1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D1/1/C.S.-00/3 (Devralma)
Karar Sayısı : 00-16/159-81
Karar Tarihi : 2.5.2000
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, Sadık KUTLU, İsmet CANTÜRK,
Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY,
Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER
B- RAPORTÖRLER: Cengiz SOYSAL, M. Nazlı AKSOY
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - Elf Aquitaine SA
- Totalfina SA
Temsilcisi: Av. Esra İREN
Büyükdere Cad. Yapı ve Kredi Plaza B Blok Kat: 6
80620 Levent-İstanbul
D- TARAFLAR: - Totalfina SA
24 Cours Michelet-92800 Puteaux, France
- Elf Aquitaine SA
2 Place de la Coupole 92078
Paris la Defense Cede Fransa
E- DOSYA KONUSU: Totalfina SA tarafından Elf Aquitaine SA hisselerinin
% 94,93'ünü devralınmasına izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 8.3.2000 tarih, 847 sayı ve 7.4.2000
tarih, 1185 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan
inceleme sonucunda düzenlenen 20.4.2000 tarih ve D1/1/C.S.-00/3 sayılı Devralma
Ön İnceleme Raporu, 1.5.2000 tarih, REK.0.05.00.00/18 sayılı Başkanlık Önergesi
ile 00-16 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;Totalfina SA'nın Elf Aquitaine SA
sermayesinin %94,93'ünü devralması suretiyle Türkiye pazarında meydana gelen
yoğunlaşmalardan; Atofindley Dış Ticaret A.Ş.'nin kontrolünün Totalfina SA'ya
geçmesinin 1997/1 sayılı Tebliğ'in ilgili hükümlerinde belirlenen eşiklerin altında
kalmasından dolayı Rekabet Kurulu iznine tabi bir devralma olmadığı, Elf/Selyak
Petrol Ürünleri Üretim ve Pazarlama A.Ş. ile Elf Atochem Kimya Sanayi ve Ticaret
A.Ş.'nin kontrolünün Totalfina SA eline geçmesinin ise, herhangi bir ilgili ürün
pazarında yeni bir hakim durum yaratmadığı veya mevcut bir hakim durumu
güçlendirmediği, dolayısıyla 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'a
aykırılık teşkil etmediği, bu bakımdan söz konusu devralma işlemlerine izin
verilmesinde herhangi bir sakıncanın bulunmadığı ifade edilmektedir.
2 REKABET KURUMU
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. TOTALFİNA SA
Totalfina grubunun Türkiye'de "Totalfina" ticari ünvanı altında faaliyeti
bulunmamakla birlikte, kontrol ettiği Türk şirketleri aşağıda yer almaktadır.
- Total Oil Türkiye A.Ş.
Totalfina SA'nın % 51'lik pay oranına sahip olduğu şirket, akaryakıt ve madeni
yağ dağıtımı alanında faaliyet göstermektedir.
- As Tüp ve Makina Sanayi A.Ş.
LPG tüpleri üretimi alanında faaliyet gösteren şirketin % 98,5'ine Totalfina SA
sahip bulunmaktadır.
- Tüp-gaz Ticaret ve Sanayi A.Ş. (Tüp-gaz)
Totalfina SA'nın %98,82'sine sahip olduğu şirket, LPG dağıtımında faaliyette
bulunmaktadır.
- Bütangaz A.Ş. (Bütangaz)
Tüp-gaz'ın, 1999 yılında Primagaz'a hissesinin % 50'sini devrettiği Bütangaz,
LPG ithalatı alanında faaliyet gösterecek olup, firmanın terminali halen inşa halinde
olduğundan henüz cirosu bulunmamaktadır.
- Özgaz A.Ş. (Özgaz)
1992 yılında Tüp-gaz tarafından devralınan Özgaz'ın faaliyet alanı LPG
dağıtımı olmakla birlikte, halihazırda bir faaliyeti bulunmamaktadır.
H.1.2. ELF AQUITAINE SA
Elf Aquitaine SA'nın kontrol ettiği Türk şirketleri aşağıda yer almaktadır:
- Elf/Selyak Petrol Ürünleri Üretim ve Pazarlama A.Ş. (Elf/Selyak)
Faaliyet alanı akaryakıt ve madeni yağ dağıtımı olan Elf/Selyak'ın
sermayesinin % 68'i Elf Aquitaine SA'nın kontrolü altında bulunmaktadır.
- Atofindley Dış Ticaret A.Ş.
Atofindley SA'nın %70'ine sahip olduğu şirketin faaliyet alanı süper emici
ürünlerdir (çocuk bezi vb.).
- Elf Atochem Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Elf Atochem SA'nın %99.9'una sahip olduğu şirketin faaliyet alanı kimya
sektörüdür.
- Ambarlı Depolama Hiz. Ltd. Şti.
Şirketin, %25'ine Elf/Selyak A.Ş, %25'ine BP ve %50'sine Turcas A.Ş.
sahiptir.
3 REKABET KURUMU
Elf Aquitaine SA, sağlık sektöründe faaliyet gösteren Sanofi-Synthélabo adlı
Fransız şirketinin sermayesinin yaklaşık %35'ine sahip olup, herhangi bir kontrol
yetkisi bulunmamaktadır.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Söz konusu devralma işleminden önce Totalfina SA'nın ve Elf Aquitaine
SA'nın Türkiye'de pay sahibi olduğu şirketlerinin faaliyet alanları dikkate alındığında,
bu işlemden etkilenecek ilgili ürün pazarları;
- akaryakıt dağıtımı (jet yakıtı dışındaki siyah ve beyaz ürünler),
- LPG dağıtımı
- madeni yağ dağıtımı
- kimya (petrokimya, polimer, akrilik)
- süper emiciler
şeklinde belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Devralma işleminin tarafları olan şirketlerin tüm Türkiye'de faaliyet
gösterdikleri dikkate alındığında, ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları
olarak tespit edilmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, Totalfina SA'nın, Elf Aquitaine SA
hisselerini devralarak, Elf Aquitaine SA'nın kontrolü altında bulunan Türk şirketlerinin
de kontrolünü eline geçirdiği, başka bir ifadeyle, Avrupa'da gerçekleşen devralma
işleminin, Türkiye'deki şirketler açısından da kontrolün el değiştirmesi şeklinde bir
sonuca yol açtığı anlaşılmaktadır.
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendinde “Herhangi bir teşebbüsün
ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya
bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları
devralması veya kontrol etmesi” birleşme veya devralma sayılan haller olarak
öngörülmüştür. Bu çerçevede, bildirim konusu devralma işleminde Türkiye'deki
şirketlerin yönetiminde kontrolün el değiştirecek olması nedeniyle, söz konusu
işlemin, 1997/1 sayılı Tebliğ'in anılan maddesi kapsamında bir devralma işlemi
olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Başvuruya konu işlemin, Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında 1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile
değişik 4. maddesinin; “Bu Tebliğ’in 2 nci maddesinde belirtilen bir birleşme veya
devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin,
ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar
paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam
cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin
almaları zorunludur.” hükmü ile getirilen pazar payı ve ciro eşikleri açısından herbir
ilgili pazar bazında değerlendirilmesi aşağıda yer almaktadır.
4 REKABET KURUMU
H.3.1. Akaryakıt Dağıtım Pazarı
Totalfina SA'nın Türkiye'deki siyah ve beyaz ürünlerin dağıtımı faaliyetini
yürüten Total Oil Türkiye A.Ş.'nin (Total) 1999 yılı cirosu 387.822.000.000.000 TL.,
Elf Aquitine SA'nın yine aynı alanda faaliyetlerini yürüten bağlı şirketi Elf/Selyak'ın
1999 yılı cirosu ise 170.510.011.000.000 TL.'dir. 1999 yılında Total, akaryakıt
dağıtımı pazarında beyaz ürünlerde %6,3, siyah ürünlerde %1,8, Elf/Selyak ise
beyaz ürünlerde %3,4, siyah ürünlerde %0,1 pazar payına sahiptir. Bu çerçevede,
tarafların 1999 yılı ciroları toplamının 558.332.011.000.000 TL. olması ve anılan
Tebliğ'de belirtilen ciro eşiğini geçmesi nedeniyle Totalfina SA'nın Elf/Selyak'ın
kontrolünü ele geçirmesi işlemi, 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet Kurulu
iznine tabi bir devralma işlemidir.
Akaryakıt dağıtımı ve pazarlamasında stratejik öneme sahip bir diğer konu
firmaların depolama kapasiteleridir. Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, Total'in
347.000 ton, Elf/Selyak'ın ise 34.150 ton depolama kapasitesine sahip olduğu ve
Türkiye'deki toplam depolama kapasitesinin 2.005.502 ton olmasından hareketle,
Total ve Elf/Selyak depolarının kapasiteleri toplamının Türkiye coğrafi pazarında
bulunan toplam depo kapasitesinin %19'undan ibaret olduğu anlaşılmıştır. Taraf
teşebbüslerin gerek pazar paylarının, gerekse depolama kapasitelerinin düşüklüğü
dikkate alındığında, Totalfina SA'nın Elf/Selyak'ı ve dolaylı olarak da depolama
alanında faaliyet gösteren Ambarlı Depolama Hizmet Ltd. Şti.'deki Elf/Selyak'a ait
olan %25 oranındaki hisseyi devralmasının, akaryakıt dağıtımı ve pazarlamasında
hakim durum yaratmayacağı veya mevcut bir hakim durumu güçlendirmeyeceği
kanaatine varılmıştır.
H.3.2. Madeni Yağ Dağıtımı ve Pazarlaması
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden,Totalfina SA ve Elf Aquitine SA'nın
Türkiye'deki madeni yağ dağıtımı faaliyetini yürüten bağlı şirketleri Total ve
Elf/Selyak'ın madeni yağ pazarındaki 1999 yılı toplam cirolarının
15.998.427.000.000 TL., 1999 yılı toplam pazar paylarının ise %6,5 olduğu,
dolayısıyla bu ürün pazarı için söz konusu devir işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ’de yer
alan eşikleri aşmadığı ve anılan Tebliğ kapsamında izne tabi bir devir işlemi
olmadığı anlaşılmıştır.
H.3.3. LPG Dağıtımı
Elf Aquitaine SA'nın Türkiye pazarında faaliyeti bulunmamakla birlikte,
akaryakıt ve madeni yağ dağıtımı alanında faaliyet gösteren Elf/Selyak'ın sahip
olduğu bayilik sisteminin otogaz satışları için potansiyel oluşturduğu dikkate
alındığında, Tüp-gaz Ticaret ve Sanayi A.Ş.'nin 1999 yılı cirosunun
29.518.877.000.000 TL. olması nedeniyle 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi
bir devir işlemi olduğu, ancak pazar payının otogazda %18, genel LPG'de %4
seviyelerinde kalması ve Elf/Selyak'ın pazarda payının bulunmamasından dolayı, bu
pazardaki işlemin Kanun'un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratmayacağı veya
mevcut bir hakim durumu güçlendirmeyeceği kanaatine varılmıştır.
5 REKABET KURUMU
H.3.4. Kimya Pazarı
Elf Aquitaine SA'nın kontrolünde olan Elf Atochem Kimya Sanayi ve Ticaret
A.Ş.'nin (Elf Atochem) petrokimya (Vinil Klorür Monomer), polimer (Polipropilen,
Poliester, Polietilen, Poli Vinil Klorür) ve akrilik gibi kimya ile ilgili alanlarda
faaliyetleri bulunmaktadır. Totalfina SA'nın ise Türkiye pazarında bu alanda herhangi
bir faaliyeti bulunmamaktadır. Bununla birlikte, Elf Atochem'in 1999 yılı cirosunun
25.755.000.000.000 TL. olduğu dikkate alındığında, bu pazardaki işlemin 1997/1
sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir devir işlemi olduğu anlaşılmıştır.
Dosya mevcudu bilgilerden, Elf Atochem'in pazar payının %5'in altında olduğu
ve Totalfina SA'nın bu alanda faaliyetinin bulunmadığı, dolayısıyla söz konusu
işlemin 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratmayacağı
veya mevcut bir hakim durumu güçlendirmeyeceği kanaatine varılmıştır.
H.3.5. Süper Emici Ürünler
Faaliyet alanı çocuk bezi gibi süper emici ürünler olan Atofindley Dış Ticaret
A.Ş.'nin (Atofindley) 1999 yılı cirosunun 5.100.000.000.000 TL. olduğu, pazar
payının %20'nin altında kaldığı, Totalfina SA'nın ise bu alanda herhangi bir
faaliyetinin bulunmadığı dikkate alındığında, Atofindley'in kontrolünün Totalfina
SA'ya geçmesi işleminin, 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir devir işlemi
olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
I- SONUÇ
Totalfina SA tarafından Elf Aquitaine SA'nın %94,93 oranında hissesinin
devralınması işlemi sonucunda, 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında ilgili
pazarlarda hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi
ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle,
bildirim konusu işleme izin verilmesine OY BİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy