Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2015-4-36 (Devralma)
Karar Sayısı : 15-42/713-259
Karar Tarihi : 02.12.2015
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN,
Doç. Dr. Tahir SARAÇ, Kenan TÜRK
B. RAPORTÖRLER : Dr. Hakan BİLİR, Buket ARI, Tuğba CİRİT
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : FedEx Corporation
Temsilcileri: Av. Zümrüt ESİN, Av. Hakkı Can YILDIZ, Av.
Cansu GÜNEL
Yeni Sülün Cad. Gül Sok. No:2 Maya Park Tower 2 Akatlar
Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: TNT Express N.V.’nin %100 hissesinin Hollanda hukuku
uyarınca yapılacak olan halka çağrı yoluyla FedEx Acquisition B.V. tarafından
devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 13.08.2015 tarih ve 3798 sayı ile giren
bildirim üzerine düzenlenen 27.11.2015 tarih ve 2015-4-36/Öİ sayılı Devralma Ön
İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu işleme izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Dosya Konusu İşlem
(4) Dosya konusu bildirimde; TNT Express N.V.’nin (TNT) %100 oranındaki hissesinin
FedEx Corporation (FedEx) tarafından bildirime konu işlemi gerçekleştirmek üzere
kurulacak olan FedEx Acquisition B.V. (FedEx BV) tarafından devralınması işlemine
izin verilmesi talep edilmektedir. Aynı işleme ilişkin Avrupa Komisyonu’na (Komisyon)
da bildirimde bulunulmuş ve işlem nihai incelemeye alınmıştır1. Buna karşılık başvuru
sahibi tarafından, Komisyon’un söz konusu devralma işlemine herhangi bir itiraz
belgesi (statement of objections) sunmadığına ve dosyanın 2016 yılının başlarında
kapanacağına dair bir basın açıklanmasında bulunulmuştur2.
1 Bkz.
2 Bkz.
and-TNT-Express-Update-Competition-Process/default.aspx
15-42/713-259
2/13
G.2.Taraflara İlişkin Bilgiler
G.2.1. FedEx Acquisition B.V.
(5) Hollanda kanunları uyarınca kurulmuş ve FedEx’in dolaylı iştiraki olan FedEx BV,
dosya konusu devralma işlemi amacıyla yeni kurulacak bir şirkettir. Merkezi Amerika’da
bulunan FedEx, dünya çapındaki müşterilerine ve işletmelere taşımacılık, e-ticaret ve
ticari hizmetler sunmaktadır. FedEx’in ABD dışındaki faaliyetleri küçük paket teslimatı
ve yük taşımacılığı olmak üzere iki grup altında toplanmaktadır. FedEx’in Türkiye’de
küresel hizmet ortağı iş modeliyle faaliyet gösterdiği küçük paket teslimatına yönelik
olarak çalıştığı firma MNG Kargo Yurtiçi ve Yurtdışı Taşımacılık A.Ş.’dir (MNG
KARGO). Yük taşımacılığı pazarında ise FedEx, faaliyetlerini FedEx Trade Networks
(FTN) aracılığıyla gerçekleştirmektedir. FTN’nin Türkiye iştiraki ise FedEx Trade
Networks Uluslararası Nakliyat Limited Şirketi’dir.
G.2.2. TNT Express N.V.
(6) Uluslararası bir taşımacılık şirketi olan TNT, Avrupa, Orta Doğu, Afrika, Asya-Pasifik
ve Amerika’da karayolu ile havayolu taşımacılığı yapmakta ve 26.000 karayolu taşıtı
ile 54 hava aracından oluşan bir filo yönetmektedir. TNT Express grup şirketlerinin ana
şirketi olan TNT, Sürat Kargo Loj. Dağ. Hizm. A.Ş. (SÜRAT KARGO) ile Aras Kargo
Yurt İçi Yurt Dışı Taşımacılık A.Ş.’ye (ARAS KARGO) uluslararası küçük paket teslimat
hizmetlerine ilişkin altyapı hizmetleri sağlamaktadır. TNT’nin Türkiye’de faaliyet
gösteren tek iştiraki, toplama ve teslimat hizmetlerini yerine getiren acenteler ile çalışan
TNT International Express Taşımacılık Ticaret Limited Şirketi’dir (TNT TÜRKİYE). TNT
TÜRKİYE ayrıca ısı kontrollü araçlar, korunaklı taşıma ve hassas taşıma hizmetlerinin
istek üzerine sağlanabileceği özel teslimat hizmetleri sunmaktadır. Bunların yanı sıra
TNT TÜRKİYE, otomotiv, endüstri, telekomünikasyon, elektronik, bilgisayar, sağlık,
yaşam biçimi ve posta sektörlerinde faaliyet gösteren müşterilere endüstriyel çözümler
de sunmaktadır.
G.3. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) Görüşü
(7) 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu’nun (6475 sayılı Kanun) 3. maddesinin birinci
fıkrasının (ü) bendi hükmünde posta sektörü kapsamında; 30 kg’a kadar ağırlığa sahip
her türlü maddenin posta kolisi ya da kargosu sayılacağı ifade edilmektedir. Devralma
işlemi taraflarının ana faaliyet alanlarından birini ise küçük paket gönderileri
oluşturmaktadır. Dolayısıyla devralma işlemine konu 30 kg altındaki gönderiler 6475
sayılı Kanun çerçevesinde posta sektörü kapsamına girmektedir. Nitekim devre konu
taraf olan TNT’nin Türkiye iştiraki TNT TÜRKİYE, BTK’nın Posta Sektörüne İlişkin
Yetkilendirme Yönetmeliği uyarınca yetkilendirilmiş bir hizmet sağlayıcısı niteliğini
haizdir3.
(8) Bu kapsamda, 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu’nun 18. maddesinin, "Rekabet
Kurulu, posta sektörüne ilişkin olarak yapacağı inceleme ve tetkiklerde, birleşme ve
devralmalara ilişkin olarak vereceği kararlar da dahil olmak üzere posta sektörüne
ilişkin olarak vereceği kararlarda, Kurum'un görüşünü ve Kurum'un yapmış olduğu
düzenleyici işlemleri dikkate alır” şeklindeki ikinci fıkrası uyarınca BTK’dan görüş ve
söz konusu hizmete yönelik olarak BTK tarafından yapılan herhangi bir düzenlemenin
bulunup bulunmadığı hususunda bilgi talep edilmiştir. Buna yönelik olarak BTK’dan
Kurumumuza iletilen görüşte;
3 Bkz.
15-42/713-259
3/13
“Posta Sektörüne İlişkin Yetkilendirme Yönetmeliği’nin “Hisse devri, birleşme ve
devralma ile tüzel kişilik yapısındaki diğer değişiklikler” başlıklı 15'inci
maddesinde yer alan;
(1)7/1211994 tarihli ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun
ilgili hükümleri saklı kalmak kaydıyla; halka açık olmayan hizmet
sağlayıcılarının ortaklık yapılarında toplamda yüzde 10 veya daha fazla bir
sermaye payı değişimi, halka açık olanlarında ise doğrudan veya dolaylı
yönetim hâkimiyeti değişikliği, birleşmeler veya herhangi bir tüzel kişinin
katılımıyla genişleme, kontrolün değişmesi, satış, devir veya diğer
düzenlemeler ile tüzel kişilik yapısında değişiklik gerektirecek işlemler
sonrasındaki tüzel kişiliğin, 6 ncı madde kapsamında hizmet sağlayıcılarının
taşıması gereken şartları haiz olması esastır.
hükmü kapsamında, Türkiye posta pazarında hizmet sunmakta olan ve
Kurumumuz tarafından yetkilendirilen TNT International Express Taşımacılık
Ticaret Limited Şirketi’'nin halka açık bir şirket olmaması ve aynı zamanda
(Kurumumuz tarafından yetkilendirilmiş hizmet sağlayıcısı vasfını haiz olmayan
yurt dışında kurulu uluslararası bir şirket olan) FedEx tarafından devralınacak
olan hisselerin TNT International Express Taşımacılık Ticaret Limited Şirketi
üzerinde mezkûr Yönetmelik hükmünde bahsi geçen türden bir değişiklik
meydana getirmeyeceği değerlendirilmektedir.”
ifadelerine yer verilmiştir.
G.4. United Parcel Service, Inc. (UPS) Tarafından Gönderilen Bilgiler
(9) Bildirime konu işlem hakkında yürütülen ön inceleme sürecinde, UPS tarafından işlem
konusu devralma ve sektöre yönelik birtakım bilgi ve belgeler gönderilmiştir. Bu
kapsamda UPS tarafından;
- 2012-2013 yılları içerisinde UPS’in TNT’yi devralma amacıyla başvuru yaptığı
ancak yapılan nihai inceleme neticesinde söz konusu işlemin Komisyon
tarafından 30.01.2013 tarihinde yasaklandığı4,
- Komisyon’un UPS’in TNT’yi devralması işlemine yönelik ulaşmış olduğu
sonuçlarla paralellik gösterecek şekilde FedEx/TNT devralma işlemi nedeniyle;
Türkiye’deki uluslararası ekspres küçük paket teslimatı hizmetleri
pazarında halihazırda faaliyet gösteren oyuncu (entegratör) [UPS, TNT,
FedEx ve Deustche Post DHL (DHL)] sayısının dörtten üçe düşeceği, bu
durumda müşteri tercihlerinin azalacağı,
Birleşik şirketin (FedEx-TNT) önemli bir pazar payına sahip olacağı ve
böylelikle pazarda mevcut olan yoğunlaşmanın daha da artacağı,
İşlem neticesinde oluşan şirketin fiyatları yükseltme kabiliyetinin ve
isteğinin artacağı,
Pazarda düşük fiyat stratejisine bağlı olarak rekabet eden agresif bir
oyuncunun ortadan kalkacağı,
Pazardaki şeffaflığın artacağı,
Yüksek pazara giriş engellerinin oluşturduğu korunaklı bir alanda faaliyet
gösteren dar bir oligopolün daha da sıkı bir hale geleceği,
4 Bkz. Case No. COMP/M.6570-UPS/TNT Express
15-42/713-259
4/13
Türkiye’de uluslararası ekspres küçük paket teslimatı hizmetleri
pazarındaki rekabetin önemli ölçüde azalacağı,
UPS tarafından TNT’nin devralınması neticesinde oluşan etkinlik artışının,
bu işlemin yol açacağı herhangi bir olumsuz sonuçtan daha baskın olduğu,
ancak FedEx tarafından TNT için herhangi bir etkinlik yorumunda
bulunulmadığı; nitekim TNT’nin, FedEx tarafından yapılan devralmanın
UPS tarafından yapılan devralma işleminden daha az etkinlik
doğurduğunu onayladığı,
Söz konusu pazarda nakliye aracıları ve ulusal teşebbüsler gibi entegratör
olmayanların küçük paket teslimatında dört büyük entegratör kadar hızlı
ve yaygın kapsamda çalışma potansiyellerinin olmadığı ve bu seviyeye
gelmek için de entegratörlerin varlığına güvenemedikleri için entegratörler
ile entegratör olmayanların pazarda etkili biçimde rekabet edemedikleri,
Komisyon tarafından uluslararası ekspres hizmetlerinde yalnızca
entegratörlerin ilgili teşebbüs olarak kabul edildiği ve aşağıda yer verildiği
üzere entegratörlerin beş temel özelliğinin bulunduğu:
Tarifeli uçuşları bulunan havayolu ağlarını da kapsayacak şekilde
tüm ulaşım varlıkları üzerinde tam kontrolünün bulunması ve
gönderilerin büyük çoğunluğunun şirketin kendisi tarafından taşınması,
Küresel seviyede yeterli coğrafi kapsama sahip olması,
Toplama ve dağıtım operasyonu modeline sahip olması,
İlgili tüm verinin tek ağ üzerinden taşınabileceği özel bilgi
teknolojileri ağına sahip olması,
Zamanında ve güvenilir gönderim yapacağı hususunda belirli bir
itibar kazanmış olması.
- Komisyon’un aşağıda sunulduğu şekliyle ilgili pazarda rekabetçi endişeler tespit
ettiği:
Avrupa Ekonomik Alanı (AEA) içerisinde piyasaya yeni girmek isteyen bir
teşebbüsün, bilişim teknolojileri ve AEA genelinde bir tasnif altyapısı ile
havayolu ağına sahip olması gerektiği, bu anlamda piyasaya giriş
engellerinin mevcut olduğu,
AEA içi piyasada fiyat yükselişlerini engelleyecek şekilde dengeleyici alım
yapma kabiliyetine sahip müşterilerin bulunmadığı, dolayısıyla telafi edici
alım gücünün olmadığı,
Entegratörlerin uluslararası ekspres hizmetine ihtiyaç duyan müşterilere
fiyat ayrımcılığı uygulayabileceği,
İşlemlerden doğan etkinliklerin beklenen fiyat artışlarını dengelemek için
yetersiz olduğu.
- 6475 sayılı Posta Kanunu’na göre Türkiye’deki entegratörlerin, Posta ve Telgraf
Teşkilatı Genel Müdürlüğü (PTT) tarafından sağlanan evrensel hizmetlere mali
destek sağlamak adına, yıllık gelirlerinin %2,35’ini mali destek fonuna ödemek
zorunda oldukları, dolayısıyla pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin düşük bir
karla çalıştığı ve bu durumun fiyatları yükseltme eğilimini artırdığı,
15-42/713-259
5/13
- TNT’nin Sabiha Gökçen Havalimanı ile Liège arasında kendi uçağını işlettiği5,
dolayısıyla otomotiv ve tekstil sektöründe önemli bölgelere yakın olduğu ve bu
bölgelerde agresif büyüme gerçekleştirdiği, düşük fiyatlı bir strateji izlediği, buna
karşılık FedEx’in, planlanan devralma sonrasında TNT’nin düşük fiyat
stratejisini sürdürüp sürdüremeyeceğinin sorgulanması gerektiği,
- İlgili pazara son 20 yıldır herhangi bir yeni giriş olmadığı ve pazarın yeni girişler
ve faaliyetlerin geliştirilmesi için uygun bir pazar olmadığı
ifade edilmiş; işbu bildirimin, yukarıda yer verilen açıklamalarla beraber Komisyon’un
UPS/TNT devralma işlemindeki değerlendirmeleri ve dosya konusu devralmaya bakış
açısı esas alınarak derinlemesine incelenmesi ve işleme izin verilmemesi talep
edilmiştir.
(10) UPS’nin görüşlerinin değerlendirilmesi bakımından birkaç hususa değinilmesi faydalı
olacaktır. İlgili Komisyon kararına bakıldığında devralmanın, bütün üye ülkelerde
doğuracağı etkilerin ayrı ayrı ele alındığını ve 15 üye ülkede rekabeti kısıtlayacağı için
yasaklandığını belirtmek gerekmektedir. Komisyon AEA içinde FedEx’i diğer üç rakip
kadar güçlü bir oyuncu olarak kabul etmemiş; anılan ülkelerde devralma sonrası DHL’e
alternatif olarak sadece UPS’nin kalacağını ve bu durumun da fiyatlarda artışa yol
açacağını tespit etmiştir. Bilindiği üzere, Komisyon devralmanın etkilerini
değerlendirirken Yatay Yoğunlaşmalar Kılavuzu’nda6 da belirtildiği üzere “etkin
rekabetin önemli ölçüde azalıp azalmadığı” testini uygulamaktadır. Hâlbuki 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi ve 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in (2010/4 sayılı Tebliğ) 13. maddesi
uyarınca devralma işleminin hâkim durum yaratmaya veya hâkim durumu daha da
güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında rekabetin önemli
ölçüde azaltılması sonucunu doğurup doğurmadığına bakılmaktadır. Dolayısıyla
Komisyon’un yaptığı değerlendirme ile Türk hukukunda yapılan değerlendirmelerde
kullanılan ölçütler farklılık arz etmektedir. Bu nedenle Komisyon’un yasaklama kararına
temel teşkil eden yapı ile Türkiye için geçerli koşulların paralellik arz etmediği kanaatine
varılmıştır.
G.5. İlgili Pazar
(11) Lojistik sektörü çeşitli vesilelerle Kurul kararlarına konu olmuş ve bu kararlarda
genellikle en riskli pazarlar bakımından değerlendirme yapılmıştır. Kurul pratiğinde bu
sektördeki pazar tanımları Avrupa Komisyonu kararlarına paralel olarak7 genellikle
teslimat hızı (ekspres veya gecikmeli), gönderilerin teslim edileceği destinasyon (yurtiçi
veya uluslararası), gönderilerin ağırlığı (küçük paket veya yük), taşıma şekli (kargo
taşımacılığı veya yük nakliyesi) gibi kriterlere göre yapılmaktadır8. İlgili pazar örneğin
21.08.2003 tarihli ve 03-58/681-308 sayılı kararda “uluslararası hızlı kargo
taşımacılığı”; 09.10.2003 tarihli ve 03-66/796-357 sayılı kararda ayrı ayrı olmak üzere
“kargo taşımacılığı” ve “lojistik”; 08.07.2009 tarihli ve 09-32/698-161 sayılı UPS’nin
Unsped’in kargo faaliyetlerini devralmasına yönelik kararda “uluslararası kargo
5 FedEx ise İstanbul Avrupa Yakasından Charles de Gaulle Havalimanı’na MNG Havayollarının
uçaklarını kullanmaktadır.
6 Guidelines on the assessment of horizontal mergers under the Council Regulation on the control of
concentrations between undertakings, (The Horizontal Merger Guidelines) OJ C 031, 05/02/2004.
7 Bkz. Case No. COMP/M.6570-UPS/TNT Express
8 Avrupa Komisyonu’nun 19.06.2003 tarih ve 3155 sayılı Deutsche Post /Securior ve 21.10.2002 tarih
ve 2908 sayılı Deutsche Post/DHL kararları çerçevesinde ise ilgili pazar “posta/kargo ve yük”, “ekspres
ve gecikmeli (standart)”, “ülke içi ve uluslararası” olarak sınıflandırılmıştır.
15-42/713-259
6/13
taşımacılığı”, “yurtiçi kargo taşımacılığı” ve “taşıma işleri komisyonculuğu”; 28.12.2006
tarihli ve 06-95/1201-364 sayılı kararda ”lojistik hizmetleri” ve “sözleşmeli lojistik
hizmetleri”; 12.08.2004 tarihli ve 04-52/690-174 sayılı kararda “nakliye yönlendirme” ve
“sözleşmeli lojistik hizmetleri” şeklinde tanımlanmıştır. Benzer şekilde 21.10.2010
tarihli ve 10-66/1405-526 sayılı kararda da anılan sektörde ülkeden dışarı, ülkeden içeri
ve ülke içi gibi değişik hizmet alanlarından bahsedilebileceği gibi, bu hizmet alanları
içerisinde gönderinin ağırlığına ve/veya evsafına bağlı olarak da değişik
sınıflandırmalar yapılabileceği belirtilmiştir.
(12) Kurul’un UPS/TNT devralma işlemine ilişkin olarak almış olduğu 20.09.2012 tarihli ve
12-44/1342-447 sayılı kararda devralma taraflarının faaliyet alanları dikkate alınarak
ilgili pazarlar ürünün niteliği, teslim zamanı ve gönderilme yerleri dikkate alınarak;
“kargo”, “yük”, “ekspres”, “standart”, “ülke içi”, “uluslararası” özellikleri itibarıyla
değerlendirilmiştir. Komisyon, aynı devralma işlemi hakkında pazar tanımı yaparken
gönderinin büyüklüğü, teslimat hızı, teslim yeri (ulusal-uluslararası; AEA içi-dışı) gibi
kriterleri değerlendirmiştir9.
(13) Kurul’un söz konusu kararlarına bakıldığında lojistik hizmetlerini üst pazar olarak kabul
ettiği bununla birlikte her bir dosya özelinde kargo hizmetleri, nakliyat hizmetleri ve
sözleşmeli lojistik hizmetlerini ayrı alt pazarlar olarak ele aldığı, buna ek olarak kargo
hizmetlerini kendi içinde yurt içi ve uluslararası olarak; nakliyat hizmetlerini de yük
taşımacılığı ve taşıma işleri komisyonculuğu olarak kendi içinde sınıflandırdığı
görülmektedir. Kurul kararlarından yola çıkılarak lojistik sektöründeki alt kırılımların
aşağıdaki şekilde açıklandığı gibi sınıflandırılması mümkündür.
9 Komisyon ilgili pazarı yedi alt segmente ayırmıştır. Bunlar; küçük paket teslimatı pazarı (small
packages), yerli ve uluslararası AEA içi küçük paket teslimatı pazarı (domestic and international intra-
EEA services), uluslararası AEA dışı küçük paket teslimatı pazarı (international extra-EEA services),
ekspres ve gecikmeli küçük paket teslimatı pazarı (express versus deferred small package delivery
services), ekspres teslimat pazarının zaman segmentlerine göre ayrıldığı pazarlar (time-segments of
express market), AEA içi ekspres teslimatın kısa ve uzun mesafe dağıtım segmentlerine göre ayrıldığı
pazarlar (intra-EEA Express market: a segmentation between short-distance and long-distance
shipments), üçüncü bir ürün pazarı boyutu olarak hizmet kalitesine göre ayrılan pazardır (distinction
according to the quality of service as a third product market dimension).
15-42/713-259
7/13
Şekil 1: Lojistik sektörünün alt dalları
(14) Yukarıda yer verilen Şekil 1 kapsamında, yük nakliyesi (freight forwarding) faaliyetinde
hizmet sağlayıcı şirketlerin yükü kendilerinin taşımadığı ancak yükün istenen
destinasyona varması için gerekli olan taşıma kapasitesini üçüncü kişilerden kiraladığı
ve böylece bir sanal ağ oluşturduğu vurgulanmalıdır. Kargoyla yük taşımada ise
teşebbüs, yükü taşıyacağı uçak, gemi, kamyon gibi bir araçta müşteriye alan
satmaktadır. Üçüncü kişilerin imkânlarından faydalanarak bir ağ oluşturulması söz
konusu değildir. Yük nakliyesi faaliyeti, Şekil 1’deki “Nakliyat” başlığı altındaki “yük” alt
pazarına tekabül etmektedir.
(15) Kurul kararlarındaki ayrıma dayanarak işbu devralma işleminden etkilenmesi muhtemel
pazarları tespit etmek üzere taraf faaliyetlerine yakından bakmak gerekmektedir.
FedEx’in Türkiye’de faaliyet gösterdiği ilk alan küçük paket teslimatıdır. FedEx
tarafından küçük paket ile yük arasındaki ayrım kilo bazında belirlenmekte; 68 kg’dan
daha küçük gönderiler küçük paket, 68 kg’ın üstündekiler ise yük olarak
değerlendirilmektedir. FedEx, Türkiye’de küçük paket teslimatını 2009 yılından beri
‘küresel hizmet ortağı’ olan MNG KARGO vasıtasıyla gerçekleşmektedir. FedEx son
kullanıcılar ile doğrudan hiçbir ticari ilişki içine girmemekte, herhangi bir altyapıya sahip
bulunmamakta ve küresel hizmet ortağı MNG KARGO aracılığıyla müşterilere
ulaşmaktadır.
(16) Komisyon tarafından verilen UPS/TNT devralma işlemine ilişkin karar kapsamında
küçük paketleri yük ve/veya kargodan ayırırken 31,5 kg sınırının dikkate alındığı
belirtilmelidir. Bu noktada, tahmini olarak bir insan tarafından kaldırılabilecek en yüksek
ağırlıktaki yük baz alınmıştır. Nitekim, taraflardan gelen bilgiler çerçevesinde küçük
paketlerin büyük bir kısmının ağırlığının 30 kg’ın altında olduğu ifade edilmektedir.
LOJİSTİK
KARGO/
POSTA
YÜK
YURTİÇİ
EKSPRES
GECİKMELİ
(STANDART)
ULUSLAR
ARASI
(YURTDIŞI)
EKSPRES
GECİKMELİ
(STANDART)
KÜÇÜK PAKET
YURTİÇİ
EKSPRES
GECİKMELİ
(STANDART)
ULUSLAR
ARASI
(YURTDIŞI)
EKSPRES
GECİKMELİ
(STANDART)
NAKLİYAT
YÜK
(Freight
Forwarding)
TAŞIMA İŞLERİ
KOMİSYONCULUĞU
SÖZLEŞMELİ
LOJİSTİK
15-42/713-259
8/13
Nitekim, sektör genelinde 31,5 kg ile 68-70 kg arasındaki küçük paketlerin çok düşük
seviyelerde olduğu belirtilmiştir.
(17) FedEx kargo taşımacılığının bir diğer alt kırılımı olan uluslararası havayolu ile kargo
teslimatı alanında da hizmet vermektedir. Bu alt kırılımı küçük paket teslimatından
ayıran unsur, herhangi bir ağırlık sınırlaması olmaması ve kargo yüklerinin sadece
havayoluyla taşınıyor olmasıdır. Bu bağlamda, FedEx’in Türkiye’deki kargo taşımacılığı
alanındaki faaliyetlerinin havayolu ile uluslararası olarak taşınan yük gönderileri ile
sınırlı olduğu söylenebilecektir.
(18) FedEx yük nakliyesi hizmetleri pazarında ise faaliyetlerini ‘doğrudan hizmet’ aldığı FTN
aracılığıyla gerçekleştirmektedir. FTN’nin Türkiye iştiraki ise FedEx Trade Networks
Uluslararası Nakliyat Limited Şirketi’dir. Söz konusu aracı firmalar ile FedEx yük
gönderilerini havayolu, demiryolu ve denizyolu gibi çeşitli yöntemler kullanarak
nakletmektedir.
(19) Devralmanın diğer tarafı olan TNT’nin, Türkiye’deki tek iştiraki TNT TÜRKİYE’dir. TNT
TÜRKİYE, toplama ve teslimat hizmetlerini gerçekleştiren acentelerle çalışmaktadır.
TNT, küçük paket teslimatlarını SÜRAT KARGO ile ARAS KARGO aracılığıyla
yapmakta; yurtdışından gelen gönderilerin teslimatını, faaliyetinin olmadığı özellikle
doğu illerine bu iki yerli teşebbüs aracılığıyla gerçekleştirmektedir. TNT’nin küçük
paketi yükten ayırırken kullandığı ölçüt 70 kg sınırıdır. FedEx ile TNT’nin küçük paket
teslimatı hizmetlerindeki faaliyetleri uluslararası ekspres segmentinde kesişmektedir.
Bunun yanında TNT yurtiçi ekspres ve gecikmeli; uluslararası gecikmeli küçük paket
teslimatında da faaliyet göstermektedir. TNT’nin uluslararası havayolu kargo
taşımacılığı hizmeti ile sınırlı da olsa yük nakliyesi alanında da faaliyetleri
bulunmaktadır.
(20) Bildirim konusu devralma kapsamında en riskli durumun ele alınabilmesi ve olası bütün
alt pazarlar bakımından rekabet endişesi doğurması muhtemel risklerin
incelenebilmesi için, kesin bir ilgili ürün pazarı tanımı yapılmaksızın, işlem taraflarının
faaliyetlerinin kesiştiği “uluslararası ekspres küçük paket teslimatı”, “uluslararası
havayolu ile kargo taşımacılığı” ve “yük nakliyesi” pazarları dikkate alınarak
değerlendirme yapılmaktadır.
(21) İlgili coğrafi pazar ise, yukarıda yer verilen kararlar doğrultusunda ve tarafların
faaliyetlerini tüm Türkiye genelinde sürdürdükleri değerlendirilerek “Türkiye” olarak
kabul edilmiştir.
G.6. Değerlendirme
(22) 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca, “bir veya daha
fazla teşebbüsün tamamının ya da bir kısmının doğrudan veya dolaylı kontrolünün,
hisse ya da mal varlığının satın alınmasıyla, sözleşmeyle veya diğer bir yolla bir ya da
daha fazla teşebbüs veya hâlihazırda en az bir teşebbüsü kontrol eden bir ya da daha
fazla kişi tarafından devralınması” 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında
birleşme veya devralma işlemi sayılır. Bildirime konu işlem, TNT’nin kontrolüne imkân
veren bütün hisselerinin FedEx tarafından devralınmasına yönelik olduğundan anılan
Kanun’un 7. maddesi uyarınca bir devralma işlemidir.
(23) İşlem taraflarının 2014 yılı Türkiye cirolarına ilişkin olarak bildirim formunda verdikleri
bilgiler dikkate alınarak, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendinde belirtilen ciro eşiklerinin aşılmış olduğu ve bu sebeple bildirim konusu işlemin
Kurul’un iznine tabi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
15-42/713-259
9/13
(24) Devralma işleminin etkileri FedEx ve TNT’nin faaliyetlerinin kesiştiği üç alt pazarda
değerlendirilecektir. Bu kapsamda tarafların söz konusu pazarlardaki payları temel
olarak satış gelirleri bazında incelenecek ve rakiplerin pazar paylarına değinilerek
devralma sonrası meydana gelecek durum ele alınacaktır.
i) Küçük Paket Teslimatı
(25) Bildirim formunda yer verilen bilgilere göre, FedEx ve TNT’nin Türkiye’deki faaliyetleri
ilk olarak uluslararası ekspres küçük paket teslimatı segmentinde kesişmektedir.
Devralmanın etkilerini daha iyi değerlendirebilmek amacıyla aşağıdaki tabloda
Türkiye’deki yurtiçi ve uluslararası toplam, uluslararası ekspres ve gecikmeli ve sadece
uluslararası ekspres küçük paket teslimatı alanındaki satış değerlerine ve bunların
toplam küçük paket teslimatı pazarında tekabül ettiği oranlara yer verilecektir.
Tablo 3: Küçük Paket Teslimatı Pazarında 2012-2014 Satış Gelirleri (TL)
Segment 2012 2013 2014
Yurtiçi ve
uluslararası küçük
paket
3.373.995.346
(%100)
3.615.705.474
(%100)
3.954.299.775
(%100)
Uluslararası
gecikmeli ve
ekspres
1.110.302.208
(%32)
1.132.250.468
(%31)
1.246.508.892
(%31)
Uluslararası
ekspres
575.414.899
(%17)
580.484.835
(%16)
632.191.492
(%15)
Kaynak: Bildirim Formu
(26) Küçük paket teslimatının Türkiye’deki toplam büyüklüğü 2014 yılı itibarıyla dört milyar
TL’ye yaklaşmaktadır. Küçük paket de dahil olmak üzere Türkiye’deki toplam lojistik
pazar büyüklüğünün 2013 yılı itibarıyla en az on milyar TL olduğu belirtilmektedir.
Küçük paket teslimatının yurt içi ve uluslararası olarak iki alt pazara ayrılması
mümkündür.
(27) Küçük paket teslimatının bir alt pazarı olarak kabul edilebilecek uluslararası bölümü
toplam pazarın yaklaşık %30’una tekabül etmektedir ve büyüklüğü ise yaklaşık 1,2
milyar TL’ye ulaşmaktadır. Bu pazarın da ekspres ve gecikmeli şeklinde iki alt pazara
ayrılması mümkündür.
(28) Devralma taraflarının faaliyetlerinin örtüştüğü tek alt segment olan uluslararası ekspres
küçük paket teslimatından elde edilen gelirler ise toplam pazarın yaklaşık %15’ine ve
uluslararası küçük paket teslimatının ise yaklaşık yarısına tekabül etmekte ve görece
küçük bir oranını teşkil etmektedir. FedEx ve TNT’nin anılan segmentlerdeki pazar
payları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:
Tablo 4: Tarafların Yurtiçi ve Yurtdışı Küçük Paket Teslimatı Pazarındaki Payları (%)
Teşebbüs 2012 2013 2014
FedEx (…..) (…..) (…..)
TNT (…..) (…..) (…..)
TOPLAM (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Bildirim Formu
15-42/713-259
10/13
(29) Tabloda tarafların Türkiye sınırları içinde toplam (yurt içi ve uluslararası, ekspres ve
gecikmeli) küçük paket teslimatı pazarındaki faaliyetlerinden elde ettikleri pazar
paylarının toplamının %(…..)’in altında olduğu, bunun anılan segmentte faaliyet
gösteren güçlü yerli rakiplerin bulunmasına bağlı olabileceği ve işlem sonrasında
rekabet endişesi doğurabilecek bir yoğunlaşmanın ortaya çıkmasının söz konusu
olmadığı görülmektedir.
(30) Tarafların küçük paket teslimatındaki faaliyetlerinin kesiştiği bir alt segment uluslararası
ekspres ve gecikmeli gönderilerin teslimi faaliyetidir. Tarafların, ekspres veya gecikmeli
ayrımı yapılmaksızın bu alandaki toplam pazar payı satış geliri bazında aşağıda
sunulmaktadır:
Tablo 5: Tarafların Uluslararası Küçük Paket Teslimatı (Ekspres ve Gecikmeli) Pazarındaki Payları (%)
Teşebbüs 2012 2013 2014
FedEx (…..) (…..) (…..)
TNT (…..) (…..) (…..)
TOPLAM (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Bildirim Formu
(31) Tablo 5’te TNT’nin uluslararası ekspres ve gecikmeli küçük paket teslimatındaki pazar
payının yaklaşık %(…..) civarında olduğu, 2012 yılından bu yana hafif bir yükseliş
trendine girdiği görülmektedir. FedEx’in bu pazardaki payının ise %(…..)’ün altında
seyrettiği anlaşılmaktadır. Devralma sonrası her iki teşebbüsün toplam pazar payının
en fazla %(…..)’a çıkabildiği anlaşılmaktadır. Bildirim Formunda yer verilen bilgilere
göre bu alt pazarda 2014 yılı itibarıyla pazarın lideri %(…..) oranındaki payla DHL olup
onu %(…..) oranıyla UPS takip etmektedir. Dolayısıyla bildirime konu devralmayla
FedEx’in ulaşacağı pazar payı, rekabeti olumsuz yönde etkileyebilecek ve muhtemel
bir yoğunlaşma riski oluşturabilecek oranın oldukça altında kalmaktadır. Buna ek olarak
devralma sonrasında FedEx pazarda ikinci büyük oyuncu olacak, buna rağmen DHL
ile arasında yaklaşık %(…..) oranında pazar payı farkı bulunacaktır.
(32) Tarafların faaliyetlerinin küçük paket teslimatında örtüştüğü en alt ve en dar alan ise
uluslararası ekspres küçük paket teslimatı faaliyetidir. Zira, FedEx’in uluslararası
gecikmeli küçük paket teslimatı pazarında herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır.
Dolayısıyla bu segmentte tarafların, örtüşen faaliyetlerinden elde ettiği satış gelirine ve
satış hacmine (toplam paket sayısına) göre pazar payları aşağıda sunulmaktadır.
Tablo 6: Tarafların Uluslararası Ekspres Küçük Paket Teslimatı Pazarındaki Payları (%)
2012 2013 2014
Teşebbüs Satış Geliri Satış Hacmi Satış Geliri Satış Hacmi Satış Geliri Satış Hacmi
FedEx (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TNT (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Bildirim Formu
(33) Yukarıdaki tablodan anlaşıldığı kadarıyla tarafların faaliyetleri en yüksek pazar payına
uluslararası ekspres küçük paket teslimatında ulaşmaktadır. Bu pazarda TNT’nin satış
hacmi bazında % (…..)’ye yaklaşan pazar payı dikkat çekmektedir. 2014 yılında
tarafların toplam pazar payının satış hacmi bazında %(…..)’leri aştığı ancak satış
gelirleri bazında %(…..)’nin altında kaldığı görülmektedir. Dolayısıyla devralma
15-42/713-259
11/13
işleminin yaratacağı rekabet karşıtı risklerin özellikle bu alt pazar bakımından
değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu amaçla, uluslararası ekspres küçük paket
teslimatı alanında satış geliri bazında rakiplerin yaklaşık paylarına aşağıda yer
verilmektedir:
Tablo 7: Uluslararası Ekspres Küçük Paket Teslimatı Pazarında Rakiplerin Pazar Payları (%)
Teşebbüs 2012 2013 2014
DHL (…..) (…..) (…..)
UPS (…..) (…..) (…..)
TNT (…..) (…..) (…..)
FedEx (…..) (…..) (…..)
Toplam (…..) (…..) (…..)
Diğerleri10 (…..) (…..) (…..)
TOPLAM 100 100 100
Kaynak: Bildirim Formu
(34) Bu tabloya göre anılan alt pazarda en büyük oyuncunun %(…..)’nin üzerindeki pazar
payıyla DHL olduğu görülmektedir. Onu yaklaşık %(…..) pazar payıyla UPS takip
etmektedir. FedEx’in TNT’yi devralmasıyla toplam pazar payları yaklaşık %(…..)’a
yükselecektir. Bu oran DHL’nin yüksek pazar payını etkilemeyecek ancak FedEx
pazardaki ikinci büyük oyuncu haline gelecektir. Buna rağmen DHL’in payı birleşen
teşebbüsün payının neredeyse (…..) katı büyüklüğe sahip olmaya devam edecektir.
Nitekim taraflar, devralma işleminden sonra dahi DHL ve UPS’in, FedEx üzerinde ciddi
bir rekabetçi baskı oluşturacağını belirtmektedir.
(35) Tarafların müşteri profiline bakıldığında FedEx’in Türkiye’de MNG kargo vasıtasıyla
sahip olduğu kurumsal müşterilerin oranının yaklaşık %(…..)’e yaklaştığı, bireysel
müşterilerin oranının ise %(…..)’ler civarında kaldığı anlaşılmaktadır. TNT'nin müşteri
profilinde ise kurumsal müşterilerin oranının %(…..) olduğu, bunlardan elde edilen
cironun ise toplam cironun %(…..)’una tekabül ettiği belirtilmektedir. Kurumsal
müşterilerin bu yüksek oranı yüksek alıcı gücünü de beraberinde getirmektedir.
Dolayısıyla bildirime konu devralma işleminin en dar segment olan uluslararası ekspres
küçük paket teslimatı pazarında dahi 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtildiği
üzere rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak bir işlem olmadığı
değerlendirilmektedir.
ii) Uluslararası Havayolu Kargo Taşımacılığı
(36) Tarafların faaliyetlerinin kesiştiği bir diğer segment uluslararası havayolu kargo
taşımacılığıdır. Bildirim formundaki bilgilere göre 68 veya 70 kg üzerinde olan ve uçakla
yurtdışında teslim edilen gönderiler bu pazarın konusunu oluşturmaktadır. Aşağıdaki
tabloda TNT ve FedEx’in uluslararası havayolu kargo taşımacılığı hizmetleri
pazarındaki satış gelirine göre hesaplanan paylarına yer verilmiştir:
10 Taraflar, söz konusu diğer teşebbüslerin, pazar payı (…..)’ü aşmayan Aramex ve PTS gibi şirketler
ile PTT ve diğer küçük oyunculardan oluştuğunu belirtmektedir.
15-42/713-259
12/13
Tablo 8: Tarafların Uluslararası Havayolu Kargo Teslimatı Pazarındaki Payları (%)
Teşebbüs 2012 2013 2014
FedEx (…..) (…..) (…..)
TNT (…..) (…..) (…..)
TOPLAM (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Bildirim Formu
(37) Bu tabloda tarafların anılan pazardaki faaliyetlerinin oldukça sınırlı olduğu ve toplam
paylarının %(…..)’ün altında kaldığı görülmektedir. Dolayısıyla bu alt pazarda da
bildirime konu devralma işleminin gerçekleşmesiyle tarafların elde edeceği pazar
payının rekabet endişesi yaratacak düzeyde bir yoğunlaşmaya sebep olmayacağı
değerlendirilmektedir.
iii) Yük Nakliyesi (Freight Forwarding)
(38) TNT ve FedEx’in faaliyetlerinin örtüştüğü üçüncü alt pazar yük nakliyesi faaliyetidir. Bu
faaliyet kapsamında teşebbüsler başka teşebbüslerin sahip olduğu taşıma
araçlarından oluşan bir taşıma ağı oluşturmakta, bu sayede müşterilerin yük gönderileri
istenen destinasyona ulaştırılmaktadır. TNT ve FedEx, Türkiye’den yapılan ve
Türkiye’de teslim edilen yük nakliyesi hizmetini havayolu ve denizyoluyla sunmaktadır.
Bu iki teşebbüsün bu pazardaki satış değeri bazında hesaplanan payına aşağıdaki
tabloda yer verilmektedir:
Tablo 9: Tarafların Yük Nakliyesi Pazarındaki Payları (%)
Teşebbüs 2012 2013 2014
FedEx (…..) (…..) (…..)
TNT (…..) (…..) (…..)
TOPLAM (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Bildirim Formu
(39) Tablo 9’dan da anlaşıldığı üzere yük nakliyesi hizmetleri pazarında FedEx’in ve
TNT’nin pazar payları ihmal edilebilir düzeydedir. Bu nedenle söz konusu pazar
bakımından da herhangi bir rekabet karşıtı yoğunlaşma riskinin bulunmadığı
değerlendirilmektedir.
(40) Yukarıda yer verilen bilgi, belge ve açıklamalar ışığında;
- Devralma işlemi ile birlikte yukarıda ele alınan pazarların hiçbirisinde hâkim
durumun yaratılmayacağı,
- Devralma işlemi sonrasında uluslararası ekspres küçük paket teslimatı pazarında
dahi pazar lideri ile birleşen teşebbüsün pazar payları arasında (…..) puandan fazla
fark olacağı,
- Uluslararası havayoluyla kargo taşımacılığı pazarında tarafların pazar paylarının
çok düşük olduğu ve devralma işlemiyle rekabet endişesi yaratacak düzeyde bir
yoğunlaşmaya sebep olunmayacağı,
- Yük nakliyesi hizmetleri pazarında tarafların pazar paylarının çok düşük olduğu ve
devralma işlemiyle rekabet endişesi yaratacak düzeyde bir yoğunlaşmaya sebep
olunmayacağı
dikkate alındığında, devralma işlemine izin verilmesi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.
15-42/713-259
13/13
H. SONUÇ
(41) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı
Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan
nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin
ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle
işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy