Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-1-79
Karar Sayısı : 13-09/117-63
Karar Tarihi : 06.02.2013
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖRLER: Şamil PİŞMAF, Başak ARSLAN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Termopet Akar. Nak. ve Tic. Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Esra GÜMÜŞ
Mutlukent Mah. Angora Blv. 2689. Sok. No:13 Çankaya/Ankara
(1) D. DOSYA KONUSU: Termopet Akar. Nak. ve Tic. Ltd. Şti.’ye yönelik yapılan
başvuru neticesinde alınan 28.08.2012 tarih, 12-42/1252-406 sayılı Rekabet Kurulu
kararının yeniden değerlendirilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.09.2012 tarih ve 7182 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 29.01.2013 tarih ve 2012-1-79/BN sayılı Bilgi Notu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notu’nda; taraflar arasındaki dikey anlaşmaya
ilişkin olarak tesis edilen Rekabet Kurulunun 28.08.2012 tarihli ve 12-42/1252-406 sayılı
kararında usul yahut esas yönünden herhangi bir düzeltme ya da değişiklik yapılmasına
yer olmadığı, bu nedenle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK)’nun 11.
maddesi kapsamında yapılan başvurunun reddinin gerektiği görüşü ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Yapılan başvuruda özetle, Kurulumuzun 28.08.2012 tarih ve 12-42/1252-406 sayılı
kararına konu olan akaryakıt istasyonunun malik Hüsem YÖRÜMEZ ile herhangi bir
bağlantısı bulunmayan şirketler tarafından işletilmesi ve malikin hiçbir dönem söz
konusu istasyonda faaliyet göstermemesi nedeniyle, Termopet Akar. Nak. ve Tic. Ltd.
Şti. (TERMOPET) ile işleticiler arasında 13.03.2007 tarihinden itibaren 10 yıl süre ile
TERMOPET lehine tesis edilen intifa hakkına istinaden kurulan dikey ilişkinin anılan
süre boyunca 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği
kapsamında muafiyetten yararlanabileceği öne sürülmekte, bu doğrultuda mevcut
başvurunun İYUK’un 11. maddesi çerçevesinde üst makama başvuru kapsamında
değerlendirilmesi talep edilmektedir.
(5) Kurulumuzun yukarıda yer verilen kararına konu olayda; Hüsem YÖRÜMEZ tarafından
yapılan 08.06.2012 tarihli başvuruda, maliki olunan taşınmaz üzerindeki akaryakıt
istasyonunun 12.12.2006 tarihinde 1 yıl süre ile Erdoğan VARLIKER’e ve 08.05.2009
tarihinde 10 yıl süre ile Berpet Akaryakıt Madencilik Kimya Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye
(BERPET AKARYAKIT) kiraya verildiği, kira sözleşmeleri doğrultusunda söz konusu
taşınmaz üzerinde TERMOPET lehine 13.03.2007 tarihinden itibaren 10 yıl süreli intifa
hakkı tesis edildiği belirtilmiş, TERMOPET’in lehine tesis edilen intifa hakkını terkin
etmeyerek 07.12.1994 tarihli ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’u
ihlal ettiği iddia edilerek, gereğinin yapılması talep edilmiştir.
(6) Konuyla ilgili olarak yürütülen önaraştırma kapsamında TERMOPET’ten edinilen yazıda
ise özetle; söz konusu akaryakıt istasyonunun ilk olarak 26.02.2007 tarihinden itibaren 5
13-09/117-63
2/4
yıl süreli Bayilik Sözleşmesine istinaden Erdoğan VARLIKER (ENSA PETROL)
tarafından işletildiği ve malik Hüsem YÖRÜMEZ tarafından TERMOPET lehine
13.03.2007 tarihinde 10 yıl süreli intifa hakkı tesis edildiği belirtilmiştir. 25.05.2009
tarihinde ise istasyonun BERPET AKARYAKIT’a devri ile birlikte yeni bir bayilik
sözleşmesi akdedildiği ve 25.05.2012 tarihinde de bu sözleşmenin 5 yıl süreyle
yenilendiği ifade edilmiştir. Ayrıca başvuruya konu olan akaryakıt istasyonunda malik ile
hiçbir bağlantısı olmayan üçüncü şahısların bayi olarak faaliyet gösterdikleri iddia
edilmiştir.
(7) Hüsem YÖRÜMEZ’in mezkûr başvurusu üzerine yapılan önaraştırma neticesinde alınan
Kurulumuzun 28.08.2012 tarih ve 12-42/1252-406 sayılı kararında bu hususlar
değerlendirilmiş ve söz konusu dikey ilişkiye konu bayilik anlaşmasının tarafı olan
işleticiler ile malik Hüsem YÖRÜMEZ’in farklı kişiler olması dikkate alındığında, taraflar
arasında düzenlenen sözleşmelerin tamamı incelenerek Hüsem YÖRÜMEZ tarafından
TERMOPET lehine intifa hakkı tesisine ilişkin 13.03.2007 tarihli resmi senedin
imzalanmasından önce Hüsem YÖRÜMEZ ile Erdoğan VARLIKER arasında
12.12.2006 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere bir kira sözleşmesinin düzenlendiği,
bu nedenle taraflar arasında 26.02.2007 tarihli Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi ile bununla
bağlantılı 13.03.2007 tarihli intifa hakkından oluşan dikey ilişkinin 2002/2 sayılı Tebliğ’in
5. maddesinin (a) bendinde düzenlenen istisna kapsamına girmeyeceği ve 26.02.2012
tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlandığı
değerlendirilerek, taraflara 60 gün içinde aralarındaki dikey ilişkiyi tamamen
sonlandırmaları hususunda süre verilmesi sonucuna ulaşılmıştır.
(8) TERMOPET vekilince gönderilen işbu karara konu başvuruda ise, yukarıda anılan
teşebbüsler arasındaki dikey anlaşmaya esas teşkil eden sözleşmelerin taraflarına,
tarihlerine yahut sürelerine ilişkin herhangi bir itirazda bulunulmamış; bununla birlikte
Kurulumuzun malik Hüsem YÖRÜMEZ ile işleten (bayi) arasında bir bağlantı bulunduğu
yönünde yapmış olduğu tespitine itiraz edilmiş ve Hüsem YÖRÜMEZ’in hiçbir dönem
şikayete konu olan istasyonu işletmediği ve bayilik sözleşmesine taraf olan işletenlerle
de herhangi bir bağlantısının bulunmadığı ifade edilerek; 13.03.2007 tarihinden itibaren
10 yıl süre ile TERMOPET lehine tesis edilen intifa hakkı ile oluşan dikey ilişkinin 2002/2
sayılı Tebliğ kapsamında muafiyetten yararlanması ve dolayısıyla anılan Kurul kararının
değiştirilmesi talep edilmiştir.
(9) İYUK’un “Üst makamlara başvurma” başlıklı 11. maddesinin birinci fıkrasında, “İlgililer
tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması,
değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi
yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. …” hükümüne yer
verilmiştir. 4054 sayılı Kanun’un 54. maddesinde ise Rekabet Kurulu kararlarında
sürelerin, gerekçeli kararın taraflara tebliğ tarihinden itibaren başlayacağı hükme
bağlanmıştır. Bahse konu başvurunun yapıldığı tarih itibarıyla gerekçeli kararın ilgili
taraflara henüz tebliğ edilmemiş olduğu anlaşıldığından; söz konusu başvuru, gerekçeli
kararın TERMOPET’e tebliğ edildiği 06.12.2012 tarihi itibarıyla değerlendirmeye
alınmıştır.
(10) Bilindiği üzere, “idari işlemin geri alınması” bir idari işlemin ilk olarak tesis edildiği
tarihten itibaren tüm hüküm ve sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasıdır. Bu bakımdan idari
işlemin yargı kararıyla iptal edilmesiyle benzer bir nitelik arz etmektedir. İşlemin hak
kazandırıcı bir işlem olup olmadığı tartışması bir yana bırakılırsa, doktrinde1 ve içtihatta2
idari işlemin geri alınabilmesi için idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması, ilgilinin hilesi
1 Günday, Metin, İdare Hukuku, Ankara, 2002 s.160
2 Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin 05.04.1995 tarih, E. 1993/1050, K. 1995/254 sayılı kararı.
13-09/117-63
3/4
ya da idareyi aldatması veya idarenin açık hataya düşmesi gibi koşullardan en az birinin
varlığının gerektiği belirtilmektedir.
(11) “İdari işlemin kaldırılması” ise, bir idari işlemin idarenin alacağı bir başka idari karar ile
geleceğe yönelik olarak yürürlükten kaldırılmasını ifade etmektedir. İdari işlemin
kaldırılabilmesi için söz konusu idari işlemin hukuka aykırı olması gibi bir şart
bulunmamakla birlikte, bu tür işlemlere esas teşkil eden kararların ancak ilgili kanunda
gösterilmiş esas ve usule ilişkin koşulların varlığı halinde kaldırılabileceği kabul
edilmektedir3. Kimi durumlarda ise idare, ilgili kararını doğrudan kaldırarak bunun yerini
alacak yeni bir idari karar tesis etmek yerine, Kanun’da öngörülen usul ve esaslar
çerçevesinde idari işlemini değiştirme yoluna gidebilmektedir. Bu çerçevede “idari
işlemin değiştirilmesi” de esasen idari işlemin geleceğe yönelik olarak ortadan
kaldırılması ve yerine yeni bir idari işlem tesis edilmesidir. Bu nedenle yukarıda
bahsedildiği şekliyle idari işlemlerin kaldırılmasına ilişkin usul ve esaslara tabidir.
(12) 4054 sayılı Kanun incelendiğinde, daha önce tesis edilen idari işlemin geri alınmasına
yahut kaldırılmasına ilişkin hükümlere muafiyet ve menfi tespit kararlarıyla sınırlı olmak
üzere Kanun’un 13. ve 27/1(c). maddelerinde yer verildiği görülmektedir. Anılan
Kanun’un 13. maddesinde muafiyet ve menfî tespit kararlarının, kararın alınmasına
esas teşkil eden herhangi bir olayda değişiklik olması, karara bağlanan şartların veya
yükümlülüklerin yerine getirilmemesi ya da kararın söz konusu anlaşma hakkında yanlış
veya eksik bilgiye dayanarak verilmiş olması halinde geri alınabileceği belirtilmekte;
27/1(c). maddesinde ise, Kurulun verilen muafiyet kararları ve menfî tespit belgelerinin
ilgili olduğu piyasaları sürekli takip ederek, bu piyasalarda ya da tarafların durumlarında
değişiklikler tespit edilmesi halinde ilgililerin başvurularını yeniden değerlendirebileceği
yer almaktadır.
(13) Bununla birlikte, yukarıda yer verilen hükümlerin mevcut başvuru bakımından
uygulanma imkânının bulunmadığı değerlendirilmektedir. Öncelikle, Kurum kayıtlarına
21.09.2012 tarihinde giren yazıda belirtilen hususlar, Kurulumuzun 28.08.2012 tarih ve
12-42/1252-406 sayılı kararına ilişkin yürütülen inceleme kapsamında TERMOPET
tarafından gönderilen yazıda yer alan ifadeler haricinde ek bir bilgi içermemekte ve
TERMOPET’in iddialarını destekler nitelikte ilave bir belge de bulunmamaktadır. Ayrıca,
işbu karara konu olan başvuruda yer verilen bilgi ve iddialara ilişkin inceleme ve tespitler
ile bunlara ilişkin değerlendirmelerin, Kurulumuzun aynı kararında yapıldığı
görülmektedir.
(14) Bir anlaşmanın 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin (a) bendi kapsamında
değerlendirilebilmesi için, dağıtım şirketinin (sağlayıcı) ilgili akaryakıt istasyonuna ilişkin
ayni veya şahsi hakkını doğrudan malikten alması ve daha sonra bu istasyonu malik ile
bağlantısı olmayan başka bir şahsa işlettirmesi şartı aranmaktadır. Bu bakımdan,
bayinin özellikle sağlayıcıdan önce ilgili istasyon üzerinde ayni veya şahsi bir hakka
sahip olması halinde, daha sonra sağlayıcıya ayni veya şahsi hakkı veren üçüncü kişi
(malik) ile bağlantılı olduğu kabul edilmekte ve bu tür sözleşmeler istisna kapsamında
değerlendirilmemektedir. Ancak ilgili kararda da ayrıntılı şekilde değerlendirildiği üzere;
başvuruya konu olan intifa hakkının 13.03.2007 tarihinde TERMOPET lehine tesis
edilmesinden önce, malik Hüsem YÖRÜMEZ ile Erdoğan VARLIKER (bayi) arasında
12.12.2006 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere düzenlenen bir kira sözleşmesinin
bulunması nedeniyle taraflar arasında 26.02.2007 tarihli Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi ile
bununla bağlantılı 13.03.2007 tarihli intifa hakkından oluşan dikey ilişkinin 2002/2 sayılı
Tebliğ’in 5. maddesinin (a) bendinde düzenlenen istisna kapsamına girmemekte ve
26.02.2012 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden
yararlanmaktadır.
3 Günday, age, s.165.
13-09/117-63
4/4
(15) Bu çerçevede TERMOPET ile Hüsem YÖRÜMEZ arasındaki dikey ilişkiye yönelik
olarak 28.08.2012 tarih ve 12-42/1252-406 sayılı Kurulumuz kararında ulaşılan sonucun
konuyla ilgili geçmiş tarihli Kurul kararlarıyla oluşan içtihada, somut olayın maddi
koşullarına ve usule uygun olduğu, bu nedenle işbu başvuru doğrultusunda, anılan
Kurul kararında İYUK’un 11. maddesi anlamında herhangi bir değişikliğe gidilmesine yer
olmadığı kanaatine varılmıştır.
H. SONUÇ
(16) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Hüsem YÖRÜMEZ ile
Termopet Akaryakıt Nakliyat ve Ticaret Ltd. Şti. arasındaki dikey anlaşmaya ilişkin
olarak tesis edilen 28.08.2012 tarihli ve 12-42/1252-406 sayılı Rekabet Kurulu kararında
usul yahut esas yönünden herhangi bir düzeltme ya da değişiklik yapılmasına yer
olmadığına; bu nedenle Termopet Akaryakıt Nakliyat ve Ticaret Ltd. Şti. tarafından 2577
sayılı İYUK’un 11. maddesi kapsamında yapılan başvuruya konu talebin reddine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy