Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2013-1-85 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 13-57/797-M
Karar Tarihi : 09.10.2013
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA
Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN
B. RAPORTÖRLER: Çağlar Deniz ATA, Şamil PİŞMAF, Tuğçe KOYUNCU
Başak ARSLAN, Muhammed Safa UYĞUR
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Kukuli Petrolcülük İnşaat Taahhüt San. ve Tic. Ltd. Şti. ve
- Başakşehir Akaryakıt ve Petrol Ürünleri Paz.Dağ. San. ve Tic.
Ltd. Şti.
Temsilcisi: Av. Murat BASMAN
Altunizade Mah. Kısıklı Cad. No:92 Üsküdar/İstanbul
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Total Oil Türkiye A.Ş.
Onur Ofis Park İş Merkezi İnkılap Mah. Üntel Sok.
No:10 B1 Blok Ümraniye/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: Total Oil Türkiye A.Ş.'nin yapmış olduğu dikey anlaşma ve
bu anlaşmalar kapsamındaki uygulamalar bakımından 18.03.2010 tarihli ve 10-
24/338-122 sayılı Kurul kararının yerine getirilip getirilmediği.
(2) F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 14.06.2013 tarih ve 3702 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 04.07.2013 tarih ve 2013-1-69/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu,
11.07.2013 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, Total Oil Türkiye A.Ş. (TOTAL)
tarafından yapılan dikey anlaşmalar ve çeşitli uygulamalar yoluyla 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun)’un ihlal edildiği iddialarıyla
ilgili bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla 13-
44/562-M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(3) Bahse konu Kurul kararı uyarınca yapılan önaraştırma neticesinde hazırlanan
13.08.2013 tarih ve 2013-1-69/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu, 20.08.2013 tarih ve
2013-1-69/BN sayılı Bilgi Notu ile birlikte, 21.08.2013 tarihli Kurul toplantısında
görüşülerek, bu kez TOTAL'in yapmış olduğu dikey anlaşma ve bu anlaşmalar
kapsamındaki uygulamalar bakımından 18.03.2010 tarih ve 10-24/338-122 sayılı Kurul
kararına uyulup uyulmadığının tespitine yönelik olarak önaraştırma yapılmasına;
14.06.2013 tarih ve 3702 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden başvurunun ise
incelemeye alınarak yürütülecek önaraştırma sonucuna göre Kurul gündemine
getirilmesine 13-48/665-M sayı ile karar verilmiştir.
(4) İlgili karar uyarınca düzenlenen 01.10.2013 tarih ve 2013-1-85/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(5) G. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; TOTAL tarafından yapılan dikey anlaşmalar
ve çeşitli uygulamalar yoluyla 4054 sayılı Kanun’un ihlal edildiği ve 18.03.2010 tarihli ve
10-24/338-122 sayılı Kurul kararının yerine getirilmediği iddia edilmiştir.
13-57/797-M
2/11
(6) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- TOTAL tarafından 18.03.2010 tarih ve 10-24/338-122 sayılı Rekabet Kurulu
kararının gereklerinin büyük ölçüde yerine getirildiği, bu nedenle anılan Kurul
kararına uyulmadığından bahisle, TOTAL hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi kapsamında soruşturma açılmasına gerek olmadığı,
- TOTAL ile 2013-1-69 sayılı dosya konusu Kukuli Petrolcülük İnşaat Taahhüt San.
ve Tic. Ltd. Şti. ve Başakşehir Akaryakıt ve Petrol Ürünleri Pazarlama Dağıtım San.
ve Tic. Ltd. Şt.i arasındaki dikey anlaşmanın tamamen sonlandırıldığı
anlaşıldığından, bahse konu dikey anlaşma ile ilgili olarak herhangi bir işlem
tesisine gerek olmadığı,
- TOTAL ile Tunç Cankurtaran Petrol Ürünleri Turizm Taşımacılık Restaurant Tekstil
San. ve Tic. Ltd. Şti. arasında yapılan dikey anlaşma ile ilgili olarak mevcut durumda
herhangi bir değerlendirme yapılmasına yer olmadığı,
Bununla birlikte;
- Bayilik sözleşmesi ile intifa veya kira gibi sözleşmelerin farklı tarihlerde yenilendiği
dikey anlaşmaların 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği
(2002/2 sayılı Tebliğ) ile getirilen grup muafiyetinden yararlanma sürelerinin
tespitinde, taraflar arasındaki rekabet yasağına dayalı dikey ilişkiye esas teşkil eden
ilk sözleşmenin dikkate alınması gerektiği,
- TOTAL ile Emkar Petrol Ürünleri ve İnşaat San. Tic. Ltd. Şti., Gamsız Petrol San. ve
Tic. Ltd. Şti., Gizem Petrol Ürünleri ve İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. ve Seyhan Akaryakıt
Taşımacılık İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. arasındaki dikey anlaşmaların 2002/2 sayılı
Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlanma sürelerinin ise yakın tarihte sona
erdiği, TOTAL’in söz konusu dikey anlaşmalara ilişkin beyanı da dikkate alındığında
bahse konu dikey anlaşmalarla ilgili olarak mevcut durumda herhangi bir işlem
tesisine yer olmadığı, ancak taraflar arasında yeni bir anlaşma sağlanamaması
halinde ilgili dikey anlaşmaların ivedilikle sona erdirilmesi gerektiği, aksi takdirde
haklarında 4054 sayılı Kanun kapsamında işlem başlatılabileceği,
- TOTAL ile Dedeler Akaryakıt Ürünleri Tic. ve San. Ltd. Şti. arasındaki dikey
anlaşmanın 13.11.2013 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup
muafiyetinden yararlanabileceği,
- TOTAL ile Çanakçılar Turizm ve Ticaret A.Ş., Madenli Birlik Pazarlama Tic. ve San.
A.Ş. ve Şile Petrol Tic. Ltd. Şti. unvanlı bayiler arasındaki dikey anlaşmaların
hâlihazırda 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyeti sürelerinin sona erdiği,
bu nedenle söz konusu dikey anlaşmaların gerekçeli kararın tebliği tarihinden
itibaren 30 (otuz) gün içinde sonlandırılmaları gerektiği, aksi takdirde tarafları
hakkında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde işlem başlatılacağı
hususlarında 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesi uyarınca TOTAL’e görüş bildirilmesinin
uygun olacağı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. 18.03.2010 Tarihli ve 10-24/338-122 Sayılı Kurul Kararı
(7) TOTAL’in Kurum kayıtlarına 14.08.2009 tarih ve 5731 sayı ile intikal eden
başvurusunda, toplam 516 adet bayisi ile 12.03.2009 tarihinden önce imzalanan dikey
anlaşmalara muafiyet tanınması talebi bulunmaktadır. Yürütülen inceleme neticesinde
alınan 10-24/338-122 sayılı kararın sonuç bölümünde;
13-57/797-M
3/11
“Total ile bayileri arasında 12.03.2009 tarihinden önce yapılan dikey anlaşmalardan;
1. a) 18.09.2005 tarihi öncesi yapılmış olup da anılan tarih itibarıyla bakiye süreleri
beş yılı aşanların, 18.09.2010 tarihine kadar,
b) 18.09.2005 tarihinden sonra yapılanların ise aşağıda belirtilenler hariç olmak
üzere, yapıldıkları tarihten itibaren beş yıl süreyle,
2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlanma ve uygulanma
olanakları bulunduğuna,
2. 18.09.2005 tarihinden sonra daha önce üzerinde istasyonlu akaryakıt bayilik faaliyeti
yapılmamış arsalar/araziler üzerinde maliyeti Total tarafından karşılanmak suretiyle
kurulan istasyonlara ilişkin anlaşmalara;
a) “Bayilerin, anlaşmaların ilk olarak imzalandıkları tarihten itibaren beşinci yılın
sonunda, Total tarafından üstlenilen ilişkiye özgü yatırımın varsa kalan süreye
tekabül eden bedelini ödeyerek anlaşmaları sona erdirebilmeleri” konusunda
tarafların anlaşmaları koşuluyla, imza tarihinden itibaren on yıla kadar muafiyet
tanınmasına,
b) Tarafların yukarıda belirtilen hususlarda anlaşamamaları halinde ise bahse konu
dikey anlaşmaların, yapıldıkları tarihten itibaren beş yıl süreyle 2002/2 sayılı Tebliğ
ile tanınan grup muafiyetinden yararlanabileceklerine”
yer verilmiştir.
I.2. Değerlendirme
(8) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi, belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan
veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacı taşıyan veya bu
etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmaların,
uyumlu eylemlerin ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemlerinin hukuka aykırı ve
yasak olduğunu hükme bağlamıştır.
(9) 2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde üretim ve dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde
faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetin alımı,
satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar “dikey anlaşma” olarak
tanımlanmaktadır. Tebliğ’in 3. maddesinde rekabet etmeme yükümlülüğü “alıcının
anlaşma konusu mal veya hizmetlerle rekabet eden mal veya hizmetleri üretmesini,
satın almasını, satmasını ya da yeniden satmasını engelleyen doğrudan veya dolaylı
her türlü yükümlülük” olarak ifade edilmiştir. Tebliğ’in 5/a maddesinde ise tanınan
muafiyetin anlaşmalarda alıcıya getirilen belirsiz süreli veya süresi beş yılı aşan rekabet
etmeme yükümlülüğüne uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır.
(10) Danıştay’ın kararları ile sektöre yönelik Rekabet Kurulunca alınan kararlarda da yer
aldığı üzere, intifa, tapuya şerh edilmiş kira veya benzer etkiye sahip sözleşmeler, bayi
üzerindeki rekabet etmeme yükümlülüğünün süresinin 2002/2 sayılı Tebliğ ile
düzenlenen beş yıllık üst sınırı fiili olarak aşmasına neden olmaktadır. Bu bakımdan
bayilik sözleşmeleri ve bunlarla bağlantılı intifa, kira gibi sözleşmelerin, aralarındaki
hukuki ve iktisadi ilişki nedeniyle tek bir anlaşma olarak 2002/2 sayılı Tebliğ’e
uygunluklarının değerlendirilmesi gerekmektedir.
(11) Bu çerçevede Kurulun akaryakıt sektöründe dağıtım şirketleri ile bayileri arasında
yapılan dikey anlaşmalara ilişkin olarak daha önce almış olduğu kararlar uyarınca,
18.09.2005 tarihinden önce yapılan ve bu tarih itibarıyla kalan süresi beş yılı aşan dikey
anlaşmaların, 18.09.2010 tarihinde kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup
muafiyetinden yararlanma olanağı bulunmaktadır. 18.09.2005 tarihinden sonra yapılan
13-57/797-M
4/11
dikey anlaşmalar ise yapıldıkları tarihten itibaren beş yıl süreyle 2002/2 sayılı Tebliğ ile
düzenlenen grup muafiyeti kapsamındadır.
(12) 2002/2 sayılı Tebliğ ile öngörülen beş yıllık sürenin nasıl hesaplanacağı hususunda ise
Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz’un 34. paragrafında şu açıklamalara yer verilmiştir:
“Beş yıllık rekabet etmeme yükümlülüğünün süresinin hesaplanmasında başlangıç
tarihi olarak, taraflar arasında süregelen rekabet yasağına dayalı dikey ilişkiye
başlangıç teşkil eden ilk anlaşmanın yapıldığı tarih esas alınacaktır. Taraflar
arasındaki, rekabet yasağı içeren bayilik, işleticilik, tedarik vb. sözleşmeler ile birlikte
bu sözleşmelerin süresine etki eden intifa, tapuya şerh edilmiş kira, ekipman gibi
sözleşmelerin hepsinin aynı anda ortadan kalktığı tarih ise, rekabet yasağının sona
erme tarihi olarak değerlendirilecektir.”
(13) Bununla birlikte Rekabet Kurulunun geçmiş tarihli kararlarında, uzun süreden beri
devam eden dikey ilişkilerde imzalanan yeni sözleşmelerle dikey ilişkinin de
yenilenmesi yeni bir irade beyanı olarak kabul edilmekte ve taraflar arasında yeni bir
dikey anlaşmanın yapıldığından bahisle bu durum, grup muafiyeti kapsamındaki
sürelerin hesaplanmasında göz önüne alınmaktadır.
(14) Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz’un 35. paragrafında “…Beş yıllık süreyi aşacak
şekilde zımnen yenilenebilen rekabet etmeme yükümlülükleri de grup muafiyeti
kapsamında değildir. Ancak, süresi beş yılı aşmayan veya beş yıldan sonraki
uzatmanın her iki tarafın açık iradesi ile mümkün olduğu ve alıcının beş yıllık süre
sonunda rekabet etmeme şartına son vermesini engelleyen herhangi bir durumun
olmadığı hallerde rekabet etmeme yükümlülüğü grup muafiyetinden yararlanacaktır…”
şeklinde açıklama getirilmiştir. Bu çerçevede 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin
Grup Muafiyeti Tebliği açısından önemli olan husus, anlaşmanın yapıldığı tarihten
itibaren en geç beşinci yılın sonunda, bayinin mevcut anlaşmayı sonlandırmak ya da
yeniden müzakere ederek azami beş yıllık bir süre için yenilemek konusundaki özgür
iradesini tam olarak ortaya koyabilecek olmasıdır.
(15) Nitekim Rekabet Kurulu 27.10.2011 tarihli ve 11-54/1390-498 sayılı kararında, taraflar
arasında, bayinin mevcut intifa/kira sözleşmesini sonlandırma hakkının bulunduğu,
buna karşın aynı dağıtım şirketi ile anlaşma yapmak istediği hususlarının açıkça ifade
edildiği ve süre kısaltma işlemine ilişkin taraf iradelerinin yer aldığı ayrı bir yazılı
anlaşma imzalanmak, intifa hakkının tesisi aşamasındaki şekil şartlarına aynen
uyulmak ve mülkiyet hakkı sahibi ile birlikte intifa/kira hakkı lehtarı tarafından ilgili Tapu
Sicil Müdürlüğü’ne bizzat başvurulmak suretiyle, resmi senet düzenlenerek tapuda
intifa/kira hakkı sürelerinin kısaltılması işlemi yapılması ve beraberinde yeni bir bayilik
sözleşmesi imzalanması halinde, dikey anlaşmanın azami beş yıllık bir süre için
yenilendiğinin kabulünün mümkün olacağına hükmetmiştir. Bu değerlendirme ışığında,
uzun süreden beri devam eden bir dikey ilişkinin, taraflarca 2002/2 sayılı Tebliğ ile
uyumlu olarak yenilenmek istenmesi durumunda, bayilik sözleşmesinin imza tarihi
itibarıyla ilgili istasyon üzerinde dağıtım şirketi lehine kurulu bulunan intifa yahut kira
haklarının bakiye süresinin 2002/2 sayılı Tebliğ’de öngörülen beş yıllık sınırı aşmadığı
yahut bu sınırın altında olduğu hallerde, usul ekonomisi bakımından tarafların tapuda
herhangi bir işlem tesis etmelerine ihtiyaç bulunmadığı değerlendirilmektedir.
(16) Bu bilgiler çerçevesinde, önaraştırma kapsamındaki dikey anlaşmaların incelenmesi
amacıyla TOTAL’e gönderilen 10.09.2013 tarihli yazı ile aşağıda yer verilen bilgi, belge
ve açıklamalar talep edilmiştir;
1. 4054 sayılı Kanun, 2002/2 sayılı Tebliğ ve 10-24/338-122 sayılı karar dahil olmak
üzere Rekabet Kurulunca akaryakıt sektöründeki dikey anlaşmalara ilişkin alınan
13-57/797-M
5/11
yakın tarihli kararlar dikkate alındığında; ilgili kararda incelemeye konu olan 516
adet istasyon ile yapılmış olan dikey anlaşmalardan, daha önce akaryakıt bayilik
faaliyeti yapılmamış arsalar/araziler üzerinde maliyeti TOTAL tarafından
karşılanmak suretiyle kurulmakla beraber kararda sayılan diğer bireysel muafiyet
koşullarını taşımayanlar dahil olmak üzere, kaç tanesinin hâlihazırda 2002/2 sayılı
Tebliğ ile düzenlenen grup muafiyeti kapsamı dışında kaldığı,
2. Grup muafiyeti kapsamı dışında kalan dikey anlaşmalardan kaç tanesinin, bayilik
sözleşmeleri ile buna paralel olarak ilgili taraflardan alınan intifa ve kira gibi haklar
dâhil olmak üzere, tüm unsurlarıyla birlikte sona erdirilmediği,
3. Bir üst maddede sayılan dikey anlaşmaların halen sonlandırılmamış olmalarının
hukuki gerekçeleri ile bu anlaşmalar kapsamında akdedilen bayilik sözleşmeleri ile
intifa veya kira hakları; bu ilişkilerin kurulduğu tarih ve süreler; bahse konu
istasyonların ilgililerinin iletişim bilgileri.
(17) TOTAL’in 19.09.2013 tarihli cevabi yazısında; bahse konu 516 istasyona dair bilgilerin
yer verildiği tablolara ilişkin genel açıklamalara ve anılan istasyonlardan hâlihazırda
yalnızca 78 adedinin bireysel muafiyet veya grup muafiyeti kapsamı dışında olduğu
bilgisine yer verilmiş; ayrıca anılan listede “uyumsuz” olarak işaretlenen dikey
anlaşmalarla ilgili bu durumun TOTAL’in bayileriyle olan anlaşmalarını Rekabet Kurulu
kararlarıyla uyumlu hale getirmek için gerekli çabayı gösterdiğini ortaya koyduğu ifade
edilmiştir.
(18) Aynı yazıda, söz konusu 78 istasyondan yalnızca 21 adedinde, 2002/2 sayılı Tebliğ’de
öngörülen beş yıllık üst sınırın altı aydan fazla sürelerle aşıldığı, geriye kalanlarında ise
bu sürelerin önemsiz sayılabilecek derecede küçük olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, anılan
dikey ilişkilerin halihazırda grup muafiyeti kapsamındaki beş yıllık süreyi aşması söz
konusu olmakla birlikte, ilgili ticari ilişkiyi oluşturan bayilik sözleşmesinin bitiminde intifa
hakkının kaldırılmasının planlandığı, bu nedenle ilgili dikey ilişkinin grup muafiyeti
kapsamının dışındaki süreler için devam etmeyeceği bildirilmiştir.
(19) TOTAL tarafından gönderilen listenin incelenmesinden “uyumsuz” olarak işaretlenen
toplam 80 dikey anlaşma bulunduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte, Tablo 1’de yer
verilen 16 bayisi arasındaki dikey anlaşmalara esas teşkil eden bayilik sözleşmelerinin
2010 yılından itibaren muhtelif tarihlerde beş yıllık süreler için yenilendikleri; her bir
dikey anlaşma bakımından bayilik sözleşmesinin yenilenme tarihi itibarıyla ilgili istasyon
üzerinde TOTAL lehine kurulu bulunan intifa veya kira haklarının bakiye sürelerinin ise
2002/2 sayılı Tebliğ ile düzenlenen beş yıllık üst sınırı aşmadığı tespit edilmiştir. Bu
nedenle bahse konu dikey anlaşmalar bakımından 2002/2 sayılı Tebliğ’e aykırı
herhangi bir husus bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
Tablo 1- Bayilik sözleşmesi yenilenme tarihi itibarıyla intifa ya da kira sözleşmesinin bakiye süresi beş yıl
ve altında olan dikey anlaşmalar
İstasyon Unvanı Hak Başlangıç
Tarihi
Hak Bitiş
Tarihi
Sözleşme
Başlangıç Tarihi
Sözleşme Bitiş
Tarihi
Akar Petrol Mamülleri Ticaret Turizm ve
Dinlenme Tesisleri Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..)
Avşaroğlu Otomotiv Petrol Nak. Mahr. İnş.
Malz. Gıda Tem.B
Un.Mam.İm.Al.Sat.Tic. ve San. Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..)
Başaranlar Oto Sanayi ve Ticaret Kollektif
Şirketi İsmail Başaran - İbrahim Başaran (…..) (…..) (…..) (…..)
Bengisu Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..)
13-57/797-M
6/11
İstasyon Unvanı Hak Başlangıç
Tarihi
Hak Bitiş
Tarihi
Sözleşme
Başlangıç Tarihi
Sözleşme Bitiş
Tarihi
Dünyalar Petrol Ürünleri Turizm Nakliyat
Taş Kum Ocağı İşletmeciliği San. ve Tic.
Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..)
Enis Bağçivan-2 (…..) (…..) (…..) (…..)
Erkan Ezer (…..) (…..) (…..) (…..)
Evin Petrol Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..)
Güçpet Petrol Ürünleri San. Tic. A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..)
Güvercin Otomotiv Petrol Turizm San. ve
Tic. Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..)
İbrice Maden İşletmeleri Akar. Oto. Tur.
Hafr. Ulus. Nak. İnş. Gıda Paz. Tic. ve
San. Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..)
İnan Sağlık ve Turizm Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..)
Mehmet Ünal Şahin (…..) (…..) (…..) (…..)
Orkide Petrol Ürünleri Ticaret Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..)
Özsu Turistik Tesisleri Petrol Ürünleri
Otomotiv Gıda Tekstil Sanayi ve Ticaret
Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..)
Sorgun Gübre Petrol Ürünleri Turizm
İthalat İhracat Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..)
(20) Listede “uyumsuz” olarak işaretlenenlerden Tablo 2’de yer verilen 58 tanesinde, 2010
yılının başından itibaren ilgili dikey anlaşmalara esas teşkil eden yeni bir bayilik
sözleşmesi imzalanmak suretiyle her bir istasyon üzerinde TOTAL lehine kurulu
bulunan intifa yahut kira sözleşmelerinin yenilendiği veya bu sözleşmelerin sürelerinde
kısaltmaya gidildiği anlaşılmıştır.
Tablo 2- 2010 yılından sonra bayilik ve intifa/kira sözleşmeleri yenilenen ya da bu sözleşmelerin
sürelerinde kısaltma yapılan istasyonlar
İstasyon Unvanı Hak Baş. Tarihi Hak Bitiş Tarihi Söz. Baş. Tarihi Söz. Bitiş Tarihi 5 Yılı Aşan
Süre (Ay)
Beka Petrol Ürünleri San.
ve Tic. Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) Enis Bağçivan-3 (…..) (…..) (…..) (…..) Gülen Akaryakıt San. ve
Tic. Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) Gümüşler Petrol Tarım
Ürünleri Gıda Nakliye
Kömür San. ve Tic. Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) Hacıoğulları Hazır Beton
Saç ve Yapı Malzemeleri
San. ve Tic. A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..) İnterpet Turizm ve Petrol
Ticaret Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) İsmail Acar- Osman Acar (…..) (…..) (…..) (…..) Kaplan Petrol Ticaret
Turizm İnşaat Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) Kardeşler Petrol Gıda
İnşaat Turizm Tekstil San.
ve Tic. Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) Kaynak Akaryakıt
Pazarlama San. ve Tic. A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..) Kestel Boya Tekstil
Akaryakıt İnşaat Turizm
San. ve Tic. Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) 13-57/797-M
7/11
İstasyon Unvanı Hak Baş. Tarihi Hak Bitiş Tarihi Söz. Baş. Tarihi Söz. Bitiş Tarihi 5 Yılı Aşan
Süre (Ay)
Koçlar Petrol Ürünleri San.
ve Tic. Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) Köyceğiz Turanlar Petrol
İnşaat Nakliyat Gıda Turizm
Tic.Ltd.Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) Meral Petrol Tic. ve San.
A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..) Mıhçılar Otomotiv Petrol
Ürünleri Lastik San. ve Tic.
Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) Nedim Alver - Alverler
Ticaret (…..) (…..) (…..) (…..) Oflaz Petrol Tic. A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..) Öksüzoğlu Petrol Tarım ve
Gıda Ürünleri Nakliyat
Ticaret Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) Özden Akaryakıt Madeni
Yağ San. Tic. A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..) Sebahattin -Fikret Gürsu-
Hasırcı Ticaret (…..) (…..) (…..) (…..) Setan Petrol Ürünleri San.
ve Tic. Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) Şenol Petrol Ticaret ve
Sanayi A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..) Tesco Kipa Kitle Pazarlama
Ticaret ve Gıda Sanayi A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..) Türkdönmez Akaryakıt
Ticaret Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) Yalın Petrol Ürünleri
Nakliyat ve Turizm Ticaret
Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) Yanıkoğlu Akaryakıt Ticaret
Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) Yaşar Kıratlı- Besim Kıratlı/
Kıratlıoğulları Akaryakıt (…..) (…..) (…..) (…..) Beyaztaş Petrol Taahhüt
Ticaret Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) 1
Billur Akaryakıt Nakliye ve
Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) 1
Eğilmezler Petrol Ürünleri
ve Otomotiv Sanayi Ticaret
Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) 1
Emin Oto Petrol Ticaret ve
Sanayi A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..) 1
Erkut İnşaat Taahhüt ve
Mühendislik Hizmetleri San.
ve Tic. Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) 1
Ersoy Petrol İnşaat Nakliye
Tic. ve San. Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) 1
Erzincan Yergün İnşaat
Otomotiv Nakliyat Gıda ve
Turizm San. Tic. Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) 1
Gonca Akaryakıt Oto ve
Yedek Parça Beyaz Eşya
Yem Nak.Hay.Gıda
Sar.S Tic. Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) 1
Güç Petrol Taşımacılık ve
Otomotiv Ticaret Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) 1
Karahallılar Otomotiv
Akaryakıt Dayanıklı Tüketim
Malları San. ve Tic. A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..) 1
13-57/797-M
8/11
İstasyon Unvanı Hak Baş. Tarihi Hak Bitiş Tarihi Söz. Baş. Tarihi Söz. Bitiş Tarihi 5 Yılı Aşan
Süre (Ay)
Kavuklar Akaryakıt San. ve
Tic. Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) 1
Kutlay Petrol Ürünleri
Otomotiv Turizm Tic. ve
San. Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) 1
Mehmet Tuğrul Gürsoy (…..) (…..) (…..) (…..) 1
Özdere Özkanlar Petrol
İnşaat Taahhüt Gıda Turizm
Otomotiv Ticaret Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) 1
Özsoy İnşaat Turizm Ticaret
ve Sanayi A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..) 1
Pak Petrol Ürünleri Gıda ve
İnşaat Sanayi ve Ticaret
Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) 1
Sungurtaş İnşaat Akartakıt
S Tic. Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) 1
Şahin Petrol Ürünleri
Nakliye ve Tarım Ürünleri
San. ve Tic. Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) 1
Şah-Pet Petrol İnşaat San.
ve Tic. Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) 1
Biltur Nakliye Petrol Ürünleri
Gıda ve İhtiyaç Maddeleri
Hayvancılık Turizm San. ve
Tic. Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) 2
Komgıda Kombassan Gıda
İht. Madd. ve Pet. Ür. San.
ve Tic. A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..) 2
Komgıda Kombassan Gıda
İhtiyaç Maddeleri ve Petrol
Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. (…..) (…..) (…..) (…..) 2
Konya Kontur Turizm İnşaat
San. ve Tic. Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) 2
Saylamlar Petrol Ticaret
Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) 2
Sezen İnşaat Turizm
Otelcilik Gıda ve Otomotiv
Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) 2
Ede Petrol Ürünleri Tic. ve
San. Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) 3
Özüer Tekstil Petrol Ürünleri
Market Restaurant Karayolu
Taşıma İşletmesi San. ve
Tic. Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) 3
Şahman Petrol Ürünleri
San. ve Tic. Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) 3
Emmoş Bucak Turizm San.
ve Tic. Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) 3
Babaeski Petrol Akaryakıt
Nakliye ve Gıda San. Tic.
Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) 4
Metsan Akaryakıt Otomotiv
İnşaat Nakliyat Tic. ve San.
Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..) 6
(21) Yukarıdaki tabloda yer verilen 58 dikey anlaşmaya dair intifa veya kira gibi haklarla ilgili
yenileme veya kısaltma işlemlerinin tarihleri ile yeni bayilik sözleşmelerinin imzalanma
tarihleri arasındaki farklılıklar nedeniyle, ilgili dikey anlaşmaların toplam sürelerinin
2002/2 sayılı Tebliğ ile düzenlenen beş yıllık süreyi birkaç gün ile altı ay arasında aştığı
anlaşılmaktadır. Bununla birlikte beş yılı aşan sürelerin, bahse konu anlaşmalardan
44’ü için yaklaşık bir ay veya daha kısa olduğu; yalnızca bir istasyonla ilgili dikey
anlaşma bakımından bu sürenin altı ayı bulduğu görülmüştür. Söz konusu Tebliğ ile
13-57/797-M
9/11
tanınan beş yıllık grup muafiyeti süresini aşan bu sürelerin ihmal edilebilir nitelikte
olduğu dikkate alınarak, bu durum 18.03.2010 tarih ve 10-24/338-122 sayılı Kurul
kararına aykırılık olarak değerlendirilmemiştir. Öte yandan, TOTAL tarafından
gönderilen 19.09.2013 tarihli yazıda, söz konusu anlaşmaların bayilik sözleşmelerinin
sürelerinin bitiminde tamamen sona erdirilmesinin planlandığı beyan edilmekle birlikte,
Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz’un 34. paragrafındaki açıklamalar çerçevesinde, ilgili
dikey anlaşmaların grup muafiyetinden yararlanabilecekleri sürelerin tespitinde, taraflar
arasındaki rekabet yasağına dayalı dikey ilişkiye esas teşkil eden ilk anlaşmanın
dikkate alınması gerektiğinin TOTAL’e bildirilmesinin uygun olacağı kanaatine
varılmıştır.
(22) Listede “uyumsuz” kaydıyla yer alan Tunç Cankurtaran Petrol Ürünleri Turizm
Taşımacılık Restaurant Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. ile yapılan dikey anlaşma
kapsamında 17.05.2010 tarihinde TOTAL lehine beş yıl süreli intifa hakkı tesis edildiği,
son olarak ise 19.11.2012 tarihinde beş yıl süreli yeni bir bayilik sözleşmesi
imzalandığı; bu çerçevede her iki sözleşmenin süreleri dikkate alındığında, ilgili dikey
anlaşmanın süresinin 2002/2 sayılı Tebliğ ile öngörülen grup muafiyeti süresini önemli
ölçüde aştığı görülmüştür. Bununla birlikte, TOTAL tarafından gönderilen yazıda,
19.11.2012 tarihinde adı geçen bayi ile yeni bir beş yıllık dönem için anlaşmaya
varıldığı, buna karşın tapu kaydı üzerinde bulunan ihtiyati tedbir kararı nedeniyle
tapuda herhangi bir işlem tesis edilemediği bilgisi verilmiştir. Söz konusu ihtiyati tedbir
kararının varlığı, Raportörlerin ilgili bayi ile yaptığı görüşmeyle de teyit edilmiştir. Bu
nedenlerle söz konusu dikey anlaşmayla ilgili olarak mevcut durumda herhangi bir
değerlendirme yapılmasına gerek duyulmamıştır.
(23) Tablo 3’te yer verilen ve listede “uyumsuz” kaydıyla yer alan bayilerle TOTAL arasında
yapılan dikey anlaşmaların ise yakın tarihte 2002/2 sayılı Tebliğ ile düzenlenen grup
muafiyeti sürelerinin sona erdiği tespit edilmiştir. Ancak TOTAL tarafından gönderilen
19.09.2013 tarihli yazıda, bahse konu bayilerle yeni bir dönem için prensipte anlaşma
sağlandığı, ancak çeşitli yasal süreçler nedeniyle henüz tapuda gerekli işlemlerin
sonuçlandırılamadığı ifade edilmiştir. TOTAL’in söz konusu beyanı da dikkate alınarak,
bahse konu dikey anlaşmalarla ilgili olarak mevcut durumda herhangi bir işlem tesisine
yer olmadığı, ancak taraflar arasında yeni bir anlaşma sağlanamaması halinde ilgili
dikey anlaşmaların ivedilikle sona erdirilmesi gerektiği hususunun TOTAL’e
bildirilmesinin uygun olacağı kanaatine ulaşılmıştır.
Tablo 3- Yakın tarihte grup muafiyeti süresi sona ermekle beraber TOTAL tarafından yeni bir dönem için
prensipte anlaşma sağlandığı beyan edilen istasyonlar
İstasyon Unvanı Hak Baş. Tarihi Hak Bitiş Tarihi Söz. Baş. Tarihi Söz. Bitiş Tarihi
Emkar Petrol Ürünleri ve İnşaat San. Tic.
Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..)
Gamsız Petrol San. ve Tic. Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..)
Gizem Petrol Ürünleri ve İnşaat San. Tic.
Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..)
Seyhan Akaryakıt Taşımacılık İnşaat
San. ve Tic. Ltd. Şti. (…..) (…..) (…..) (…..)
(24) Söz konusu listede “uyumsuz” kaydıyla yer alanlar arasında sayılan Dedeler Akaryakıt
Ürünleri Tic. ve San. Ltd. Şti. ile yapılan dikey anlaşmanın, 13.11.2008 tarihli, beş yıl
süreli bayilik sözleşmesi ve ilgili istasyon üzerinde 01.04.2024 tarihine kadar geçerli
olmak üzere TOTAL lehine tesis edilen intifa hakkı ile kurulduğu; bu bakımdan söz
konusu dikey anlaşmanın 13.11.2013 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan
grup muafiyeti kapsamında olduğu tespit edilmiştir.
13-57/797-M
10/11
(25) Öte yandan TOTAL tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 24.09.2013 tarihinde
giren yazıda, daha önce 19.09.2013 tarihli yazı ekinde sunulan listede “İlişki Sonlandı”
kaydıyla yer verilen bayilerden Çanakçılar Turizm ve Ticaret A.Ş. ile imzalanan bayilik
sözleşmesinin 05.08.2013 tarihinde; Madenli Birlik Pazarlama Tic. ve San. A.Ş. ile
imzalan bayilik sözleşmesinin ise 02.05.2013 tarihinde feshedildiği, söz konusu dikey
anlaşmaların tamamen sonlandırılmalarına yönelik olarak ilgililer lehine vekâletname
düzenleneceği beyan edilmiştir. Aynı tarihli yazıda, Şile Petrol Ticaret Ltd. Şti. unvanlı
bayi ile TOTAL arasında 11.07.2008 tarihinden itibaren 15 yıl geçerli bir intifa hakkının
mevcut olduğu; 08.09.2008 tarihinde ise taraflar arasında beş yıllık bayilik sözleşmesi
imzalandığı; ancak adı geçen bayinin 16.03.2012 tarihinde, bayilik sözleşmesini haklı
gerekçesi olmaksızın feshederek başka bir dağıtım firması ile anlaştığı; fesih ile birlikte
haksız işgalci konumuna düşen bayi aleyhine el atmanın – müdahalenin önlenmesi
davası açıldığı ve söz konusu davanın halen derdest olduğu ifade edilmiştir. Mevcut
bilgiler çerçevesinde bahse konu dikey anlaşmanın grup muafiyeti süresinin de
11.07.2013 tarihi itibarıyla sonlandığı görülmektedir.
(26) TOTAL tarafından, her üç bayi ile de bayilik ilişkilerinin sona erdiği belirtilerek, Rekabet
Kurulunun önceki kararları çerçevesinde anılan bayilere yönelik herhangi bir
değerlendirme yapılmaması talep edilmiş olmakla birlikte; ilgili dikey anlaşmaların grup
muafiyetinden yararlanacağı sürenin tespitine yönelik bir değerlendirme yapılmasının
gerekli olduğu kanaatine ulaşılmıştır. Bu bakımdan TOTAL ile adı geçen üç bayi
arasındaki dikey anlaşmaların hâlihazırda grup muafiyetinden yararlanma sürelerinin
sona erdiği anlaşıldığından, söz konusu anlaşmaların gerekçeli kararın tebliğinden
itibaren 30 gün içerisinde tamamen sona erdirilmesi gerektiği hususunun bildirilmesi
uygun bulunmuştur.
(27) Kurum kayıtlarına 14.06.2013 tarih ve 3702 sayı ile intikal eden başvuruya konu olan,
Kukuli Petrolcülük İnşaat Taahhüt San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Başakşehir Akaryakıt ve
Petrol Ürünleri Pazarlama Dağıtım San. ve Tic. Ltd. Şti. ile TOTAL arasındaki dikey
anlaşmanın tamamen sonlandırıldığı anlaşıldığından, bahse konu dikey anlaşma ile
ilgili olarak herhangi bir işlem tesisine gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
(28) TOTAL tarafından sunulan 19.09.2013 tarihli yazıdaki beyanlara ve ekli listede yer
verilen bilgilere göre, ilgili anlaşmalara esas teşkil eden sözleşmelerin imza tarihleri,
süreleri ve kapsamları dikkate alındığında, yukarıda sayılanlar dışında kalan
istasyonlarla ilgili dikey anlaşmalar bakımından ise 2002/2 sayılı Tebliğ’e ve Rekabet
Kurulunun konuyla ilgili kararlarında ortaya konulan esaslara aykırı bir husus
bulunmadığı anlaşılmıştır.
J. SONUÇ
(29) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1. Total Oil Türkiye A.Ş. tarafından 18.03.2010 tarih ve 10-24/338-122 sayılı Kurul
kararının gereklerinin büyük ölçüde yerine getirilmesi nedeniyle, Total Oil Türkiye A.Ş.
hakkında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına,
2. Total Oil Türkiye A.Ş. ile 2013-1-69 sayılı dosya konusu Kukuli Petrolcülük İnşaat
Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve Başakşehir Akaryakıt ve Petrol Ürünleri
Pazarlama Dağıtım Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. arasındaki dikey anlaşmanın
sonlandırıldığı anlaşıldığından, bahse konu dikey anlaşma ile ilgili olarak herhangi bir
işlem tesisine gerek olmadığına,
13-57/797-M
11/11
3. Total Oil Türkiye A.Ş. ile Tunç Cankurtaran Petrol Ürünleri Turizm Taşımacılık
Restaurant Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. arasında yapılan dikey anlaşma ile ilgili
olarak mevcut durumda herhangi bir değerlendirme yapılmasına yer olmadığına,
4. Bununla birlikte,
- Bayilik sözleşmesi ile intifa veya kira gibi sözleşmelerin farklı tarihlerde yenilendiği
dikey anlaşmaların 2002/2 sayılı Tebliğ ile getirilen grup muafiyetinden yararlanma
sürelerinin tespitinde, taraflar arasındaki rekabet yasağına dayalı dikey ilişkiye esas
teşkil eden ilk sözleşmenin dikkate alınması gerektiği,
- Total Oil A.Ş. ile Emkar Petrol Ürünleri ve İnşaat Sanayi Ticaret Ltd. Şti., Gamsız
Petrol Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., Gizem Petrol Ürünleri ve İnşaat Sanayi Ticaret Ltd.
Şti. ve Seyhan Akaryakıt Taşımacılık İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. arasındaki
dikey anlaşmaların 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlanma
sürelerinin yakın tarihte sona erdiği ve Total Oil Türkiye A.Ş.’nin söz konusu dikey
anlaşmalara ilişkin beyanı da dikkate alındığında bahse konu dikey anlaşmalarla ilgili
olarak mevcut durumda herhangi bir işlem tesisine yer olmadığı, ancak taraflar
arasında yeni bir anlaşma sağlanamaması halinde ilgili dikey anlaşmaların ivedilikle
sona erdirilmesi gerektiği, aksi takdirde haklarında 4054 sayılı Kanun kapsamında
işlem başlatılacağı,
- Total Oil Türkiye A.Ş. ile Dedeler Akaryakıt Ürünleri Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.
arasındaki dikey anlaşmanın 13.11.2013 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile
tanınan grup muafiyetinden yararlanma imkanı olduğu,
- Total Oil Türkiye A.Ş. ile Çanakçılar Turizm ve Ticaret A.Ş., Madenli Birlik Pazarlama
Ticaret ve Sanayi A.Ş. ve Şile Petrol Ticaret Ltd. Şti. unvanlı bayiler arasındaki dikey
anlaşmaların hâlihazırda 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden
yaralanma sürelerinin sona erdiği, bu nedenle söz konusu dikey anlaşmaların
gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren 30 (otuz) gün içinde sonlandırılmaları
gerektiği, aksi takdirde tarafları hakkında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde işlem
başlatılacağı
yönünde 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Total Oil Türkiye
A.Ş.’ye görüş bildirilmesi için Başkanlığın görevlendirilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy