1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D4/1/O.G.-02-2 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 02-36/392-162
Karar Tarihi : 6.6.2002
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM,
A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER,
Mustafa PARLAK
B- RAPORTÖRLER: Oğuzkan GÜZEL, Metin HASSU, Uygar GAZİOĞLU
C- BAŞVURUDA BULUNAN: Temsa Termo Mekanik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Av. Mustafa HAKKANİ
Temsa A.Ş. Mersin Yolu Üzeri Adana
D- TARAFLAR: - Temsa Termo Mekanik Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Ankara Asfaltı Yakacık Yanyol Üzeri No:25
81450 Kartal/İstanbul
- Akkaya Otomotiv Pazarlama A.Ş.
Trabzon Yolu 11. Km. Kerimbey Mevkii
Kutlukent/Samsun
E- DOSYA KONUSU: Temsa Termo Mekanik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Temsa) ile
Akkaya Otomotiv Pazarlama A.Ş. (Akkaya) arasında akdedilen “İşletmeci
Sözleşmesi”ne muafiyet tanınması talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 29.8.2000 tarih, 3658 sayı ile giren
başvuru üzerine düzenlenen 3.4.2002 tarih, D4/1/O.G.-02/2 sayılı Muafiyet Ön
İnceleme Raporu 11.4.2002 tarih, REK.08.00.00/24 sayılı Başkanlık önergesi ile 02-
27 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş, ilgili Daire ve Hukuk Müşavirliği'nce ek
inceleme yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru konusu, ek incelemeyi takiben,
Kurul'un 02-36 sayılı toplantısında karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; bildirim konusu sözleşmenin,
belirtilen değişikliklerin yapılması halinde 1998/3 sayılı Motorlu Taşıtlar Dağıtım ve
Servis Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4. maddesinin uygulanmasından muaf
tutulması gerektiği ifade edilmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Başvuru dilekçesinde, 1998/3 sayılı Motorlu Taşıtlar Dağıtım ve Servis
Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği'ne uygun olarak hazırlandığı ifade
edilen “İşletmeci Sözleşmesi”nin anılan Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden
2 REKABET KURUMU
yararlanabileceğinin belirtilmesi veya anılan sözleşmeye bireysel muafiyet tanınması
talep edilmektedir.
Sözleşme ile Temsa satış, servis, yedek parça deposu ve idari bölümlerden
müteşekkil gayrımenkulünü demirbaşlarıyla birlikte, belli bir bedel karşılığında ve
mülkiyeti Temsa'da kalmak kaydıyla işletilmek üzere Akkaya'ya devretmektedir.
Bu çerçevede, anılan işletme için geçerli olmak üzere, Temsa otomotiv
grubunun üretim ve/veya pazarlamasını yaptığı kara nakil vasıtalarının yedek
parçalarının sağlanması, dağıtımı ve servis hizmetlerinin yürütülmesi ile yine
Temsa'nın üretim ve pazarlamasını yaptığı kara nakil vasıtalarından otobüs hariç
diğerlerinin pazarlanması konusundaki işletme hakkı Akkaya'ya verilmiştir.
Esasen, satıcının faaliyetinin belirlenmiş bir bölge ile sınırlandırılması,
satıcıya satışa ilişkin yükümlülükler getirilmesi gibi hükümler taşıdığı dikkate
alındığında menfi tespit belgesi verilmesi mümkün olmayan bildirim konusu
sözleşme, taraflarca talep edilmekle birlikte, taşıdığı feshi ihbara ilişkin hükümler
nedeniyle 1998/3 sayılı Tebliğ kapsamında da değerlendirmeye tabi tutulmamıştır.
Şöyle ki, 1998/3 sayılı Tebliğ ile getirilen feshi ihbar süreleri motolu taşıt satış
ve servis hizmetlerini veren satıcıyı yaptığı yatırımları dikkate alarak korumaya
yöneliktir. Ancak, bildirim konusu sözleşmede, Tebliğ'in 6. maddesinde düzenlenen
feshi ihbar sürelerine uyulmamakla birlikte, işletmeye ilişkin yatırımlar sağlayıcı
Temsa tarafından yapıldığından, bu süreler satıcıyı zarara uğratmamaktadır.
Bu nedenle ilgili Tebliğ kapsamında değerlendirilmeyen bildirim konusu
"İşletmeci Sözleşmesi", 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesi hükmü gereğince "bireysel
muafiyet" değerlendirmesine tabi tutulmuştur:
Sözleşmenin “İŞLETMECİNİN SERVİS HİZMETLERİ KONUSUNDAKİ
YÜKÜMLÜLÜKLERİ” başlıklı 9. maddesinin (e) bendinde “İŞLETMECİ, motor yağı,
şanzıman yağı, diferansiyel yağı, boya vb. sarf malzemeleri için TEMSA’nın
belirleyeceği markaları kullanacaktır.” ifadesi yer almaktadır.
Söz konusu madde ile "İşletmeci"ye kullanılacak sarf malzemelerinin markası
konusunda sağlayıcı tarafından kısıtlama getirilmekte olup, bu hüküm sarf
malzemeleri bakımından markalar arası rekabeti kısıtlayıcı bir sonuç doğurucu
niteliktedir. 4054 sayılı Kanun'a aykırı olan ve Kanun'un 5. maddesinde düzenlenen
muafiyet şartlarını da taşımayan bu hükmün, sözleşmeden çıkarılması veya eşdeğer
kalitedeki sarf malzemelerinin kullanılabilmesine imkan tanınacak şeklinde
düzeltilmesi gerekmektedir.
Öte yandan, sözleşmenin “GENEL YÜKÜMLÜLÜKLER” başlıklı 11.
maddesinin, “Talimata Uyma Zorunluluğu” alt başlıklı (j) fıkrasında; “İŞLETMECİ,
TEMSA’nın menfaati ve itibarı ile ilgili TEMSA’nın belirleyeceği tüm esas ve kurallara
uymayı, satış ve satış sonrası yükümlülüklerini yerine getirirken ise yine TEMSA’ca
tanzim edilen çeşitli kural ve prosedürlere uymayı taahhüt eder. “Duyuru”, “Kullanım
kılavuzu” veya “Talimatname” gibi adlar altında ve bu sözleşmenin uygulanması
amacıyla TEMSA’ca tanzim olunan tüm dokümanlar bu sözleşmenin bir parçası
kabul edilecek ve taraflar için bağlayıcı olacaktır.” hükmü getirilmektedir. Bu
düzenlemelerle bağlantılı olarak, “SÖZLEŞMENİN AYRILMAZ PARÇALARI” başlıklı
33. maddesinde, “İş bu anlaşmanın ekleri ve TEMSA tarafından yayınlanacak
3 REKABET KURUMU
sirkülerler bu anlaşmanın ayrılmaz parçası niteliğinde olup anlaşma ile birlikte
mütalaa edilirler” ifadesi yer almaktadır.
Söz konusu maddelerde belirtilen hükümler, rekabet hukuku açısından
anlaşmanın geleceğine yönelik olarak belirsizlik doğurmaktadır. Bu nedenle, anılan
hükümlerin sözleşmeden çıkarılması gerekmektedir.
Yukarıda yer verilen düzenlemelerin yapılması halinde 4054 sayılı Kanun'un
5. maddesi uyarınca bildirim konusu "İşletmeci Sözleşmesi"ne bireysel muafiyet
tanınması gerektiği kanaatine varılmıştır.
İ- SONUÇ
Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmelerin doğrultusunda;
1) Temsa Termo Mekanik Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Akkaya Otomotiv Pazarlama
A.Ş. arasında akdedilen “İşletmeci Sözleşmesi”ne;
a) sözleşmenin; sağlayıcı konumundaki Temsa Termo Mekanik Sanayi ve Ticaret
A.Ş. tarafından, yetkili satıcının anlaşma konusu mallarla denk kalitedeki yedek
parçaları kullanma serbestliğine sınır getiren 9. maddesinin (e) bendinin çıkarılması
veya eşdeğer kalitedeki yedek parçaların kullanılabilmesine imkan tanınacak şekilde
düzeltilmesi,
b) yetkili satıcıya getirilen ve Temsa Termo Mekanik Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin
belirleyeceği tüm esas ve kurallar ile satış ve satış sonrası yükümlülüklerini yerine
getirirken söz konusu teşebbüs tarafından düzenlenen kural ve prosedürlere uyma
zorunluluğu içeren 11. maddenin (j) fıkrası ile 33. maddenin sözleşmeden
çıkarılması,
koşuluyla ve anlaşmanın imza tarihi olan 4.8.2000 tarihinden itibaren 5 yıl süre ile,
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 5. maddesi uyarınca bireysel
muafiyet tanınmasına;
2) a) bu koşulların yerine getirilmesi için kararın tebliğinden itibaren ilgili taraflara 60
gün süre verilmesine ve bu süre içerisinde, öngörülen düzeltmelerin yapıldığına dair
belgelerin Kurum'a sunulmasına,
b) aksi takdirde 4054 sayılı Kanun'un 56. maddesi uyarınca sözleşmenin geçersiz
olacağının, Kurul'ca öngörülen düzeltmeler yapılmadan uygulamaya devam edilmesi
halinde haklarında soruşturma açılacağının ve Kanun'un 16. ve 17. maddeleri
uyarınca işlem yapılacağının taraflara bildirilmesine;
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy