Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-1-223 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-08/235-66
Karar Tarihi : 23.02.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, 10
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK
B. RAPORTÖRLER : Hüseyin ORMAN, Başak ARSLAN
C. BAŞVURAN : Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Aydın ili Temsilciliği
Cumhuriyet Mah. Çine Cad. A Blok Güven Apt. No:42 K:1 Aydın
E. DOSYA KONUSU: TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Aydın ili Temsilciliği
tarafından rekabetin engellendiği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; Aydın ilinde faaliyet gösteren jeoloji
mühendislerinin üye oldukları Oda Temsilciliği bünyesinde havuz sistemi oluşturdukları, 20
havuz kapsamında bir bankada hesap açıldığı, mühendislerin proje gelirlerini bu havuza
yatırdıkları, üye olmayanların ise projelerinin onaylanmaması tehdidi ile karşılaştıkları, bu
suretle rekabetin engellendiği iddialarına yer verilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 01.12.2011 tarih ve 8195 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan 22.12.2011 tarih ve 2011-1-223/İİ-11-380.HO sayılı İlk İnceleme Raporu
29.12.2011 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek önaraştırma yapılmasına karar
verilmiştir. Söz konusu karar uyarınca düzenlenen 10.02.2012 tarih ve 2011-1-223/ÖA
sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: Önaraştırma Raporu’nda; başvuru konusu iddiaları destekler
nitelikte yeterli kanıt bulunmadığından, 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca 30
soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili ürün pazarı “jeoloji mühendisliği hizmetleri”; ilgili
coğrafi pazar ise “Aydın ili” olarak tespit edilmiştir.
I.2. Yapılan Tespitler
Raportörlerin görüştüğü TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Aydın ili Temsilciliği
(Temsilcilik) yetkilisi işbirliği ile ilgili duyumlarının olduğunu, ancak Temsilcilik’in bu konu ile
herhangi bir ilgisinin olmadığını belirtmiştir. Aydın ili Merkez ilçede faaliyet gösteren
mühendisler ise havuz uygulamasının varlığını kabul ederek, sistemin serbest çalışan 40
mühendislerin bir araya gelmesi sonucu Temsilcilikten bağımsız olarak kurulduğunu,
amaçlarının hem asgari fiyatların uygulanmasını sağlamak hem de iş yapmayan
mühendislere yardım etmek olduğunu, müşteri paylaşımı veya uygulamaya katılmayanların
12-08/235-66
2
faaliyetini zorlaştırmak gibi eylemlerde bulunmadıklarını belirtmişlerdir. Ayrıca Aydın ilinin
diğer ilçelerinde faaliyet gösteren ve havuz uygulamasına katılmayan bazı Temsilcilik
üyeleri de raportörlerle yapıkları görüşmelerde, sisteme girmeye zorlanmadıklarını ve
faaliyetlerinin zorlaştırılmadığını ifade etmişlerdir.
Öte yandan temsilcilikte yapılan yerinde inceleme ve talep edilen belgelerin incelenmesi
sonucunda, faturalarda yer alan hizmet karşılığı tutarların en azından Jeoloji Mühendisleri
Odası tarafından belirlenen asgari ücretler seviyesinde olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca elde 50
edilen belgeler arasında üye olmayan ve şikayet konusu işbirliği içerisinde de yer almayan
mühendislere ait faturalar bulunmaktadır.
I.3. Değerlendirme
I.3.1. TMMOB’a Bağlı Odaların Bu Tür Uygulamalarına İlişkin Genel Değerlendirme
Şikâyet dilekçesinde Temsilcilik üyesi jeoloji mühendislerinin havuz oluşturdukları ve bu
şekilde rekabeti engelledikleri iddia edilmektedir. Esasen, teşebbüsler arasında
gerçekleştirilen havuz uygulamaları, fiyat birliği ve müşteri paylaşımı gibi rekabet hukuku
bağlamında ihlal olarak değerlendirilen eylemlere yol açtığından 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesinde yasaklanmıştır.
TMMOB’a bağlı meslek odaları, yürürlükte olan yönetmelikler gereği asgari ücret tarifeleri 60
yayımlamakta ve üyelerinin tarifelerde yer alan tutarlara uymalarını sağlamak için fatura
denetimi yapmaktadırlar. Serbest müşavir mühendislerin (SMM), üyesi oldukları odalara
ödemeleri gereken mesleki denetim bedellerinde, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu
uyarınca ödenen KDV tutarlarında ve gelir vergisi beyanlarında asgari ücret tarifeleri esas
alınmaktadır. Bunun sonucunda fiilen daha düşük bir noktada oluşan piyasa fiyatlarından
elde ettikleri gelirin büyük bir bölümünü vergi olarak ödeyen SMM’ler, tahsil ettikleri
ücretleri asgari ücret tarifesinde yer alan tutarlara yaklaştırmak için havuz ve benzeri
uygulamalara gitmektedirler.
Serbest müşavir mühendislerin oluşturduğu havuz anlaşmaları hakkında Kuruma çok
sayıda başvuru olmuş ve bazı şikâyetler doğrultusunda, söz konusu havuz uygulamalarına 70
yönelik önaraştırmalar açılmıştır. Ayrıca TMMOB ve TMMOB’a bağlı odaların çıkardıkları
yönetmelikler aracılığı ile doğrudan yasal dayanağı olmadığı halde asgari ücret
uygulamaları da Kurul kararlarına ve dolayısıyla davalara konu olmuştur.
Bu konuda Danıştay 13. Dairesinin almış bulunduğu 14.11.2006 tarih, E:2005/1668-
K:2006/4329 sayılı ve 08.07.2005 tarih, E:2005/916-K:2005/3436 sayılı kararlar uyarınca,
asgari ücrete yönelik uygulamalar, pazar paylaşımına yol açacak türden başka eylemler
içermediği sürece, 4054 sayılı Kanun kapsamında ihlal teşkil etmemektedir.
I.3.2. Jeoloji Mühendisleri Odası Aydın İl Temsilciliği Hakkındaki İddialara İlişkin
Değerlendirme
Önaraştırmanın konusunu, Aydın’da faaliyet gösteren jeoloji mühendisleri tarafından üye 80
oldukları Temsilcilik bünyesinde havuz sistemi oluşturulduğu, organizasyonun Temsilcilik
tarafından yürütüldüğü ve bu sisteme üye olmayan mühendislerin projelerinin
onaylanmaması tehdidi ile karşılaştıkları iddiaları oluşturmaktadır.
Şikayet konusu pazarda serbest çalışan jeoloji mühendislerinin bir araya gelerek bir havuz
sistemi kurması, proje alan her mühendisin proje karşılığında tahsil ettiği ücretin belli bir
kısmını havuza yatırması, havuzda biriken paranın belirli periyotlarla proje alsa da almasa
da bütün havuz üyeleri arasında paylaştırılması mesleki dayanışmanın ötesinde, söz
konusu piyasada gerçekleşmesi beklenen rekabet koşullarını olumsuz yönde
12-08/235-66
3
etkileyebilecek bir uygulamadır. İlgili yargı kararları çerçevesinde havuz uygulamasının
4054 Sayılı Kanun kapsamında yasaklanabilmesinin koşulu, mahkeme kararı çerçevesinde 90
bu uygulamanın rakipler arasında pazar yahut müşteri paylaşımına yol açmasıdır.
Önaraştırma kapsamında yapılan incelemelerde rakipler arasında müşteri ya da pazar
paylaşımı yapıldığına ilişkin bir bilgi bulunamamıştır. Temsilcilik’in serbest çalışan
üyelerinin, dosya mevcudu bilgiler arasında yer alan, 2011 yılında gerçekleştirdikleri iş
sayıları da göz önünde bulundurulduğunda, mühendisler arasında iş paylaşımı veya sıra
sistemi gibi bir uygulamanın mevcut olmadığı anlaşılmaktadır.
Ayrıca Temsilcilik’ten elde edilen belgeler incelendiğinde, 2011 yılı içerisinde İzmir, Muğla
gibi Aydın ili dışından gelen ve üyeliği bulunmayan mühendislerin projelerine sicil durum
belgesi verildiği ve projelerinin Temsilcilik tarafından onaylandığı, şikayet konusu işbirliği
içerisinde yer almayan Temsilciliğe üye mühendislerin de Aydın ili içerisinde iş alabildikleri 100
anlaşılmaktadır. Bu durum uygulamaya katılmayan mühendislerce de doğrulanmıştır.
Öte yandan, Temsilcilik yetkilileri ile şikayet konusu sisteme üye olan ve olmayan
mühendislerle yapılan görüşmelerde Temsilcilik’in bu sistem içerisinde yer almadığı,
denetimlerin ve proje onaylarının bu sistemle ilişkilendirilmediği ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler çerçevesinde, Aydın’da jeoloji mühendisleri
arasında oluşturulan ve müşteri veya pazar paylaşımına yol açmadığı, yalnızca asgari
ücreti tahsil amacına yönelik olduğu anlaşılan havuz sistemine ilişkin olarak Temsilcilik ve
Aydın’da faaliyet gösteren jeoloji mühendisleri hakkında soruşturma açılmasına gerek
olmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ 110
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy