Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2020-5-020 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 20-32/396-178
Karar Tarihi : 02.07.2020
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN
B. RAPORTÖRLER: Çiğdem TUNÇEL, Mert ÖZMEN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - SNR Tasarım Mimarlık Mobilya Reklam Sanayi Tic. Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Göknur MERCAN
Yıldırım Mah. Kızılırmak Sok. No:14/2 Bayrampaşa/İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Tema Fuarcılık A.Ş.
Kazım Dirik Mah. 375. Sok. No:18 K:2 D:203 Piramit İş Merkezi
Bornova/İzmir
(1) E. DOSYA KONUSU: Tema Fuarcılık A.Ş.’nin stant kurulum onayı vermemek
suretiyle SNR Tasarım Mimarlık Mobilya Reklam Sanayi Tic. Ltd. Şti.’yi fuar
alanına sokmayarak hizmet vermesini engellediği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
- Tema Fuarcılık A.Ş.'nin (TEMA) 12-15 Mart 2020 tarihlerinde İzmir Evcil Hayvan
Ürün Malzeme ve Aksesuar Tedarikçileri Fuarı'nı (PET İZMİR) düzenlediği,
- Fuarlara yönelik stant kurulum faaliyetinde bulunan SNR Tasarım Mimarlık Mobilya
Reklam San. Tic. Ltd. Şti.’nin (STANDSAL), PET İZMİR katılımcılarının bir kısmı ile
stant kurulum hizmeti sunmak amacıyla görüştüğü, buna ilişkin alt çalışmaları ve ön
hazırlığı tamamlayarak sözlü olarak anlaşmalar sağladığı1,
- Ancak, STANDSAL’ın fuar katılımcıları ile sözlü anlaşmalar yapmasından yaklaşık
10 gün sonra TEMA yetkilileri tarafından WhatsApp mobil uygulaması aracılığıyla
fuar katılımcılarına mesaj gönderildiği, bu mesajlarda fuar katılımcılarının stant
projesinin teknik olarak onaylanması şartı ile istedikleri firmalardan stant kurulum
hizmeti alabileceklerinin, bununla birlikte STANDSAL ve Stand Atölyesi isimli
firmalar için stant kurulum onayı verilmediğinin bildirildiği,
- Bu çerçevede, TEMA’nın herhangi bir yasal gerekçe sunmaksızın STANDSAL’a
stant kurulum onayı vermediği, STANDSAL’ın bu nedenle PET İZMİR fuar alanına
giremediği ve anılan fuarda katılımcılara hizmet veremediği
belirtilmiş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı
Kanun/Kanun) ihlal edildiği iddia edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 20.02.2020 tarih ve 1798 sayı ile
giren başvuru üzerine hazırlanan 08.05.2020 tarih ve 2020-5-020/İİ sayılı İlk İnceleme
Raporu, 14.05.2020 tarihli Rekabet Kurulu (Kurul) toplantısında görüşülmüş ve 20-
1 STANDSAL, bu anlaşmalara ilişkin herhangi bir yazılı belge sunamamıştır.
20-32/396-178
2/8
24/316-M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Bu karar uyarınca
düzenlenen 25.06.2020 tarih ve 2020-5-020/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; önaraştırma konusu iddialarla ilgili olarak
4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ve
şikayetin reddedilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Başvuru Sahibi: SNR Tasarım Mimarlık Mobilya Reklam San. Tic. Ltd. Şti.
(STANDSAL)
(5) STANDSAL, 2017 yılında İstanbul’da yerleşik bir teşebbüs olarak faaliyete başlamıştır.
Şirketin ana faaliyet alanı stant üretimi ve kurulumu yapmaktır. Grafik tasarımlarını ve
atölye çalışmalarını da kendisi yapan şirket, ağırlıklı olarak fuarlarda ve kongrelerde
stant kurulum hizmeti verdiğini, ilaveten bu hizmet sonucunda edindiği müşterilerinden
gelen talepler üzerine sergi salonları ve mağaza kurulumları da gerçekleştirdiğini ifade
etmektedir.
(6) Şirketin ana faaliyeti olan fuar ve kongre standı kurulumu bakımından, hizmet
sunumunda sektörel ya da coğrafi bir ayrımın söz konusu olmadığı, tüm sektörlere
yönelik olarak yurt içinde ya da yurt dışında düzenlenen fuarlarda ve kongrelerde stant
kurulum hizmeti verebileceği anlaşılmaktadır.
I.2. Hakkında İnceleme Yürütülen Teşebbüs: Tema Fuarcılık A.Ş. (TEMA)
2016 yılında kurulmuş olan TEMA’nın faaliyet konusu; genel fuarlar, ihtisas fuarları,
tüketici fuarları, tek ülke fuarları ve tek firma sergileri düzenlemek, fuarcılık faaliyetinin
tanıtımı amacıyla her türlü yayıncılık, reklamcılık, tanıtım ve organizasyon faaliyetinde
bulunmak ve fuar konusu ile ilgili olmak kaydıyla kongre, seminer vb. organize etmek
olarak belirtilmiştir.
(7) TEMA, faaliyete başladığından itibaren yılda bir kez olmak üzere “PET İZMİR” adıyla
evcil hayvan ürün, malzeme ve aksesuarları fuarı düzenlediğini, başkaca bir fuar
düzenlemediğini yahut bir ortaklaşa fuar düzenlenmesinde yer almadığını ifade
etmiştir.
(8) 2017-2019 yıllarında İzmir’de Tepekule Kongre ve Sergi Merkezi’nde gerçekleştirilmiş
olan PET İZMİR, 2020 yılında İzmir Fuarcılık Hizmetleri Kültür ve Sanat İşleri Tic.
A.Ş.’nin işlettiği Fuar İzmir fuar alanında gerçekleştirilmiştir. 2020 yılında dördüncü kez
düzenlenmiş olan PET İZMİR fuarının son üç yıldaki katılımcı ve ziyaretçi sayıları ile
toplam stant alanı büyüklüğüne aşağıda yer verilmiştir:
Tablo 1- PET İZMİR Fuar Sonuçları
Yıl Katılımcı Sayısı Ziyaretçi Sayısı Stant Alanı (m2)
2018 (…..) (…..) (…..)
2019 (…..) (…..) (…..)
20202 (…..) (…..) (…..)
Kaynak: TEMA
2 2020 yılında fuarın Fuar İzmir’de yapılmasıyla birlikte katılımcı sayısında ve stant alanında görülen
yüksek artışa rağmen ziyaretçi sayısındaki ciddi azalışın Covid-19 pandemisiyle ilgili olduğu
değerlendirilmektedir.
20-32/396-178
3/8
I.3. İlgili Pazar
(9) Fuarların temel bileşenleri;
- İşlettiği fuar alanlarını fuar düzenleyicilerine tahsis eden fuar alanı işletmecileri,
- Alan tahsis sözleşmesiyle fuar alanı işletmecisinden fuar alanını temin ederek
gerekli diğer hizmetleri de ilgili kaynaklardan sağlayan ve nihayetinde katılımcılar ile
ziyaretçileri bir araya getiren fuar düzenleyicileri,
- Ürünlerini, hizmetlerini ve işletmelerini tanıtmak ya da satış yapmak üzere fuar
düzenleyicisi ile yapmış oldukları sözleşme çerçevesinde fuara katılan ve kendisine
tahsis edilmiş alanda ürünlerini sergileyen fuar katılımcıları,
- Ziyaretçiler,
- Fuarın gerçekleştirilmesine yönelik olarak alan işletmecisine, düzenleyiciye ya da
katılımcıya yan hizmetler (stant kurulumu, güvenlik, temizlik, nakliye, yeme-içme
vb.) sağlayan teşebbüsler
olarak sıralanmaktadır3.
(10) Dosya konusu başvuru çerçevesinde, hizmet sağlayıcısı olarak fuar katılımcılarına
stant kurulum hizmeti sunan STANDSAL, PET İZMİR fuarında hizmet sunmasının fuar
düzenleyicisi TEMA tarafından engellendiğini iddia etmektedir. Bu nedenle ilgili ürün
pazarı ve ilgili coğrafi pazar, fuar düzenleyiciliği faaliyetleri ve stant kurulum hizmetleri
olmak üzere iki farklı açıdan değerlendirilmiştir.
I.3.1. İlgili Ürün Pazarı
(11) Fuar düzenleyiciliği faaliyetleri açısından ilgili ürün pazarı tanımı yapılan geçmiş Kurul
kararlarında, ilgili ürün pazarı fuar organizatörlüğü şeklinde geniş4 ya da belli bir
sektöre yönelik ihtisas fuarı organizatörlüğü şeklinde dar5 tanımlanmıştır. Bununla
birlikte, Fuarcılık Sektör İncelemesi Raporu’nda da belirtildiği üzere6 ihtisas fuarlarında
katılımcılar açısından talep ikamesinden ya da düzenleyiciler açısından uzmanlaşma
gerekliliği, fuar hazırlık sürecinin uzunluğu ve birtakım maliyetlere katlanılması
zorunluluğu nedeniyle arz ikamesinden söz etmek mümkün olmadığından dosya
konusu olay özelinde aksi gerekmedikçe, ilgili ürün pazarının belli bir sektöre yönelik
ihtisas fuarları olarak tanımlanabileceği değerlendirilmektedir.
(12) Dosya özelinde TEMA’nın düzenlediği tek fuar, evcil hayvanlar için yem, mama, bakım
ürünleri, sağlık ürünleri, aksesuarlar, oyuncaklar; veterinerler için klinik malzemeleri
gibi evcil hayvan bakım sektörüne özgü ürünleri konu edinen7 PET İZMİR ihtisas
fuarıdır. Bu çerçevede, fuar düzenleyiciliği açısından ilgili ürün pazarı “evcil hayvan
ürün ve aksesuarları ihtisas fuarları” olarak belirlenebilecekse de ilgili ürün pazarının
herhangi bir şekilde tanımlanmasının dosya konusu bakımından sonucu
değiştirmeyeceği dikkate alınarak kesin bir pazar tanımı yapılmasına ihtiyaç
duyulmamıştır.
(13) Fuarlara yönelik bir yan hizmet olan stant kurulum hizmetleri açısından ise, Kurul
tarafından ilgili ürün pazarı tanımı yapılan bir dosya bulunmamaktadır. Bununla birlikte
3 Rekabet Kurumu (2019), Fuarcılık Sektör İncelemesi Raporu, s. 4-5.
4 05-47/674-174, 07-37/376-138 ve 12-35/1000-312 sayılı Rekabet Kurulu kararları
5 00-40/443-243, 05-65/934-254, 07-27/244-79, 07-62/736-264, 07-74/896-333, 08-63/1040-400, 09-
22/456-114, 13-55/765-324, 15-34/513-161, 17-02/17-08 sayılı Rekabet Kurulu kararları.
6 Rekabet Kurumu (2019), Fuarcılık Sektör İncelemesi Raporu, s. 99-101.
7 (Erişim Tarihi: 15.06.2020)
20-32/396-178
4/8
Fuarcılık Sektör İncelemesi Raporu’nda yan hizmetlere ilişkin pazar tanımı yapılması
söz konusu olduğunda birden çok hizmet ve organizasyon türünü kapsayacak şekilde
geniş ya da ilgili hizmet türüne ve hizmetin yönelik olduğu organizasyonun türüne özgü
olmak üzere dar pazar tanımları yapılmasının mümkün olduğu ifade edilmiştir8.
(14) Dosya özelinde, STANDSAL tarafından sunulan stant kurulum hizmetlerinin fuarlara
yönelik diğer yan hizmetlerden ayrıştığı ve ilgili ürün pazarı tespitinde bunlardan ayrı
olarak ele alınması gerektiği değerlendirilmektedir. Bu noktada akla gelen diğer bir
husus, stant kurulum hizmetlerinin yöneldiği organizasyon türüne (fuar, kongre vb.)
veya yöneldiği organizasyonun ilgili olduğu sektöre göre farklılaşıp farklılaşmadığıdır.
Ancak, dosya özelinde stant kurulum hizmetleri açısından ilgili ürün pazarının fuarla
sınırlı tutularak dar tanımlanması halinde dahi sonucun değişmeyeceği ve ayrıca
fuarlara yönelik stant kurulumu bakımından sektörel bir ayrıma ihtiyaç olmadığı
gerekçesiyle net bir pazar tanımı yapılmasına gerek duyulmamıştır.
I.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
(15) Fuar düzenleyiciliği faaliyetleri bakımından ilgili coğrafi pazarın tanımlandığı geçmiş
Kurul kararlarında, ilgili ürün pazarının geniş ya da dar tanımlanmış olması fark
etmeksizin kararların çoğunda ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak tanımlanmıştır9.
(16) Dosya bakımından da evcil hayvan ürünleri sektörünün belli bir bölgeye
atfedilemeyecek şekilde yaygın olması ve katılımcıların farklı coğrafyalardaki fuarlara
katılım sağlamasının önünde bir engel bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazarın
Türkiye’den daha dar olacak şekilde tanımlanmasını gerektirecek bir husus olmadığı
değerlendirilmektedir. Ancak, muhtemel ilgili ürün pazarı tanımları için il bazında olmak
üzere yapılacak en dar ilgili coğrafi pazar tanımlarında dahi sonuç değişmeyeceğinden
fuar düzenleyiciliği bakımından net bir coğrafi pazar tanımına gerek görülmemiştir.
(17) Stant kurulumu hizmetleri açısından ele alındığında ise, ilgili ürün pazarının geniş ya
da dar tanımlanması fark etmeksizin ilgili coğrafi pazarın Türkiye olarak
belirlenebileceği değerlendirilmektedir. Zira dosya kapsamında sunulan bilgiler
çerçevesinde STANDSAL’ın stant kurulum faaliyetlerini coğrafi olarak kısıtlayan bir
unsur bulunmadığı, bu bağlamda anılan şirketin tüm Türkiye’de hizmet verebildiği,
benzer şekilde stant kurulumu yapan teşebbüslerin diğer şehirlerde düzenlenen
fuarlara yönelik hizmet sunabildiği anlaşılmıştır. Bununla birlikte, stant kurulum
hizmetleri için il bazında yapılacak en dar pazar tanımlamasında dahi dosya
kapsamında varılacak sonuç değişmeyeceğinden kesin bir pazar tanımı yapılması
gerekli görülmemiştir.
I.4. Değerlendirme
I.4.1. STANDSAL ile TEMA’nın İlişkileri Hakkında Bilgi
(18) Dosya kapsamında edinilen bilgiler doğrultusunda, sektörde stant kurulumuna dair
ticari ilişkinin katılımcı ile stant kurulum hizmeti veren teşebbüs arasında gerçekleştiği,
fuar düzenleyicisinin bu ticari ilişkide taraf olmadığı, katılımcının stant kurulum hizmeti
alacağı teşebbüsü fuar düzenleyicisinin önerdiği teşebbüsler arasından seçebilmesinin
ya da düzenleyici tarafından önerilenler dışındaki diğer teşebbüslerden hizmet
almasının mümkün olduğu anlaşılmaktadır.
8 Rekabet Kurumu (2019), Fuarcılık Sektör İncelemesi Raporu, dn. 135.
9 00-40/443-243, 05-47/674-174, 05-65/934-254, 07-37/376-138, 07-62/736-264, 08-63/1040-400, 13-
55/765-324, 15-34/513-161, 17- 02/17-08 sayılı Rekabet Kurulu kararları.
20-32/396-178
5/8
(19) Başvurusu çerçevesinde, sektörde yaygın olduğu üzere TEMA’nın da PET İZMİR
öncesinde Sedeko Dekorasyon ve Fuar Hizm. Ltd. Şti. (Sedeko Stant Tasarım) ve RFA
Tasarım San. ve Tic. Ltd. Şti. (RFA Stant Tasarım) olmak üzere iki firmayı çözüm ortağı
olarak belirttiği, ancak bu firmalar haricinde stant projesinin teknik olarak onaylanması
şartı ile katılımcıların diledikleri stant kurulum firmalarıyla çalışabileceğinin ve fakat
TEMA tarafından onaylanmayan stant projelerinin kurulumunun ve yine TEMA
tarafından onaylanmayan stant kurulum firmalarının fuar alanında çalışmasının
mümkün olmadığının ifade edildiği görülmektedir. Katılımcılara gönderilen bu
bilgilendirme mesajlarında TEMA tarafından STANDSAL’a stant kurulum onayı
verilmediği bilgisi açıkça yer almaktadır.
(20) Stant kurulumuna dair ticari ilişki katılımcı ile stant kurulum hizmeti veren teşebbüs
arasında gerçekleşmekle birlikte, fuarın genel görünümünden sorumlu olan ve
organizasyonun sorunsuz bir şekilde gerçekleşmesi hususunda yükümlü olan fuar
düzenleyicisinin de stant kurulumu sürecinde bazı rolleri bulunmaktadır10. Şöyle ki;
sektördeki yaygın uygulama çerçevesinde fuar düzenleyicisi öncelikle, stantlara ilişkin
teknik kriterleri belirleyerek fuar öncesinde katılımcılara bildirmektedir. İzleyen safhada
fuar düzenleyicisi, stant kurulumu yapan teşebbüsler tarafından teknik kriterlere uyulup
uyulmadığını kurulum öncesinde denetlemekte, uygunluk onayı vermekte ve kurulum
için firmaların fuar alanına girişine olanak sağlamaktadır. Kurulum sırasında da
düzenleyicinin denetimi devam etmektedir. Teknik kriterlere uygunsuzluk tespit edildiği
takdirde, düzenleyici uygunsuzluğun giderilmesini sağlamak amacıyla firmaları
uyarmakta, uygunsuzluğun devam etmesi halinde uygulamayı durdurmakta yahut
standın açılmasına müsaade etmemektedir. Bunun yanı sıra fuar alanı çalışma
kuralları ile iş sağlığı ve güvenliği gereklerine uyum da düzenleyici tarafından kontrol
edilmektedir. Stant kurulum firmalarının teknik kriterlere, fuar alanı çalışma kurallarına,
iş sağlığı ve güvenliği gereklerine uyumu, söz konusu firmaların daha sonraki fuarlarda
düzenleyici tarafından katılımcılara önerilmesi bakımından da önemli bir gösterge
teşkil etmektedir.
(21) Dosya konusu bakımından ele alındığında, TEMA’nın fuar öncesinde STANDSAL’a
stant kurulum onayı vermediğini katılımcılara açıkça bildirmesiyle, STANDSAL’ın PET
İZMİR katılımcılarına hizmet sunmasının ilk aşamada engellendiği, anılan fuarda
STANDSAL’ın katılımcılarla ilişkilerinin teklif alma aşamasında kaldığı anlaşılmaktadır.
(22) TEMA, STANDSAL’ın daha önceki dönemlerde kendisi tarafından düzenlenen
fuarlarda stant kurulumuna yönelik hizmet vermediğini belirtmekte, STANDSAL’a stant
kurulum onayı vermemesinin gerekçesini anılan firmanın daha önce yaptığı işlerle ilgili
olarak edindiği olumsuz duyumlar ve firmanın kendilerine güven vermeyen
davranışları11 olarak açıklamaktadır.
(23) Sonuç olarak dosya kapsamındaki bilgilere göre PET İZMİR fuarı, (…..) katılımcı ile
gerçekleşmiş, fuarda bir kısmı ortak olmak üzere toplam (…..) adet stant kurulmuş, bu
stantlardan dört adedi katılımcılarca kurulmuş bir kısmı paket stant olarak satın
alınmıştır. Diğer stantlar ise on farklı stant kurulum firması tarafından yapılmıştır.
TEMA’nın fuar öncesinde çözüm ortağı olarak belirttiği Sedeko Stant Tasarım bu
10 STANDSAL’ın Kurum kayıtlarına sunmuş olduğu ve Sergileme ve Stand Tasarımcılar Derneği
tarafından kendisine gönderilmiş bilgi yazısında yer alan açıklamalardan yararlanılmıştır.
11 TEMA, STANDSAL’ın sahibi ile evcil hayvan fuarları düzenleyen ve TEMA’nın rakibi olan Ulusal
Fuarcılık Org. Ltd. Şti. hissedarları arasında akrabalık ilişkisi bulunmasını bu güvensizliğin temel nedeni
olarak belirtmiştir. Nitekim, STANDSAL da başvurusunda şirket adı belirtmeksizin bu hususa değinerek
bunun PET İZMİR fuarında kendisine stant kurulum onayı verilmemesinin bir gerekçesi olabileceğini
ifade etmiştir.
20-32/396-178
6/8
stantların yaklaşık %(…..)’ünün kurulumunu gerçekleştirmiş, diğer çözüm ortağı RFA
Stant Tasarım ise kendi isteğiyle bu fuarda hizmet vermemiştir.
I.4.2. 4054 sayılı Kanun Kapsamında Değerlendirme
(24) Yukarıda ayrıntılarına yer verildiği üzere, dosya konusu iddialar, fuar düzenleyicisi
TEMA’nın, stant kurulumu faaliyetinde bulunan STANDSAL’a yönelik tek taraflı
davranışlarına ilişkin olup 4054 sayılı Kanun’un hâkim durumun kötüye kullanılmasını
yasaklayan 6. maddesi kapsamında incelenmiştir.
(25) 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin ihlalinden bahsedebilmek için davranışı
gerçekleştiren teşebbüsün hâkim durumda olması ve başvuru konusu davranışın
kötüye kullanma niteliği taşıması gerekmektedir. Bununla birlikte, Hâkim Durumdaki
Teşebbüslerin Dışlayıcı Kötüye Kullanma Niteliğindeki Davranışlarının
Değerlendirilmesine İlişkin Kılavuz’da (Kılavuz) bu iki temel unsurdan birinin
bulunmadığının açıkça gösterilebildiği durumlarda diğer unsura ilişkin analize yer
verilmeyebileceği belirtilmiştir12. Bu çerçevede, dosya konusu iddialara yönelik olarak
yapılacak değerlendirmede öncelikle TEMA’nın davranışının kötüye kullanma olup
olmadığı ele alınmıştır.
(26) Bir davranışın kötüye kullanma olup olmadığının değerlendirilmesinde esas olan,
davranışın fiili veya muhtemel rekabet karşıtı piyasa kapamaya yol açıp açmadığının
incelenmesi ve iktisadi bir bakış açısıyla 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin ihlal edilip
edilmediğinin belirlenmesi olup, davranışın anılan Kanun’un 6. maddesinde örnek
olarak sayılan hallerden birine bütünüyle uygunluk göstermesi aranmamaktadır.
İncelenen davranışın etkileri, teşebbüsün hâkim durumda olduğu pazarda ortaya
çıkabileceği gibi bu pazar ile ilişkili başka bir pazarda da ortaya çıkabilmektedir13.
Nitekim dosya kapsamında incelenen ve fuar düzenleyicisi TEMA tarafından
gerçekleştirilen davranışın da stant kurulum hizmetleri pazarında etki göstermesi
beklenmektedir.
(27) Dosya konusu iddialar incelendiğinde, TEMA ile STANDSAL arasında bir sözleşme
ilişkisi bulunmadığı, başvurunun TEMA’nın STANDSAL’a stant kurulum onayı
vermemesinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Taraflar arasında sözleşme ilişkisi
kurulması söz konusu olmasa da TEMA’nın incelenen davranışı neticesinde ortaya
çıkan durum sözleşme yapmayı reddetmeye14 benzer etkiler yarattığından, sözleşme
yapmayı reddetmeye ilişkin kriterler dosya konusu davranışın değerlendirilmesinde yol
gösterici olacaktır.
(28) Kılavuz’a göre sözleşme yapmayı reddetmenin ihlal olarak değerlendirilebilmesi için
reddetmenin alt pazarda rekabet etmek için vazgeçilmez bir ürüne ya da hizmete ilişkin
olması, reddetmenin alt pazarda etkin rekabeti ortadan kaldırmasının muhtemel olması
ve reddetmenin tüketici zararına yol açmasının muhtemel olması koşulları birlikte
aranmaktadır15.
(29) TEMA’nın incelenen davranışıyla STANDSAL’ın PET İZMİR fuarına yönelik hizmet
sunmasını engellemiş olmasından yola çıkarak öncelikle bahse konu fuarın stant
kurulum hizmetleri alanında faaliyet göstermek için vazgeçilmez olup olmadığı ele
12 Kılavuz, para. 7.
13 Kılavuz, para. 5, 24, 25.
14 Kılavuz’un 38. paragrafında sözleşme yapmayı reddetme, “Bir teşebbüsün ürettiği mal ya da hizmetler
ile sahibi olduğu maddi ya da gayri maddi işletme unsurlarını diğer teşebbüslere sağlamaması ya da
bunların diğer teşebbüsler tarafından kullanılmasına doğrudan veya dolaylı olarak izin vermemesi”
olarak tanımlanmaktadır.
15 Kılavuz, para. 43.
20-32/396-178
7/8
alınmıştır. Vazgeçilmezlik koşulunun değerlendirilmesinde, erişim talebi reddedilen
unsurun mevcut veya potansiyel ikamesinin olup olmadığı dikkate alınmaktadır. PET
İZMİR fuarının düzenlenmeye başladığı 2017 yılından günümüze kadar olan dönemde
Türkiye’de düzenlenen yıllık fuar sayısı 2017 yılı için 475, 2018 yılı için 499, 2019 yılı
için 482 olarak gerçekleşmiş16; 2020 yılı için ise 394 olarak planlanmıştır17.
STANDSAL’ın faaliyetlerini fuar konusu ya da fuarın düzenlendiği il itibarıyla bir
sınırlama olmaksızın sürdürebildiği dikkate alındığında, ülkemizde bir yılda
düzenlenen 500’e yakın fuardan biri olan PET İZMİR’in stant kurulumu faaliyetleri
bakımından vazgeçilmez olduğundan bahsedilemeyecektir. Nitekim 2017 yılından beri
faal olan STANDSAL’ın daha önce bu fuara yönelik bir faaliyetinin olmaması ve buna
rağmen yıllar itibarıyla cirosunu artırması bu durumun bir göstergesi olarak
değerlendirilmektedir.
(30) Her ne kadar sözleşme yapmayı reddetme davranışının ihlal olarak
değerlendirilebilmesi için sayılan üç koşulun birlikteliği aransa ve bu nedenle
Kılavuz’da ancak redde konu olan unsurun vazgeçilmezlik koşulunu sağladığının tespit
edilmesi halinde reddetmenin alt pazarda etkin rekabetin ortadan kaldırılmasına yol
açmasının muhtemel olup olmadığının değerlendirileceği belirtilse de, dosya konusu
davranışın stant kurulumu hizmetleri üzerindeki etkilerini göstermek üzere, ilgili fuarın
katılımcı sayısı bakımından Türkiye’deki yeri hakkında bilgi verilmesinde de fayda
görülmektedir.
(31) Türkiye’de düzenlenen tüm fuarlardaki katılımcı sayısı 2018 yılında 66.708, 2019
yılında 62.293 olarak; İzmir’de düzenlenen tüm fuarlardaki katılımcı sayısı ise 2018
yılında 6.263, 2019 yılında 6.631 olarak gerçekleşmiştir18. TEMA’nın tek fuarı olan PET
İZMİR ise 2018 yılında (…..), 2019 yılında ise (…..), 2020 yılında ise (…..) katılımcıyla
gerçekleşmiştir. 2018 ve 2019 yılları verileri doğrultusunda, PET İZMİR katılımcılarının
STANDSAL’ın hizmet verebileceği fuar katılımcılarının Türkiye bazında yaklaşık
%(…..), İzmir bazında ise yaklaşık %(…..) oluşturduğu görülmektedir. STANDSAL
başvurusunda PET İZMİR fuarına yönelik olarak (…..) adet katılımcıyla ön çalışmalar
gerçekleştirdiğini ifade etmiştir. Ancak pazara ilişkin sayılar, PET İZMİR’in tüm
katılımcılarının stantlarını STANDSAL yapacak olsaydı dahi TEMA’nın davranışının alt
pazardaki etkilerinin oldukça sınırlı olacağını, stant kurulum hizmetleri pazarı
bakımından ilgili coğrafi pazarın Türkiye ya da İzmir olarak tanımlanmasının bu durumu
değiştirmeyeceğini açıkça göstermektedir.
(32) Bu açıklamalar ve değerlendirmeler çerçevesinde, fuar düzenleyiciliği faaliyetleri
bakımından ilgili pazar en dar olabilecek şekilde ürün boyutuyla “evcil hayvan ürün ve
aksesuarları ihtisas fuarları”, coğrafi boyutuyla “İzmir” olarak tanımlansa ve TEMA bu
pazardaki tek oyuncu olsa dahi19, şikâyete konu davranışın STANDSAL’ın faaliyet
gösterdiği stant kurulum hizmetleri bakımından rekabet karşıtı piyasa kapamaya
neden olmayacağı, bu çerçevede 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi anlamında bir
kötüye kullanmadan bahsedilemeyeceği, bu nedenle TEMA için ayrıca bir hâkim
durum değerlendirmesi yapılmasına gerek bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
16 (Erişim tarihi: 22.06.2020)
17 (Erişim tarihi: 22.06.2020) (Covid-19
pandemisi nedeniyle yapılan güncellemeleri içeren 29.05.2020 tarihli fuar takvimindeki bilgiler esas
alınmıştır.)
18 (Erişim tarihi: 22.06.2020)
19 Kaldı ki Türkiye’de Ulusal Fuarcılık Org. Ltd. Şti. tarafından PETZOO adıyla bir “Evcil Hayvan Ürün
ve Aksesuarları İhtisas Fuarı daha düzenlenmekte olup PETZOO’nun katılımcı sayısı 2019 yılında 121
olarak gerçekleşmiştir ( Erişim tarihi:
23.06.2020).
20-32/396-178
8/8
J. SONUÇ
(33) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına, gerekçeli kararın
tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak
üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy