Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2002/D4/1/O.G.-02/3 (Muafiyet/Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 02-28/318-132
Karar Tarihi : 14.5.2002
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK,
Nejdet KARACEHENNEM, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR,
Murat GENCER, Mustafa PARLAK, Rıfkı ÜNAL
B- RAPORTÖRLER : Oğuzkan GÜZEL, Metin Hassu, Uygar GAZİOĞLU
C- BAŞVURUDA
BULUNAN : Temsa Termo Mekanik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Av. Mustafa HAKKANİ
Temsa A.Ş. Mersin Yolu Üzeri 10. Km. Adana
D- TARAFLAR : - Temsa Termo Mekanik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Büyük İstanbul Otogarı 34200 Bayrampaşa/İstanbul
- "Yetkili Servis Anlaşması'nı imzalayan 51 teşebbüs
E- DOSYA KONUSU: Temsa Termo Mekanik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(Temsa) ile 51 teşebbüs arasında akdedilen "Yetkili Servis Anlaşması"na
menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 28.4.2000 tarih, 1461 sayı ile giren
başvuru üzerine düzenlenen 16.4.2002 tarih, D4/1/O.G.-02/3 sayılı Menfi
Tespit/Muafiyet Ön İnceleme Raporu 10.5.2002 tarih, REK.0.08.00.00/37 sayılı
Başkanlık önergesi ile 02-28 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesine aykırı hükümleri nedeniyle menfi
tesbit belgesi verilmesi mümkün olmayan ve yalnızca servis hizmetlerini içerdiği
için 1998/3 sayılı Motorlu Taşıtlar Dağıtım ve Servis Anlaşmalarına İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği kapsamında da değerlendirilemeyen başvuru konusu Yetkili
Satıcılık Anlaşması'na söz konusu Kanun'un 5. maddesinde düzenlenen şartları
02-28/318-132
2
haiz olması nedeniyle 5 yıl süreyle bireysel muafiyet tanınması gerektiği
görüşüne yer verilmiştir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Bildirimin konusu, Temsa Otomotiv Grubu’nun üretim ve/veya pazarlamasını
yaptığı otobüslerin yedek parçalarının sağlanması ve servis hizmetlerinin
yürütülmesi konusunda ilgili teşebbüslerle akdettiği -1997/3 sayılı grup muafiyeti
tebliği hükümlerine uygun olarak hazırlandığı ifade edilen- anlaşmalara menfi
tespit belgesi verilmesi, bunun mümkün olmaması halinde muafiyet tanınması
talebinden ibarettir.
Esasen, dikey anlaşma niteliğindeki söz konusu anlaşmaya;
a) “Yetkili Servis’in Yükümlülükleri” başlıklı 3. maddesinin,
- üçüncü bendinde yetkili servise bakım onarım işlemlerinin yerine
getirilmesinde ve bu işlemler için yedek parça tedarikinde Temsa’nın mevcut
prosedürlerine uygun hareket etme yükümlülüğü getirilmesi,
- yedinci bendinde yer alan; “Yetkili Servis, TEMSA'dan temin edeceği orjinal
yedek parçaları veya orjinali ile eş kalitede olan yedek parçaları kullanacaktır.”
hükmü ile yetkili servise Temsa tarafından belirli nitelikte yedek parçayı
kullanma yükümlülüğü getirilmesi,
- dokuzuncu bendindeki, “Yetkili Servis motor yağı, şanzıman yağı, diferansiyel
yağı vb. sarf malzemeleri için Temsa’nın belirleyeceği markaları veya aynı kalite
ve evsafta diğer markaları kullanacaktır.” şeklindeki düzenleme ile yetkili servise
Temsa tarafından belirlenecek marka veya aynı kalitedeki sarf malzemelerinin
kullanılması yükümlülüğünün getirilmesi,
- altıncı bendinin, “Yetkili servis, Temsa tarafından belirlenecek teknik ve/veya
idari personelini Temsa’nın düzenleyeceği tüm eğitim programlarına
gönderecektir.” şeklindeki düzenlemesi ile yetkili servis olarak belirlenen
teşebbüslere, elemanlarını Temsa tarafından düzenlenen eğitimlere gönderme
zorunluluğunun getirilmesi,
- onikinci bendinde bulunan, “ Yetkili servis, Temsa tarafından reklam amacıyla
verilen tabela, pano vb. malzemeleri zimmetle alacak, en iyi şekilde koruyacak
ve Temsa’nın uygun göreceği şekilde asacaktır. Bu tür malzemelerin
kullanılmasına esas vergi, rüsum, harç vb. giderler yetkili servis tarafından
sağlanacaktır.” şeklinde düzenleme ile yetkili servise reklam amacıyla verilen
pano v.s. malzemeleri Temsa’nın uygun gördüğü düzende asma, kullanım ve
işletme giderlerini karşılama yükümlülüğünün getirilmesi,
02-28/318-132
3
b) “Garanti” başlıklı 5. maddesinin, “Yetkili Servis garanti süresi içerisindeki
araçların garanti bakım ve onarımlarını TEMSA’dan temin edeceği orjinal yedek
parçalar ile Temsa Garanti Prosedürü’ne uygun olarak yapacak ve bu işlemler
için müşteriden hiçbir ücret talep etmeceyektir.” şeklindeki ilk bendi ile yetkili
servislere garanti hizmetlerini belirlenen şartlarda sunma yükümlülüğü
getirilmesi,
sonucunda, bağımsız birer teşebbüs konumundaki yetkilendirilen servislerin
kendi aralarında ve serbest çalışan diğer servislerle rekabetinin, hizmet arz
şekillerine kısıtlayıcı hükümler getirilmesi ve hizmet satım şartlarının tespit
edilmesi suretiyle sınırlandırılması nedeniyle, 4054 sayılı Kanun'un 4.
maddesine aykırılık oluşturduğu için menfi tespit belgesi verilmesi mümkün
değildir.
Öte yandan, anılan anlaşma, yalnızca motorlu taşıtların servis hizmetlerine
yönelik olması nedeniyle, motorlu taşıtların ve bunlarla birlikte yedek
parçalarının temini ve servis hizmetlerini birlikte düzenleyen 1998/3 sayılı Tebliğ
kapsamında değerlendirilmemiştir. Söz konusu Tebliğ haricinde bildirim konusu
sözleşmeyi kapsayan herhangi bir başka Rekabet Kurulu grup muafiyeti tebliği
de bulunmamaktadır. Bu sebeple ilgili anlaşmanın muafiyet açısından
değerlendirilmesi, 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesi çerçevesinde bireysel
muafiyet açısından yapılmıştır.
Dosya mevcudu bilgilere göre, yukarıda yer verilen ve 1998/3 sayılı Tebliğ'in
“Grup Muafiyeti Kapsamına Giren Diğer Yükümlülükler” başlıklı 5. maddesinde
sayılan servis hizmetlerinin sunumu ile ilgili olarak getirilebilecek kısıtlamalarla
uyumlu olduğu belirlenen hizmet sunumunda standart getirme, genel
prosedürlere tabi olma, mekan ve tefrişatta asgari şartlar, reklam şartlarına
uyum, düzenli olarak eğitim alınması, standart takım ve teçhizat kullanılmasının
zorunlu tutulmasına yönelik rekabeti kısıtlayıcı hükümlerin, 4054 sayılı
Kanun’un 5. maddesi düzenlemeleri çerçevesinde bireysel muafiyet açısından
değerlendirilmesi sonucunda; servis hizmetlerinin sunulmasında standart
sağlamak suretiyle iyileşme ve teknik gelişme sağladığı, servis hizmetini alan
tüketicilerin getirilen standartlar sonucu hizmeti kendi koşullarına göre dilediği
servisten asgari kalitede almak suretiyle yarar sağladığı, çok geniş olan servis
hizmetleri piyasasının önemli bir bölümünde rekabeti ortadan kaldırmadığı ve
bu faydaların sağlanması için getirilen kısıtlamaların zorunlu olandan fazla
olmadığı anlaşılmıştır.
Yapılan değerlendirme sonucunda, bildirim konusu anlaşmanın; 4054 sayılı
Kanun'un 5. maddesi ile düzenlenen ve bir anlaşmanın aynı Kanun'un 4.
maddesi hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulabilmesi için gerekli olan,
a) malların üretim ve dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması,
02-28/318-132
4
b) tüketicinin bundan yarar sağlaması,
c) ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması,
d) rekabetin (a) ve (b) bendlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu
olandan fazla sınırlanmaması,
şartlarını taşıdığı kanaatine varılmıştır.
I- SONUÇ
Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler doğrultusunda;
1) bildirim formu ekinde ve ilave bildirim ekinde ünvan ve adresleri belirtilen
teşebbüsler ile Temsa Termo Mekanik Sanayi ve Ticaret A.Ş. arasında Temsa
tarafından üretilen ve pazarlanan tüm otobüslerin servis hizmetlerinin
sağlanması konusunda yapılan “Yetkili Servis Anlaşması”na, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesinin ikinci fıkrası (a)
bendinde, “Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan
maliyet, kar gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi”
şeklinde örneklenerek aynı maddenin birinci fıkrası ile yasaklanan hale uyumlu
hükümler taşıması nedeniyle, talep edilen menfi tespit belgesinin
verilemeyeceğine,
2) ı- sözleşmede getirilen rekabet kısıtlamalarının 1998/3 sayılı Motorlu Taşıtlar
Dağıtım ve Servis Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin servis
hizmetlerine yönelik olarak düzenlenen muafiyet kapsamına giren yükümlülükler
ile uyumlu olmasına karşın, sözleşmenin sadece servis hizmetlerine yönelik
olarak düzenlenmiş olması nedeniyle anılan Tebliğ kapsamında
değerlendirilemeyeceğine,
ıı- 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçesinde bireysel muafiyet açısından
yapılan değerlendirme sonucunda, sözleşmenin, anılan maddede belirtilen
teşebbüslerarası anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birlikleri kararlarının 4.
madde hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulmasına karar verilebilmesi için
gerekli olan şartları taşıdığı kanaatine varılarak;
- Temsa A.Ş. ile başvuru eki formda belirtilen 43 teşebbüs arasındaki
anlaşmalara imzalandığı 1.4.2000 tarihinden 31.3.2005 tarihine kadar,
- Temsa A.Ş. ile ek başvuru ekinde belirtilen 8 teşebbüs arasındaki anlaşmalara
imzalandığı 1.12.2001 tarihinden 30.11.2006 tarihine kadar,
02-28/318-132
5
4054 sayılı Kanun'un 5. maddesi uyarınca beş yıl süreyle muafiyet tanınmasına;
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy