Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-2-105 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-41/557-210
Karar Tarihi : 27.6.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler :Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER : Hakan Suat ÖLMEZ, Ekrem SOLMAZ
C. BİLDİRİMDE :- Cimpor Yibitaş Çimento San. ve Tic. A.Ş.
BULUNAN Temsilcileri: Av.Özlem KIZIL, Av. Asım Serdar YILMAZ
Piyade Sok. No:18 Portakal Çiçeği Apt. C Blok Kat:3 06550
Çankaya-Ankara 20
D. TARAFLAR : - Cimpor Yibitaş Çimento San. ve Tic. A.Ş.
Portakal Çiçeği Sok. No:33 Çankaya-Ankara
- Tokbetsan Beton Tekstil Turizm İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.
Tokat-Turhal Yolu 5. km Yeniyurt Mah. No:3981 Tokat
E. DOSYA KONUSU: Tokbetsan Beton Tekstil Turizm İnşaat San. ve Tic. Ltd.
Şti.’ye ait hazır beton tesisinin Cimpor Yibitaş Çimento San. ve Tic. A.Ş.
tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 30.5.2008 tarih ve 3420 sayı ile intikal 30
eden bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1
sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in ilgili hükümleri çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda düzenlenen
16.6.2008 tarih ve 2008-2-105/Öİ-08-HSÖ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu,
20.6.2008 tarih ve REK.0.06.00.00-120/186 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-41 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; bildirim konusu devralma işleminin
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir devralma olduğu, işlem sonucunda
4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratılmasının veya
mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve bunun sonucunda ilgili pazarda 40
rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Cimpor Yibitaş Çimento San. ve Tic. A.Ş. (Cimpor Yibitaş)
Cimpor Yibitaş çimento ve hazır beton sektörlerinde faaliyet göstermektedir. Cimpor
Yibitaş’ın bir tanesi Kayseri il merkezinde olmak üzere Türkiye genelinde toplam 13
hazır beton tesisi bulunmaktadır. Cimpor Yibitaş’ın ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:
08-41/557-210
2
Tablo 1: Cimpor Yibitaş Ortaklık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Yibitaş Holding A.Ş. 49,79
Cimpor Inversiones S.A. 50,21
Toplam 100
Cimpor Inversiones S.A., hisselerinin tamamına Cimpor Cimentos De Portugal SGPS
S.A.’nın sahip olduğu Portekiz merkezli bir şirkettir. Cimpor Grubu, Yibitaş Holding 50
A.Ş. hisselerinin %89,13’üne sahiptir.
H.1.2. Tokbetsan Beton Tekstil Turizm İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. (Tokbetsan
Beton)
Tokbetsan Beton, hazır beton sektöründe faaliyet göstermektedir. Tokbetsan
Beton’un devralma işlemine konu tesis dışında hazır beton sektöründe başka bir
faaliyeti bulunmamaktadır. Tokbetsan Beton’un ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:
Tablo 2: Tokbetsan Beton Ortaklık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Hasan Hüseyin Karcı 33,3
Mustafa Kara 33,3
Mehmet Ayvaz 33,3
Toplam 100
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirime konu işlem, bir hazır beton tesisinin Cimpor Yibitaş tarafından 60
devralınmasına ilişkindir. Bu nedenle, ilgili ürün pazarı “hazır beton pazarı” olarak
belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Hazır beton; çimento, agrega, belli katkı malzemeleri ve suyun karıştırılması
yöntemiyle üretilen bir inşaat malzemesidir. Hazır beton, üretildikten yaklaşık 1 saat
içinde tüketilmesi gereken, bu sebeple stoklanamayan ve üretildiği tesisten belli bir
mesafeden daha uzak bölgelere taşınması teknik ve ekonomik açıdan mümkün
olmayan bir üründür. Hazır beton hem yukarıda sayılan özellikleri hem de yüksek
taşıma maliyetlerinin varlığı nedeniyle üretildiği tesisten en fazla yaklaşık 50 km
uzaklığa götürülebilmektedir. 70
Devralma işlemine konu Tesis Tokat merkez ilçede faaliyet göstermektedir. Bildirim
formunda, ilgili tesis merkez alındığında tesis etrafında 50 km’lik alanda Tokat
merkez ilçe ve Turhal ilçesinin bulunduğu, bu sebeple ilgili coğrafi pazarın Tokat
merkez ilçe ve Turhal ilçesi olarak belirlenmesi gerektiği ifade edilmektedir. Turhal’ın
Tokat merkez ilçeye uzaklığı 46 km, Tesise olan uzaklığı ise 46 km’den daha azdır.
Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde, dosya kapsamında ilgili coğrafi
pazarın “Tokat merkez ilçe ve Turhal ilçesi” olarak belirlenmesinin uygun olduğu
sonucuna varılmıştır.
H.3. Değerlendirme
H.3.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 2. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme 80
1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ”in 2(b) maddesine göre “Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer
bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da
08-41/557-210
3
kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol
etmesi” teşebbüsler arası birleşme ve devralma olarak kabul edilmiştir.
Dosya konusu işlem Tokbetsan Beton’a ait hazır beton tesisinin devralınmasına
ilişkindir. Tesisin bulunduğu arsa ise Tokat Organize Sanayi Bölgesi Müteşebbis
Teşekkül Başkanlığı’na aittir. Cimpor Yibitaş, tesisin bulunduğu arsayı en az beş
yıllığına kiralamayı planlamaktadır.
Dosya konusu işlem ile Tokbetsan Beton’a ait olan hazır beton tesisi ve ilgili 90
malvarlığı Cimpor Yibitaş tarafından devralınacağından söz konusu işlemin 4054
sayılı Kanun ve 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi olduğu
sonucuna varılmıştır.
H.3.2. 1997/1 Sayılı Tebliğ’in 4. Maddesi Açısından Yapılan Değerlendirme
1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde; “Bu Tebliğ’in 2. maddesinde belirtilen bir
birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren
teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam
pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile
toplam cirolarının yirmi beş trilyon Türk Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan
izin almaları zorunludur.” hükmü yer almaktadır. 100
Bildirim dosyasında yer alan bilgilere göre, bildirim konusu devralma işleminde
devralan taraf olan Cimpor Yibitaş’ın Tokat merkez ilçe ve Turhal ilçesi hazır beton
pazarında herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Bu nedenle devreden taraf
Tokbetsan Beton’un ilgili ürün pazarındaki 2007 yılı cirosu olan (…………)
(………………………………….) YTL aynı zamanda tarafların toplam cirosunu
oluşturmaktadır.
2007 yılı itibarıyla Tokat merkez ilçe ve Turhal ilçesi hazır beton pazarındaki
Tokbetsan Beton’un pazar payı % (…)’dir. Cimpor Yibitaş’ın ilgili pazarda herhangi
bir faaliyeti olmaması sebebiyle tarafların ilgili ürün pazarındaki 2007 yılı toplam
pazar payları % (…)’dir. 110
Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde incelemeye konu devralma işleminde,
Tokat merkez ilçe ve Turhal ilçesi hazır beton pazarı açısından 1997/1 sayılı
Tebliğ’de belirtilen pazar payı eşiğinin aşıldığı görülmektedir. Dolayısıyla bildirim
konusu işlemin Rekabet Kurulu’nun iznine tabi bir devralma işlemi olduğu sonucuna
ulaşılmıştır.
H.3.3. Devralma İşleminin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından
Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca, bir birleşme veya devralmanın
yasaklanabilmesi için işlemin, hakim durum yaratarak ya da mevcut bir hakim
durumu güçlendirerek ilgili piyasada rekabeti önemli ölçüde azaltması gerekmektedir. 120
Tokat merkez ilçe ve Turhal ilçesi hazır beton pazarında faaliyet gösteren
teşebbüslerin 2007 yılı pazar payları aşağıdaki gibidir:
08-41/557-210
4
Tablo 3: Teşebbüslerin 2007 Yılı Pazar Payları (%)
Teşebbüs Pazar Payı
Tokbetsan Beton (….)
Albayraklar (….)
Erdem Hazır Beton (….)
Yanar İnşaat (….)
Bayraktar Hazır Beton (….)
Toplam 100
Bildirim formunda yer alan bilgilere göre devralınan taraf olan Tokbetsan Beton’un
Tokat merkez ilçe ve Turhal ilçesi hazır beton pazarındaki pazar payı %(…)’dir.
Devralan taraf olan Cimpor Yibitaş’ın ise Tokat merkez ilçe ve Turhal ilçesi hazır
beton pazarında herhangi bir faaliyeti olmadığından bildirim konusu işlem sonrasında
ilgili ürün pazarında yoğunlaşma seviyesinde herhangi bir artış meydana 130
gelmeyecektir. Dolayısıyla devralma işlemiyle birlikte ilgili pazarda bir hakim durum
yaratılmasının ya da mevcut bir hakim durumun güçlendirmesinin söz konusu
olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
H.3.4. Yan Sınırlamalar
Taraflar arasında imzalanan Ön Protokol’de;
“…SATICI Ortakları bahse konu arazide bulunan hazır beton tesisi merkez kabul
edilerek buna 30 km yarıçapı içerisinde, hazır beton tesisinin Cimpor tarafından fiilen
işletilmeye başladığı tarihten itibaren üç (3) yıl süre ile, doğrudan veya dolaylı olarak
bizzat ve/veya iştirak şeklinde yeni veya yeni bir beton tesisi kurmamayı ve kurulu bir
şirkete ortak olarak katılmamayı ve hazır beton tesisi işletmemeyi taahhüt etmiş 140
olup…” hükmü yer almaktadır
Rekabet yasakları, alıcıların yaptıkları yatırımların karşılıklarını tam olarak almalarının
bir aracı olarak görülmektedir. Genel olarak rekabet yasaklarının yan sınırlama olarak
değerlendirilebilmesi için “yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma”, “sadece
taraflar açısından kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık” kriterlerini sağlaması gerekmektedir.
Yapılan inceleme sonucunda, Ön Protokol’de yer alan rekabet yasağının; sadece
devralma işlemine konu tesisin faaliyet alanı olan hazır beton pazarı ile sınırlı olduğu
ve rekabet yasağının sadece devreden taraflar açısından geçerli olduğu
anlaşılmaktadır. Ön Protokol doğrultusunda tesisin çevresindeki 30 km’lik alanda
Tokbetsan Beton’un ortaklarına 3 yıllık rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmektedir. 150
Devralan açısından devralma işleminin amacına ulaşabilmesi için 3 yıllık rekabet
etmeme yükümlülüğü süresinin, bu hükmün tesisin 30 km çevresinde geçerli olacağı
da dikkate alındığında, makul olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”
kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen
nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin
160
08-41/557-210
5
ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy