Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-3-3 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-19/194-65
Karar Tarihi : 28.2.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet 10
Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Şahin YAVUZ, Hüseyin COŞGUN
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Maro Tarım İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş.
D. TARAFLAR : Maro Tarım İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş.
İnönü Mahallesi 1. Cadde No:27 06374 Batıkent-Ankara
Tigem Vakfı 20
AOÇ Polis Karakolu Yanı Tigem Sitesi Gazi-Ankara
E. DOSYA KONUSU: Tigem Vakfı’nın Tivak Tarım A.Ş’deki %49 oranındaki
hissesinin Maro Tarım Ticaret ve Sanayi A.Ş tarafından devralınması işlemine
izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 4.1.2008 tarih ve 49 sayı ile giren ve en
son 22.2.2008 tarih ve 1145 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 22.2.2008 tarih ve 2008-3-30
3/ Öİ-08-ŞYA sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 25.2.2008 tarih ve REK.0.07.00.00-
120/34 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-19 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek
karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Tigem Vakfı’nın Tivak Tarım
A.Ş’deki %49 hissesinin Maro Tarım İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş. tarafından
devralınması işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendi anlamında bir
devralma işlemi olmakla birlikte aynı Tebliğ’in 4. maddesinde öngörülen ciro ve pazar
payı eşikleri aşılmadığından izne tabi olmadığı kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade
edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 40
H.1. Taraflar
H.1.1. Maro Tarım İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş ( Maro)
1986 yılından bu yana tohum üretimi alanında faaliyet gösteren devralan teşebbüs,
şirket ortaklarına ait arazilerde yem bitkileri tohumu üretmekte ve ayrıca çim
tohumculuğu sektöründe de Alman DSV şirketinin Türkiye ve Türki Cumhuriyetler
08-19/194-65
2
distribütörlüğünü yapmaktadır. 2007 yılı cirosu (…………..) YTL olan teşebbüsün
ortaklık yapısına Tablo 1’de yer verilmiştir.
Tablo 1- Maro Ortaklık Yapısı
Ortağın Adı Soyadı Sermaye Miktarı (YTL) Hisse Adedi
Abdulkerim Zeydan 1.050.000,00 1.500,00
Coşkun Zeydan 518.000,00 740,00
Olgun Zeydan 504.000,00 720,00
N.Gülcan Zeydan 21.000,00 30,00
Yunus Emre Torun 7.000,00 10,00
TOPLAM 2.100.000,00 3.000,00
H.1.2. Tivak Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş (Tivak) 50
Tivak, Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü’nün merkez ve taşra teşkilatı çalışanları
tarafından 1992 yılında kurulan bir teşebbüstür ve buğday tohumluğu ve mısır
tohumluğu üretimi alanlarında faaliyet göstermektedir. En büyük ortağı %49 payla
Tigem Vakfı olan teşebbüsün geri kalan %51’lik payı 250 ortak arasında çok düşük
hisse oranlarıyla paylaşılmaktadır. Teşebbüsün 2007 yılı cirosu (………….) YTL’dir.
H.1.3. Tigem Vakfı ( Vakıf)
Raportörlerce telefon ile görüşülen Tivak yetkililerinden alınan bilgiye göre; 18.3.1979
tarihinde tarım işletmeleri çalışanlarının kredi ve sosyal ihtiyaçlarını karşılamak
amacıyla kurulan vakfın kuruluş senedinde bu amaçlarını gerçekleştirmek için ticari
işletmeler kurma yetkisine yer verilmiştir. 60
Vakıf Tivak’taki hisselerini 26.7.2007 tarihli ihale komisyonu kararının akabinde
13.8.2007 tarihinde Maro’ya devretmiştir. Vakfın tasfiyesine ilişkin dava halen
sürmektedir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
1998/2, 1998/6 ve 2000/2 sayılı Tebliğ’ler ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4.
maddesinin son fıkrasında İlgili ürün pazarının belirlenmesinde birleşme veya
devralma konusu olan mal veya hizmetlerle, tüketicinin gözünde fiyatı ve kullanım
amaçları ve nitelikleri bakımından aynı sayılan mal veya hizmetlerden oluşan pazarın 70
dikkate alınacağı ifade olunmuştur. Rekabet Kurulu’nun 10.01.2008 tarih ve 08-
04/56-M sayılı kararıyla kabul edilen İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’da
talep ve arz ikamesi ile potansiyel rekabetin göz önünde bulundurulacağı ifade
edilmektedir.
Bu düzenlemeler ışığında, devralan ve hisseleri devre konu teşebbüslerin üretimde
bulundukları her bir tohum türünün kullanım amaçları, fiyatları ve nitelikleri
bakımından farklılık arz etmekte olduğu ifade olunabilir. Üretilen bu tohum türleri
arasında talep açısından bir ikame edilebilirlik bulunmamakla birlikte arz ikamesi
bulunup bulunmadığı da incelenmelidir. Dosya mevcudu bilgilerden, bir tohum türü 80
üretiminde kullanılan teknolojide esaslı ve bu bağlamda yeni yatırım gerektiren bir
değişiklik yapılmadıkça arz açısından da bir ikamenin söz konusu olmadığı
anlaşılmıştır.
08-19/194-65
3
İlgili ürün pazarı, tohum üretimi genel pazarının alt pazarları olarak, yonca tohumluğu
pazarı, korunga tohumluğu pazarı, çim tohumluğu pazarı, buğday tohumluğu pazarı
ve mısır tohumluğu pazarı şeklinde tespit edilmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Anılan Tebliğ’ in yine 4. maddesinde ilgili coğrafi pazarın tespitinde özellikle ilgili mal
ve hizmetlerin özellikleri ile tüketici tercihleri bakımından giriş engellerinin, ilgili bölge 90
ve komşu bölgeler arasında teşebbüslerin pazar payları veya mal veya hizmetlerin
fiyatları bakımından hissedilir bir varlığı gibi unsurların dikkate alınacağı ifade
olunmuştur.
Bu düzenleme ve anılan Kılavuz hükümleri ışığında ilgili coğrafi pazarlar Türkiye
Cumhuriyeti sınırları olarak belirlenmiştir.
H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ’in “Birleşme veya Devralma Sayılan Haller” başlıklı 2.
maddesinin (b) bendinde “Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün
mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine 100
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi “
ifadesine yer verilmiştir.
İncelenen devralma işleminde Tigem Vakfı’nın Tivak’taki %49 oranındaki hisselerinin
Maro tarafından devralınması söz konusudur. Dolayısıyla yukarıda işaret edilen
anlamda bir ortaklık payı devri gerçekleşmektedir.
Bu tespitin ardından ortaya konulması gereken husus, devir işlemi sonrasında
hisseleri devre konu teşebbüs üzerinde bir kontrol değişikliğinin meydana gelip
gelmediğidir. Hisseleri devre konu teşebbüsün ana sözleşmesine göre, şirket 110
hisseleri %55 A Grubu, %45 B Grubu hisselerden oluşmaktadır. Beş kişiden oluşan
şirket yönetim kurulunun üç üyesi A Grubu hissedarların, iki üyesi B grubu
hissedarların göstereceği adaylar arasından genel kurul tarafından seçilecektir.
Yönetim kurulunda kararlar üyelerin en azından yarıdan bir fazlasının hazır
bulunması suretiyle alınacaktır ve kararlar mevcut üyelerin ekseriyeti ile verilecektir.
Vekâleten oy kullanmanın mümkün olmadığı kurulda oyların eşitliği halinde ise konu
bir sonraki toplantıya bırakılacak, bu toplantıda da eşitlik olması halinde konu
reddedilmiş sayılacaktır (Ana Sözleşme, madde 18).
Bu duruma göre, bir A grubu hissedar olarak Maro, yönetim kurulunun iki üyesini tek 120
başına belirleyecek bu grubun diğer üyesi Maro ve diğer A Grubu hissedarlarca
birlikte belirlenecektir. A grubunun bir üyesi için (genel kurula tüm üyelerin katıldığı
varsayımı altına) yaklaşık %18,3 nispetinde bir oy oranına ihtiyaç duyulduğu göz
önüne alınırsa Maro’nun diğer üyenin seçiminde de söz sahibi olacağı dolayısıyla
yönetim kurulunda belirleyici olabileceği ya da en azından minimum toplantı ve karar
yeter sayısının söz konusu olduğu durumlarda veto yetkisine sahip olacağı ifade
olunabilir.
Maro, hissedar olarak Tigem Vakfı’nın yerine geçtiğinden ve şirket üzerinde diğer A
Grubu hissedarlarla ortak kontrolden, fiili durumda çok küçük hissedarların yönetim 130
kuruluna katılıma ilgi göstermeyebilecekleri görüşünden hareketle, tek başına
08-19/194-65
4
kontrole uzanan bir yetkiye sahip olabileceğinden şirketin kontrolünde bir değişiklik
meydana gelecektir.
Tebliğ’in “İzne Tabi Birleşme ve Devralmalar” başlıklı 4. maddesinde izin gerektiren
sınır olarak, birleşecek şirketlerden herhangi birinin veya bunların toplamlarının ilgili
piyasalarda % 25 pazar payına sahip olması veya bu oran aşılmasa bile
teşebbüslerin toplam cirolarının 25 milyon YTL’yi aşması halleri öngörülmüştür.
Somut olay koşullarında teşebbüslerin toplam cirolarının (…………...) YTL olması 140
nedeniyle Tebliğ’de öngörülen ciro eşiği aşılmamaktadır.
İşlemin izne tabi olup olmadığının belirlenmesinde pazar payı eşiğinin aşılıp
aşılmadığının tespiti bakımından bakılması gereken pazar(lar) devre konu
teşebbüsün (Tivak) faaliyet gösterdiği pazarlar olmalıdır. Teşebbüslerin faaliyet
yürüttükleri pazarlar arasında herhangi bir kesişme söz konusu değildir. Dosya
mevcudu bilgi ve belgelerden; Maro’nun yonca tohumluğu, korunga tohumluğu ve
çim tohumluğu pazarlarındaki pazar payının sırasıyla, %(…), %(…), %(…) olduğu,
Tivak’ın buğday ve mısır tohumluğu pazarlarındaki payının ise sırasıyla, %(…) ve
%(….) olduğu anlaşılmıştır. Söz konusu pazar payları Tebliğ’de öngörülen eşiğin 150
altında kaldığından işlem, izne tabi değildir.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
Bildirim konusu işlemin, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında olduğuna, ancak tarafların toplam pazar
payları ve cirolarının aynı Tebliğ’de öngörülen eşikleri aşmaması nedeniyle izne tabi
olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy