Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-4-210 (Devralma)
Karar Sayısı : 05-05/24-12
Karar Tarihi : 13.1.2005
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, Murat GENCER,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin
KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B- RAPORTÖRLER : Mehmet ÖZDEN, M. Okan ALPAY
C- BİLDİRİMDE
BULUNAN : IR Emniyet ve Güvenlik Sistemleri Sanayi A.Ş.
Temsilcisi: Av. Sibel YURTTUTAN 20
Ahi Evran Cd. Polaris Plaza Kat:8 D:40 Maslak/İstanbul
D- TARAFLAR : - IR Emniyet ve Güvenlik Sistemleri Sanayi A.Ş.
Hal Yolu Çayır Sk. Özce İşhanı No:3, Kat:1 İçerenköy
Kadıköy/İstanbul
- Veysel AYGÜN
E. Güresin Sk. Dostlar Apt. No:8/19 Kadıköy/İstanbul
- Mehmet BIYIK
Kantarcı Rıza Sk. Kaya Apt. No:15-17 Erenköy
Kadıköy/İstanbul 30
- Selahattin TUĞUT
Ata-2 Sit. Nergis Sk. No:1 Çengelköy Üsküdar/İstanbul
- Önder MERGAN
Kaldırım Cd. Orme Sit. No:3/8 Çengelköy
Üsküdar/İstanbul
- Remzi GÜZEL
Filadamı Sk. Bulgan Apt. No:43/22 Bakırköy/İstanbul
- Vahap GÜZEL
Muratpaşa Mh. Sokullu Sk. No:10 Bayrampaşa/İstanbul
- Sait GÜZEL 40
Filadamı Sk. Özçelik Apt. D:64 Bakırköy/İstanbul
05-05/24-12
2
E- DOSYA KONUSU: İTO Emniyet ve Güvenlik Sistemleri Sanayi ve Ticaret
A.Ş. (İTO)’nin tüm hisselerinin IR Emniyet ve Güvenlik Sistemleri Sanayi A.Ş.
(IR Türkiye) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 17.12.2004 tarih, 7109 sayı ve 4.1.2005
tarih, 32 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen 50
7.1.2005 tarih, 2004-4-210/Öİ-05-MÖ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu
10.1.2005 tarih, REK.0.08.00.00/10 sayılı Başkanlık önergesi ile 05-05 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da,
- bildirimi yapılan işlemin; 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem
olduğu, bununla birlikte, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim durum
yaratan veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve ilgili pazarlardaki rekabetin
önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte olmadığı, 60
- Hisse Satın Alım Sözleşmesi’nin 10. maddesinde yer alan 5 yıllık rekabet
yasağının yan sınırlama olarak kabul edilerek, bildirim konusu devralma işlemine
izin verilmesi gerektiği,
görüşlerine yer verilmiştir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar 70
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Tarafların faaliyet alanları dikkate alınarak ilgili ürün pazarı; silindirli kilitler, tirajlı
kapı kilitleri, oda kapı kilitleri, bareller ve silkor, asma kilitler, ispanyoletler ve diğer
kilitleri kapsayacak şekilde “kilit pazarı” olarak belirlenmiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Kilit ürünleri yaygın toptan dağıtım ağı ve perakende satış noktaları kanalıyla
ülkenin her noktasına ulaşmaktadır. Bu çerçevede, bildirim konusu işlem
açısından ilgili coğrafi pazar, "Türkiye Cumhuriyeti sınırları" olarak tespit edilmiştir.
80
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.2.1. Devralma İşlemi
Bildirim konusu işlem İTO hisselerinin tamamının IR Türkiye tarafından devir
alınması işlemidir. Sözkonusu devralma işlemi öncesinde taraflar arasında
aşağıdaki işlemler gerçekleşmiştir:
05-05/24-12
3
- Hollanda kanunları uyarınca kurulmuş Ingersoll-Rand European Holding
Company B.V. (IR Avrupa), devralan şirket IR Türkiye, İTO ve Amerika kanunları
uyarınca kurulmuş olan Ingersoll-Rand Şirketi (IR) arasında İTO’nun malvarlığının
IR Türkiye’ye satılması hususunda, 31.5.2001 tarihinde bir sözleşme 90
imzalanmıştır.
- İTO‘nun üretim malvarlığının satın alınmasını takiben IR Türkiye, kilit, çıkış
sistemleri ve kapı kapayıcılarının, Türkiye’de üretimi, satışı, ihracatı, ithalatı
faaliyetlerine başlamıştır.
- Anılan işlem sonrasında İTO, ilgili ürün pazarında üretim faaliyetine son vermiştir.
- İTO ve IR Türkiye arasında, IR Türkiye tarafından üretilen çeşitli kilit, silindir
kilitler, asma kilit ve ispanyolet ürünlerinin münhasıran İTO tarafından satılması 100
hususunda 14.6.2001 tarihinde "Tedarik Anlaşması" imzalanmıştır.
- Yukarıda zikredilen sözleşmelere ilave olarak IR Türkiye, IR Avrupa ve İTO
hissedarları arasında 14.6.2001 tarihinde "Satış Opsiyonu Sözleşmesi"
imzalanmıştır. Bu sözleşme ile İTO hissedarlarına, İTO bünyesindeki hisselerini IR
Türkiye ve diğer IR Grubu şirketlerine satmalarına yönelik bir opsiyon tanınmıştır.
- İTO hissedarları, 19.8.2004 tarihinde, İTO’da bulunan tüm hisseleri için, mezkur
sözleşmeye uygun olarak, satış opsiyonlarını kullanacaklarını bildirmiş ve bu
çerçevede İTO hisselerinin tamamının IR Türkiye tarafından alınmasına ilişkin 110
prosedür başlatılmıştır.
H.2.2. 1997/1 Sayılı Tebliğ Çerçevesinde Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ'in “Birleşme ve Devralma Sayılan Haller” başlıklı 2.
maddesinin (b) bendine göre, "herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir
teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da
kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devalması veya kontrol
etmesi" 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde teşebüsler arası birleşme
ve devralma olarak kabul edilmektedir. 120
Dosya mevcudu bilgilere göre, prosedür tamamlandığında IR Türkiye, İTO'nun
%100'üne ve dolayısıyla kontrolüne sahip olacağından, bildirim konusu işlem
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi anlamında bir devralmadır.
Mezkur Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde yer alan,
“…birleşme veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin ülkenin tamamında veya
bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın %25’ini
aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk
Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulundan izin almaları zorunludur.” hükmü ile 130
izne tabi birleşme ve devralmalara pazar payı ve ciro eşiği getirilmiştir.
05-05/24-12
4
Dosya mevcudu bilgilere göre, tarafların ilgili ürün pazarındaki 2003 yılı ciroları
toplamı (……………………) TL.'dir. Taraflar ilgili ürün pazarındaki toplam ciroları
yönüyle Tebliğ’de öngörülen ciro eşiğini aştıklarından, pazar paylarına bakmaya
gerek kalmaksızın işlemin Kurulun iznine tabi olduğu anlaşılmıştır.
Öte yandan, taraflar arasındaki "Tedarik Anlaşması" çerçevesinde İTO'nun IR
Türkiye'nin münhasır dağıtıcısı olması nedeniyle, IR Türkiye'nin ilgili pazarda sahip
olduğu % (…..)’lik pay IR Türkiye tarafından üretilen ve İTO Kilit tarafından 140
dağıtımı gerçekleşen ürünlerin pazardaki toplam payıdır. Buna göre, devir işlemi
tamamlandığında tarafların ilgili pazardaki payları değişmeyeceğinden, işlem
sonucunda ilgili pazardaki rekabetin önemli ölçüde azalmayacağı kanaatine
varılmıştır.
H.2.2. Rekabet Yasağına İlişkin Değerlendirme
İTO’nun tüm hisselerinin IR Türkiye tarafından devralınmasına ilişkin Hisse Satın
Alım Sözleşmesi’nin 10. maddesinde; sözkonusu protokolün akdedilmesinden
itibaren hisselerini devreden her bir İTO hissedarının, -İTO’nun dağıtıcısı olan bir 150
dağıtım şirketinde, hisse sahibi olmaya devam etmeleri hariç olmak üzere- kilit
ürünlerinin üretimi, ithalatı, satışı ve dağıtımı işinde 5 yıllık bir süre için doğrudan
veya müvekkil, vekil, danışman, herhangi bir şirketin yönetim kurulu üyesi veya
çalışanı sıfatıyla dolaylı olarak rekabet etmemesi hüküm altına alınmıştır.
Hisse Satın Alım Sözleşmesi’nde yer alan rekabet etmeme yasağı, satıcının
devredilen faaaliyetleri ile yakından ilgilidir. Öte yandan, dosya konusu işlem
know-how, ticari marka ve ticari itibar devrini kapsamaktadır. Bu çerçevede,
devralınan işe ilişkin yatırımın büyüklüğü, fikri mülkiyet haklarının içeriği, özellikle
İTO ticari markasının hem Türkiye’de hem de Çin, Rusya gibi bazı ülkelerde sahip 160
olduğu müşteri bağımlılığı ile İTO hissedarlarının (devredenler) dağıtıcılar
üzerindeki güçleri ve kişisel bağlantıları da göz önüne alındığında, devralan IR
Türkiye ve diğer IR Grubu Şirketleri’nin yapacakları yatırımlardan ve İTO
hissedarları’nın uzun zaman diliminde kişisel güç ve bağlantıları ile kurdukları
dağıtım ağından tam olarak yararlanabilmeleri için, bildirim konusu işlem
kapsamında akdedilen mezkur sözleşmede yer alan 5 yıllık rekabet etme
yasağının, devralma ile doğrudan ilgili, zorunlu, makul ve objektif olduğu,
dolayısıyla asıl işlemin “yan sınırlama”sını oluşturduğu kanaatine varılmıştır.
I- SONUÇ 170
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; İTO Emniyet ve Güvenlik
Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin tüm hisselerinin IR Emniyet ve Güvenlik
Sistemleri Sanayi A.Ş. tarafından devralınması işleminin, 1997/1 sayılı "Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ"
kapsamında izne tabi olduğuna; bununla birlikte, işlem sonucunda ilgili ürün
pazarında söz konusu Kanun maddesinde belirtilen hakim durumun yaratılması
veya mevcut bir hakim durumun durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin
05-05/24-12
5
önemli ölçüde azaltılmasının sözkonusu olmaması ve Hisse Satın Alım
Sözleşmesi’nin 10. maddesinde yer alan 5 yıllık rekabet yasağına ilişkin 180
hükümlerin yan sınırlama olması nedenleriyle, bildirime konu devralma işlemine
izin verilmesine OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
05-05/24-12
6
Rekabet Kurulu’nun 13.1.2005 gün ve 05-05/24-12 sayılı Karar’ına
KARŞI OY GEREKÇESİ
ITO Emniyet ve Güvenlik Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin tüm
hisselerinin IR Emniyet ve Güvenlik Sistemleri Sanayi A.Ş. tarafından
devralınması işlemiyle ilgili olarak anılan Karar’a dayanak olmak üzere yapılan
tespitler bağlamında Karar’ın H.2.1 Devralma İşlemi bölümünde anlatılan
sözleşmeler arasında adı geçmemekle birlikte devralmayı düzenleyen esas
anlaşma olduğu Karar’ın H.2.2 (mükerrer) maddesindeki ifadeden anlaşılan Hisse
Alım Sözleşmesi’nin 10. Maddesi ile herbir İTO hissedarına getirilen rekabet
etme yasağının 5 yıl süresinin herhangi bir know-how aktarımına da
dayandırılamamasına ve Kurul’un böyle durumlarda çoğu zaman mehaz AB
hukuku doğrultusunda 2 yıl rekabet yasağını anlamlı bulup kabul etmiş olmasına
karşın uygun görülmesi ve bu yasağın yan sınırlama sayılması tutarlı olmamıştır.
Bu nedenle Kurul’un başlıkta anılan kararına katılamadım.
Murat GENCER
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy