1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D1/1/Ç.D.-00/3 (Devralma)
Karar Sayısı : 00-50/546-301
Karar Tarihi : 21.12.2000
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU,
İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER
B- RAPORTÖR: Çiğdem Demirel
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - RWE AG
Opernplatz 1 45128 Essen Germany
Temsilcisi: Prof. Dr. Arif Esin
ESC Consulting Akaretler Sıraevleri S.Seba Cad.
No:67 80680 Beşiktaş- İstanbul
D- TARAFLAR: - RWE AG
- Thames Water Plc.
14 Cavendish Place London W1MONU United Kingdom
E- DOSYA KONUSU: Thames Water Plc'ya ait hisselerin RWE AG tarafından
devralınmasına izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 09.11.2000 tarih, 4644 sayı ile giren
bildirim ve 08.12.2000 tarih, 5056 sayı ile giren eksiklik yazısı cevabı üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7 nci maddesi ile 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen, 15.12.2000 tarih ve D1/1/Ç.D.-00/3
sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 18.12.2000 tarih, REK.0.05.00.00/128 sayılı
Başkanlık önergesi ile 00-50 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: RWE AG.'nin Thames Water Plc'yi devralmasının,
ilgili ürün pazarında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7 nci
maddesi ve 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ çerçevesinde yeni bir hakim durum yaratmayacağı
veya mevcut bir hakim durumu güçlendirmeyeceği, bu bakımdan söz konusu
devralma işlemine izin verilmesinde herhangi bir sakıncanın bulunmadığı
düşünülmektedir.
2 REKABET KURUMU
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1. Taraflar
1.1. RWE AG: Almanya'da yerleşik şirketin, yan kuruluşları ve bağlı kuruluşları
vasıtası ile yürüttüğü faaliyet alanları; enerji, madencilik, petro-kimya, çevre
hizmetleri, endüstri sistemleri, inşaat ve sivil mühendislik şeklindedir.
1999 yılına ait dünya çapındaki cirosu 47.918 milyon Euro olan RWE'nin aynı
dönemde Türkiye'de gerçekleştirdiği ciro 237.043.058.952 TL'dir. RWE, Türkiye
pazarındaki faaliyetlerini Deutsche Abwasser-Reinigungs GmbH aracılığıyla
gerçekleştirmektedir. Bu şirketin yürüttüğü proje ve hizmetler aşağıda gösterilmiştir:
- Fethiye Pis Su Projesi,
- Tarsus Yönetim Danışmanlık Hizmetleri,
- Adana Su Tahsisatı Gerçekleştirme Projesi,
- Mersin Atık Su Fizibilite Çalışması,
- Diyarbakır Pis Su Projesi
1.2. Thames Water Plc.: İngiltere'de yerleşik olan şirket, farklı iş kollarında faaliyet
gösteren altı ana birime sahiptir. Bu birimler; Birleşik Krallık kamu hizmetlerini gören
birim (temiz su ve atık su şebekesi), uluslararası projeler birimi, destek ürünleri birimi
(temiz ve atık su boru ürünleri), hizmet birimi (atık su yönetimi, şebeke hizmeti,
zemin analizi), sigorta birimi ve emlak birimidir. Thames Water, Türkiye'deki
faaliyetlerini izmit Su A.Ş. ve Thames Water Altyapı Hizmetleri Limited Şirketi
aracılığıyla sürdürmektedir. Thames Water'ın dünya çapındaki cirosu, ……… milyon
Euro, Türkiye'deki cirosu toplam ………………………. TL'dir.
2. İlgili Pazar
a) Ürün Pazarı: Uluslararası boyutta çalışan her iki şirketin faaliyet alanları genel
olarak, temiz su ve pis suyun arıtılması, buna ilişkin proje, bakım ve diğer
mühendislik hizmetlerinin verilmesi ve gerekli ürünlerin temini şeklindedir. Türkiye
açısından ise RWE'nin daha çok pis su arıtımı projelerinde, Thames Water'ın temiz
su arıtımı projelerinde çalıştığı görülmektedir. Ancak, bu durum şirketlerden birinin
diğer alanda faaliyet gösteremeyeceğini ifade etmemektedir. Gerek mali
durumlarının güçlülüğü gerekse yasal engellerin olmaması gibi hususlar bu
alanlarda her birini potansiyel bir rakip haline getirmektedir.
Su ve atık su arıtımına ilişkin işlemleri genel olarak;
- arıtma sistemlerine ilişkin olarak verilen projelendirme ve danışmanlık
hizmetleri,
- sistem seçimini takiben ekipman, inşaat, imalat, montaj ve işletmeye alma
faaliyetlerinin sağlanması,
- sisteme ilişkin bakım ve diğer mühendislik hizmetlerinin verilmesi
aşamalarından oluşmaktadır.
Teşebbüsler bu aşamalardan sadece birinde faliyet gösterebileceği gibi
hepsinde de aktif olarak çalışabilir. Söz konusu devralma işleminde, taraflar tüm
aşamalarda faaliyet göstermektedirler.
3 REKABET KURUMU
Müşterinin niteliğine ve firmaların hizmet verdikleri alanlara göre pazarda bir
ayrım yapıldığında, genel olarak iki alt pazar ortaya çıkmaktadır; endüstriye yönelik
sistemler ve belediyelere yönelik sistemler. Endüstriyel amaçlı sistemlerde su ya
nihai ürünün bir parçası olarak (örn. içeceklerde) ya da üretim sürecinde üretim
akışkanı olarak (örn. buharlı üretim sürecinde kaynamış su) kullanılmadan önce
uygun hale getirilme ve arındırılma işlemlerinden geçirilmektedir. Ayrıca, endüstride
işlem sonrası ortaya çıkan atık suların yeniden proseste kullanılmasının sağlanması
ve çevre mevzuatı çerçevesinde arıtma işleminin yapılması amacıyla da arıtma
sistemlerine ihtiyaç duyulmaktadır.
Belediyelere yönelik sistemler, içme suyu temin etmek amacıyla kuyu, baraj,
akarsu, göl ve kaynak suları gibi kaynaklardan elde edilen suyun arıtılması ve lağım
sularının dışarı atılmadan önce uygun hale getirilmesi işlemlerini içermektedir.
Ayrıca, endüstriye yönelik arıtma sistemi hizmeti sunan firmalar küçük yerleşim
yerlerine yönelik paket tesislere ilişkin hizmetleri de verebilmektedirler.
Yukarıdaki ayrımın yanısıra temiz su arıtma sistemleri ve atıksu arıtma
sistemleri veya her iki arıtma sisteminin çeşitli tipleri arasında da ayrım yapılarak
daha dar pazarların tanımlanması mümkündür.
Bu bilgiler çerçevesinde, pazarın su ve atık su arıtma tesislerine ilişkin
hizmetler şeklinde genel bir pazar olduğu, arz ikamesi açısından aralarında herhangi
bir farkın bulunmadığı, teşebbüslerin bir pazardan diğerine kolaylıkla geçebildiği ve
maliyet farkının çok büyük olmadığı anlaşılmıştır. Genel itibariyle, pazar daha dar ve
küçük pazarlara bölündüğünde, bu pazarlarda çalışan orta ve küçük ölçekli firma
sayısı artmakta, dolayısıyla rekabet daha yoğun hale gelmektedir. Ancak, özellikle
belediyelere yönelik arıtma tesislerine ilişkin hizmetlerin sağlanması söz konusuysa,
aranılan mali güç ve tecrübeyi sadece büyük ölçekli firmalar gerçekleştirdiğinden
rekabet edecek firma sayısı azalmaktadır. Bu durumda dahi inşaat firmalarının büyük
çoğunluğunun pazarda bulunması nedeniyle bir tekelleşme söz konusu değildir.
Dolayısıyla, pazarın daha dar tanımlanması sonucunda alt pazarlarda rekabet
azalmayacak veya kısıtlanmayacaktır. Bu devralmanın etkileyeceği pazar genel
olarak "su ve atık su arıtma tesislerine yönelik inşaat, imalat ve hizmetler" pazarıdır.
b) Coğrafi Pazar: Tarafların çalıştıkları projelerin birçok bölgede gerçekleştiği ve
taşıma maliyetinin düşüklüğü dikkate alındığında ilgili coğrafi pazar, Türkiye
Cumhuriyeti sınırlarıdır.
3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
RWE genel itibariyle, Türkiye'de pis su arıtma tesisleri için proje yönetimi ve
diğer hizmetleri vermiş olup, toplam cirosu 237.043.058.952 TL ve pazar payı %1'in
altındadır. Thames Water ise Türkiye'de belediyelere yönelik temiz su arıtma
tesislerine ilişkin hizmetleri vermiş olup, toplam cirosu ……………………. TL ve
pazar payı %….'dir. Devralma sonrasında, tarafların toplam ciro ve pazar payı
rakamları; ………………………. TL ve yaklaşık %…. şeklinde olacaktır. Bu bilgiler
çerçevesinde, sözkonusu devralma işleminin, 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında
Rekabet Kurulu'ndan izin alması gereken bir işlem olduğu belirlenmiştir.
Ülkemizdeki inşaat şirketlerinin büyük çoğunluğu proses suyu, evsel ve
endüstiriyel atık su arıtma tesislerinin imalat, montaj, mühendislik ve müşavirlik
4 REKABET KURUMU
hizmetlerini ya tek başlarına ya da üretici firmaların temsilcisi veya ortak girişimler
yoluyla sunmakta olup, bu pazarları ayrı pazarlar olarak görmemektedirler.
Belediyelere yönelik olan arıtma tesislerinin inşaat, bakım ve mühendislik
hizmetlerini ise çoğu zaman belediyelerin kendi birimleri gerçekleştirirken, bazı
belediyelerin şirketlere ihale yoluyla verdiği de görülmektedir. Ancak temiz su arıtma
tesislerine ilişkin olarak verilen sözkonusu hizmetlerde durum daha farklıdır. İzmit
Büyükşehir Belediyesinin de ortak olduğu İzmit Su A.Ş.'nin yürüttüğü proje
Türkiye'deki ilk projedir. Esas itibariyle, 2001-2005 yıllarına ilişkin VIII. Beş Yıllık
Kalkınma Planında belediyelerin temiz su arıtım tesislerine ilişkin hizmetlerini
denetim hariç olmak üzere, Yap-İşlet-Devret modeliyle gerçekleştirmeleri
önerilmiştir. 1998 yılı itibariyle içmesuyu arıtma tesislerinin sayısının 135 ve
içmesuyu şebekesi bulunan belediye sayısının 2255, atık su arıtma tesislerine ilişkin
toplam proje sayısının 104 olduğu, içmesuyu ve atık su arıtma tesislerinin sayısının
günden güne arttığı, ilgili pazara girişte yasal engeller olmadığı gibi ileriki yıllarda
yapılacak düzenlemelerle rekabetin daha da artacağı ortadadır.
RWE'nin Türkiye'deki rakiplerinin; Gibb(UK), Lahmayer International
(Almanya), TCT (Türkiye), GİP, AEW Plan(Almanya), Mydroplan, CES, SO
GREAM(F) şirketlerinden oluştuğu ve TCT'nin pazar payının %…..'i aşmadığı, diğer
rakiplerinin ise %….'in altında pazar paylarının olduğu belirlenmiştir. Aynı şekilde,
Thames Water teşebbüsü de ulusal ve uluslararası birçok firmanın rekabetine maruz
kalmaktadır.
İlgili pazara yasal giriş engellerinin olmadığı, hatta teşvik edici önlemlerin
alınmasının düşünüldüğü, çok sayıda ulusal ve uluslararası şirketlerin faaliyet
gösterdiği, taraf teşebbüslerin pazar paylarının düşük olduğu hususları dikkate
alındığında, devralma işlemi sonrasında hakim durumun yaratılmayacağı veya hakim
durumun güçlendirilmeyeceği anlaşılmıştır.
İ- SONUÇ
RWE AG'nin Thames Water Plc.'i devralmasının, ilgili ürün pazarında 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7 nci maddesi ve 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ çerçevesinde yeni bir hakim durum yaratmayacağı veya mevcut bir hakim
durumu güçlendirmeyeceğinden, söz konusu devralma işlemine izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy