Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-2-140 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-47/655-251
Karar Tarihi : 24.7.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER : Erdem AYGÜN, Hüseyin ORMAN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - NXP B.V.
Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK ve Av. Bora İKİLER
Yıldız Mah., Çitlenbik Sok., No: 12, Beşiktaş / İstanbul
20
D. TARAFLAR : - NXP B.V.
High Tech Campus 60, P.O. Box 80073,
5600 KA, Eindhoven, HOLLANDA
- Thomson S.A.
46, quai Alphonse Le Gallo, 92100
Boulogne - Billancourt / FRANSA
E. DOSYA KONUSU: Thomson S.A.’nın teneke ayarlayıcı işlerinin, NXP B.V.’nin
kontrolünde bulunan NXP RFS Singapore PTE Limited tarafından devralınması 30
işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 2.7.2008 tarih ve 4185 sayı ile giren bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 17.7.2008 tarih ve 2008-
2-140/Öİ-08-EA sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 18.7.2008 tarih ve
REK.0.06.00.00-120/227 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-47 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
40
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda, bildirim konusu devralma işleminin,
1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi bir işlem olduğu, söz konusu işlemin ilgili
pazarda 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi
kapsamında, bir hâkim durum yaratmaya veya mevcut bir hâkim durumu
güçlendirmeye yönelik olarak rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucu
doğurmayacağı, dolayısıyla işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade
edilmiştir.
50
08-47/655-251
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili İşlem ve Taraflar
H.1.1. İşlemin Niteliği
Dosya mevcudu bilgilere göre, Thomson S.A.’ya (Thomson) ait ve teneke ayarlayıcı
(can tuner) işlerine ilişkin aktifler ile stok, çalışanlar, sözleşmeler ve diğer faaliyetlerin
devralınması amacıyla NXP B.V. (NXP) tarafından NXP RFS Singapore PTE Limited
(NXP Singapur) adıyla bir şirket kurulmuştur. NXP ve Thomson, NXP Singapur’un
hisselerinin sırasıyla % 55 ve %45’ine sahip olacaktır. 60
NXP ve Thomson arasında imzalanan 26.6.2008 tarihli Satış ve Katkı Anlaşması
uyarınca;
Thomson’un; Fransa’daki Gala 4 SAS, Almanya’daki Thomson Tuners Gmbh ve
Endonezya’daki PT Thomson Batam unvanlı iştiraklerinin,
NXP’nin; Endonezya’daki PT NXP Batam, Hollanda’daki NXP RFS Netherlands
B.V. ve Çin’deki Suzhou RFS NXP Ltd. unvanlı iştiraklerinin
NXP Singapur’a devredilmesi planlanmaktadır. Devralma işlemi çerçevesinde, taraflar
arasında Türkiye’de herhangi bir varlık devri öngörülmemektedir.
70
H.1.2. Taraflar
H.1.2.1. NXP
2006 yılında kurulan ve merkezi Hollanda’da bulunan NXP, yarı iletenler alanında
faaliyet göstermektedir. Mobil telefonlar, televizyonlar, set üstü kutular gibi elektronik
sistemlerde ve kimlik tespitinde kullanılmak üzere yarı iletkenler, sistem çözümleri ve
yazılımlar üretmektedir. Dosya mevcudu bilgilere göre, NXP’nin tüm ihraç edilmiş ve
tedavüldeki hisse senetleri KASLION Acquisition B.V. (Kaslion)’ye aittir. Kaslion’un
hisselerinin %19,9’u Koninklijke Philips Electronics B.V.’ye, %79,9’u KASLION Holding
B.V.’ye ve geri kalan %0,2’si ise Stichting Management Co-Investment’a aittir.
KASLION Holding B.V. ise, nihai olarak altı ortaktan oluşan bir yatırım ortaklığı fonu 80
tarafından yönetilmektedir. Kaslion’un teneke ayarlayıcı alanında herhangi bir faaliyeti
bulunmamaktadır.
NXP’nin, Türkiye’de NXP Semiconductors Elektronik Tic. A.Ş. (NXP Türkiye) unvanlı
bir iştiraki bulunmaktadır. NXP Türkiye, her çeşit yarı iletkenin, entegre devrenin ve
diğer elektronik parçaların ve bunların birleşmesi, kaplanması; çerçeve malzemelerin
üretimi sonucunda oluşan malzemelerin, hammaddelerin veya yan parçaların ithali,
ihracı, satışı, tedariki, alımı, pazarlanması ve dağıtımı alanlarında faaliyet
göstermektedir. NXP Türkiye’nin teneke ayarlayıcılara yönelik bir faaliyeti
bulunmamaktadır. NXP ise Türkiye’de teneke ayarlayıcılara yönelik olarak doğrudan
satış yapmaktadır. 90
H.1.2.2. Thomson
Bir Fransız şirketler grubu olan Thomson, medya, eğlence ve iletişim oynatıcıları,
teknolojik hizmetler ve sistemler ile sistem çözümleri alanlarında faaliyet
göstermektedir. Thomson’un hisseleri Paris ve New York borsalarında işlem
görmektedir. Hisseleri Thomson’un en büyük hissedarları Franklin Resources
(%14,08), Dodge&Cox (%10,57) ve Brandes Investment Partners (%7,79)’dır.
Thomson, Türkiye’de yayın ve ağlar, tüketici ağ sistemleri, film ve dağıtım hizmetleri,
DVD kopyası, içerik hizmetleri, ayarlayıcılar, şifre çözücüler ve uzaktan kumandalara
ilişkin faaliyetlerde bulunmaktadır. Bu faaliyetleri doğrudan satış ile 100
gerçekleştirmektedir.
08-47/655-251
3
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
NXP ve Thomson tarafından yeni kurulan NXP Singapur’a devredilecek temel faaliyet
alanı teneke ayarlayıcılar ilgili ürün pazarını oluşturmaktadır. Teneke ayarlayıcılar,
radyo frekanslarını yakalayarak içine yerleştirildiği cihaza (televizyonlar, set üstü
kutular, kişisel bilgisayarlar gibi) göre bu frekansları sese ve/veya görüntüye
dönüştürmektedir. İçinde birden fazla donatının (tel, hava bobini ve entegre devreler)
bulunduğu bir kutu içinde yer alan teneke ayarlayıcılar, ayarlayabildikleri sinyal 110
standartlarına göre farklılık gösterebilmektedir. ATSC, DVB-T, DVB-C, DVB-S, ISDB-T
ve Analog standartları ülkeler arasında değişiklik göstermektedir. Bu nedenle talep
açısından farklı standartlarda çalışan ayarlayıcılar ikame olarak
değerlendirilmemektedir. Ancak bu ürünler arasında arz ikamesi bulunmaktadır. Zira
düşük meblağlı (yaklaşık 25.000 avro) yatırım ile değişik standartlardaki ayarlayıcıların
üretimini yapmak mümkündür. Temel olarak ayarlayıcıların içindeki donatıların dizilişinin
farklılaşması ile değişik standartlara uygun ayarlayıcılar üretilmektedir. Teneke
ayarlayıcıları üreten firmalar, her standartta ayarlayıcı üretebilmektedir. Benzer şekilde
analog ayarlayıcılar ve dijital ayarlayıcılar arasında da talep ikamesi bulunmamakla
birlikte arz ikamesi bulunmaktadır. 120
Son dönemde talebi artan silikon ayarlayıcılar, teneke ayarlayıcılar ile aynı işlevi
görmektedir. Yapımında kullanılan malzemeler ve maliyetleri farklı olan silikon ve
teneke ayarlayıcılar talep açısından ikame edilebilmektedir. Özellikle kişisel
bilgisayarlarda, hem maliyetinin düşük olması hem de kullanımının kolay olması
nedeniyle silikon ayarlayıcılar yaygın olarak kullanılmaktadır.
Teneke ayarlayıcılar ve silikon ayarlayıcılar arasında talep ikamesi bulunmakla birlikte
daha dar bir pazar tanımının yapılacak değerlendirmeyi değiştirmeyeceği ve devre
konu faaliyetlerin sadece teneke ayarlayıcılarla sınırlı olması dikkate alınarak, ilgili ürün
pazarı “teneke ayarlayıcılar pazarı” olarak belirlenmiştir.
130
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Türkiye sınırları içerisinde ilgili ürün bakımından rekabet şartlarının farklılaşmasına
neden olacak bir unsur bulunmaması nedeniyle, ilgili coğrafi pazarın “Türkiye
Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir.
H.3. Değerlendirme
H.3.1. İşlemin Niteliği Bakımından Yapılan Değerlendirme
Dosya mevcudunda, NXP ve Thomson’un bir ortak girişim kuracakları, bu ortak
girişime teneke ayarlayıcıları işlerinin tamamını devretmeyi amaçladıkları, bu amaçla
NXP’nin, NXP Singapur’u kurduğu, devralma işlemi sonrasında adı geçen şirket 140
hisselerinin %45’ini Thomson’un devralacağı ifade edilmektedir.
1997/1 sayılı Tebliğ’in “Birleşme ve Devralma Sayılan Haller” başlıklı 2 nci maddesinin
(b) bendine göre; herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün
malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde teşebbüsler arası birleşme ve devralma
olarak kabul edilmektedir.
Bildirim konusu işlemin anılan Tebliğ anlamında bir birleşme/devralma olup
olmadığının tespiti için, işlemin bir kontrol değişikliğine yol açıp açmadığının açıklığa
kavuşturulması, bunun için de öncelikle NXP Singapur’un kontrol yapısının 150
belirlenmesi gerekmektedir.
08-47/655-251
4
1997/1 Sayılı Tebliğ’in 2 nci maddesinde kontrol kavramı ile ilgili olarak “…ayrı ayrı ya
da birlikte, fiilen ya da hukuken bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama
olanağını sağlayan haklar, sözleşmeler veya başka araçlarla ve özellikle bir
teşebbüsün malvarlığının tamamı veya bir kısmı üzerinde mülkiyet veya işletilmeye
müsait bir kullanma hakkıyla veya bir teşebbüsün organlarının oluşumunda veya
kararları üzerinde belirleyici etki sağlayan haklar veya sözleşmelerle meydana
getirilebilir” ifadelerine yer verilmektedir.
Taraflar arasında imzalanmış bulunan Hissedar Anlaşması’nın “Hissedarlık” başlıklı 160
2.9. maddesinde NXP Singapur hisselerinin %55’ine NXP’nin, %45’ine ise Thomson’un
sahip olacağı belirtilmektedir. Anlaşma’nın “Yönetim Kurulunun Teşkili” başlıklı 4.2.1.
maddesinde Yönetim Kurulu’nun 6 üyeden oluşacağı; 3 Yönetim Kurulu üyesinin NXP
tarafından, diğer 3 Yönetim Kurulu üyesinin Thomson tarafından atanacağı, Yönetim
Kurulu Başkanı’nın ve Şirket Tepe Yöneticisi’nin (CEO) NXP tarafından tayin edileceği
belirtilmektedir.
Yönetim Kurulu’nun karar alma süreci ile ilgili olarak Anlaşma’nın 5.3. maddesinde
“mali hususlar”, “önemli sözleşmeler”, “istihdam” ve “diğer hususlar”a ilişkin mevzuların
Yönetim Kurulu tarafından karara bağlanacağı, YK’da yapılan oylamada eşitlik
sağlanması durumunda Yönetim Kurulu Başkanı’nın oyu doğrultusunda karar alınacağı 170
ifade edilmektedir.
Yukarıda yer verilen hükümler değerlendirildiğinde şirket hisselerinin çoğunluğunun
NXP’de olması, Yönetim Kurulu’nun Başkan dahil 3 üyesinin NXP tarafından atanması
ve Yönetim Kurulu’nda eşitlik olması durumunda NXP’nin atadığı başkanın verdiği oy
yönünde karar alınacak olması sebebleriyle NXP Singapur’un kontrolünün (her ne
kadar taraflar işlemi bir ortak girişim işlemi olarak nitelendirse de) NXP’de olduğu
anlaşılmaktadır. İlk aşamada NXP Singapur’un NXP tarafından kontrol ediliyor olması
sebebiyle işlemle birlikte yönetim yapısı bakımından bir kontrol değişikliğinin söz
konusu olmadığı, ancak, devralma işleminin kapanışı esnasında Thomson’ın “teneke
ayarlayıcıları” ile ilgili faaliyetlerini NXP Singapur’a devredeceği ve işlem neticesinde 180
Thomson’a ait ilgili işe ilişkin malvarlığının, ilgili iştiraklerin ve kontrol hakkının yukarıda
açıklandığı üzere NXP Singapur’a geçecek olması nedeniyle, söz konusu işlemin
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
H.3.2. Bildirimin 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. Maddesi Kapsamında Değerlendirilmesi
1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesi uyarınca “Bu Tebliğ’in
2 nci maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya
devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili
ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu
oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı (yirmi beş milyon 190
Yeni Türk Lirası) aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur”.
NXP’nin dünya çapında 2007 yılı cirosu yaklaşık (………..) YTL’dir. Bu cironun
yaklaşık (………..) YTL’si Türkiye’den elde edilmiştir. Bunun da (………..) YTL’si ilgili
ürün pazarı olan “teneke ayarlayıcıları”ndan elde edilmiştir.
Thomson’un dünya çapında 2007 yılı cirosu yaklaşık (………..) YTL’dir. Bu cironun
yaklaşık (………..) YTL’si Türkiye’den elde edilmiştir. Thomson’un Türkiye’den elde
ettiği cironun (………..) YTL’si ilgili ürün pazarındaki satışlarından elde edilmiştir.
Dosya mevcudu bilgilere göre, NXP’nin Türkiye ilgili ürün pazarında yaklaşık %(…);
Thomson’un ise %(….) pazar payı bulunmaktadır.
200
08-47/655-251
5
Tablo: NXP’nin ve Thomson’un ciro ve pazar payı bilgileri
Şirket 2007 Yılı Toplam
Ciro (YTL)
2007 Yılı Türkiye
Cirosu (YTL)
2007 Yılı Türkiye
İlgili Ürün Pazarı
Cirosu
2007 Yılı Türkiye
İlgili Ürün Pazarı
Pazar Payı (%)
NXP (…………..) (…………..) (…………..) (….)
Thomson (…………..) (…………..) (…………..) (….)
Toplam (…………..) (…………..) (…………..) (….)
Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde;
- NXP’nin ve Thomson’un ilgili ürün pazarında 2007 yılı toplam cirosunun
22.940.984 YTL olduğu anlaşıldığından ciro bakımından 1997/1 sayılı Tebliğ’in 210
4. maddesinde belirtilen ciro eşiğini aşılmadığı,
- Ancak tarafların Türkiye ilgili ürün pazarında toplam pazar paylarının %(…)
olması sebebiyle anılan Tebliğ’de belirtilen pazar payı eşiğinin aşıldığı
anlaşıldığından söz konusu işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4 üncü maddesi
kapsamında izne tabi bir devralma işlemi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
H.3.3. Bildirimin 4054 Sayılı Kanun’un 7. Maddesi Kapsamında Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca, bir birleşme veya devralmanın
yasaklanabilmesi için işlemin, hâkim durum yaratarak ya da mevcut bir hâkim durumu
güçlendirerek ilgili piyasada rekabeti önemli ölçüde azaltması gerekmektedir. 220
Hakim durum değerlendirmelerinde genellikle kullanılan ilk kriter tarafların ilgili ürün
pazarlarındaki toplam pazar paylarıdır. Bildirim Formu’nda yer alan bilgilere göre,
Türkiye ilgili ürün pazarında tarafların ve rakiplerinin tahmini pazar payları aşağıdaki
tabloda yer almaktadır.
Tablo: Türkiye İlgili Ürün Pazarındaki Teşebbüslerin Tahmini Pazar Payları
Teşebbüs Pazar Payı (%)
NXP-Thomson (…)
Samsung (…)
Alps (…)
Konka-Qingjia (…)
Panasonic (…)
Toplam 100
Bildirim konusu işlem kapsamında her ne kadar işlem sonrası taraflar pazarda lider
konuma gelecek olsalar da, ilgili ürün pazarında pazar payları birbirine yakın dört
teşebbüsün daha var oluşu ve pazara herhangi bir giriş engelinin mevcut olmaması 230
sebepleriyle işlem sonrası ilgili ürün pazarında hakim durum yaratılmasının söz konusu
olmadığı kararına varılmıştır.
H.3.4. Yan Sınırlamalar Bakımından Değerlendirme
Bildirim konusu işleme ilişkin olarak, NXP ile Thomson arasında 26.6.2008 tarihinde
akdedilen Hissedar Anlaşması’nın 13. maddesi “her hissedara Kapanış Tarihi’nin
üçüncü yıl dönümüne kadar kendisi ve iştiraklerinin NXP Singapur’un faaliyet alanı ile
ilgili konularda faaliyet göstermeyecekleri ve bununla ilgili personel ayartmayacakları”
hükmünü öngörmektedir. Ayrıca anılan anlaşmanın 15. maddesinde “Gizlilik” hükmü
düzenlenmektedir. 240
Rekabet etmeme yükümlülüğünün sadece işlemin taraflarını ve devir konusu
teşebbüslerin iş alanlarını kapsadığı anlaşılmaktadır. İşlemle yöntem bilgisi (know-
08-47/655-251
6
how) transferinin söz konusu olması sebebiyle süre açısından da 3 (üç) yıllık rekabet
yasağının ve gizlilik hükmünün makul bir yan sınırlama olduğu sonucuna varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin, 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında 250
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz
konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy