Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2020-2-031 (Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 20-51/720-318
Karar Tarihi : 26.11.2020
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Ahmet ALGAN, Ayşe ERGEZEN
B. RAPORTÖRLER: Ali ARIÖZ, Dilan TOPRAK ERDAĞI, Emre KARA
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - GELITA Internationale Gesellschaft Gelatine mbH
Temsilcisi: Av. Seçil ABALI
Barbaros Bulvarı, Mustafa İzzet Efendi Sokak No:11
Cerrahoğlu Binası, Balmumcu, Beşiktaş-İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Tezman Grubu tarafından kontrol edilen SelJel Jelatin
Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin ortak kontrolünün GELITA Internationale
Gesellschaft Gelatine mbH’ye devredilmesi işlemi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 21.10.2020 tarih ve 11335 sayı
ile giren ve en son 25.11.2020 tarih ve 12712 sayılı yazı ile eksiklikleri tamamlanan
bildirim üzerine düzenlenen 25.11.2020 tarih ve 2020-2-031/Öİ sayılı Devralma/Ortak
Girişim Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle, dosya konusu işleme izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Yapılan başvuruda, SelJel Jelatin Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin (SELJEL) %(…..)
oranındaki hissesinin ve ortak kontrolünün GELITA Internationale Gesellschaft
Gelatine mbH (GELITA Internationale) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi
talep edilmiştir. Tezman Grubu tarafından kontrol edilen SELJEL’in hisselerinin
GELITA Internationale’ye devredilmesi ve böylece SELJEL’in Tezman Grubu ile
GELITA Internationale’nin ortak kontrolüne geçmesi planlanmaktadır. İşlemin
tamamlanmasını takiben, SELJEL’in hisselerinin %(…..) GELITA, %(…..) Tezman
Grubu sahip olacaktır.
(5) Tezman Grubu, Tezman Ailesi ve sahibi oldukları şirketlerin oluşturduğu gruptur.
Gruba ait şirketler, gıda, kimya, nutrasötik, tekstil, denizcilik, turizm, inşaat,
gayrimenkul, bağlantı elemanları, temizlik, sigorta, ihracat ve tarım alanlarında faaliyet
göstermektedir.
(6) Devralan GELITA Internationale, GELITA Group (GELITA) ana şirketi GELITA AG’nin
iştirakidir. Holding şirketi olan GELITA AG, iştirakleri ile beraber küresel çapta gıda,
sağlık, beslenme, ilaç endüstrileri ile çeşitli teknik uygulamalar için jelatin, kolajen ve
kolajen peptit üretimi ve dağıtımı alanlarında faaliyet göstermektedir. GELITA, jelatin
üretiminin yan ürünleri olan yağlar, mineraller ve proteinler de dağıtmaktadır. Teşebbüs
ayrıca jelatinden elde edilen yapışmaz sünger üreticisi ve tedarikçisidir. GELITA’nın
ürünleri özellikle yiyecek ve içecek sektörü, besin takviyesi, ilaç sektörü ve teknik
20-51/720-318
2/6
uygulamalarda kullanılmaktadır. GELITA, Türkiye’de jelatin ürünlerinin çoğunluğunu
doğrudan ya da distribütörü Vısta Dış Ticaret A.Ş. ile dağıtmaktadır.
(7) Tezman Holding A.Ş. ve gerçek kişilere ait olan SELJEL ise, gıda jelatini, farmasötik
jelatin, röntgen filmi jelatini, ilaç jelatini, teknik jelatin (tutkal), gibi ürünleri üretmekte ve
pazarlamaktadır. 2019 yılında Sel Sanayi Ürünleri Ticaret ve Pazarlama A.Ş.’nin (SEL
SANAYİ) jelatin iş kolu bölünme yöntemi ile yeni kurulmuş şirket olan SELJEL’e
devredilmiştir.
G.1. Etkilenen Pazar
(8) Bildirim konusu devralma işlemi, jelatin ve kolajen peptit iş kollarını ilgilendirmektedir.
Jelatin, sığır, kümes hayvanları, domuz ve balık gibi hayvanların kemiklerinde,
derilerinde ve bağ dokularında bulunan kolajenin kısmi hidrolizi ile elde edilen doğal,
jelleşen veya jelleşmeyen (peptitler) çözünür bir proteindir. Jelatin gıda sektöründe,
jöle, çorba, puding, şurup, konserve et, et sosları şekerleme (jelibon, marshmallow,
draje şekerlemeler, tofi şekerlemeler, tablet şekerlemeler, meyveli sakızlar), peynir ve
süt ürünlerinde (yoğurt, sütlü tatlılar, dondurma ve fermente edilmiş sütlerde) sufle,
krema, koz helvası ve lokumlarda, bira, meyve suyu ve şaraplarda, ayrıca etler ile
meyvelerin kaplanmasında kullanılmaktadır. Jelatin, dondurulmuş ürünlerde yaşanan
kristalizasyon sorununu engellenmekte, şekerleme, krema ve dondurmaların
köpürmesini sağlamaktadır. Üründen aynı zamanda çikolatalı sütler, yoğurtlar,
kremalar, dondurulmuş tatlılar ve krem peynirlerde stabilizatör, şekerleme ve et
ürünlerinde de yapıştırıcı olarak faydalanılmaktadır.
(9) Jelatin yalnızca gıda sektöründe değil aynı zamanda kozmetik, fotoğrafçılık, tıp ve ilaç
sektöründe de kullanılan bir maddedir. Gümüş bromür fotoğraf; sinema, röntgen ve
radyografide kullanılan ve görüntüyü tespit etmeye yarayan yarı saydam plastik şerittir.
Jelatin bu plastik şeridin yani gümüş bromürün üretiminde kullanılmaktadır. Jelatin
kozmetik sektöründe özellikle saç bakım ürünlerinin yapımında, ilaç sektöründe ise ilaç
tabletlerinde, serumlarda, kapsüllerde ve pastillerde kullanılmaktadır.
(10) Kolajen kemik, diş, kas, cilt, eklem ve bağ dokuların yapısında bulunan bir çeşit
proteindir. Bu madde vücudun bir arada tutulmasını sağlayan vücuttaki en bol
proteindir ve bu oran toplam proteinin üçte birinden fazlasını oluşturur. Balık ve
sığırdan elde edilen deri, kemik gibi kolajence zengin maddeler sıcak su ile
kaynatılmakta, ekstrakte edilmekte ve sıvının üst kısmında jelatin denilen bir yapı
toplanmaktadır. Jelatinin enzimatik işlemlerden geçirilerek daha ileri derecede
parçalanması sonucu kolajen peptit elde edilmektedir. Kolajen peptit dokulardaki
hücrelerin yeniden oluşmasını teşvik ederek dokuların onarılmasını sağlamaktadır.
(11) Tezman Grubunun jelatin, kolajen peptit, GELITA’nın ise Türkiye’de jelatin ve kolajen
peptit satışı alanlarında faaliyeti bulunması nedeniyle, tarafların faaliyetlerinin jelatin
ve kolajen peptit pazarında yatay olarak örtüştüğü anlaşılmaktadır.
(12) Verilen bilgilerde, kolajenin hiçbir şekilde jelatin ve kolajen peptit için hammadde
olmadığı, farklı teknikler kullanılarak balık domuz, sığır gibi hayvanların derilerinden
veya kemiklerinden jelatin ve kolajen peptit üretildiği ifade edilmiştir. Bu bilgiler
doğrultusunda kolajen ile jelatin ve kolajen peptit üretimi faaliyetleri arasında dikey bir
ilişki bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte GELITA AG’nin jelatinden elde
edilen yapışmaz sünger üretmesi, SELJEL’in de jelatin üretiminde faaliyetinin olması
nedeniyle tarafların faaliyetleri arasında dikey bir ilişkinin bulunduğu görülmektedir.
20-51/720-318
3/6
G.2. İlgili Coğrafi Pazar
(13) Tarafların faaliyet alanlarını oluşturan ürün ve hizmetlerin Türkiye genelinde
sunulmasının mümkün olması ve ülke içinde bölgesel pazar farklılaşması yaratacak
faktörlerin bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
G.3. Değerlendirme
G.3.1. İşlemin Niteliği
(14) 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesinde, “Bu Tebliğ bakımından
kontrol, ayrı ayrı ya da birlikte, fiilen ya da hukuken bir teşebbüs üzerinde belirleyici
etki uygulama olanağını sağlayan haklar, sözleşmeler veya başka araçlarla meydana
getirilebilir. Bu araçlar özellikle bir teşebbüsün malvarlığının tamamı ya da bir kısmı
üzerinde mülkiyet veya işletilmeye müsait bir kullanma hakkı, bir teşebbüsün
organlarının oluşumunda ya da kararları üzerinde belirleyici etki sağlayan haklar veya
sözleşmelerdir.” hükmü yer almaktadır. Aynı maddenin üçüncü fıkrasına göre,
“Bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak
girişimin oluşturulması, bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında bir
devralma işlemidir. Bu tür işlemlerde, işlem taraflarının her biri devralan olarak kabul
edilir.”
(15) Bu çerçevede, ortak girişim işleminin; (i) ortak bir kontrolün bulunması, (ii) ortak
girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak kurulması unsurları açısından
değerlendirilmesi gerekmektedir.
(16) Ortak kontrolün bulunması: Ortak kontrolün varlığının gerçekleşip gerçekleşmediğini
tespit ederken ana teşebbüslerin eşit oy hakkına sahip olması veya karar organlarında
eşit üyeyle temsil edilmesi; ana teşebbüslerden bazılarının azınlık paylarına sahip
olmasına rağmen veto haklarını elinde bulundurması, oylamalarda ortak hareket
edilmesi gibi hususlar belirleyici olmaktadır.
(17) Hissedarlar Sözleşmesi uyarınca SELJEL yönetim kurulu (…..) üyeden oluşacak ve A
grubu hissedarlar (…..) üye, B grubu hissedarlar ise (…..) üye aday gösterme hakkına
sahip olacaktır. Yönetim kurulu toplantılarında nisabın sağlanması için tüm yönetim
kurulu üyeleri hazır bulunacak ve tüm olağan yönetim kurulu kararları kullanılan oyların
çoğunluğunun olumlu oyu ile alınacaktır. Ancak Hissedarlar Sözleşmesinin 7.8
maddesinde yer alan olağanüstü yönetim kurulu kararları tüm üyelerin katılımı ve
olumlu oyu ile alınabilecektir.
(18) Tipik olarak bütçe, işletme planı, önemli yatırımlar ya da üst yönetimin atanması gibi
kararlar bakımından sahip olunan veto haklarının ortak kontrol sağlayan veto hakları
olduğu kabul edilmektedir1. Hissedarlar Sözleşmesinin 7.8 maddesi de bütçe, işletme
planı, önemli yatırımlar ve üst yönetimin atanması gibi kararları içermektedir. Bu bilgiler
kapsamında tarafların SELJEL üzerinde ortak kontrol hakkına sahip olacağı
anlaşılmaktadır.
(19) Bağımsız iktisadi varlık olarak kurulması: İktisadi bağımsızlık, ortak girişimin, stratejik
kararların alınması bakımından taraflarından tamamen ayrı hareket etmesini değil,
operasyonel anlamda bağımsız faaliyette bulunabilmesini ifade etmektedir. Bu sebeple
ortak girişimin bağımsız iktisadi varlık olup olmadığı hususunda, pazarda aktif rol
1 Birleşme Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz, paragraf 53.
20-51/720-318
4/6
üstlenmeye hazır bir durumda olup olmadığı ve devamlılık saikiyle kurulup kurulmadığı
önem teşkil etmektedir.
(20) Verilen bilgilerde, SELJEL’in bağımsız olarak faaliyet göstermesi için yeterli kaynağının
olacağı, faaliyetlerini kalıcı olarak yürütmek üzere, günlük faaliyetleriyle ilgilenen bir
yönetime sahip olacağı, mali anlamda ve personel konusunda yeterli varlığa erişim
sağlayacağı ifade edilmektedir. Bunun yanı sıra SELJEL’in, ortaklarının faaliyetleri
içerisinde sadece belirli bir işlevi yerine getirmek üzere kurulmadığı, yönetim işlerini
kendi idare edeceği, pazardaki faaliyetlerinin SELJEL’in sorumluluğunda olacağı, alım,
lojistik, üretim, yatırım gibi hususlarda GELITA’nın SELJEL’e ölçek ekonomisiyle
bağlantılı bazı avantajlar sunmayı planladığı, ancak pazarlama bakımından SELJEL’in
bağımsız olacağı, SELJEL’in kalıcı olarak faaliyet göstermek üzere kurulduğu ve
faaliyetlerinin sadece bir projenin tamamlanması ile sınırlı olmadığı belirtilmiştir.
Açıklamalar çerçevesinde ortak girişimin tam işlevsellik unsurunu sağladığı
görülmektedir.
(21) Yukarıdaki bilgi ve değerlendirmeler neticesinde, bildirime konu işlem 2010/4 sayılı
Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde bir devralma işlemidir. İşlem taraflarının cirolarının
2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen eşikleri
aştığı görüldüğünden, bildirim konusu işlemin izne tabi olduğu anlaşılmıştır.
G.3.2. 4054 Sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Değerlendirme
(22) İşlem taraflarının ve rakiplerinin jelatin pazarındaki pazar payları aşağıdaki tabloda yer
almaktadır.
Tablo 1- Jelatin Pazarında Satış Geliri Bazında 2019 Yılı Pazar Payları
Teşebbüs Pazar Payı (%)
(23) Tezman Grubu (…..)
(24) GELITA (…..)
(25) Halavet Gıda San. ve Tic. A.Ş. (…..)
(26) Bursa Jelatin Gıda San. ve Tic. A.Ş. (…..)
(27) Rousselot (…..)
(28) Gelnex (…..)
(29) Henan (…..)
(30) NTP (…..)
(31) PB Gelatin (…..)
(32) Geltech (…..)
(33) Italgel (…..)
(34) Gelco (…..)
(35) Toplam (…..)
(36) Kaynak: Bildirim Formu
(23) Tabloda yer alan bilgilere göre, Tezman Grubunun jelatin satışı pazarında pazar
payının %(…..) olduğu anlaşılmaktadır. Bunun yanı sıra GELITA’nın pazarda diğer
rakiplerle kıyaslandığında jelatin satışı pazarında %(…..) ile oldukça sınırlı bir pazar
payına sahip olduğu görülmektedir.
(24) Buna ek olarak, jelatin satışı pazarında yüksek pazar payına sahip oyuncular yer
almaktadır. Nitekim Halavet Gıda San. ve Tic. A.Ş. (HALAVET) jelatin satışı pazarında
%(…..) pazar payına, Bursa Jelatin Gıda San. ve Tic. A.Ş. (BURSA JEL) ise %(…..)
pazar payına sahiptir.
(25) Verilen bilgilerde, Tarım ve Orman Bakanlığından izin alınması suretiyle ithalat yoluyla
pazara girişlerin mümkün olduğu, Türkiye’de jelatin pazarının toplam büyüklüğünün
yaklaşık (…..) ton olduğu, (…..) ton ile pazarın en büyük oyuncusu olan HALAVET’in
20-51/720-318
5/6
2021 yılında üretim kapasitesini (…..) ton artıracak şekilde ikinci fabrikasını açacağı ve
yeni bir şirket kurma çalışmalarına devam ettiği, Gelnex’in Türkiye’de yaprak jelatin
fabrikası kurmakta olduğu, rakiplerin jelatin üretim kapasitelerinin artacağı, son olarak
2019 yılında BURSA JEL’in pazara girdiği ve pazarda önemli bir paya ulaştığı
belirtilmiştir.
(26) Daha önce de ifade edildiği üzere GELITA ve Tezman Grubunun faaliyetleri kolajen
peptit pazarında yatay olarak örtüşmektedir. Söz konusu pazarda faaliyet gösteren
işlem taraflarının ve rakiplerinin pazar paylarına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir.
Tablo 2- Kolajen Peptit Pazarında Satış Geliri Bazında 2019 Yılı Pazar Payları
Teşebbüs Pazar Payı (%)
(1) Peptan (…..)
(2) Solugel (…..)
(3) GELİTA (…..)
(4) Tezman Grubu (…..)
(5) Diğerleri (…..)
(6) Toplam (…..)
(7) Kaynak: Cevabi Yazı
(27) GELITA’nın kolajen peptit pazarındaki payı %(…..)’dir. Tezman Grubu 2019 yılında
Türkiye’de sadece (…..) TL değerinde (…..) ton hidrolize kolajen peptit satışı
gerçekleştirmiştir ve teşebbüsün pazar payı %(…..)’tir. Bunun yanı sıra kolajen peptit
pazarında çok sayıda güçlü rakip yer almaktadır. Türkiye’de kolajen üretimi pazarında
Peptan %(…..) pazar payına, Solugel ise % (…..) pazar payına sahiptir. Bunun yanı
sıra, kendi markalarıyla kolajen peptit üretim ve satışı yapan şirket sayısının dünyada
her geçen gün arttığı bilinmektedir.
(28) Diğer taraftan GELITA AG jelatinden elde edilen yapışmaz süngeri (styptic sponges)
üretip grup içinde GELITA MEDICAL GmbH’ye satmakta ve GELITA MEDICAL GmbH
bu ürünlerin dağıtımını yapmaktadır. 2019 yılında Türkiye’de (…..) Euro değerinde
satış yapılmıştır. 2020 yılı içinde ise herhangi bir satış yapılmamıştır. Tezman
Grubunun jelatin üretimi ile GELITA AG’nin yapışmaz sünger üretimi arasında dikey
bir ilişki olsa da, bu ilişkinin boyutunun oldukça sınırlı olduğu ve bu yönüyle rekabetçi
bir endişe yaratmayacağı değerlendirilmektedir.
(29) Yukarıda yer verilen bilgiler, tespitler ve değerlendirmeler çerçevesinde, işlem
taraflarının Türkiye’de etkilenen pazarlarda pazar paylarının oldukça sınırlı olduğu, söz
konusu pazarlarda güçlü rakiplerin faaliyet gösterdiği, jelatin pazarında önemli ölçekte
yeni yatırımların gerçekleştiği hususları dikkate alındığında, bildirim konusu işlemin
etkilenen pazarlarda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir
nitelik taşımadığı sonucuna ulaşılmıştır.
20-51/720-318
6/6
H. SONUÇ
(30) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı
Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli
kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık
olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy