AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR
Başvuru no. 41420/06
Abdurrahman TİLEN ve Diğerleri / Türkiye
Başkan,
Ledi Bianku,
Hâkimler,
Valeriu Griţco,
Stéphanie Mourou-Vikström,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Hasan Bakırcı’nın katılımıyla 13 Haziran 2017 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
29 Eylül 2006 tarihinde yapılan yukarıdaki başvuruyu göz önüne alarak,
Davalı Hükümet tarafından ibraz edilen görüşleri ve bu görüşlere karşılık olarak başvuranlar tarafından ibraz edilen görüşleri göz önüne alarak,
Gerçekleştirilen müzakerelerin sonucunda aşağıdaki kararı vermiştir:
OLAYLAR
1. Bilgileri ekte belirtilen başvuranlar Türk vatandaşlarıdır ve Batman’da ikamet etmektedir. Başvuranlar, Mahkeme önünde Batman Barosuna bağlı Avukat S. Kaya tarafından temsil edilmişlerdir.
2. Türk Hükümeti (“Hükümet”) ise kendi yetkilisi tarafından temsil edilmiştir.
A. Davanın Koşulları
3. Davanın konusu, taraflarca ifade edildiği şekliyle aşağıdaki gibi özetlenebilir:
4. Devlet Su işleri, belirtilmeyen bir tarihte, başvuranlara ait Batman Körük’teki araziyi (pafta no. 2218) kamulaştırmıştır.
5. Batman Asliye Hukuk Mahkemesi, 26 Mart 2003 tarihinde başvuranların tazminatın arttırılması talebini kısmen kabul etmiş ve yasal faiz eklenmek suretiyle 174.016.662,500 Türk lirası (TRL) (yaklaşık 95.140 avro) ödenmesine karar vermiştir.
6. Yargıtay, 18 Mart 2004 tarihinde ilk derece mahkemesinin kararını onamıştır.
7. İdare 27 Nisan 2005 tarihinde mahkeme tarafından hükmedilen meblağları ödemiştir.
8. Bunun ardından, başvuranlar, yasal faiz oranı ile Anayasa’nın 46. maddesi uyarınca Devletin borçlarına uygulanan en yüksek faiz oranı arasındaki farktan kaynaklanan ödenmemiş borcun ödenmesi için Batman İcra Dairesine başvurmuş ve idareye icra emri yollanmıştır.
9. İdare, söz konusu talebe itiraz etmiştir. Bu doğrultuda, Batman İnfaz Hâkimliği, 23 Kasım 2005 tarihinde başvuranların iddialarını kısmen kabul etmiştir. Batman İnfaz Hâkimliği, idarenin, başvuranlara ilave 24.758,69 Türk lirası (TRY)[1] (yaklaşık 15.470 avro) ödenmesine karar vermiştir. Yargıtay, 16 Mart 2006 tarihinde bu kararı onamıştır.
10. Dava dosyasındaki bilgilere göre idare, söz konusu olan miktarı 26 Nisan 2007 tarihinde ödemiştir.
B. İlgili İç Hukuk
11. Söz konusu zamana ait iç hukuka ve Tazminat Komisyonunun aşağıda belirtilen (16. ve 17. paragraflar) uygulamalarına ilişkin açıklamalar Turgut ve Diğerleri/Türkiye (k.k.), no. 4860/09, 26 Mart 2013; Demiroğlu/Türkiye (k.k.), no. 56125/10, 4 Haziran 2013 ve Yıldız ve Yanak/Türkiye (k.k.), no. 44013/07, 27 Mayıs 2014 davalarında bulunabilir.
ŞİKÂYETLER
12. Başvuranlar, Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesi kapsamında, arazilerinin kamulaştırılması için hükmedilen tazminatın, uzun süreli prosedürden dolayı oldukça değer kaybettiğinden ve yerel mahkemelerin Anayasanın 46. maddesinde belirtildiği üzere Devletin borçlarına uygulanması gereken en yüksek faiz oranını uygulamaması sebebiyle mülkiyet haklarının ihlal edilmesinden şikâyetçi olmuşlardır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
13. Başvuranlar, yargılamalardaki gecikmelerden ve düşük faiz oranlarından dolayı hükmedilen tazminat miktarının değerinin düşmesinden kaynaklanan mali zararın Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokol’ün 1. maddesini ihlal ettiği hususunda şikâyette bulunmuşlardır.
14. Hükümet, yargılamaların uzunluğu ve kararların icra edilmemesiyle ilgili başvuruların incelenmesi için 6384 sayılı Kanun uyarınca yeni Tazminat Komisyonunun kurulduğunu kaydetmiştir. Hükümet ayrıca, Tazminat Komisyonunun yetki alanının daha sonra, diğerlerinin yanı sıra, enflasyonun etkisi ve yargılamaların uzunluğu sebebiyle kamulaştırma tazminatı miktarında değer kaybının söz konusu olduğu yönündeki iddialara ilişkin şikâyetlerin incelenmesi amacıyla 16 Mart 2014 tarihinde kabul edilen bir kararname ile genişletilmiş olduğunu kaydetmiştir. Hükümet dolayısıyla, başvuranların Tazminat Komisyonuna herhangi bir başvuru yapmamış olmaları nedeniyle iç hukuk yollarını tüketmemiş olduklarını ileri sürmüştür.
15. Mahkeme, Hükümet tarafından da ortaya konulduğu üzere, Ümmühan Kaplan/Türkiye (no. 24240/07, 20 Mart 2012) başvurusundaki pilot karar usulünün uygulanmasını müteakip Türkiye’de yeni bir iç hukuk yolunun oluşturulduğunu gözlemlemiştir. Bunun devamında Mahkeme, Yıldız ve Yanak/Türkiye ((k.k.), no. 44013/07, 27 Mayıs 2014) başvurusunda başvuranların söz konusu yeni hukuk yolunu başvurmadıklarından, tüm iç hukuk yollarının tüketilmemiş olması gerekçesiyle başvuruyu kabul edilemez bulmuştur. Mahkeme, bu kararı verirken, özellikle, söz konusu yeni hukuk yolunun, kamulaştırma davalarında hükmedilen ödemelerin değer kaybına uğradığına ilişkin şikâyetler bakımından, ilk bakışta erişilebilir ve makul bir çözüm sunacak nitelikte olduğunu düşünmektedir.
16. Mahkeme, Ümmühan Kaplan (yukarıda anılan, § 77) davasındaki kararında, Hükümete hâlihazırda tebliğ edilmiş olan bu tür başvuruları, normal usul uyarınca inceleyebileceğini vurguladığını belirtmiştir.
17. Ancak Mahkeme, Hükümetin başvuranların 6384 sayılı Kanun ile tesis edilmiş olan yeni iç hukuk yoluna başvurmamış olmalarına ilişkin ilk itirazını göz önünde bulundurarak, yukarıda anılan Yıldız ve Yanak davasında varmış olduğu sonucu yinelemektedir.
18. Mahkeme yukarıdaki hususları göz önünde bulundurarak, başvurunun, Sözleşme’nin 35 §§ 1 ve 4 maddesi uyarınca, iç hukuk yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle reddedilmesi gerektiği kanaatine varmıştır.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Başvurunun kabul edilemez olduğuna karar vermiştir.
İşbu karar, İngilizce dilinde tanzim edilmiş olup, 6 Temmuz 2017 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Hasan BakırcıLedi Bianku
Yazı İşleri Müdür YardımcısıBaşkan
EK
No.
Başvuranların Listesi
Doğum tarihi
Abdurrahman Tilen
05.07.1938
Esat Tilen
05.07.1938
Habib Tilen
01.01.1946
Mehmet Tilen
01.01.1947
Mehmet Raşit Tilen
30.09.1949
[1]. 1 Ocak 2005 tarihinde yeni Türk lirası (TRY), eski Türk lirasının (TRL) yerini alarak tedavüle çıkmıştır. TRY 1 = TRL 1.000.000,
Full & Egal Universal Law Academy