AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KAYITTAN DÜŞÜRÜLME KARARI
Başvuru no. 9302/19
İsmail TOPÇU / Türkiye
(ekte bulunan tabloya bakınız)
Başkan
Branko Lubarda,
Hâkimler
Carlo Ranzoni,
Pauliine Koskelo,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Viktoriya Maradudina’nın katılımıyla 22 Nisan 2021 tarihinde Komite hâlinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm),
16 Ocak 2019 tarihinde yapılan yukarıda anılan başvuruyu göz önüne alarak,
Başvurunun kayıttan düşürülmesi talebiyle davalı Hükümet tarafından gönderilen deklarasyonu göz önüne alarak,
Gerçekleştirdiği müzakerelerin sonucunda aşağıdaki kararı vermiştir:
OLAYLAR VE USUL
Başvurana ilişkin bilgiler ekteki tabloda yer almaktadır.
Başvuran, İstanbul Barosuna bağlı Avukat A. Tarhan tarafından temsil edilmiştir.
Başvuranın, Sözleşme’nin 6 § 1 ve 13. maddeleri kapsamında Yargıtayın benzer davalarda çelişkili kararlar vermesine, hukuki güvenlik ilkesinin ihlaline ve Anayasa Mahkemesinin bu hususta etkin bir hukuk yolu sunmamasına ilişkin şikâyetleri Türk Hükümetine (“Hükümet”) bildirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRMESözleşme’nin 6 § 1 maddesinin ihlal edildiği iddiası hakkında
Hükümet, Mahkemeye, söz konusu şikâyetler kapsamında ileri sürülen hususların çözüme kavuşturulması amacıyla tek taraflı deklarasyon metni düzenlemeyi teklif ettiğini bildirmiştir. Hükümet, ayrıca, Mahkemeden, Sözleşme’nin 37. maddesi uyarınca başvurunun kayıttan düşürülmesini talep etmiştir.
Hükümet, Sözleşme’nin 6 § 1 maddesinin ilgili iç hukuk yargılamaları bağlamında ihlal edildiğini kabul etmiştir. Hükümet, ekli tabloda belirtilen miktarın başvurana ödenmesini teklif etmiş ve Mahkemeyi başvurunun Sözleşme’nin 37 § 1 (c) maddesi uyarınca kayıttan düşürülmesine karar vermeye davet etmiştir. Söz konusu meblağ, ödeme tarihinde geçerli olan döviz kuru üzerinden davalı Devletin para birimine çevrilecek ve Mahkeme tarafından kabul edilen kararın tebliğini müteakip üç ay içerisinde ödenecektir. Söz konusu meblağın belirtilen üç ay içerisinde ödenmemesi durumunda, Hükümet, bahsi geçen sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödeme gününe kadar geçen sürede, belirtilen miktarlara, Avrupa Merkez Bankasının söz konusu dönem için geçerli olan marjinal faiz oranına üç puan eklenmek suretiyle elde edilecek oran üzerinden basit faiz ödemeyi taahhüt etmiştir.
Bu ödeme, davayı nihai çözüme kavuşturacaktır.
Hükümetin tek taraflı deklarasyon koşulları başvurana 27 Ağustos 2020 tarihinde gönderilmiştir. Mahkeme 19 Ocak 2021 tarihinde başvuranın deklarasyon şartlarını reddettiğine ilişkin cevabını almıştır.
Mahkeme, Sözleşme’nin 37 § 1 (c) maddesinin, aşağıdaki halde davayı kayıttan düşürmesine imkân verdiğini gözlemlemektedir:
“Mahkemenin saptadığı herhangi bir başka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmezse ...”
Bu sebeple, Mahkeme, başvuranın davasının incelenmesine devam edilmesini istemesine rağmen davalı Hükümet tarafından yapılan tek taraflı deklarasyon temelinde başvuruları 37 § 1 (c) maddesi uyarınca kayıttan düşürülebilir (bk. özellikle Tahsin Acar/Türkiye (ilk itirazlar) [BD], no. 26307/95, §§ 75‑77, AİHM 2003-VI).
Mahkeme, yerel mahkemenin çelişkili kararları sebebiyle hukuki güvenliğin ihlal edilmesine ilişkin şikâyetler konusunda içtihadını açık ve kapsamlı bir şekilde ortaya koymuştur (bk., örneğin, Stoilkovska/Eski Yugoslav Makedonya Cumhuriyeti, no. 29784/07, §§ 47-49, 18 Temmuz 2013 ve Hayati Çelebi ve Diğerleri/Türkiye, no. 582/05, § 52, 9 Şubat 2016).
Teklif edilen ve benzer davalarda hükmedilen miktarlarla tutarlı olan tazminat miktarının yanı sıra Hükümet deklarasyonu içerisinde bulunulan ikrarların mahiyeti göz önünde bulundurulduğunda, Mahkeme, başvurunun tek taraflı deklarasyonun kapsadığı kısmının incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir gerekçe olmadığı kanaatindedir (37 § 1 (c) maddesi).
Mahkeme ayrıca, 25 Temmuz 2018 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisinin 7145 sayılı Kanun’u kabul etmesine dikkat çekmek istemektedir. Bu yeni Kanun’un 4, 17, 18 ve 19. maddeleri, dostane çözüm veya tek taraflı deklarasyon temelinde Mahkemenin davayı kayıttan düşürme kararının akabinde yerel mahkeme yargılamalarının yenilenmesi talebinde bulunma hakkını öngörmektedir. Özellikle, Mahkemenin içtihadına ve uygulamasına göre, iç hukuk yargılamalarının yenilenmesi, öne sürülen ihlale etkili bir çözüm sağlamak için en uygun yoldur. Bu bağlamda, Mahkemenin Sözleşme ve Protokolleri tarafından güvence altına alınan hakların ve özgürlüklerin korunmasındaki ikincil rolü dikkate alındığında, Sözleşme’nin herhangi bir ihlalinin giderilmesinin öncelikli olarak ulusal makamların görevi olduğu hatırlatılmaktadır.
Yukarıdaki hususlar ışığında, Mahkeme, Sözleşme ve Protokolleri ile güvence altına alınan insan haklarına saygının, başvurunun tek taraflı deklarasyonun kapsadığı kısmının incelenmeye devam edilmesini gerekli kılmadığı kanısındadır (37 § 1 maddesinin son cümlesi).
Mahkeme, son olarak, Hükümetin tek taraflı deklarasyon metninde belirtilen şartlara uymaması halinde, başvurunun, Sözleşme’nin 37 § 2 maddesi uyarınca tekrar kayda alınabileceğini vurgulamaktadır (Josipović/Sırbistan (k.k.), no. 18369/07, 4 Mart 2008).
Yukarıda açıklanan hususlar dikkate alındığında, başvurunun Sözleşme’nin 6 § 1 maddesi kapsamındaki şikâyete ilişkin kısmının kayıttan düşürülmesi uygun görülmektedir.Sözleşme’nin 13. maddesinin ihlal edildiği iddiası hakkında
Başvuran Sözleşme’nin 13. maddesi kapsamında, Anayasa Mahkemesinin Sözleşme’ye ilişkin şikâyetleriyle ilgili etkin bir hukuk yolu sağlamamasından şikâyetçi olmuştur.
Mahkeme, başvuranın Sözleşme’nin 13. maddesi kapsamında şikâyet ettiği konuların yukarıda incelenen şikâyetle uygulamada aynı olduğunu kaydetmektedir. Dolayısıyla Mahkeme, Sözleşme’nin 13. maddesinin ihlal edildiği iddiası hakkında ayrı bir karar verilmesine gerek olmadığı kanaatindedir (bk., bu davaya uygulanabildiği ölçüde, Centre for Legal Resources on behalf of Valentin Câmpeanu/ Romanya [BD], no. 47848/08, § 156, AİHM 2014, ve buradaki diğer atıflar ile birlikte; Sochaczewski/Polonya (k.k.), no. 46091/13, 12 Şubat 2019 ve Özbaş/Türkiye (k.k.), no. 47370/08, 28 Ocak 2020).
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oy birliğiyle,
Davalı Hükümetin sunduğu deklarasyon metninde yer alan koşulların ve yine aynı metin içerisinde sunulan taahhütlerin yerine getirilmesi amacıyla öngörülen yöntemleri dikkate alarak;
Sözleşme’nin 6 § 1 maddesi kapsamındaki şikâyete ilişkin olarak başvurunun, Sözleşme’nin 37 § 1 (c) maddesi uyarınca kayıttan düşürülmesine;
Başvuranın Sözleşme’nin 13. maddesi kapsamındaki şikâyetinin kabul edilebilirlik ve esas bakımından incelenmesine gerek bulunmadığına karar vermiştir.
İşbu karar, İngilizce olarak tanzim edilmiş olup, 20 Mayıs 2021 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
signature_p_2.
Viktoriya MaradudinaBranko Lubarda
Yazı İşleri Müdür Yardımcısı VekiliBaşkan
EKLER
Sözleşme’nin 6 § 1 ve 13. maddesi kapsamındaki şikâyetleri konu alan başvuru
(çelişkili kararlar nedeniyle hukuki güvenlik ilkesinin ihlal edilmesi ve etkin bir iç hukuk yolunun olmaması)
Başvuru no.
Başvuru tarihi
Başvuranın adı
Doğum Yılı
Temsilcinin adı ve görev yaptığı yer
Hükümetin deklarasyonunun Mahkemeye tebliğ edildiği tarih
Başvuranın deklarasyona ilişkin yorumunun Mahkemeye tebliğ edildiği tarih
Her başvuran başına hükmedilen maddi ve manevi tazminat ve masraf ve giderleri karşılamak üzere ödenecek miktar
(avro cinsinden)[1]
9302/19
16.01.2019
İsmail TOPÇU
1980
Tarhan Ayhan
İstanbul
25.08.2020
19.01.2021
1.350
[1] Başvurana yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutulmak üzere
Full & Egal Universal Law Academy