Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2016-1-47 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 16-33/563-244
Karar Tarihi : 13.10.2016
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK
B. RAPORTÖRLER: Remzi Özge ARITÜRK, Muhammed Safa UYGUR, Bilge YILMAZ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Köksallar Pet. Nak. ve Gıda Turan Köksal ve Ort. Koll. Şti.
Temsilcisi: Av. Deniz SEZEN
Hürriyet Bulvarı No:8 K:2/205 Çankaya Konak/İzmir
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Termopet Akaryakıt Nakliyat Tic. Ltd. Şti.
Çayyolu, 2689 Sok. Beysukent Villaları No:13 Yenimahalle/Ankara
(1) E. DOSYA KONUSU: Termopet Akaryakıt Nakliyat Tic. Ltd. Şti.’nin yapmış olduğu
dikey anlaşma ve çeşitli uygulamalar yolu ile 4054 sayılı Kanun’u ve 2002/2 sayılı
Tebliğ’i ihlal ettiği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; 03.10.2009 tarihinde başvuruya konu
akaryakıt istasyonu üzerinde Termopet Akaryakıt Nakliyat Tic. Ltd. Şti. (TERMOPET)
lehine tesis edilen 15 yıl süreli intifa hakkının TERMOPET tarafından kaldırılmadığı ifade
edilerek, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) ve
2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin (2002/2 sayılı Tebliğ)
ihlal edilmesi nedeniyle gerekli işlemlerin yapılması talep edilmiştir
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 06.06.2016 tarihinde giren başvuru üzerine
hazırlanan 28.06.2016 tarih ve 2016-1-47/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 19.07.2016 tarihli
Kurul toplantısında görüşülmüş ve önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Konuya
ilişkin karar uyarınca düzenlenen 09.08.2016 tarihli ve 2016-1-47/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- TERMOPET ve Köksallar Pet. Nak. ve Gıda Turan Köksal ve Ort. Koll. Şti.
(KÖKSALLAR PETROL) arasındaki dikey anlaşmanın 14.07.2011 tarihine kadar
2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlandığı, bu tarihten sonra
anlaşmanın grup muafiyeti kapsamının dışında kaldığı,
- Dosya konusu dikey anlaşmaya 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel
muafiyet de tanınamayacağı,
- Bu nedenle, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, taraflara
gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren 30 gün içinde aralarındaki dikey ilişkiyi
sonlandırmaları gerektiği, aksi takdirde haklarında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde
işlem başlatılacağı yönünde görüş bildirilmesinin uygun olacağı
ifade edilmiştir.
16-33/563-244
2/4
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Dosya Konusu Dikey Anlaşmaya Yönelik Bulgular
(5) Yapılan başvuruda özetle;
- Akaryakıt dağıtım şirketi olarak faaliyet gösteren TERMOPET ile KÖKSALLAR
PETROL arasında 03.10.2007 tarihinde beş yıl süreli bayilik sözleşmesi imzalandığı,
- Mülkiyeti, KÖKSALLAR PETROL’ün sahibi Turan KÖKSAL’a ait İstanbul ili Silivri ilçesi
Beyciler Köyü 130 parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde aynı tarihte 15 yıl süre ile
KÖKSALLAR PETROL lehine (…..) TL bedelli intifa şerhinin işlendiği,
- Rekabet Kurumunun intifa ve benzer etkiye sahip sözleşmeler ile ilgili kararından sonra,
KÖKSALLAR PETROL’ün bayilik sözleşmesini feshederek intifa şerhinin kaldırılmasını
TERMOPET’ten talep ettiği,
- Diğer taraftan, TERMOPET tarafından Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesinde
2012/594 E. 2014/315 K. sayı ile bir alacak davası açıldığı,
- Söz konusu davanın halen temyiz aşamasında olduğu ve TERMOPET’in tüm
başvurulara rağmen KÖKSALLAR PETROL‘e ait istasyon kayıtlarında bulunan intifa
şerhini kaldırmadığı
iddia edilerek, TERMOPET hakkında gerekli işlemlerin tesis edilmesi talep edilmiştir.
(6) Konuya ilişkin bilgi isteme yazısına cevaben TERMOPET tarafından gönderilen ve Kurum
kayıtlarına 03.08.2016 tarihinde giren yazıda özetle;
- TERMOPET ile KÖKSALLAR PETROL arasında 14.07.2006 tarihinde ve 03.10.2007
tarihinde beş yıl süreli bayilik sözleşmeleri imzalandığı,
- 03.10.2007 tarihli bayilik sözleşmesinin 05.10.2012 tarihinde KÖKSALLAR PETROL
tarafından feshedildiği,
- Söz konusu fesih üzerine TERMOPET’in hiçbir itirazda bulunmaksızın istasyondaki
kurumsal kimlik uygulamasını iade alarak bayilik ilişkisini sonlandırdığı,
- Akabinde KÖKSALLAR PETROL’ün başka bir akaryakıt dağıtım firmasıyla bayilik
sözleşmesi akdettiği ve faaliyetine TERMOPET tarafından en ufak bir müdahalede
bulunmaksızın sorunsuz bir şekilde devam ettiği
ifade edilmiştir.
I.2. Değerlendirme
(7) Dosya mevcudu bilgi ve belgeler incelendiğinde;
- TERMOPET ve KÖKSALLAR PETROL arasında 14.07.2006 ve 03.10.2007
tarihlerinde beş yıl süreli bayilik sözleşmeleri imzalandığı,
- Mülkiyeti, KÖKSALLAR PETROL’ün sahibine ait olan arazi üzerinde 03.10.2007
tarihinde 15 yıl süre ile intifa şerhi işlendiği,
- KÖKSALLAR PETROL’ün 08.11.2012 tarihinden itibaren Teco Petrolcülük Sanayi ve
Ticaret A.Ş. ile kurulan bayilik ilişkisinin halen devam ettiği
anlaşılmaktadır.
16-33/563-244
3/4
(8) Dosya kapsamında yer alan tüm bilgi ve belgeler ile 2002/2 sayılı Tebliğ hükümleri, anılan
Tebliğ’in açıklanmasına ilişkin çıkarılan Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz ve Kurulumuz
kararları birlikte değerlendirildiğinde, dosya konusu dikey ilişkinin; söz konusu istasyonda
arazi maliki Turan KÖKSAL’ın, istasyon üzerinde bayilik faaliyeti gösteren KÖKSALLAR
PETROL’ün ortağı olması, dolayısıyla malik ve bayi arasında rekabet hukuku açısından
bağlantı olması nedeniyle 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5(a) maddesinde öngörülen istisna
hükmü kapsamında olmadığı anlaşılmaktadır. Ayrıca dosya konusu akaryakıt
istasyonunun daha önce üzerinde akaryakıt bayilik faaliyeti yapılmamış arazi üzerinde
sıfırdan kurulan bir tesis niteliği de taşımaması nedeniyle Kurulumuzun geçmiş
kararlarında açıklanan bireysel muafiyet koşullarını da sağlamadığı ve dikey anlaşmaya
bireysel muafiyet de tanınamayacağı kanaatine varılmıştır.
(9) Bu çerçevede, söz konusu dikey ilişkinin bayilik sözleşmesinin imzalandığı 14.07.2006
tarihinden itibaren beş yıl süreyle 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden
yararlanma olanağının bulunduğu ve bu tarihten itibaren grup muafiyeti kapsamının
dışında kaldığı değerlendirilmektedir. Öte yandan 26.02.2014 tarih ve 14-08/157-67 sayılı
Kurulumuz kararında da açıklandığı üzere, TERMOPET’in söz konusu istasyonda fiilen
bir dikey ilişkisinin bulunmaması, bayinin hâlihazırda farklı bir akaryakıt şirketi ile
çalışıyor/çalışabiliyor olması da bu sonucu değiştirmeyecektir.
J. SONUÇ
(10) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Termopet Akaryakıt Nakliyat Tic. Ltd. Şti. ve Köksallar Pet., Nak. ve Gıda Turan Köksal
ve Ort. Koll. Şti. arasındaki dikey anlaşmanın 14.07.2011 tarihine kadar 2002/2 sayılı
Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlandığına, bu tarihten sonra anlaşmanın
grup muafiyeti kapsamının dışında kaldığına OYBİRLİĞİ ile,
2. Söz konusu dikey anlaşmaya 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel
muafiyet de tanınamayacağına OYBİRLİĞİ ile,
3. Bu nedenle, gerekçeli kararın kendilerine tebliği tarihinden itibaren otuz gün içinde
aralarındaki dikey anlaşmayı sonlandırmaları gerektiği, aksi takdirde haklarında 4054
sayılı Kanun çerçevesinde işlem başlatılacağı yönünde taraflara 4054 sayılı Kanun’un
9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca görüş bildirilmesi için Başkanlığın
görevlendirilmesine OYÇOKLUĞU ile
karar verilmiştir.
16-33/563-244
4/4
KARŞI OY GEREKÇESİ
(13.10.2016 tarihli ve 16-33/563-244 sayılı Kurul Kararı)
Kurulun 13.10.2016 tarih ve 16-33 sayılı toplantısında görüşülen Termopet Akaryakıt
Nakliyat Tic. Ltd. Şti.’ nin yapmış olduğu dikey anlaşma ve çeşitli uygulamalar yolu ile
4054 sayılı Kanun’u ve 2002/2 sayılı Tebliğ’i ihlal ettiği iddiasına yönelik olarak
düzenlenen rapora ve incelenen rapor kapsamına göre alınan kararın 3. maddesine;
aşağıdaki gerekçelerim nedeniyle karşıyım.
Benzer konulu diğer bir dosyada Ankara 15. İdare Mahkemesi’nin verdiği 22.02.2014 tarih
ve 2014/501 K sayılı kararı ile taraflara Kurulca taraflara getirilen 60 günlük anlaşma
şartının “...müdahil tarafa anlaşmayarak bireysel muafiyetin sona erdirilmesinin
önünün açılmasının davacı tarafından yatırım bedelini alamaması sonucunu
doğuracağı, bu durumun ise hakkaniyete aykırı olacağı anlaşıldığından dava
konusu işlemin anılan kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı…” dolayısıyla kararın
taraflardan birini diğerine avantajlı hale getirecek nitelik taşıdığı ifade edilerek iptal
edilmiştir.
Karara konu anlaşmazlığın ise 2007 yılından başlayan ve 2012 yılında sonlanan bayilik
anlaşması için malik tarafından verilen 15 yıllık intifa şerhi için dağıtıcı tarafından bayiye
ödenen bedelin ne şekilde mahsuplaşılacağından kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
Taraflar arasındaki anlaşmazlığın yargıya taşındığı, Ankara 10. Asliye Ticaret
Mahkemesi’nin 2012/594 E. 2014/315 K sayısı ile açılan alacak davasının halen temyiz
aşamasında olduğu anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan, bayinin sözleşmeyi tek taraflı feshetmesi sonrasında Termopet’ in akaryakıt
istasyonundaki kurumsal varlıklarını alarak ilişkisini sonlandırdığı, Köksallar Petrol’ ün bir
başka dağıtım şirketiyle anlaştığı ve ilişkisini sürdürdüğü dosya kapsamında yer
verilen bilgiler arasındadır.
Yıllara sari, yargıya da taşınmış bir anlaşmazlığın 30 gün gibi bir sürede
sonuçlandırılmasını beklemek pek mümkün görünmemektedir.
Sonuç olarak, esasen Kurulun taraflar arasındaki intifadan kaynaklı ihtilafın yasal
düzenlemeler karşısındaki konumunu belirledikten sonra, taraf alacaklarının çözümünü
kendilerine ya da yargıya bırakması gerekirken, halen taraflar arasındaki kesilen ilişki
nedeniyle rekabet üzerine herhangi bir olumsuz etkisi bulunmayan ve yargıdan çözüm
beklenen yıllara sari bir anlaşmazlığa gün kısıtı koyarak anlaşma şartı getirerek müdahale
etmenin taraflar arasında var olan anlaşmazlıkları birinin lehine diğerinin aleyhine sonuç
doğurabilecek şekilde çözümüne imkân sağlayabilecek nitelikte olması ve dolayısıyla süre
şartının gereksizliği nedeniyle çoğunluk görüşüne karşıyım.
Fevzi ÖZKAN
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy