Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2012-1-66 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 12-30/877-261
Karar Tarihi : 06.06.2012
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Tuğçe KOYUNCU, Başak ARSLAN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : Şirvan Petrol Ür. San. Tic. Ltd. Şti.
Ankara Asfaltı Belkahve Mevkii No:280 Bornova/İzmir
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : Total Oil Türkiye A.Ş.
Onur Ofis Park İş Merkezi İnkılap Mah. Üntel Sok. No:10
B1 Blok Ümraniye/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Total Oil Türkiye A.Ş.'nin lehine tesis edilen intifa hakkını
terkin etmeyerek 4054 sayılı Kanun'u ve 2002/2 sayılı Tebliğ'i ihlal ettiği iddiası.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 03.04.2012 tarih ve 2943 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan, 05.04.2012 tarih ve 2012-1-66/İİ sayılı İlk İnceleme
Raporu’nun görüşülmesi sonucunda önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili
karar uyarınca düzenlenen 23.05.2012 tarih ve 2012-1-66/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu 31.05.2012 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek incelemeye alınmasına karar
verilmiş ve bunun üzerine hazırlanan 04.06.2012 tarih ve 2012-1-66/BN sayılı Bilgi Notu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) G. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle;
- Şirvan Petrol Ür. San. Tic. Ltd. Şti. (Şirvan Petrol)’nin maliki olduğu başvuruya konu
taşınmaz üzerinde, söz konusu taşınmazın önceki maliki ve işleticisi tarafından
03.11.2000 tarihinde Total Oil Türkiye A.Ş. (Total) lehine 15 yıl süreli intifa hakkı
tesis edildiği,
- Şirvan Petrol ile Total arasında ilk olarak 01.12.2006 tarihinde bayilik sözleşmesi
imzalandığı, daha sonra bu bayilik sözleşmesinin Rekabet Kurumunun
düzenlemeleri ve kararları ile 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği hükümlerine uygun hale getirilmesi amacıyla taraflar arasında 29.03.2010
tarihinde yeni bir bayilik sözleşmesi ve 12.05.2010 tarihinde ise ek bir sözleşme
hazırlandığı,
- Total’in, Rekabet Kurumunun düzenlemesi hususundaki yargı kararı sonucunu
bekleyerek yukarıda belirtilen sözleşmelerin imza safahatını sürüncemede bırakması
ve yükümlülüklerini yerine getirmekten kaçınması sebebiyle Şirvan Petrol tarafından
sözleşmelerin feshedilerek artık bayiliğe devam edilmeyeceğini ve başvuruya konu
taşınmaz üzerinde kurulan intifa hakkının kaldırılması gerektiğini bildiren bir
ihtarname çekildiği,
- Ancak Total’in söz konusu intifayı terkin etmediği ve sahip olduğu intifa hakkını
kötüye kullanarak Şirvan Petrol’ü kendisi ile bayilik yapmaya zorladığı,
12-30/877-261
2/7
- Total tarafından 18.09.2010 tarihinde sonlandırılması gereken intifa hakkının halen
geçerliliğini sürdürmekte olduğu ve bu durumun rekabet mevzuatı ile Rekabet
Kurulunun daha önce vermiş olduğu kararlara aykırılık teşkil ettiği
iddia edilerek gereğinin yapılması talep edilmiştir.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: Raportörlerce;
- 26.10.2000 tarihli bayilik sözleşmesi ve bununla bağlantılı 03.11.2000 tarih ve 15 yıl
süreli intifa hakkı ile kurulmuş olan dikey ilişkinin mevcut haliyle 2002/2 sayılı Tebliğ
kapsamında grup muafiyetinden yararlanma olanağının bulunmadığı ve dikey ilişkiye
bireysel muafiyet tanınamayacağı; bununla birlikte tarafların dikey ilişkiyi devam
ettirme konusunda 29.03.2010 ve 12.05.2010 tarihli sözleşmeler ile açık ve serbest
iradelerini ortaya koydukları dikkate alınarak, intifa hakkının süresinin 29.03.2015
tarihine kadar geçerli olacak şekilde tapuda kısaltılması halinde dikey ilişkinin
29.03.2015 tarihine kadar anılan Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanma
olanağının bulunduğu,
- Bu nedenle, aralarındaki özel hukuk davasından ayrı olarak, 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, taraflara
gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren altmış gün içinde söz konusu intifa
süresinin 29.03.2015 tarihine kadar geçerli olacak şekilde kısaltılması hususunda
süre verilmesinin, aksi takdirde haklarında soruşturma açılacağının kendilerine
bildirilmesinin uygun olacağı,
ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Konu ile İlgili Mevzuat Hükümleri, Danıştay ve Rekabet Kurulu Kararları
(5) 2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde üretim ve dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde
faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetin alımı,
satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar “dikey anlaşma” olarak
tanımlanmaktadır. Tebliğ’in 3. maddesinde rekabet etmeme yükümlülüğü “alıcının
anlaşma konusu mal veya hizmetlerle rekabet eden mal veya hizmetleri üretmesini,
satın almasını, satmasını ya da yeniden satmasını engelleyen doğrudan veya dolaylı
her türlü yükümlülük” olarak ifade edilmiştir. Tebliğ’in 5(a) maddesinde ise, Tebliğ ile
tanınan muafiyetin anlaşmalarda alıcıya getirilen belirsiz süreli veya süresi beş yılı aşan
rekabet etmeme yükümlülüğüne uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır.
(6) Bunun yanında konunun akaryakıt sektörü özelinde ayrı bir önemi de bulunmaktadır.
Şöyle ki; akaryakıt sektöründe akaryakıt istasyonu olmaksızın istasyonlu bayilik faaliyeti
yürütülememesi nedeniyle, dağıtım firmalarının ve bayilerin yürüttükleri ticari faaliyet ile
istasyon arasında sıkı bir ilişki söz konusudur. Bu nedenle, 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5.
maddesinde sayılan özel durum bir yana bırakılırsa, beş yıllık rekabet yasağı süresinin
esasen; “bir dağıtıcının bir istasyonu tek seferde yapacağı sözleşmeler yoluyla diğer
dağıtıcıların faaliyetine kapatabileceği üst sınır” olarak yorumlanması gerekmektedir.
(7) Diğer taraftan, Danıştayın 13.05.2008 tarihli ve E.2006/1604, K.2008/4196 sayılı kararı,
bu karar üzerine Kurulumuzca alınan 30.10.2008 tarihli ve 08-61/997-389 sayılı Total-
Akdağ kararı, yine Kurulumuzun 05.03.2009 tarihli “Pol-Pet Petrol Ürünleri Tur.
Konaklama ve Din. Tesis. Ltd. Şti.- Bölünmez Petrolcülük A.Ş.” ve “Barbaros Akaryakıt
San. Tic. Ltd. Şti.- Altınbaş Petrol ve Tic. A.Ş.” kararları ile sektöre yönelik almış olduğu
diğer kararlar ve son olarak Danıştayın 28.06.2010 tarihli ve E. 2009/3044, K.
2010/5458; E.2009/5164, K.2010/5457 sayılı kararları ile de sabit olduğu üzere; intifa,
tapuya şerh edilmiş kira veya benzer etkiye sahip sözleşmeler, bayi üzerindeki rekabet
etmeme yükümlülüğünün süresinin 2002/2 sayılı Tebliğ ile düzenlenen 5 yıllık üst sınırı
fiili olarak aşmasına neden olmaktadır. Bu bakımdan bayilik sözleşmeleri ve bunlarla
12-30/877-261
3/7
bağlantılı intifa, kira gibi sözleşmelerin, aralarındaki hukuki ve iktisadi ilişki nedeniyle tek
bir anlaşma olarak 2002/2 sayılı Tebliğ’e uygunluklarının değerlendirilmesi
gerekmektedir.
(8) Bu çerçevede Kurulumuzun akaryakıt sektöründe dağıtım şirketleri ile bayileri arasında
yapılan dikey anlaşmalara ilişkin olarak daha önce almış olduğu kararlar uyarınca,
18.09.2005 tarihinden önce yapılan ve bu tarih itibarıyla kalan süresi beş yılı aşan dikey
anlaşmaların, 18.09.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup
muafiyetinden yararlanma olanağı bulunmaktadır. 18.09.2005 tarihinden sonra yapılan
dikey anlaşmalar ise yapıldıkları tarihten itibaren beş yıl süreyle 2002/2 sayılı Tebliğ ile
düzenlenen grup muafiyeti kapsamındadır.
(9) 2002/2 sayılı Tebliğ ile öngörülen beş yıllık sürenin nasıl hesaplanacağı hususunda ise
Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz’un 35. paragrafında şu açıklamalara yer verilmiştir:
“… Beş yıllık rekabet etmeme yükümlülüğünün süresinin hesaplanmasında başlangıç
tarihi olarak, taraflar arasında süregelen rekabet yasağına dayalı dikey ilişkiye başlangıç
teşkil eden ilk anlaşmanın yapıldığı tarih esas alınacaktır. Taraflar arasındaki, rekabet
yasağı içeren bayilik, işleticilik, tedarik vb. sözleşmeler ile birlikte bu sözleşmelerin
süresine etki eden intifa, tapuya şerh edilmiş kira, ekipman gibi sözleşmelerin hepsinin
aynı anda ortadan kalktığı tarih ise, rekabet yasağının sona erme tarihi olarak
değerlendirilecektir. ...”
I.2. Taraflar Arasındaki Dikey İlişkiye Yönelik Bulgular
(10) Konuyla ilgili olarak Total tarafından gönderilen 16.05.2012 tarihli yazıda özetle;
- 26.10.2000 tarihinde Hasan TAN ve Tevfik TAN'ın kontrolü altında bulunan Tankar
Oto. Petr. Gıda. Tek. Hizm. İnş. Ltd. Şti. ile Total arasında bayilik sözleşmesi
imzalandığı ve 03.11.2000 tarihinde Total lehine 15 yıl süre ile intifa hakkı tesis
edildiği,
- 17.11.2006 tarihinde istasyonun üzerinde bulunduğu taşınmazın Şirvan Petrol
tarafından intifa yüküyle birlikte satın alındığı ve 01.12.2006 tarihinde Total ile Şirvan
Petrol arasında Akaryakıt ve Otogaz Bayilik Sözleşmeleri akdedildiği,
- 2005 yılı öncesinde tesis edilen dikey ilişkinin 18.09.2010 tarihinde sona ermesi
gerektiğinin bilincinde olarak ve söz konusu dikey ilişkinin devamını özgür iradeleri ile
arzu eden Total ve Şirvan Petrol’ün yeniden anlaşarak 29.03.2010 tarihinde yatırım
sözleşmesi imzaladıkları ve bu sözleşme ile tarafların Rekabet Kurulunun intifa
süresine ilişkin kararlarını dikkate alarak intifa hakkının tapuda işlem tarihinden
itibaren 5 yıl süre ile kısaltılması hususunda mutabakata vardıkları,
- 12.05.2010 tarihli ek sözleşme ile de intifa süresinin taraflar arasında 29.03.2010
tarihinde imzalanan yatırım sözleşmesinin 3. maddesi uyarınca imzalanacak olan
istasyonlu bayilik sözleşmesinin süresi olan 5 yılı hiçbir şekilde aşmayacağı
konusunda anlaşıldığı,
- Bu anlaşma doğrultusunda taraflar arasında maliyet tasarrufu amacıyla tapu
kayıtlarında herhangi bir işlem yapılmaması, bir başka ifade ile tapuda intifa süresinin
kısaltılması işlemi yapılmaması hususunda mutabık kalındığı,
- 12.05.2010 tarihli ek sözleşmeye göre istasyonlu Bayilik Sözleşmesi'nin süresi olan 5
yılın sonunda Total’in bakiye kalan süre için intifa hakkını terkin etmeyi kabul ve
taahhüt ettiği,
- 08.09.2010 tarihinde Şirvan Petrol’ün hiçbir yasal gerekçesi olmadığı halde
29.03.2010 tarihinde imzalanan yatırım sözleşmesini ve 12.05.2010 tarihli ek
sözleşmeyi tek taraflı olarak feshettiği,
- Bunun üzerine Total tarafından Şirvan Petrol aleyhine Asliye Hukuk Mahkemesinde
el atmanın önlenmesi talepli olarak dava açıldığı ve Total lehine davanın kabulüne
12-30/877-261
4/7
karar verildiği ancak Şirvan Petrol tarafından davanın temyiz edilmiş olması
nedeniyle dosyanın Yargıtayda olduğu,
- Öte yandan sözleşmenin haksız bir şekilde feshedilmesi nedeniyle şirketleri
tarafından Şirvan Petrol aleyhine uğranılan kar kaybının ve cezai şartların tahsili
talepli olarak Ticaret Mahkemesinde dava açıldığı ve davanın devam etmekte
olduğu,
- 29.03.2010 tarihinde imzalanan yatırım sözleşmesi ile tarafların özgür yenileme
iradelerinin açıkça ortaya konulduğu ve önceki dikey ilişkinin sona erdirilerek rekabet
mevzuatına uygun olarak 5 yılı geçmeyecek şekilde tamamen yeni bir dikey ilişki
tesis edilmesi nedeniyle dosya konusu sözleşmelerin grup muafiyeti kapsamında
olduğu
ifade edilmiştir.
I.3. Değerlendirme
(11) Bildirim konusu dikey ilişkinin 26.10.2000 tarihli bayilik sözleşmesi ve onunla bağlantılı
03.11.2000 tarihli ve 15 yıl süreli intifa hakkından oluştuğu, dolayısıyla 2002/2 sayılı
Tebliğ’de belirlenen 5 yıllık süreyi aşması nedeniyle, söz konusu dikey ilişkinin
18.09.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden
yararlandığı görülmektedir. Bu doğrultuda ilgili dikey ilişkinin, 18.09.2010 tarihinde sona
erdirilmesi ve kural olarak bayilik sözleşmesinin feshedilmesi ve intifanın da tapudan
terkin edilmesi gerekmektedir.
(12) Bununla birlikte Kurulumuzun geçmiş tarihli kararlarında1, uzun süreden beri devam
eden dikey ilişkilerde imzalanan yeni sözleşmelerle dikey ilişkinin de yenilenmesi yeni
bir irade beyanı olarak kabul edilmekte ve taraflar arasında yeni bir dikey anlaşmanın
yapıldığından bahisle bu durum, grup muafiyeti kapsamındaki sürelerin
hesaplanmasında göz önüne alınmaktadır.
(13) Ayrıca Kurumumuzun resmi internet sayfasında yer alan sık sorulan sorular başlıklı
açıklamalarda, yeni bir beş yıllık dönem için anlaşmak isteyen dağıtıcılar ve bayiler için
ilave bir çözümün de mümkün olduğu belirtilmiştir. Buna göre; dikey ilişkinin bitmesine
rağmen her iki tarafın dikey ilişkiyi devam ettirmek istemeleri halinde, tapudaki kaydın
kaldırılarak yeniden sözleşme yapılması ve tekrar tapuya tescil edilmesi mümkün
olduğu gibi tarafların açık iradesini ortaya koyan başka hukuki yolların tercih edilmesi de
mümkündür. Örneğin, taraflar arasında, bayinin mevcut intifa/kira sözleşmesini
sonlandırma hakkının bulunduğu, buna karşın aynı dağıtım şirketi ile anlaşma yapmak
istediği hususlarının açıkça ifade edildiği ve söz konusu süre kısaltma işlemine ilişkin
taraf iradelerinin yer aldığı ayrı bir yazılı anlaşma imzalanması halinde, intifa hakkının
tesisi aşamasındaki şekil şartlarına aynen uyulması ve mülkiyet sahibi ile birlikte
intifa/kira hakkı lehdarının ilgili Tapu Sicil Müdürlüğüne bizzat başvurmaları suretiyle
resmi senet düzenlenerek tapuda intifa/kira hakkı sürelerinin kısaltma işlemi
yapılabilecektir. Ancak süre kısaltma işlemi sadece 18.09.2005 tarihinden önce
imzalanmış olan intifa/kira sözleşmeleri için 18.09.2015 tarihinde sona erecek şekilde
gerçekleştirilecektir.
(14) Bu çerçevede taraflar arasında yeni bir bayilik sözleşmesi yapılması ve tapuda
yapılacak işlem vasıtasıyla taraflar arasındaki geçmişten gelen dikey anlaşmaya konu
intifa veya kira haklarının süresinde, yeni bayilik sözleşmesinin süresine uygun bir
kısaltma işleminin gerçekleştirilmesi de mümkün görülmüştür. Zira tapuda yapılacak
kısaltma işlemi, intifa veya kira gibi hakların kurulması esnasında yapılan işlemlerin
tekrarlanmasını gerektirmekte; bu bakımından söz konusu hakların tapu sicilinden terkin
edilerek beş yıllık bir süre için yeniden tesis edilmesiyle aynı sonucu doğurmaktadır. Bu
1 Rekabet Kurulunun 08.04.2010 tarih, 10-29/436-162 sayılı ve 07.10.2010 tarih, 10-63/1313-491 sayılı
kararları.
12-30/877-261
5/7
açıdan bu tür bir işlem neticesinde geçmişten gelen rekabet yasağına dayalı dikey
ilişkinin kesileceği ve taraf iradelerinin yeni bir beş yıllık dönem için yenilenmiş
sayılacağı hususunda tereddüt bulunmamaktadır.
(15) Dosya konusu dikey ilişkiye bakıldığında, taraflar arasında 29.03.2010 tarihinde yeni bir
sözleşme akdedildiği ve söz konusu sözleşmenin intifa taahhüdü ile ilgili 2. maddesinde
intifa hakkının süresinin kısaltılması konusunda düzenlemeler yer aldığı görülmektedir.
Buna göre özetle; söz konusu sözleşmeye, bayinin intifa hakkını 18.09.2010 tarihinde
sonlandırma hakkına sahip olduğu hususunda bir kayıt düşülmüş olduğu ve 03.11.2015
tarihinde süresi sona erecek olan intifa hakkının bedelsiz olarak tapudaki işlem
tarihinden itibaren beş yıl süreli olacak şekilde kısaltılması ve kısaltmaya ilişkin olarak
tapu kaydında gerekli işlemlerin yapılması hususunda tarafların mutabık kaldıkları
anlaşılmaktadır. Sözleşmenin devam eden maddelerinde ise, Total tarafından bayiye
verilecek işletme destek bedeli, istasyonda kullanılmak üzere Total tarafından bayiye
teslim edilecek ekipman ve malzemeler, bayi tarafından yapılacak istasyona ilişkin
yatırımlar ve inşaat işleri, bayi tarafından ödenecek işleticilik bedeli vb. hususlarda
anlaşma sağlanmış, tarafların hak ve yükümlülükleri belirlenmiştir.
(16) İlerleyen dönemde taraflar 12.05.2010 tarihinde bir Ek Sözleşme imzalamış ve yukarıda
açıklanan Sözleşmenin 2. maddesinde değişikliğe giderek özetle, istasyonda yapılacak
teknik yatırım, inşaat tadilat vb. işler sebebiyle intifa süresinin 5 yıl 6,5 ay olacağı ve
tapu kaydında herhangi bir değişiklik, dolayısıyla kısaltma işleminin yapılmayacağı
hususunda anlaşmışlardır. Maddenin devamında intifa hakkının süresinin bayi
tarafından imzalanacak olan bayilik sözleşmesinin süresini aşmayacağı belirtilmiş,
bayilik sözleşmesinin ise istasyonda tüm inşaat faaliyetleri, teknik yatırımın sona erdiği
tarihten itibaren 10 gün içinde imzalanması öngörülerek imza tarihi inşaat faaliyetlerinin
bitiminden sonraki bir tarihe ertelenmiştir. Netice itibarıyla intifa taahhüdünün, başka bir
ifadeyle tapudaki kısaltma işleminin yapılmaması ve intifa hakkının süresinin 03.11.2015
tarihine kadar devamı hususunda anlaşmaya varıldığı görülmektedir.
(17) Ancak yukarıda yer verilen 29.03.2010 tarihli Sözleşme ve 12.05.2010 tarihli Ek
Sözleşme, Total’in teslim etmesi gereken alet ve ekipmanları teslim etmemesi gibi
taahhütlerini yerine getirmediği gerekçesiyle, bayi tarafından 08.09.2010 tarihinde tek
taraflı olarak feshedilmiştir.
(18) Bunun üzerine Total tarafından açılan el atmanın önlenmesi davasında İzmir 7. Asliye
Hukuk Mahkemesi (…..) sayı ile verdiği kararda, 15 yıl süreli intifa hakkına dayanarak el
atmanın önlenmesine ve taşınmazın Total’e devrine karar vermiştir.
(19) Dosya konusu dikey ilişkiye ve ilgili sözleşmelere bir bütün olarak bakıldığında,
tarafların mevcut dikey ilişkiyi devam ettirme konusunda 29.03.2010 tarihinde açıkça
iradelerini beyan ettikleri; söz konusu sözleşmeye, bayinin intifa hakkını 18.09.2010
tarihinde sonlandırma hakkına sahip olduğu hususunda bir kayıt düşülmüş olduğu ve
diğer hükümler bakımından sözleşmenin devamına zorlayıcı nitelikte bayi aleyhine ağır
koşulların söz konusu olmadığı, bu nedenle sözleşmenin tarafların serbest iradesiyle
yenilendiği sonucuna varılabilecektir. Ancak tarafların sözleşmede yaptıkları değişiklik
uyarınca Total lehine tesis edilmiş bulunan 03.11.2000 tarih ve 15 yıl süreli intifa
hakkının süresine ilişkin olarak tapuda bir kısaltma işlemi gerçekleştirmedikleri
anlaşılmaktadır.
(20) Bu çerçevede mevcut haliyle dikey anlaşmanın grup muafiyetinden yararlanma
olanağının bulunmadığı, taraflar arasındaki irade yenilemesinin geçerli olabilmesi için
Rekabet Kurumunun yukarıda açıklanan uygulamaları doğrultusunda ilgili intifanın
süresinin taraflar arasındaki 29.03.2010 tarihli sözleşme ile uyumlu bir biçimde
29.03.2015 tarihine kadar geçerli olacak şekilde kısaltılması gerekmekte iken bu usule
uyulmadığı, dolayısıyla dikey ilişkinin kesintiye uğramadığı ve mevcut durum itibarıyla
bayi üzerindeki rekabet yasağı süresinin 2002/2 sayılı Tebliğ ile düzenlenen beş yıllık
12-30/877-261
6/7
üst sınırı aşması nedeniyle, artık Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden
yararlanılamayacağı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(21) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
- Total Oil Türkiye A.Ş. ve Şirvan Petrol Ür. San. Tic. Ltd. Şti. arasında 26.10.2000
tarihli bayilik sözleşmesi ve 03.11.2000 tarihinde 15 yıl intifa hakkı tesisi ile kurulan
dikey ilişkinin 29.03.2010 ve 12.05.2010 tarihli sözleşmeler ile kesintiye uğramadığına,
- Bahse konu dikey anlaşmanın 18.09.2005 tarihinden önce yapılmış olması sebebiyle
18.09.2010 tarihine kadar 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlandığına,
- Bu nedenle, 4054 sayılı Kanun'un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, taraflara
gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren 60 (altmış) gün içinde aralarındaki dikey
anlaşmayı sonlandırmaları gerektiği, aksi takdirde haklarında 4054 sayılı Kanun
çerçevesinde işlem başlatılacağı yönünde görüş bildirilmesini teminen Başkanlığın
görevlendirilmesine
OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
Rekabet Kurulu’nun 06.06.2012 tarih ve 12-30/877-261 Sayılı Kararına;
KARŞI OY GEREKÇESİ
Aşağıda açıklanan gerekçe ile Kurul çoğunluğuna katılma imkanı bulunamamıştır.
26.10.2000 tarihli bayilik sözleşmesi ve bununla bağlantılı 03.11.2000 tarihli ve 15 yıl
süreli intifa hakkı veren sözleşme ile kurulmuş olan dikey ilişki mevcut haliyle 2002/2
sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanamayacağı gibi, bu ilişkiye
bireysel muafiyet de tanınamayacağı konuya ilişkin Danıştay Kararları ve yerleşik
Rekabet Kurulu içtihatları karşısında açıktır. Ancak, dosya içeriğinden tarafların
29.03.2010 ve 12.05.2010 tarihli sözleşmeler ile söz konusu dikey ilişkiyi devam ettirme
konusunda açık ve serbest iradelerini ortaya koyduğu anlaşılmaktadır. Bayiinin bu
sözleşmeleri istemeden, intifa hakkı sahibinin baskısıyla, imzaladığına dair bir iddiası
olmadığı gibi, dosyada bu yönde herhangi bir bilgi ya da belge de bulunmamaktadır.
Rekabet Kurulu’nun rekabet etmeme yükümlülüğünün süresinin en fazla 5 yıl
olabileceği ve intifa ya da başka adlar altında yapılan sözleşmelere dayalı olarak bu
sürenin uzatılmayacağına dair kararları ve aynı yöndeki Yüksek Mahkeme kararları
tarafların serbest iradesiyle ( Dosya konusu olayda özellikle bayinin ) dikey ilişkiyi
yenilemesini dışlamamaktadır. Burada gözetile(cek)n husus sağlayıcının sahip olduğu
intifa hakkına dayanarak, bu hakkı bir baskı unsuru şeklinde kullanarak, yani bayinin
iradesine aykırı olarak söz konusu yenilemeyi gerçekleştirip gerçekleştirmediğidir. Diğer
bir değişle, ortada taraflardan birinin rızası hilafına bir durum varsa Hukuk harekete
geçecektir. Aksi takdirde, Dosya özelinde olduğu gibi, tarafların gerçekten serbest
iradeleri ile dikey ilişkiyi yenilemek istemeleri halinde dahi “hayır yapamazsınız önce
tapu idaresine gidip intifayı terkin edin” demiş olacağız ki, böyle bir yoruma, konuya
ilişkin ne ilgili mevzuat ( 4054 sayılı Kanun ve 2002/2 sayılı Tebliğ ) ve Kurul kararları ne
de Yüksek Mahkeme kararları imkan vermektedir. Tapudan terkin işlemlerinin ciddi bir
masraf gerektirdiği de dikkate alındığında, söz konusu yorum ticari hayatın olağan akışı
12-30/877-261
7/7
ile de uyumlu olmayacaktır. Nitekim, Rekabet Kurulu, 08.04.2010/10-29/436-162 tarih
ve sayılı, 07.10.2010/10-63/1313-491 tarih ve sayılı kararlarında da ortaya koyduğu gibi,
serbest irade ile yeni sözleşmenin yapılmasını dikey ilişkinin yenilenmesi olarak
değerlendirmiş ve 5 yıllık sürenin bu tarihten (yeni sözleşme tarihi) itibaren
hesaplanması gerektiğini belirtmiştir. Karara konu Dosya bakımından Kurul’un bu
çizgisinden ayrılmayı gerektirir bir husus bulunmamaktadır.
Sonuç olarak, taraflara intifa hakkının süresinin 29.03.2015 tarihine kadar geçerli
olacak şekilde tapuda kısaltılması halinde dikey ilişkinin 29.03.2015 tarihine kadar
2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanacağını belirten bir Kurul
görüşünün (4054 sayılı Kanun 9/3 uyarınca) gönderilmesinin hukuka uygun olacağı
düşünülmektedir.
Yukarıda özetle açıklanan gerekçe ile dosya konusu dikey ilişkinin ancak 18.09.2010
tarihine kadar grup muafiyetinden yararlanabileceği şeklindeki çoğunluk görüşüne iştirak
edilememiştir.
İsmail Hakkı KARAKELLE
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy