve Belgeler 190
Başvuruyu takiben, Türkiye pazarına etki ettiği düşünülen toplantılara katıldığı
ve/veya diğer yollarla bilgi paylaşımı gerçekleştirdiği düşünülen teşebbüslerin
Türkiye’deki birimlerinde incelemelerde bulunulmuştur. Ayrıca iddia konusu kartel
faaliyetleri neticesinde etkilenmesi muhtemel olan ve alt pazarda faaliyet gösteren
Arçelik A.Ş. (Arçelik), Vestel Elektronik San. ve Tic. A.Ş. (Vestel) ve Telra Elektronik
San. ve Tic. A.Ş. (Telra)’nin yetkilileri ile görüşmeler yapılmıştır.
İnceleme kapsamında ilk olarak Samsung Electronics İstanbul Paz. ve Ltd. Şti
(Samsung Türkiye)’ye gelinmiş ve şirket yetkilileri ile görüşülmüştür. Anılan
görüşmede özetle;
Samsung Türkiye’nin işlevinin sadece Samsung ürünlerinin pazarlanması 200
olduğu,
09-56/1339-342
6
Türkiye’deki distribütörlerin taleplerinin alınarak yurt dışındaki merkeze
iletildiği,
Faaliyetlerinin TV üreticilerine değil, nihai tüketicilere yönelik olduğu ve
Samsung Türkiye’nin tüp satım/alım sürecinde herhangi bir rolünün
bulunmadığı,
Samsung Türkiye’nin herhangi bir gelir kaleminin bulunmadığı, harcamaların
yurt dışından sağlanan fonlar aracılığı ile gerçekleştirildiği,
TV üreticisi firmaların tüp alımlarını doğrudan yurt dışında yer alan merkez
ofisler ile temasa geçerek gerçekleştirdikleri, 210
Tüm faturalama işlemlerinin alıcılar ile Samsung’un yurt dışında bulunan
fabrikaları arasında gerçekleştirildiği
ifade edilmiştir.
İkinci olarak ise LG Electronics Ticaret A.Ş. (LG Türkiye)’ye gelinerek çeşitli
departmanların üst düzey yöneticileri ile görüşülmüştür. Söz konusu görüşmede
özetle;
1986 yılından itibaren LG Electronics Inc.(LG)’nin İstanbul’da bir irtibat bürosu
bulunduğu; ancak bu büronun 20.03.2009 tarihinde resmen kapandığı,
İrtibat bürosunda, her ürün grubunun başında yabancı uyruklu ürün müdürleri
olduğu ve müşteriler ile fabrikalar arasındaki ilişkilerin bu kişiler aracılığı ile 220
yürütüldüğü,
Halihazırda, LG Türkiye’nin LG’nin Türkiye ofisi işlevi gördüğü ve ev eğlence
sistemleri, ev eşyaları (beyaz eşya…vb.), cep telefonu olarak sıralanabilecek
ürünlerin tedarik işlemleri ile ilgilendiği, bu ürünlerin direkt olarak ve/veya
kendi distribütörleri aracılığı ile nihai tüketicilere ulaştırıldığı, kısaca satış ve
pazarlama faaliyetlerinin yürütüldüğü,
Renkli televizyon tüpleri konusunda Türkiye’de halihazırda herhangi bir
faaliyette bulunmadıkları
ifade edilmiştir.
Daha önce de belirtildiği üzere Thomson’un Türkiye’de herhangi bir birimi ya da 230
doğrudan bir faaliyeti bulunmamaktadır. İnternet üzerinden yapılan araştırmada
Thomson Türkiye distribütörü olduğunu belirten bir firmaya ait adrese ulaşılmış; fakat
anılan adreste söz konusu firma bulunamamıştır.
Ayrıca CPT tedarikçisi konumunda bulunan ve bahsi geçen kartel faaliyetlerinden
etkilenmelerinin muhtemel olduğu teşebbüslerin (Arçelik, Vestel ve Telra) yetkilileri ile
görüşülmüş ve buna ek olarak söz konusu teşebbüslerden birtakım bilgi ve belge
taleplerinde bulunulmuştur.
Bu bağlamda, öncelikle CPT tedarikinin hangi kanallar aracılığı ile gerçekleştirildiği
ortaya konulmaya çalışılmıştır. Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, CPT üretimi ve
satışı pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerden (……….), (……….) ve (……….)’nın 240
09-56/1339-342
7
genel anlamda Türkiye’deki televizyon üreticileri açısından önde gelen seçenekleri
oluşturduklarını söylemek mümkündür.
(……….TİCARİ SIR……….)
CPT’nin, tüplü televizyonların üretiminde kullanılan en önemli girdi olduğu göz
önünde bulundurulduğunda, televizyon üretimi ve satışı pazarının halihazırdaki
durumunu ortaya koymanın yerinde olacağı kanaatine varılmıştır.
Tablo: Türkiye pazarına yapılan toplam televizyon satış adedi ve tüplü televizyonların bu satışlardan aldığı pay
Yıl Toplam Plazma, LCD TV Tüplü TV Tüplü TV Oranı
1996 (……….) (….) (……….) (….)%
1997 (……….) (….) (……….) (….)%
1998 (……….) (….) (……….) (….)%
1999 (……….) (….) (……….) (….)%
2000 (……….) (….) (……….) (….)%
2001 (……….) (….) (……….) (….)%
2002 (……….) (….) (……….) (….)%
2003 (……….) (….) (……….) (….)%
2004 (……….) (….) (……….) (….)%
2005 (……….) (……….) (……….) (….)%
2006 (……….) (……….) (……….) (….)%
2007 (……….) (……….) (……….) (….)%
2008 (……….) (……….) (……….) (….)%
2009(tahmini) (……….) (……….) (……….) (….)%
250
Tablo’da, plazma ve LCD televizyon gibi yeni teknoloji ürünlerin Türkiye pazarına
girişlerinin 2005 yılı ile başladığı görülmektedir. Takip eden yıllarda ise yüksek
oranlarda gerçekleşen bir artış eğilimi göstermiştir. Öte yandan tüplü televizyon
satışları ise hızlı bir düşüş trendine yakalanmıştır. Her yıl yaklaşık %(….)’lik bir
küçülmenin izlendiği tüplü televizyon piyasasının 2009 yılı itibari ile %(….) seviyesine
çekileceği öngörüsü yapılmıştır.
Dosya mevcudu bilgilerde, tüplü televizyonların, ürün yaşam eğrisinin son
bölümünde yer aldığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu durum Vestel tarafından, LCD gibi
daha ileri teknoloji ürünlerin kullanımına geçilmesi ile birlikte tüplü televizyon satış
rakamlarının giderek azaldığı, dünya çapında tüp üretimi yapan firmaların kapandığı, 260
(……….TİCARİ SIR……….) ifadeleri ile yorumlanmıştır.
09-56/1339-342
8
İncelemenin konusunu, mevcudiyetini gün geçtikçe ve hızla kaybeden televizyon
setleri için kullanılan CPT’ler oluşturmaktadır. Ülkemizde CPT üretimi
bulunmamaktadır. Dolayısıyla tüplü televizyon üretiminde çok önemli bir yere sahip
olan bu ürün yurt dışından tedarik edilmektedir. Söz konusu tedarik işlemleri geçmiş
yıllarda doğrudan ve dolaylı (teşebbüslerin Türkiye temsilcilikleri aracılığıyla) olmak
üzere iki şekilde gerçekleştirilmektedir. Ancak mevcut durumda, CPT üreticisi
teşebbüslerin, tüp tedariki konusu ile ilgili faaliyet gösteren ve Türkiye sınırları
içerisinde yer alan herhangi bir temsilciliğinin varlığı tespit edilememiştir. Bu durum,
Arçelik yetkilileri ile gerçekleştirilen toplantıda ortaya konulan “Alım, tüp üreticisi 270
teşebbüslerin İstanbul ofislerindeki yetkili kişilerle görüşülerek yapılıyordu; ancak bu
ofisler kapanmıştır.” şeklindeki ifade ile de desteklenmektedir. CPT pazar yapısında
olduğu gibi tüp tedarik sürecinde de zaman içerisinde değişimler yaşanmıştır.
Günümüzde CPT konusunda düzenli bir tedarik ilişkisinin bulunmaması ve tüplü
televizyon pazarındaki hızlı düşüş bu değişimi gösteren en önemli referans
noktalarıdır. Hakkında önaraştırma yapılan teşebbüslerin CPT ile ilgili herhangi bir
temsilciliğinin ülkemiz sınırları içerisinde bulunmaması durumunu, az önce
bahsedilen değişim süreci ile ilişkilendirmenin yanlış olmayacağı sonucuna
ulaşılmıştır. Bu bakımdan yerinde incelemede, iddia konusu eylemlerin varlığını
ortaya koyabilecek herhangi bir bilgi veya belgeye de ulaşmak mümkün olmamıştır. 280
Son olarak belirtilmesi gereken önemli bir noktanın da olası bir kartel oluşumundan
birinci derecede etkileneceği düşünülen CPT alıcılarının böyle bir oluşumun varlığına
işaret edebilecekleri hususlar olduğu kanaatine varılmıştır. İddia edilen kartelin
konusunu tüplü televizyon üretiminde çok önemli bir yere sahip olan CPT üretimi ve
satışı oluşturmaktadır. Yurt dışından ithal edilen bu ürün, ülkemizdeki televizyon
üreticileri tarafından üretim süreçlerinde kullanılmaktadır. Dolayısıyla piyasa
parametrelerinde oluşabilecek olağandışı gelişmelere karşı söz konusu alıcıların
duyarlı olacakları açıktır. Bu bağlamda, raportörlerce Arçelik’te yapılan görüşme
sonrasında tutulan tutanakta konuya ilişkin sorulan bir soru üzerine “Tüp alımlarında
kartel varlığını doğrudan işaret eden bir durum söz konusu değil; ancak fiyatların 290
birbirine yakın olduğundan söz edilebilir. Piyasada az sayıda üretici var, bu üreticiler
piyasayı sürekli takip ediyorlar. Birisi 10 TL fiyat verirken, diğeri 20 TL vermiyor… bu
durum diğer parçalarda da böyledir, o nedenle tüp üreticilerinin de fiyatlarının bu
şekilde gerçekleşmesi bizim açımızdan olağanüstü bir durum değildir…” ifadelerine
yer verilmiştir. Benzer ifadelere Telra ve Vestel yetkililerince de yer verilmiştir.
I.5. Genel Değerlendirme
Dosya mevcudu bilgi ve belgeler çerçevesinde, pazarın hızla küçülen bir yapısı
olduğu ve önümüzdeki 1-2 yıl içerisinde de tamamen sona ermesinin öngörüldüğü
belirtilmiştir. Kurumumuza yapılan başvuru CPT pazarının son dönemlerini yaşadığı
2009 yılında gerçekleştirilmiştir. Nitekim kartel faaliyetlerinin de geçmiş yılları 300
kapsadığı ve günümüzde devam edip etmediğinin bilinmediği belirtilmiştir. Ayrıca
tarafımıza sunulan belgeler incelenerek iddia konusu faaliyetlerin yurt dışında ve
yabancı uyruklu kişiler arasında gerçekleştirildiği sonucuna ulaşılmıştır. İddia konusu
kartele taraf olan teşebbüslerin üretim ve yönetim birimleri yurt dışında bulunmakta
ve Türkiye’de yerleşik tüplü televizyon üreticisi alıcılar işlemlerini bu yurt dışı üretim
ve yönetim birimleriyle irtibata geçerek gerçekleştirmektedir. Buna ek olarak, tüplü
09-56/1339-342
9
televizyon pazarının küçülen yapısı sonucunda, CPT üreticisi ve satıcısı
teşebbüslerin Türkiye’de CPT işi ile ilgili irtibat bürosu dahi kalmamıştır. Dolayısıyla
yerinde incelemeler esnasında iddia konusu kartel faaliyetleri ile ilişkili olabilecek kişi
veya kişilerin bulunması mümkün olmamıştır. Bu bakımdan, söz konusu eylemlerin 310
doğruluğunun ortaya konulamadığı gibi konu ile ilişkili ve 4054 sayılı Kanun
bakımından ihlal niteliği taşıyan herhangi bir bilgi veya belgeye de ulaşılamamıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara
ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy