Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-2-145 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-39/801-250
Karar Tarihi : 23.06.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç.Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR 10
B. RAPORTÖRLER : Remzi Özge ARITÜRK, Can TANERİ, Necla SÜMER
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - İlhan SUNGUR
Feneryolu Mahallesi Gedikli Sokak No:16/3 Kadıköy/İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Televizyon yayıncılığı pazarında faaliyette bulunan
teşebbüsler
E. DOSYA KONUSU: Televizyon yayıncılığı pazarında faaliyette bulunan
teşebbüslerin aralarında anlaşarak aynı anda reklam yayımlamaya geçtikleri 20
iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; tüm televizyon kanalarının aynı anda reklam
yayımlamaya başlamasının halkı reklamları izlemeye zorladığı, söz konusu kanalların bu
yöndeki davranışlarının aralarında anlaşma yapmalarından kaynaklandığına işaret ettiği
ifade edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 24.03.2011 tarih ve 2252 sayı ile 04.04.2011
tarih ve 2549 sayıyla giren başvuru üzerine düzenlenen 05.04.2011 tarih ve 2011-2-
145/İİ-11-355.RÖA sayılı İlk İnceleme Raporu, 08.04.2011 tarih ve 11-23 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek, önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca
yapılan inceleme sonucunda hazırlanan 13.06.2011 tarih ve 2011-2-145/ÖA-11-355.RÖA 30
sayılı Önaraştırma Raporu, 16.06.2011 tarih ve REK.0.06.00.00-110.02.02/372 sayılı
Başkanlık Önergesi ile 11-39 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
Yapılan başvuru ile ilgili olarak 27.05.2011 tarih ve 3272 sayılı yazı ile Radyo Televizyon
Üst Kurulu’ndan (RTÜK) bilgi talep edilmiştir. Söz konusu bilgi talebine ilişkin olarak
RTÜK İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı tarafından gönderilen yazı 08.06.2011
tarih ve 4338 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; dosya konusu iddialara yönelik olarak,
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma
açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 40
Başvuru konusunu, televizyon yayıncılığı piyasasında faaliyette bulunan teşebbüslerin
aralarında anlaşmak suretiyle günlük yayın programları kapsamında, reklamların
yayımlandığı süre zarfını ifade eden reklam kuşaklarına aynı anda geçmeleri
oluşturmaktadır. Bu anlamda başvurunun, 4054 sayılı Kanun’un, teşebbüsler arası
rekabeti sınırlayıcı anlaşma, uyumlu eylem ve kararları yasaklayan 4. maddesi
çerçevesinde incelenmesi gerekmektedir.
11-39/801-250
2
Reklam yayıncılığına ilişkin olarak öncelikle belirtilmesi gereken husus 6112 sayılı “Radyo
ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun”un, “Televizyon ve radyo
yayın hizmetlerinde reklam ve tele-alışveriş” başlıklı 10. maddesinde bu hususa ilişkin
düzenlemelerin getirilmiş olduğudur. Buna göre ilgili maddede; 50
“(2) Tele-alışveriş yayınları hariç her türlü reklam yayınlarının oranı, bir saat başından
bir sonraki saat başına kadarki yayın içinde yüzde yirmiyi aşamaz.
(3) İkinci fıkrada belirtilen orana, program desteklemesi ve yayıncının kendi
programlarının tanıtımlarına ayrılan süre ile ürün yerleştirme dâhil değildir. Program
tanıtımlarının oranı, bir saat başından bir sonraki saat başına kadarki yayın içinde
yüzde beşi aşamaz.
(4) İkinci fıkrada belirtilen süreden bağımsız olarak, sesli ve görüntülü bir uyarı ile
açıkça belirtilerek, kesintisiz en az onbeş dakika süreyle tele-alışveriş yayını
yapılabilir. Bu yayının süresi bir gün içinde toplam bir saati aşamaz.
(5) Ücretsiz yayınlanan ve Üst Kurul tarafından tavsiye edilen kamu hizmeti duyuruları 60
reklam sürelerine dâhil edilmez.
(6) Reklam ve tele-alışveriş yayınları, programların arasına veya programın
bütünlüğü, değeri ve hak sahiplerinin hakları zedelenmeyecek biçimde bir program
içine yerleştirilebilir. Bağımsız bölümlerden oluşan programlarda veya devre araları
içeren spor programları ve benzer yapıdaki olay ve gösteri programlarında, reklam ve
tele-alışveriş yayınları bölüm veya devre aralarına yerleştirilir.
(7) Sinema ve televizyon için yapılmış filmler ile haber bültenleri ve çocuk programları,
planlanan yayın süreleri otuz dakikadan fazla olması hâlinde, her otuz dakikalık yayın
süresi için bir kez olmak üzere reklam ve tele-alışverişle kesilebilir.
(10) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer hususlar Üst Kurulca yönetmelikle 70
düzenlenir.”
ifadeleri yer almaktadır. Söz konusu hükmün taşıdığı ifadelerden, televizyon kanallarının
reklam yayınlarının hangi çerçeve içinde gerçekleştirilebileceğine ilişkin düzenlemelerin
getirildiği anlaşılmaktadır. Yayıncı kuruluşlar 6112 sayılı Kanun ile getirilen bu kısıtlamalar
doğrultusunda reklam kuşaklarını belirleme serbestisine sahiptirler.
Bununla birlikte, RTÜK İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı’ndan (….…TİCARİ
SIR……..) olan sekiz televizyon kanalının en az bir en fazla üç tam gün boyunca reklama
giriş ve çıkış zamanlarına ilişkin olarak talep edilen bilgiye yönelik ulaşan cevabi yazıda;
- 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında
Kanun’un, 03.03.2011 tarih ve 27863 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 80
yürürlüğe girdiği,
- İlgili yasa yürürlüğe girmeden önce yürürlükte olan mevzuata göre; reklam
yayınlarının, program içinde 6, program aralarında ise 8 dakika olacak şekilde
yapıldığı ve reklam kuşakları arasında 20 dakikalık aralar bulunmasının gerektiği,
- Söz konusu mevzuat dolayısıyla yayın kuruluşlarının aynı zamanda reklam
yayınına girmelerinin teknik olarak mümkün olduğu ve 6112 sayılı Kanun’da
reklam yayınlarının bir saatlik dilimlerde %20 oranında uygulanmasına ilişkin
kısıtlama ile birlikte diğer süre kısıtlamalarının kaldırıldığı
belirtilmiştir. Buna ek olarak, rastgele seçilen bir günde “altın saatler (prime time)“ olarak
değerlendirilen 20:00-24:00 saatleri arasında yayımlanan reklamlar örneklem olarak 90
alınmış ve (….…TİCARİ SIR……..) kanal tarafından yayınlanan reklamların başlangıç ve
11-39/801-250
3
bitiş zamanları incelenmiştir. Söz konusu incelemenin 20:00-22:00 saatlerine ilişkin
kısmına Tablo 1’de yer verilmektedir.
Söz konusu tablodan, yayın kuruluşlarının reklam yayını başlangıç ve bitiş saatleri
arasında, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında yasaklanan nitelikte rekabeti
sınırlayıcı anlaşma, uyumlu eylem veya karara ilişkin delil niteliği taşıyabilecek herhangi
bir paralellik bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan rekabet hukuku bağlamında çift taraflı pazar niteliği arz eden televizyon
yayıncılığına ilişkin iddia konusu eylem, varsayımsal olarak gerek reklamverenler gerekse
tüketiciler bakımından değerlendirilebilecektir. Öncelikle, genel olarak televizyon 100
yayıncılığı piyasası bakımından, televizyon yayıncılarının sunduğu içerikleri takip eden
izleyiciler açısından reklamların, diğer yayın içeriklerine göre “tercih edilmeyen” bir içerik
olduğuna dair kesin bir bulgu bulunmamaktadır. Zira reklamın kendisi de yayımlanan
diğer programlar gibi bir içerik olup nihai tüketicileri piyasada üretilen mal ve hizmetler
hakkında bilgilendirme işlevi görmektedir. Bu anlamda reklamın da, izleyicilerin takip ettiği
ve diğer tüm içeriklerde olduğu gibi kimi izleyicilerin tercih ettiği kimi izleyicilerin ise tercih
etmediği bir içerik olarak değerlendirmenin yanlış olmayacağı kanaatine ulaşılmıştır.
Dolayısıyla dizi, film, eğlence programı vb. diğer tüm içeriklerin kimi izleyiciler tarafından
aynı anda yayımlanmasını tercih etmesi gibi reklamların da aynı anda yayımlanması
tercih edilebilecek bir husus olabilecektir. Kaldı ki bizzat bu husus, temel amacı tüketiciler 110
tarafından beğenilen kaliteli içerik sunarak reklamverenlerin reklam taleplerini karşılamak
amacında olan yayıncı kuruluşlar arasındaki temel içerik rekabetinin de bir gereği olarak
görünmektedir.
İddia konusu hususlar, reklamverenler bakımından ele alındığında, reklamın tercih
edilmeyen bir içerik olması halinde bile, reklamverenlerin televizyonlarda yayımlanan
reklamlarının mümkün olduğu kadar çok tüketiciye ulaşmasını isteyeceği dikkate
alındığında, farklı televizyon kanallarına yayımlanmak üzere verilen reklamlarının aynı
anda yayımlanmasını tercih edebileceği söylenebilecektir. Ancak daha önce de ifade
edildiği üzere reklamın izleyiciler nezdinde mutlak surette tercih edilmeyen bir içerik
olmadığı ve reklam kuşaklarının da televizyon kanalları arasındaki içerik rekabetinin bir 120
unsuru olduğu anlaşılmıştır.
Halihazırda yayım yapan pek çok sayıda televizyon kanalı bulunmakta ve söz konusu
kanalların içerik bakımından pek çok şekilde rekabet ettiği düşünülmektedir. Diğer
yandan “prime time” yayın kuşağına ilişkin olarak RTÜK tarafından yapılan inceleme göz
önüne alındığında; söz konusu kanalların, iddia edildiği üzere, reklam kuşaklarına aynı
anda girdiklerine ve/veya bu kuşaklardan aynı anda çıktıklarına dair kesin bir bulguya
ulaşılamamıştır. Farklı veya benzer içerik sunan televizyon kanallarının, reklam kuşağı
dilimlerinin belirli sürelerle kesişmesi söz konusu olsa dahi esas olarak kanalların ayrı
zamanlarda reklamlara girdikleri, reklam zamanları bakımından birebir örtüşmenin
bulunmadığı anlaşılmıştır. 130
11-39/801-250
4
Tablo1: (….…TİCARİ SIR……..) Sahip Olan Sekiz Yayın Kuruluşunun 30.05.2011 Tarihinde Yayımladığı Reklamların Başlangıç ve Bitiş Saatleri
Kaynak: RTÜK İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı
Başlangıç Zamanı Bitiş Zamanı
Kanal D ATV Star TV Show
TV
Fox TV NTV CNBC-e Habertürk Kanal D ATV Star TV Show
TV
Fox TV NTV CNBC-e Habertürk
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
5
Bu açıklamalar çerçevesinde, başvuru konusu iddialar bağlamında televizyon
yayıncılığı piyasasında faaliyette bulunan teşebbüslerin reklam yayımlama
uygulamalarının 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde ihlal olarak
değerlendirilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına
gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
10
Full & Egal Universal Law Academy