Rekabet Kurumu Başkanlığından;
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2014-4-1 (Muafiyet/Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 14-08/162-71
Karar Tarihi : 26.02.2014
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER: Dr. Hakan BİLİR, Gülçin DERE
C. BİLDİRİMDE
BULUNANLAR : Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği
Dumlupınar Bulvarı No:252 Eskişehir Yolu 9.Km 06530 Ankara
(1) D. DOSYA KONUSU: TOBB nezdinde kurulan Sigorta Eksperleri İcra Komitesi
tarafından hazırlanan “Taban Ekspertiz Ücret Tarifesi”ne menfi tespit belgesi verilmesi
veya muafiyet tanınması talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 02.01.2014 tarihinde giren ve eksiklikleri
18.02.2014 tarihinde tamamlanan başvuru üzerine düzenlenen 20.02.2014 tarih ve 2014-4-
1/MM sayılı Muafiyet/Menfi Tespit Ön İnceleme raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; bildirim konusu “Taban Ekspertiz Ücret Tarifesi”ne,
4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi verilmesinin mümkün
olmadığı, Kanun’un 5. maddesinde öngörülen şartların sağlanmaması nedeniyle bireysel
muafiyet tanınamayacağı, bununla birlikte söz konusu Tarife’nin henüz uygulamaya
konulmamış olduğu dikkate alınarak şu aşamada Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma
açılmasına gerek bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. İlgili Pazar
(4) Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili ürün pazarı “sigorta ekspertiz hizmetleri pazarı”,
ilgili coğrafi pazar ise "Türkiye" olarak belirlenmiştir.
G.2. Bildirim Konusu Tarife
(5) Yapılan bildirim kapsamında;
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) nezdinde kurulan Sigorta Eksperleri İcra
Komitesi (SEİK)’nin 18.09.2013 tarihli toplantısında 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun
“Sigorta Eksperleri İcra Komitesi” başlıklı 26. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi hükmü
uyarınca meslek mensupları arasında haksız rekabeti önlemek amacı ile “Taban
Ekspertiz Ücret Tarifesi” belirlendiği,
…..(TİCARİ SIR)…..
14-08/162-71
2/4
Bu anlamda, taban ekspertiz ücreti tarifesinin 01.01.2014 tarihinde yürürlüğe
konulmasına ve tarifeye uymayan eksperler hakkında 5684 sayılı Sigortacılık
Kanunu'nda düzenlenen disiplin ve para cezalarına ilişkin hükümlerin uygulanmasına
karar verildiği,
Bu hususun bir yazı ile Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği (TSB)
üyesi tüm şirketlere 30.09.2013 tarihinde tebliğ edildiği,
Diğer taraftan, SEİK’in 29.11.2013 tarihli toplantısında, Taban Ekspertiz Ücret Tarifesi’nin
rekabet hukuku açısından incelenebilmesini teminen Rekabet Kurumuna başvuruda
bulunulmasına ve Rekabet Kurulunun konuya ilişkin kararı sonuçlanıncaya kadar Taban
Ekspertiz Ücret Tarifesi’ne ilişkin karar ve uygulamanın ertelenmesine karar verildiği
belirtilerek adı geçen ücret tarifesine menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması
talep edilmiştir.
G.3. Değerlendirme
G.3.1. Menfi Tespit Değerlendirmesi
(6) 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesinde; ilgili teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin başvurusu
üzerine Kurul’un, elinde bulunan bilgiler çerçevesinde bir anlaşmanın, kararın, eylemin veya
birleşme ve devralmanın Kanun’un 4., 6. ve 7. maddelerine aykırı olmadığını gösteren bir
menfi tespit belgesi verebileceği hükmü yer almaktadır. 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin
birinci fıkrasında ise; “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak
rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut
doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs
birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır.” hükmüne yer verilmiştir.
Anılan hüküm uyarınca, her bir teşebbüsün kendi ticari politikasını ve piyasadaki faaliyetlerini
rakiplerinden bağımsız olarak belirlemesi gerekmektedir.
(7) Dosya mevcudu bilgilerden, ekspertiz ücreti karşılığında bağımsız olarak sigorta eksperliği
hizmet sunan sigorta eksperlerinin 4054 sayılı Kanun anlamında teşebbüs olarak kabul
edilmesi gerektiği, ayrıca TOBB ve TOBB nezdinde kurulan SEİK’in birbirlerinden bağımsız
düşünülmesinin olanaklı olmadığı ve buna göre inceleme konusu “Taban Ekspertiz Ücret
Tarifesi”nin bir teşebbüs birliği kararı olduğu kanaatine ulaşılmıştır.
(8) Dosya kapsamındaki açıklamalar çerçevesinde, inceleme konusu “Taban Ekspertiz Ücret
Tarifesi”nin herhangi bir mevzuatın açıkça vermiş olduğu görev ve yetkiden kaynaklanmayan
ve doğrudan SEİK’in kendi iradesi ve inisiyatifi ile meydana getirdiği bir teşebbüs birliği kararı
olduğu kanaatine ulaşılmıştır.
(9) Bu çerçevede, Anayasa’da temel hak ve özgürlükler arasında sayılan 48. madde ile
sözleşme hürriyeti çerçevesinde koruma altına alınması dolayısıyla taraflarca serbestçe
kararlaştırılması gereken ücretlere ilişkin asgari ücret sınırlaması getirilmesi yönünde,
teşebbüslerin sözleşme özgürlüğünü kısıtlayıcı nitelikteki düzenlemenin teşebbüs birliği
kararı ile değil, kanunla yapılması gerektiği değerlendirilmektedir. Bu haliyle ilgili teşebbüs
birliği kararı rakipler arasında fiyatın birlikte belirlenmesi niteliğini haiz olduğundan 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesine açıkça aykırılık teşkil etmektedir. Bu nedenle ilgili tarifeye Kanun’un
8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi verilmesinin mümkün olmadığı kanaatine
ulaşılmıştır.
G.3.2. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi
(10) Menfi tespit alamayan ve 2002/2 sayılı Tebliğ’in sağladığı muafiyetten de yararlanamadığı
tespit edilen bildirime konu sözleşmelere bireysel muafiyet tanınabilmesi için Kanun’un 5.
maddesinde öngörülen koşulların birlikte sağlanması gerekmektedir.
14-08/162-71
3/4
(11) Teşebbüslerin rekabete başlayacağı sınır olan asgari fiyatın, teşebbüsler arasında karşılıklı
mutabakatla ve/veya söz konusu teşebbüsler yerine onları temsilen meslek birlikleri
tarafından belirlenmesi açıkça 4054 sayılı Kanun’a aykırıdır. Buradaki Kanun’a aykırılık
esasen rekabet kavramının kendisinden beklenen faydaların ortadan kaldırılmasıdır. Bu
anlamda 4054 sayılı Kanun’un temel amacı olan rekabetin korunması olgusunu ortadan
kaldırabilecek çok temel bir sınırlamanın Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde bireysel
muafiyetten faydalanması olanaklı görülmemektedir. Şöyle ki piyasadaki bütün teşebbüslerin
üye oldukları bir meslek birliğinin belirlediği ve uyulmasını zorunlu tuttuğu ve bunu sağlamak
için disiplin cezası öngördüğü bir asgari fiyat tespitinin Kanun’un 5. maddesinde yer verilen
“ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması ve rekabetin zorunlu
olandan fazla sınırlanmaması” koşullarını sağlaması mümkün değildir.
(12) Yukarıda yer verilen açıklamalardan hareketle asgari ücreti düzenleyen “Taban Ekspertiz
Ücret Tarifesi”ne ilişkin olarak, belli bir piyasadaki haksız rekabet endişelerinin ilgili pazara
ilişkin alınacak yapısal tedbirlerle giderilmesi mümkün iken, rekabete açıkça aykırı karar ve
uygulamaların benimsenmesi yolu ile 4054 sayılı Kanun ile koruma altına alınan serbest
rekabet düzeninin sağlanmasına ilişkin kamu menfaatinin ihlaline yol açılmaması gerektiği,
piyasa başarısızlığını gidermenin rekabeti daha az sınırlayıcı müdahale ile mümkün
olabileceği, bu doğrultuda kaliteyi sağlayacak olanın mesleğe girişte ve hizmetin sunumunda
ayrıntılı standartlar getirilmesi ve yetkili kamu otoriteleri tarafından mesleğin sürdürülmesi
esnasında teşebbüslerin bu standartlara uyup uymadıklarının denetlenmesi olduğu
değerlendirilmiştir.
(13) Bu çerçevede, rakipler arası bir anlaşma niteliğini haiz ilgili teşebbüs birliği kararı ile rakiplerin
serbestçe belirlemeleri gereken fiyatlara asgari bir limit getirildiği ve disiplin cezaları ile de bu
durumun uygulamasının zorunlu hale getirilmesinin amaçlandığı anlaşılmaktadır. Sektördeki
tüm oyuncuların fiyatlarının tespiti anlamına gelen söz konusu teşebbüs birliği kararının her
hal ve karda Kanun’un 5. maddesinde yer verilen dört koşulu sağlamayacağı, Kurul’un
geçmiş Kararlarından da açıkça görülmektedir.
(14) Sonuç olarak, bildirim konusu “Taban Ekspertiz Ücret Tarifesi”ne 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesinde öngörülen şartları sağlamaması nedeniyle bireysel muafiyet tanınmasının imkân
dâhilinde olmadığı, bununla birlikte söz konusu Tarife’nin henüz uygulamaya konulmamış
olduğu dikkate alınarak Kanun’un 41. maddesi uyarınca inceleme konusu taraf hakkında
soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
H. SONUÇ
(15) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Sigorta Eksperleri İcra Komitesi tarafından hazırlanan “Taban Ekspertiz Ücret Tarifesi”ne
4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi kapsamında menfi tespit belgesi verilemeyeceğine,
2. Söz konusu Tarife’ye 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sayılan şartları karşılamaması
nedeniyle bireysel muafiyet tanınamayacağına,
3. Bununla birlikte bahse konu tarifenin henüz uygulamaya konulmadığı dikkate alınarak, bu
aşamada 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığına
14-08/162-71
4/4
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy