Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2016-1-56 (Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 16-31/516-231
Karar Tarihi : 23.09.2016
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Adem BİRCAN
B. RAPORTÖRLER: Remzi Özge ARITÜRK, Hakan EREK, Dilan TOPRAK
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : The Euclid Chemical Company
Temsilcileri: Av. Ömer ERDOĞAN, Av. Mert ELÇİN
Levent Cad. Altzeren Sok. No:7 34430 Levent Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: The Euclid Chemical Company ve Ege Kimya Sanayi ve
Ticaret A.Ş. tarafından bir ortak girişim kurulması işlemine izin verilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 05.09.2016 tarihinde giren bildirim
üzerine düzenlenen 08.09.2016 tarih ve 2016-1-56/Öİ sayılı rapor görüşülerek karara
bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirime konu işleme izin verilmesinde sakınca
bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Bildirim kapsamında; Tremco lncorporated’in %100 iştiraki olan The Euclid Chemical
Company (EUCLİD) ile Ege Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. (EGE) ortaklığında beton
yapı, tünel ve madencilik uygulamaları için katkı maddeleri ve beton fiberlerinin
geliştirilmesi, üretimi, pazarlaması, dağıtımı ve satışı amacıyla Türkiye'de tam işlevsel
ortak girişim (OG) şirketi kurulması işlemine izin verilmesi talep edilmektedir.
(5) EGE, uzun yıllardır Türkiye’deki tesisinde inorganik ve organik kimyasalların imalatını
gerçekleştirmektedir. EUCLİD ise yapı kimyasallarının dünya çapında üreticisi ve
satışına ilişkin tecrübeye sahip olmakla birlikte Türk yapı kimyasalları pazarına henüz
girmemiştir. EGE yapı kimyasalları pazarında EUCLİD’in teknik uzmanlığından (know
how) yararlanacak olup, EGE’nin ana faaliyet konusu temel kimyasallardaki tecrübesi ile
EUCLİD’in beton endüstrisindeki deneyim ve bilgisinin işlem konusu OG’de
birleştirilmesi planlanmaktadır.
(6) Planlanan işlemin gerçekleşmesi durumunda hisselerinin %(…..) EUCLİD’e ve %(…..)
EGE’ye ait olmak üzere bir OG şirketi kurulacaktır. EUCLİD A grubu hisselere, EGE ise
B grubu hisselere sahip olacaktır. Taraflar arasında imzalanan Hissedarlar Sözleşmesi
ve OG şirketinin taslak ana sözleşmesi uyarınca; OG şirketi (…..) üyeli yönetim kurulu
tarafından yönetilecektir. Buna göre (…..) üye A grubu hissedarlar; (…..) üye ise B grubu
hissedarlar tarafından gösterilecek adaylar arasından seçilecektir. Yönetim kurulu
toplantısı nisabı üç üye olup B grubu hissedarlar tarafından aday gösterilmiş en az bir
üyenin hazır bulunması gerekmektedir. Tüm yönetim kurulu kararları en az üç üyenin
olumlu oyu ile alınacaktır. Buna ek olarak EUCLID kurulacak OG’de %(…..) oranında
hisseye sahip olmasına rağmen OG yönetim kurulu stratejik konularda EGE’yi temsil
eden hissedarların onayı olmadan karar alamamaktadır. Belirtilen hususlar çerçevesinde
EGE ve EUCLID tarafından kurulacak olan OG’nin tarafların ortak kontrolünde olacağı
anlaşılmaktadır.
16-31/516-231
2/4
(7) Yapılan bildirimde işlem konusu OG’nin tam işlevsel nitelikte olduğu ifade edilmektedir.
Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz’da bir ortak
girişimin tam işlevsel olduğunun kabul edilebilmesi için ilgili ortak girişimin sahip olması
gereken özelliklere yer verilmektedir. Buna göre bir ortak girişimin tam işlevsel olabilmesi
için; bağımsız olarak faaliyet gösterebilmesini sağlayacak yeterli kaynaklara sahip
olması, ana şirketlerin belirli bir işlevi ötesinde faaliyet göstermesi ve satış veya satın
alma ilişkilerinde ana şirketlere bağımlı olmaması gerekmektedir.
(8) Bildirim ekinde yer alan ve OG ile EGE arasında yapılması öngörülen Hizmet Tedarik,
Fason İmalat ve Ürün Tedarik sözleşmeleri ile konuya ilişkin talep edilen ek bilgiler
üzerine gönderilen cevabi yazı birlikte değerlendirildiğinde; EGE ve EUCLID kurulacak
olan OG şirketine toplamda (…..) TL sermaye yatıracaktır. Oluşturulan bu sermaye ile
kurulacak olan OG’nin bağımsız faaliyet gösterecek kadar kaynağa sahip olacağı
anlaşılmaktadır. Bahsi geçen Hizmet Tedarik Sözleşmesi çerçevesinde OG’nin
ortaklarından olan EGE’nin OG’ye yönetim alanında yardımcı olması öngörülmektedir.
Taraflarca gönderilen cevabi yazıda ise bu durumun yeni kurulan OG için bir geçiş
süreci olduğu ve ilerleyen dönemde OG’nin yapısının oturmasıyla EGE tarafından
verilen hizmet desteğinin giderek azalacağı, sözleşme kapsamında OG’de
görevlendirilecek elemanların talimatlarını OG yönetiminden alacağı ifade edilmektedir.
Ayrıca söz konusu sözleşmenin süresinin üç yıllık süreyi geçmeyeceği de dile
getirilmektedir1. Yer verilen bilgi ve açıklamalar çerçevesinde kurulacak olan OG’nin
bağımsız olarak faaliyet gösterebilmek için yeterli kaynaklara sahip olacağı
değerlendirilmektedir.
(9) EGE ile OG arasında imzalanması öngörülen Fason İmalat Sözleşmesi çerçevesinde
OG’nin yapı kimyasallarının üretimi EGE tarafından yapılacaktır. Taraflarca gönderilen
cevabi yazıda anılan iş ilişkisinin tamamen ticari pratikler çerçevesinde yürüyeceği ve
söz konusu sözleşmenin sona ermesi ile EGE’nin üretim için gereken makine ve
teçhizatı ayni sermaye olarak OG’ye aktaracağı ve böylelikle OG’nin üretimine bağımsız
bir şekilde devam edeceği ifade edilmektedir. Bu bilgiler doğrultusunda OG’nin ana
şirketlerin belirli bir işlevinin ötesinde faaliyet göstereceği anlaşılmaktadır.
(10) Tam işlevsellik için ortak girişimin satışlarında ve satın almalarında ana şirketlere
bağımlı olmaması gerekmektedir. EGE ile OG arasında yapılacak olan Ürün Tedarik
Sözleşmesi çerçevesinde EGE, OG’ye sodyum silikat ve buhar ürünleri tedarik
edecektir. Taraflarca gönderilen cevabi yazıda bildirime konu tedarik işleminin OG’nin
talebine bağlı olduğu ve herhangi bir miktar garantisinin söz konusu olmadığı, bunun
yanı sıra OG’nin başka tedarikçilerden de bu ürünleri tedarik edebileceği, diğer bir
ifadeyle anılan sözleşmenin münhasırlık içermediği ifade edilmektedir. Öte yandan
tedarike konu olacak ürünlerin OG’nin yapacağı satışlar çerçevesinde elde etmesi
beklenen cironun %(…..), OG’nin toplam girdi maliyetlerinin ise %(…..) oluşturduğu
tahmin edilmektedir. Bu sebeple OG’nin satın almalarını ve satışlarını ana ortaklardan
bağımsız bir şekilde yapabileceği değerlendirilmektedir2.
1 Sözleşme iki yıllık olarak tanzim edilmiş olup taraflarca herhangi bir bildirim yapılmaz ise her sene bir yıl
süreyle otomatik olarak uzaması öngörülmektedir.
2 Kurulacak olan OG’nin temel olarak yapı kimyasalları alanında faaliyet göstermesi planlanmaktadır.
Ancak OG ile EGE arasında yapılacak olan acente sözleşmesi çerçevesinde OG aynı zamanda sodyum
silikat satışında da bulunacak, fakat söz konusu satışı distribütör olarak değil, EGE’nin nam ve hesabına
yapacaktır. Hemen belirtilmelidir ki OG’nin yapacağı sodyum silikat satışı için gerekli olan alımları sadece
EGE’den değil piyasa şartları çerçevesinde daha uygun tedarikçilerden de yapabilecektir.
16-31/516-231
3/4
(11) Bu bilgiler doğrultusunda, bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine
getirecek olan bir ortak girişim kurulacak olması sebebi ile bildirilen işlemin 2010/4 sayılı
Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in
5. maddesi çerçevesinde bir devralma işlemi olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, ilgili
tarafların cirolarının anılan Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasında öngörülen eşikleri
aştığı, dolayısıyla işlemin izne tabi olduğu görülmektedir.
(12) Kurulacak olan OG’nin temel olarak beton yapı, tünel ve madencilik uygulamaları için
katkı maddeleri ve beton fiberleri kapsayan ürünlerde faaliyette bulunması
planlanmaktadır. Yapı kimyasalları olarak adlandırılabilecek bu ürünlere ek olarak
OG’nin sodyum silikat3 satışında da bulunması öngörülmektedir. Bu sebeple dosya
kapsamında yapı kimyasalları pazarı ile sodyum silikat pazarı4 ilgili pazar olarak ele
alınmıştır. Öte yandan her iki ürünün de Türkiye’nin farklı yerlerinde üretilip dağıtılıyor
olması sebebi ile her iki ürün açısından da ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak
tanımlanmıştır.
(13) OG’nin ortaklarından olan EGE’yi kontrol eden Ege Holding A.Ş. (EGE HOLDİNG), aktif
çinko oksit, çöktürülmüş silikatlar ve alüminyum silikatlar, yapışma önleyici sabunlar,
metal karbosilatlar, polyester reçineler, silikatlar ve yüzey kaplama üretimi yapmaktadır.
EGE’nin OG’nin faaliyet göstermesi planlanan yapı kimyasalları alanında herhangi bir
faaliyeti bulunmamaktadır. Diğer ortak olan EUCLID Türkiye’de aktif olmamakla birlikte
EUCLID’i kontrol eden RPM International Inc.’in (RPM) bünyesinde bulunan bazı
şirketler ülkemize 2015 yılında yapı kimyasalları olarak değerlendirilebilecek endüstriyel
kaplamalar ve zemin kaplamalarının satışını gerçekleştirmiştir.
(14) Faaliyetler hakkında verilen bilgiler çerçevesinde, işlem tarafları olan EGE HOLDİNG ile
RPM’nin faaliyetleri arasında yatay anlamda bir örtüşme bulunmamaktadır. Diğer bir
ifadeyle yatay düzlemde bir etkilenen pazar bulunmamaktadır. Öte yandan daha önce
de ifade edildiği üzere, işlemin konusunu oluşturan OG’nin yapı kimyasalları ve sodyum
silikat alanlarında faaliyet göstermesi beklenmektedir. Sodyum silikatın birtakım yapı
kimyasallarının üretiminde girdi olarak kullanılması sebebi ile sodyum silikat ve yapı
kimyasalları pazarı arasında alt üst pazar ilişkisi bulunmaktadır. Başka bir ifadeyle
sodyum silikat ile yapı kimyasalları dikey anlamda etkilenen pazarları oluşturmaktadır.
Aşağıda sodyum silikat alanında faaliyeti bulunan EGE ve rakiplerinin kapasiteleri ile
pazar payı bilgilerine yer verilmiştir:
Tablo-1: EGE’nin ve Rakiplerinin Sodyum Silikat 2 Modülündeki Pazar Payları (2015)
Şirket Kapasite Metrik Ton/Yıl Pazar Payı (%)
EGE (…..) (…..)
TET International Dış Ticaret ve Kimya San. A.Ş. (…..) (…..)
Koruma Klor Alkali Sanayi A.Ş. (…..) (…..)
Tunçtaş Cam Sanayi ve Ticaret A.Ş. (…..) (…..)
Sodel Silikat Kimya San. ve Tic. A.Ş. (…..) (…..)
Akça Kimyevi Maddeler Nakliyat Ticaret A.Ş. (…..) (…..)
Hika Maden ve Kimya Sanayi Ltd. Şti. (…..) (…..)
Toplam 450.000 100,00
3 Sodyum silikat, sodyum oksit, silika ve sıvı sodyum silikatta suda oluşan kimyasal bir bileşendir. Sodyum
silikat çeşitli silikatların üretiminde ve deterjan, kağıt ve diğer endüstriyel uygulamaların imalatında
kullanılmaktadır.
4 Sodyum silikat farklı sektörlerden müşterilerin taleplerine göre iki farklı ilgili ürün pazarına daha
ayrılabilecektir. Buna göre seramik ve deterjan sektöründe kullanılan sodyum silikat 2 modülü ile tekstil ve
kâğıt sektörlerinde kullanılan sodyum silikat 3 modülü iki ayrı ilgili ürün pazarı olarak tanımlanabilecektir.
16-31/516-231
4/4
Tablo-2: EGE’nin ve Rakiplerinin Sodyum Silikat 3 Modülündeki Pazar Payları (2015)
Şirket Kapasite Metrik Ton/Yıl Pazar Payı (%)
EGE (…..) (…..)
Özkimsan Kimya Taşımacılık Maden İnş.
Makine Orm. Ür. Dış Tic. Ve San. Ltd. Şti.
(…..) (…..)
Sodel Silikat Kimya San. ve Tic. A.Ş. (…..) (…..)
Tunçtaş Cam Sanayi ve Ticaret A.Ş. (…..) (…..)
İncesu Kimya Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (…..) (…..)
Toplam 31.000 100,00
(15) Yukarıdaki tablolardan görüleceği üzere, sodyum silikatın her iki türünde de dosya
konusu işlemin tarafı olan EGE’nin yüksek olarak nitelendirilebilecek bir pazar payına
sahip olduğu anlaşılmaktadır. Sodyum silikatın birtakım yapı kimyasallarının üretiminde
girdi olarak kullanıldığı göz önünde bulundurulduğunda, işlem neticesinde bir girdi
kapaması oluşma riski gündeme gelmektedir. Genel olarak bakıldığında sodyum silikat,
çöktürülmüş silikat ve alüminyum silikat, deterjan, seramik, tekstil, madencilik ve yapı
kimyasalları sektörlerinde kullanılmaktadır. EGE’nin söz konusu sektörlere tedarik ettiği
sodyum silikatın 2015 yılı pazar payları çöktürülmüş silikat ve alüminyum silikat
sektöründe %(…..), deterjan sektöründe %(…..), seramik sektöründe %(…..) ve tekstil
madencilik ve yapı kimyasalları sektöründe ise %(…..) olarak gerçekleşmiştir. Sodyum
silikatla arasında dikey ilişki bulunan yapı kimyasalları pazarında EGE’nin payının
%(…..) olması ve bu alanda EGE’nin beş farklı rakibinin bulunması nedenleriyle söz
konusu pazarda herhangi bir girdi kapama etkisinin oluşmayacağı ve dolayısıyla bildirim
konusu devralma işleminin herhangi bir rekabetçi soruna yol açmayacağı kanaatine
varılmıştır.
H. SONUÇ
(16) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan
nitelikte hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve
böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme
izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy