Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2006-4-124 (Devralma)
Karar Sayısı : 06-59/779-228 (b)
Karar Tarihi : 24.8.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER : Metin HASSU, Esin ÇERÇİOĞLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Re’sen
D. TARAFLAR : - Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu
Büyükdere Cad. No:143 34394 Esentepe İstanbul 20
- FFK Fon Finansal Kiralama A.Ş.
Fulya Aşçıoğlu Plaza Hakkı Yeten Cd. No:10/18
Teşvikiye/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Toprak Finansal Kiralama A.Ş. (TFK)’nin %83.8
oranında hissesinin FFK Fon Finansal Kiralama A.Ş. (FFK) tarafından
Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF)’ndan devralınması işlemi.
F. DOSYA EVRELERİ: 30.6.2005 tarihinde gerçekleştirilen, ancak Kurum’a
bildirilmeyen işlem hakkında, 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun” 30
ile 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ” ve 1998/4 sayılı “Özelleştirme Yoluyla
Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna
Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar
Hakkında Tebliğ”in ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen 18.8.2006.tarih,
2006-4-124/Öİ-06-MH sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu 18.8.2006 tarih,
REK.0.08.00.00-120/209 sayılı Başkanlık önergesi ile 06-59 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da, 40
- bildirimi yapılmayan devralma iişleminin 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında izne
tabi olduğu; söz konusu işlemi Rekabet Kurulu’nun izni olmadan gerçekleştiren
FFK’ya 4054 sayılı Kanun’un 5388 sayılı Kanun’la değişik 16. maddesinin (c)
bendi uyarınca 2006/1 sayılı Tebliğ’de öngörülen 1.592 YTL para cezasının
uygulanmasının gerektiği;
06-59/779-228 (b)
2
- anılan işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan
veya mevcut hakim durumu güçlendiren ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli
ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir işlem olmadığı ve bu nedenle söz
konusu işleme izin verilmesinin uygun olacağı
görüşleri ifade edilmiştir. 50
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Tarafların faaliyet alanları dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı, “finansal kiralama
hizmetleri” olarak belirlenmiştir.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar 60
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili coğrafi pazar, “Türkiye Cumhuriyeti
Sınırları” olarak tespit edilmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Toprak Finansal’ın %83.8 oranında hissesi 30.6.2005 tarihinde FFK tarafından
TMSF’den devralınmış olup, söz konusu işlem hakkında Rekabet Kurumu’na
bildirim yapılmamıştır.
Kurum bir yazı ile FFK’dan işleme ilişkin bilgi ve bildirim yapılmamasının
gerekçesini talep etmiştir. Rekabet Kurumu kayıtlarına 14.8.2006 tarih ile intikal
eden yazıda, FFK’nın ve TFK’nın 2004 yılına ait ciroları toplamının (………….)- 70
YTL., 2005 yılına ait ciroları toplamının ise (…………..)- YTL. olduğu ifade
edilmiştir. Anılan işleminin bildirilmeme nedeni ise, TMSF yetkililerinin devralma
işleminin Rekabet Kurumu’na bildirilmeksizin gerçekleştirilmesinde bir sakınca
olmadığını belirtmeleri olarak açıklanmıştır.
Konuyla ilgili olarak TMSF’ye yazı gönderilmiş, Rekabet Kurumu kayıtlarına
16.8.2006 tarih ile intikal eden cevabi yazıda, FFK’nın TFK’nın %83.8’lik hissesini
30.6.2005 tarihinde TMSF’den devraldığı, TFK’nın 2004 yılına ait pazar payının
ve aynı yıla ait cirosunun, 1997/1 sayılı Tebliğ’de geçen eşiklerin altında olması
nedeniyle, Rekabet Kurumu’na bildirimde bulunulmasına gerek duyulmadığı,
ancak sehven yalnızca devredilen TFK’nın cirosunun dikkate alındığı, devralan 80
şirketin cirosunun dikkate alınmadığı ifade edilmiştir.
Esasen, 4054 sayılı Kanun ile 1997/1 sayılı Tebliğ ve 1998/4 sayılı Tebliğ
hükümleri çerçevesinde, 1998/4 sayılı Tebliğ’in 3. maddesi “Ön Bildirime Tabi
Özelleştirme Yolu ile Devralmalar“ı belirlemektedir. Buna göre: “Bu Tebliğ
kapsamındaki özelleştirme yolu ile devralma işlemlerinde; özelleştirilecek
teşebbüs ya da mal veya hizmet üretimine yönelik birimin ilgili ürün piyasasındaki
pazar payının % 20’yi veya cirosunun 20 trilyon Türk Lirasını aşması ya da bu
eşikler aşılmasa bile özelleştirilecek teşebbüsün hukuki veya fiili imtiyazlara sahip
olması halinde, ihale şartlarının kamuoyuna duyurulmasından önce, Rekabet
06-59/779-228 (b)
3
Kurumuna ön bildirimde bulunularak, ilgili pazarda böyle bir özelleştirmenin ne 90
gibi sonuçlar doğuracağı, özelleştirilecek teşebbüsün varsa sahip olduğu hukuki
veya fiili imtiyazların özelleştirme sonrası durumunun ne olacağı hususlarının
değerlendirileceği ve bu konularda ihale şartları belgesinin hazırlığına esas olacak
Rekabet Kurulu Görüşünün alınması zorunludur.”
Aynı Tebliğin “5. maddesi, “İzin Başvurusuna Tabi Özelleştirme Yolu ile
Devralmalar”ı belirlemektedir. Buna göre: “Bu Tebliğ uyarınca Rekabet
Kurumuna ön bildirimde bulunulması zorunlu olan özelleştirme yolu ile devralma
işlemlerinde ve ön bildirime tabi olmamakla birlikte bu Tebliğ kapsamında olan
özelleştirme yolu ile devralma işlemi taraflarının ilgili ürün piyasasındaki toplam
pazar paylarının %25’i veya cirolarının 25 trilyon Türk Lirasını aşması halinde; 100
devralma işlemlerinin hukuki geçerlilik kazanabilmeleri için Rekabet Kurulundan
izin alınması zorunludur.”
Taraflara ait 2004 yılına ait pazar pazar payı ve ciro bilgilerinden, söz konusu
işlemin ciro ve pazar payı eşiklerinin altında olması nedeniyle, 1998/4 sayılı
Tebliğ’in “Ön Bildirime Tabi Özelleştirme Yolu ile Devralmalar“ başlıklı 3. maddesi
kapsamında yer almadığı, ancak ciro eşiklerinin üstünde olması nedeniyle aynı
Tebliğin, “İzin Başvurusuna Tabi Özelleştirme Yolu ile Devralmalar” başlıklı 5.
maddesi kapsamında yer aldığı anlaşılmaktadır. Bu çerçevede, izne tabi bir
devralma işleminin bildiriminin yapılmadığı anlaşılmıştır. Anılan nedenle tarafların
4054 sayılı Kanun’un 5388 sayılı Kanun’la değişik 16. maddesinin (c) bendi 110
uyarınca idari para cezası ile cezalandırılmaları gerekir.
Bununla birlikte, taraflardan TMSF, 5411 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuat ile
verilen yetkiler çerçevesinde tasarruf sahiplerinin hak ve menfaatlerinin korunması
amacıyla, mevduatın ve katılım fonlarının sigorta edilmesi, fon bankalarının
yönetilmesi, mali bünyelerinin güçlendirilmesi, yeniden yapılandırılması, devri,
birleştirilmesi, satışı, tasfiyesi, fon alacaklarının takip ve tahsili işlemlerinin
yürütülmesi ve sonuçlandırılması, fon varlık ve kaynaklarının idare edilmesi ve
Kanunla verilen diğer görevlerin ifası için kurulmuş olup teşebbüs niteliği
taşımamaktadır. Bu nedenle TMSF’ye mezkur para cezasının verilemeyeceği
kanaatine varılmıştır. 120
Öte yandan, 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesinin birinci fıkrasında, bir veya birden
fazla teşebbüsün hakim durum yaratmaya ya da hakim durumlarını
güçlendirmeye yönelik olarak piyasadaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya bu sonucu doğuracak şekilde bir
teşebbüsün başka bir teşebbüsü devralması hukuka aykırı bulunmuş ve
yasaklanmıştır. İnceleme konusu işlem neticesinde FFK‘nın pazar payı %
(….)’den % (…..)’e yükselmiştir. Dolayısıyla, finansal kiralama hizmetleri
pazarında hakim durum yaratılması veya güçlendirilmesi hallerinden herhangi
birisi gerçekleşmemiştir.
130
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Toprak Finansal Kiralama A.Ş’nin %83.8 oranında hissesinin 30.6.2005
tarihinde FFK Fon Finansal Kiralama A.Ş. tarafından Tasarruf Mevduatı Sigorta
06-59/779-228 (b)
4
Fonu’ndan devralınması işleminin 1998/4 sayılı “Özelleştirme Yoluyla
Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna
Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar
Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna; anılan işlemin 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut hakim
durumu güçlendiren ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması 140
sonucunu doğuran bir işlem olmadığına ve bu nedenle söz konusu işleme izin
verilmesine OYBİRLİĞİ ile,
2. Söz konusu devralma işlemini Rekabet Kurulu’nun izni olmadan gerçekleştiren
FFK Fon Finansal Kiralama A.Ş.’ye 4054 sayılı Kanun’un 5388 sayılı Kanun’la
değişik 16. maddesinin (c) bendi ve 2006/1 sayılı Tebliğ uyarınca 1.592- YTL.
idari para cezası verilmesine; aynı Kanun maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
bildirim yükümlülüğü bulunduğu dönemde FFK Fon Finansal Kiralama A.Ş.’nin
yönetim kurulunda görev yapan Orhan ÖZOKUR, Murat ÜLKER, Adnan
AĞAOĞLU’nun her birine ayrı ayrı ve teşebbüse verilen cezanın takdiren %10’u
oranında olmak üzere 159,20’şer YTL. idari para cezası verilmesine 150
OYÇOKLUĞU ile;
3. Söz konusu işlemi Rekabet Kurulu’nun izni olmadan gerçekleştiren Tasarruf
Mevduatı Sigorta Fonu’na 4054 sayılı Kanun’un 5388 sayılı Kanun’la değişik 16.
maddesinin (c) bendi uyarınca idari para cezası verilmesine gerek olmadığına
OYÇOKLUĞU ile
ile karar verilmiştir.
06-59/779-228 (b)
5
(24.08.2006 tarihli, 06-59/779-228 (b) sayılı)
Kurul Kararına KARŞI OY
Karar, TMSF’nin Toprak Finansal Kiralama A.Ş.’nin %83.8 oranındaki hissesinin
FFK Fon Finansal Kiralama A.Ş.’ye devrine ilişkindir.
Öncelikle, TMSF’nin el koyduğu şirketlerin veya mal varlıklarının satışı işleminin
1998/4 ve 1998/5 sayılı Tebliğler anlamında bir özelleştirme işlemi olup olmadığının
tartışmalı bir konu olduğu vurgulanmalıdır. Aşağıdaki değerlendirme, TMSF’nin satış
işlemlerinin 1998/5 sayılı Tebliğ delaletiyle 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında olduğu
varsayımı çerçevesinde yapılacaktır.
1998/4 sayılı Tebliğin temel mantığına göre; gerek ön bildirim aşamasında,
gerekse nihai izin aşamasında Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ya da 1998/5 sayılı Tebliğe
göre özelleştirme işlemini yapan diğer kamu kurum ve kuruluşları Tebliğde belirtilen
yükümlülükleri yerine getirmekle sorumludur.
Nitekim, Tebliğin 6. maddesine göre; Rekabet Kurumuna izin başvurusu
Özelleştirme Yüksek Kurulu karar taslağında yer alacak her teklif sahibi için bağımsız
dosyalar şeklinde Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından yapılır. Uygulama da bu
yönde olup, ÖYK karar taslağında yer alacak teklif sahiplerinden Bildirim Formu ve
gerekli sair belgeler temin edilip izin için ÖİB tarafından Kuruma iletilmektedir.
Dolayısıyla, Tebliğe göre bildirim yükümlülüğü Özelleştirme İdaresi Başkanlığına ait
bulunmaktadır.
Diğer taraftan, 1998/4 sayılı Tebliğin 1998/5 sayılı Tebliğle değişik 7. maddesinde
özelleştirme işleminin diğer kamu kurum veya kuruluşu tarafından yapılması halinde
ÖİB’ce yerine getirilmesi öngörülen yükümlülüklerin devri gerçekleştirecek kuruluşça
yapılacağı öngörülmektedir.
Bu hükümler karşısında bildirim mükellefiyetinin TMSF’ce yerine getirilmesi
gerektiği açıktır. Hal böyleyken, bildirmeme cezasının bildirme yükümlülüğü olmayan
FFK Fon Kiralama A.Ş. ve yöneticilerine verilmesini öngören Kararın 2. maddesine
katılma imkanı bulunamamıştır.
Tuncay SONGÖR Mehmet Akif ERSİN
İkinci Başkan Kurul Üyesi
06-59/779-228 (b)
6
Rekabet Kurulu’nun 24.08.2006 günlü ve 06-59/779-228(b) sayılı Kararı’na
KARŞI OY
Toprak Finansal Kiralama A.Ş.’nin % 83,8’lik hissesinin 30.6.2005
tarihinde FFK Fon Finansal Kiralama A.Ş. tarafından TMSF’den devralınma
işlemi Rekabet Kurumu’nun izni olmadan gerçekleştirilmiştir.
4054 Sayılı Yasanın 12’nci maddesine göre devralma işlemini
taraflardan herhangi biri yapabilir. Bildirimde bulunan, diğer ilgili tarafı
durumdan haberdar etmek zorundadır.
Sözkonusu devralma işlemi taraflardan ne TMSF ne de FFK Fon
Finansal Kiralama Anonim Şirketince Rekabet Kurumuna bildirilmemiştir.
Bildirmeme eyleminden her iki taraf da sorumludur.
Rekabet Kurumu’nun 1998/4 Sayılı Tebliğinin 5’inci maddesinde ;
Rekabet Kurumu’na ön bildirimde bulunulması zorunlu olan özelleştirme
yolu ile devralma işlemlerinde ve ön bildirime tabi olmamakla birlikte bu
Tebliğ kapsamında olan özelleştirme yolu ile devralma işlemi taraflarının
ilgili ürün piyasasındaki toplam pazar paylarının % 25’i veya cirolarının 25
trilyon TL.’nı aşması halinde, devralma işlemlerinin hukuki geçerlilik
kazanabilmek için Rekabet Kurulu’ndan izin alınmasının zorunlu olduğu
belirlenmiş aynı Tebliğe 1998/5 sayılı Tebliğin 2’nci maddesiyle eklenen 7.
maddede de; özelleştirme yoluyla devirlerin Özelleştirme İdaresi Başkanlığı
dışında diğer kamu kurum veya kuruluşlarınca gerçekleştirilmesi halinde de
bu Tebliğ hükümlerinin uygulanacağı, bu takdirde, bu Tebliğde Özelleştirme
İdaresi Başkanlığınca yerine getirilmesi öngörülen yükümlülüklerin, devri
06-59/779-228 (b)
7
gerçekleştirilecek kamu kurum veya kuruluşunca yerine getirileceği kurala
bağlanmıştır.
Bu durumda, 4054 sayılı Yasa ve1998/4 sayılı Tebliğin anılan Tebliğ
hükümleri karşısında, el koymuş olduğu Toprak Finansal Kiralama A.Ş.’nin
% 83,8’lik hissesinin FFK Fon Finansal Kiralama A.Ş.’ne devri işlemini
bildirmeyen TMSF ye de idari para cezası uygulanması gerekirken teşebbüs
olmadığından bahisle ceza uygulanmaması yönündeki karar hükmüne
katılmıyoruz.
Süreyya ÇAKIN M.Sıraç ASLAN
Kurul Üyesi Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy